I SA/WR 709/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-04-28
NSApodatkoweŚredniawsa
cłonależności celnenielegalny importkodeks celnydług celnynależyta starannośćhandel samochodamifałszywe dokumentyodpowiedzialność solidarna

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, uznając go za dłużnika solidarnego z tytułu należności celnych za nielegalnie wprowadzony samochód, mimo jego twierdzeń o dochowaniu należytej staranności.

Sprawa dotyczyła skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego o określeniu długu celnego w związku z nielegalnym wprowadzeniem samochodu na polski obszar celny. M. J. nabył samochód od J. Cz., który posługiwał się fałszywymi dokumentami. Sąd uznał, że M. J., prowadząc działalność gospodarczą w zakresie handlu samochodami, nie dochował należytej staranności przy weryfikacji dokumentów i legalności pochodzenia pojazdu, mimo że sam zgłosił sprawę policji. W konsekwencji, sąd oddalił skargę, podtrzymując odpowiedzialność M. J. jako dłużnika solidarnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. o określeniu długu celnego w kwocie [...] z tytułu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu samochodu osobowego marki Fiat Cinquecento. Samochód został nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny przez J. Cz., który posługiwał się fałszywymi dokumentami, a następnie sprzedał pojazd M. J. w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. M. J. odsprzedał samochód dalej. Fakt nielegalnego wprowadzenia pojazdu ujawniono podczas jego rejestracji przez kolejnego nabywcę. Organy celne uznały J. Cz. i M. J. za dłużników solidarnie zobowiązanych do uiszczenia długu celnego. M. J. w skardze zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i Kodeksu celnego, twierdząc, że dochował należytej staranności przy zakupie, sprawdził dokumenty sprzedającego i sam zgłosił sprawę policji. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że M. J., jako przedsiębiorca zajmujący się handlem samochodami, miał obowiązek zachowania szczególnej staranności, w tym skorzystania z dostępnych punktów rzeczoznawców lub policji w celu weryfikacji legalności pochodzenia pojazdu i autentyczności dokumentów. Sąd podkreślił, że brak takiej weryfikacji, mimo możliwości jej przeprowadzenia, wyklucza uznanie jego działania za zgodne z wymogami należytej staranności, co skutkuje jego odpowiedzialnością jako dłużnika solidarnego na podstawie art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba prowadząca działalność gospodarczą w zakresie handlu samochodami musi wykazać się wyższym standardem staranności, w tym skorzystać z dostępnych możliwości weryfikacji legalności pochodzenia pojazdu i autentyczności dokumentów, aby uznać ją za dochowującą należytej staranności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że przedsiębiorca zajmujący się handlem samochodami powinien stosować podwyższone kryteria staranności, w tym korzystać z punktów rzeczoznawców lub policji, aby zweryfikować legalność pochodzenia pojazdu i autentyczność dokumentów. Samo sprawdzenie dokumentów sprzedającego i pojazdu nie jest wystarczające.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

k.c. art. 210 § § 1, § 2, § 3 pkt 3

Kodeks celny

Dług celny powstaje w przypadku nielegalnego wprowadzenia towaru na polski obszar celny. Dłużnikami są osoby, które nabyły, posiadały lub posiadają towar nielegalnie wprowadzony i wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że był on wprowadzony nielegalnie.

k.c. art. 210

Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny

Pomocnicze

o.p. art. 233 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

k.c. art. 355 § § 1, § 2

Kodeks cywilny

Należyta staranność w stosunkach danego rodzaju, a w szczególności przy prowadzeniu działalności gospodarczej, jest wiążąca również na gruncie prawa celnego.

k.c. art. 2 § § 2

Kodeks celny

Wprowadzenie towaru na polski obszar celny powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków przewidzianych w przepisach prawa celnego.

k.c. art. 6 § § 2

Kodeks celny

k.c. art. 9 § § 2

Kodeks celny

W przypadku niedochowania obowiązków, wprowadzenie towaru następuje nielegalnie.

k.c. art. 38

Kodeks celny

k.c. art. 222 § § 3

Kodeks celny

k.c. art. 242 § § 3

Kodeks celny

k.c. art. 262

Kodeks celny

k.c. art. 221

Kodeks celny

Solidarna odpowiedzialność dłużników celnych.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 97 § § 1

Przejście spraw do właściwych wojewódzkich sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 150

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 181

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 247 § § 1 pkt 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.c. art. 7

Kodeks cywilny

Zasady współżycia społecznego.

k.c. art. 355 § § 1

Kodeks cywilny

Argumenty

Odrzucone argumenty

Skarżący dochował należytej staranności przy nabyciu samochodu, sprawdzając dokumenty sprzedającego i pojazdu. Skarżący działał w dobrej wierze. Późniejsze zgłoszenie sprawy policji i status osoby pokrzywdzonej w postępowaniu karnym powinny wyłączyć odpowiedzialność skarżącego. Organy celne pominęły dowody z postępowania karnego.

Godne uwagi sformułowania

należyta staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności osoba zajmująca się zawodowo handlem używanymi samochodami musi liczyć się z narastającym zjawiskiem kradzieży aut i próbami ich wprowadzenia do obrotu na giełdach samochodowych, na podstawie nagminnie fałszowanych w tym celu dokumentów nie sposób przyjąć by skarżący dopełnił miary wymaganej od niego staranności i uznać za wystarczające sprawdzenie przez niego we własnym tylko zakresie dokumentów pojazdu w obecnych realiach obrotu pojazdami używanymi na giełdach, przy zachowaniu zwykłej ostrożności i rozsądku nawet osoby fizyczne dokonują kroków celem upewnienia się co do wiarygodności zbywcy pojazdu, tym bardziej więc przyjąć należy, iż są one wymagane od przedsiębiorców w stosunku do których powinny obowiązywać ostrzejsze kryteria ryzyko działalności gospodarczej nie może być bowiem przenoszone na konsumenta konstrukcja omawianego art. 210 Kodeksu celnego nie odwołuje się do pojęcia dobrej wiary, lecz aktów należytej staranności

Skład orzekający

Jerzy Strzebińczyk

przewodniczący

Krystyna Anna Stec

członek

Bogumiła Kalinowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalenie standardu należytej staranności dla przedsiębiorców zajmujących się handlem używanymi samochodami w kontekście odpowiedzialności za dług celny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji nielegalnego wprowadzenia towaru i odpowiedzialności nabywcy na gruncie Kodeksu celnego. Interpretacja należytej staranności może być stosowana analogicznie w innych obszarach prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest zachowanie należytej staranności przez przedsiębiorców, nawet jeśli sami nie są bezpośrednimi sprawcami przestępstwa. Pokazuje też, że prawo celne może nakładać odpowiedzialność na kolejne osoby w łańcuchu obrotu towarem.

Handlarz autami odpowiada za cło, bo nie sprawdził dokumentów? Sąd wyjaśnia, co to znaczy 'należyta staranność'.

Sektor

transport

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 709/03 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-04-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Jerzy Strzebińczyk /przewodniczący/
Krystyna Anna Stec
Symbol z opisem
630  Obrót towarami z zagranicą, należności celne i ochrona przed nadmiernym  przywozem towaru na polski obszar celny
Hasła tematyczne
Celne prawo
Sygn. powiązane
GSK 1099/04 - Wyrok NSA z 2004-12-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Celnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 23 poz 117
art. 210
Ustawa z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jerzy Strzebińczyk Sędzia NSA - Krystyna Anna Stec Asesor WSA - Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Protokolant - Katarzyna Dziok po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę. .
Uzasadnienie
3 I SA/Wr 709/03
1
UZASADNIENIE
Decyzją Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] Nr [...], adresowaną do J. Cz. i M. J., wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zmianami), art.2 § 2, art. 6 § 2, art. 9, art. art. 38, art. 210 § 1, § 2, § 3 pkt 3 , art. 222 § 3, art. 242 § 3 i art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 ze zmianami ) - utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] Nr [...] , którą orzeczono o określeniu długu celnego w kwocie [...] z tytułu objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym samochodu osobowego marki Fiat Cinquecento, uznając za dłużników solidarnie zobowiązanych do uiszczenia kwoty tego długu celnego – J. Cz. i M. J.
W sprawie ustalono, że J. Cz. w celach zarobkowych zakupił pojazd marki Fiat Cinquecento od nieznanego mężczyzny wraz z fałszywym dowodem rejestracyjnym oraz zlecił wykonanie dowodu osobistego na nazwisko "D. G." , a następnie posługując się tymi sfałszowanymi dokumentami sprzedał pojazd w dniu 23 września 2000 r. M. J. na giełdzie samochodów w L. M. J. w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej ( pod firmą A) w tym samym dniu odsprzedał samochód M. S. Fakt , iż pojazd ten został nielegalnie wprowadzony nas polski obszar celny z Niemiec bez zgłoszenia do kontroli i objęcia procedurą celną oraz uregulowania należności celnych został ujawniony w dacie 4 października 2000 r. podczas rejestracji auta przez M. S. w Wydziale Komunikacji w J. G., gdy okazało się , że dowód rejestracyjny jest sfałszowany. Ustalono także , że samochód nie był kradziony i został w Niemczech wyrejestrowany. Wszczęto postępowanie celne wobec wymienionych, a po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Naczelnik Urzędu Celnego w L. umorzył postępowanie celne wobec M. S. uznając ją za nabywcę pojazdu działającego w dobrej wierze. W stosunku natomiast do J. Cz. i M. J. przyjęto , iż są dłużnikami z tytułu ciążących należności celnych .
Rozpatrując wniesione przez obu dłużników odwołania od decyzji pierwszej instancji Dyrektor Izby Celnej we W. wskazał , iż w świetle art.2 § 2 Kodeksu celnego wprowadzenie towaru na polski obszar celny lub jego wyprowadzenie z polskiego obszaru celnego powoduje z mocy prawa powstanie obowiązków ( również długu celnego) i uprawnień przewidzianych w przepisach prawa celnego, jeżeli przepisy prawa , w tym umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej. Obowiązki te są wskazane między innymi w art. 35 § 2, art. 36, art.37, art. 39 i art. 180 § 2 Kodeksu celnego.
3 I SA/Wr 709/03
2
W przypadku ich niedochowania Kodeks celny w art. 9 § 2 stanowi, że wprowadzenie towaru nastąpiło nielegalnie, co z kolei powoduje powstanie długu celnego na mocy unormowania zawartego w art. 210 Kodeksu celnego. Organ drugiej instancji powołał § 3 pkt tego przepisu - przewidującego , że dłużnikami są osoby , które nabyły , posiadały lub posiadają towar nielegalnie wprowadzony na polski obszar celny, podlegający należnościom celnym przywozowym , i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć , że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie. Odnosząc się do okoliczności faktycznych sprawy organ odwoławczy stwierdził , iż J. Cz. przy zachowaniu należytej staranności wiedział lub mógł się dowiedzieć, iż samochód , który zakupił i oferował do sprzedaży jest towarem nielegalnie wprowadzonym na polski obszar celny.
W ocenie Dyrektora Izby Celnej zasadnie uznano za dłużnika także M. J. Odnosząc się do twierdzeń odwołania organ wskazał , że wraz ze wzrostem przestępczości związanej z kradzieżą i przemytem pojazdów samochodowych oraz rozwojem technik jakościowych , jakimi posługują się przestępcy, rosną także wymagania organów celnych co do poziomu staranności jaką należy zachować decydując się na zakup samochodu , aby można ją uznać za należytą. Wobec tego , jak wywodził organ odwoławczy , M. J. jako osoba prowadząca auto-handel , komis , winna dokonywać sprawdzenia pojazdu za pośrednictwem policji i organów celnych oraz liczyć się z odpowiedzialnością za podejmowane działania, a nie cedować ją na kolejnych właścicieli pojazdu. Z poczynionych ustaleń wynika , że istniała możliwość weryfikacji dokumentów w inny sposób niż " dokładne sprawdzenie" , gdyż w okresie transakcji na giełdzie w L. działał i działa nadal punkt rzeczoznawców stowarzyszonych w PZM w L. Miejsce to jest oznakowane szyldem z nazwą i zakresem świadczonych usług, w ramach których badana jest autentyczność dokumentów pojazdu i dotyczących tożsamości sprzedającego oraz autentyczność numeracji na samochodzie. Dodatkowo o działalności tej placówki osoby odwiedzające giełdę informowane są przez radiowęzeł. Po sprawdzeniu auta osoba zainteresowana otrzymuje pisemne potwierdzenie sprawdzenia. Skoro M. J. nie podjął nawet próby skontrolowania wiarygodności okazanych jemu dokumentów nie można zdaniem organu przyjąć , iż wykazał "należytą staranność". Ustosunkowując się do zarzutu pominięcia w postępowaniu przed pierwszą instancją dowodów pochodzących z postępowania karnego skarbowego Dyrektor Izby Celnej zauważył , że te dwa postępowania są odrębne i oparte na innych podstawach prawnych, a ustalenia dokonane w ramach postępowania karnego skarbowego nie mogą przesądzać wyników procedury celnej. Organ nie podzielił również przekonania M. J. o zrównaniu go z przestępcą, ponieważ uznanie za dłużnika solidarnego nie jest tożsame. Przedmiotowe postępowanie
3 I SA/Wr 709/03
3
administracyjne reguluje bowiem tylko kwestie związane ze statusem celnym towaru i przypadającymi należnościami celnymi.
Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem M. J. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jako wydanej z naruszeniem artykułów 122, 181, 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137 , poz. 926 ze zmianami) oraz art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego i art. 7 , a także art. 355 § 1 Kodeksu cywilnego.
Strona skarżąca na tle niespornych okoliczności faktycznych sprawy podniosła , iż M. J. przed nabyciem samochodu sprawdził dowód osobisty sprzedającego, prawo jazdy, dowód rejestracyjny pojazdu z aktualnym przeglądem technicznym, aktualne ubezpieczenie OC. Wygląd tych dokumentów przy dokładnym ich obejrzeniu i analizie nie nasuwał nawet najmniejszych podejrzeń , że są sfałszowane. To skarżący w dniu 4.10.2000 r. zgłosił się na policję w J. G. i złożył zawiadomienie o przestępstwie i dzięki jego działaniom na giełdzie policja zatrzymała J. Cz., w chwili kiedy posługując się sfałszowanym dowodem osobistym na nazwisko D. G. zbywał kolejny samochód. W wyniku prowadzonego postępowania karnego przeciwko J. Cz. skarżący występował jako osoba pokrzywdzona. W dniu 14.05.2002 r. Sąd Rejonowy w J. G. sygn. akt II K 1645/01 wydał wyrok uznając J. Cz. winnym przestępstwa i skazał go na karę. W toku postępowania celnego nie podjęto jednak niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i nie uwzględniono wniosku skarżącego o dopuszczenie dowodu z akt sprawy karnej, a zdaniem strony skarżącej materiały zgromadzone w tym postępowaniu pozwoliłyby na dokładne wyjaśnienie sprawy. Organy pominęły tę okoliczność przy ocenie materiału dowodowego.
Strona skarżąca nadto wskazała na art. 7 Kodeksu cywilnego utrzymując, iż działania skarżącego należy oceniać w kategoriach dobrej wiary, wywodząc dalej na tej podstawie , że skarżący dochował należytej staranności w chwili nabycia samochodu, co potwierdza również wyrok z dnia 10.10. 1997 r. Sądu Najwyższego , sygn. II CKN 3778/97 ( OSP 1998/6/111). W wyroku tym bowiem Sąd Najwyższy uznał, że od nabywcy samochodu należy oczekiwać szeregu czynności celem upewnienia się co do stanu prawnego nabywanego pojazdu. W praktyce oznacza to : konieczność sprawdzenia przez niego tożsamości zbywcy i jego uprawnień do rozporządzania danym pojazdem, skontrolowania dowodu rejestracyjnego pojazdu, dokonania oględzin. Właściwa cena i brak śladów kradzieży nie wymagały od nabywcy sprawdzeń. Powołując kolejne orzeczenie Sądu Najwyższego ( z 10.09.1997r. II CKN 299/97, OSNC 1998/2/29) skarżący podkreślił, iż wymagania pod względem staranności nie mogą iść za daleko , ani za blisko. Z kolei , jak również zauważono w skardze, według NSA ocena należytej staranności, o której mowa w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego , nie powinna być dokonywana w oderwaniu obiektywnych
3 I SA/Wr 709/03
4
możliwości ustalenia na giełdzie samochodowej , czy pojazd został legalnie wprowadzony na polski obszar celny oraz czy jego sprzedawca posługuje się autentycznymi dokumentami. W przekonaniu skarżącego, na gruncie ustalonego w sprawie stanu faktycznego , nie można skarżącemu postawić zarzutu niezachowania należytej staranności przy nabywaniu przez niego samochodu.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z przepisem art.97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Wobec powyższego niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, jako rzeczowo i miejscowo właściwy.
Po myśli art. 3 § 1 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone ustawą, oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 -150 ustawy).
W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona decyzja nie uchybia bowiem prawu.
Jak wynika z akt sprawy , zasadniczą materialno-prawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia będącego przedmiotem skargi stanowi przepis art. 210 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity Dz. U. Nr 75 z 2001 r. poz.802 ze zmianami). Zgodnie z art. 210 § 1 Kodeksu celnego dług celny w przywozie powstaje w wypadku:
1/ nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym,
2/ nielegalnego wprowadzenia towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym z wolnego obszaru celnego na pozostałą część polskiego obszaru celnego.
3 I SA/Wr 709/03
5
Stosownie zaś do § 3 pkt 3 powołanego artykułu dłużnikami z tego tytułu są osoby , które nabyły, posiadały lub posiadają towar, o którym mowa w § 1, i które wiedziały lub przy zachowaniu należytej staranności mogły się dowiedzieć, że w chwili jego nabycia lub wejścia w posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie.
W powyższym świetle - dla przypisania danej osobie statusu dłużnika celnego - wymagane jest kumulatywne spełnienie przez nią dwóch przesłanek tzn. nabycie lub posiadanie przez nią towaru , o jakim mowa w art. 210 § 1 oraz świadomość faktu (wiedza) lub możliwość dowiedzenia się przy zachowaniu należytej staranności , że w chwili nabycia towaru tudzież wejścia w jego posiadanie był to towar wprowadzony nielegalnie . Jak wynika z brzmienia tego przepisu , krąg osób odpowiedzialnych za powstanie długu celnego w tej sytuacji jest szeroki albowiem ustawodawca wprowadzając omawianą regulację prawną uznaje za dłużników solidarnych osoby w tym przepisie wymienione i to bez względu na udział, jaki te osoby miały w nielegalnym wprowadzeniu lub w późniejszym obrocie towarem , nie wyłączając przypadków pośrednictwa innych osób , a nawet doznania ewentualnej szkody. Jedynymi przesłankami wyłączającymi odpowiedzialność nabywców (posiadaczy) nielegalnie wprowadzonego towaru za dług celny z przepisu art. 210 § 3 pkt 3 jest ustalenie , że osoby te nie wiedziały , że chwili nabycia lub wejścia w posiadanie jest to towar nielegalnie wprowadzony lub dochowały należytej staranności w swoim działaniu , przy czym stan wiedzy w tym zakresie lub też zachowanie należytej staranności należy odnosić do momentu nabycia ( wejścia w posiadanie ) i czasu posiadania towaru.
Rozważając zagadnienie "należytej staranności,, trzeba zaznaczyć , iż Kodeks celny nie definiuje tego pojęcia , wobec czego należy posiłkować się instytucją "należytej staranności" , która funkcjonuje na gruncie prawa cywilnego w art. 355 Kodeksu cywilnego , uznając , iż jest ona również wiążąca na tle prawa celnego. Przepis art. 355 § 1 Kodeksu cywilnego określa sposób w jaki dłużnik powinien wykonać zobowiązanie. Wynika z niego , że ma to wykonywanie cechować należyta staranność. Z kolei przez należytą staranność należy rozumieć staranność "ogólnie wymaganą w stosunkach danego rodzaju", co oznacza ,że przy ocenie postępowania dłużnika bierze się pod uwagę kryteria zobiektywizowane, pomijając subiektywne modele postępowania. Przy określaniu właściwej miary staranności nie można pomijać okoliczności faktycznych konkretnej sytuacji , w której dany dłużnik podjął działanie, ponieważ to one właśnie determinują treść omawianego modelu postępowania. Chodzi zatem o zbadanie czasu, miejsca i innych okoliczności zewnętrznych towarzyszących zdarzeniu , a innymi słowy - na kanwie niniejszej sprawy - udzielić odpowiedzi na pytanie , czy skarżący przy zakupie samochodu na giełdzie w L. zachował należytą staranność , o której mowa w art. 210 § 3 pkt 3 Kodeksu celnego.
3 I SA/Wr 709/03
6
Przechodząc do okoliczności faktycznych analizowanej sprawy ( niespornych ) podkreślenia wymaga , iż skarżący prowadzi własną działalność gospodarczą polegającą na kupnie i sprzedaży używanych samochodów i w ramach tej działalności najpierw nabył od J. Cz., a następnie odsprzedał M. S. przedmiotowy samochód marki Fiat Cinquecento. W tej sytuacji, w ocenie Sądu, należytą staranność skarżącego M. J. należy oceniać w kategoriach wyznaczonych normą § 2 art. 355 Kodeksu cywilnego, stanowiącego , iż należytą staranność dłużnika w zakresie prowadzonej przez niego działalności gospodarczej określa się przy uwzględnieniu zawodowego charakteru tej działalności. W tym aspekcie zaś oceniając nie może budzić jakichkolwiek zastrzeżeń fakt , iż osoba zajmująca się zawodowo handlem używanymi samochodami musi liczyć się z narastającym zjawiskiem kradzieży aut i próbami ich wprowadzenia do obrotu na giełdach samochodowych, na podstawie nagminnie fałszowanych w tym celu dokumentów. Z tego względu nie sposób przyjąć by skarżący dopełnił miary wymaganej od niego staranności i uznać za wystarczające sprawdzenie przez niego we własnym tylko zakresie ( a właściwie tylko porównaniu ze sobą , jak z akt sprawy wynika ) dokumentów pojazdu. W aktach sprawy znajduje się notatka urzędowa z dnia 4 października 2000 r., sporządzona przez Komisariat Policji, z której wynika , że dowód rejestracyjny pojazdu sporządzono na nigdy nie używanym w Wydziale Komunikacji druku , nadto krój i treść pieczątek , podpis naczelnika oraz numer blankietu również nie zgadzały się z tymi , jakimi posługiwał się Wydział Komunikacji , a pod numerem rejestracyjnym zarejestrowany był inny samochód. Okoliczności te stwierdziła od razu pracownica Wydziału Komunikacji przy podjęciu czynności rejestracyjnych samochodu przez M. S. Zbywający samochód J. Cz. posługiwał się sfałszowanym dowodem na nazwisko D. G. W tej sytuacji ponad wszelką wątpliwość zachowanie skarżącego ograniczające się do zapoznania i oględzin przedstawionych dokumentów ( dowodu rejestracyjnego, dowodu osobistego sprzedającego, prawa jazdy i ubezpieczenia OC) oraz jego osobiste przekonanie o prawdziwości danych tamże zawartych nie nosiło znamion profesjonalnego działania w zakresie badania autentyczności dokumentacji. W obecnych realiach obrotu pojazdami używanymi na giełdach, przy zachowaniu zwykłej ostrożności i rozsądku nawet osoby fizyczne dokonują kroków celem upewnienia się co do wiarygodności zbywcy pojazdu , tym bardziej więc przyjąć należy , iż są one wymagane od przedsiębiorców w stosunku do których powinny obowiązywać ostrzejsze kryteria. Ryzyko działalności gospodarczej nie może być bowiem przenoszone na konsumenta. To samo znajduje odniesienie w kontekście badania odpowiedzialności za dług celny.
Jak wykazały organy celne ( pismo w aktach z dnia 18 czerwca 2002 r. ), w dacie i miejscu nabycia przez skarżącego M. J. samochodu , tj. na terenie Giełdy Samochodowej w L. funkcjonował punkt rzeczoznawców
3 I SA/Wr 709/03
7
PZM oraz NOT z L., w którym istniała obiektywna możliwość - na pisemne zlecenie osoby zainteresowanej kupnem wybranego pojazdu -sprawdzenia i porównania przedłożonych dokumentów tożsamości sprzedającego , dokumentów rejestracyjnych pojazdu , łącznie z dokumentami celnymi. Skarżący nie skorzystał z tej sposobności, zaniechał także sprawdzenia za pośrednictwem policji.
W ustalonym stanie faktycznym sprawy bezsprzecznie zatem skarżący miał co najmniej w warunkach działającej w L. giełdy samochodowej przy zachowaniu aktów staranności możliwość dowiedzenia się , że nabywany pojazd był wprowadzony na polski obszar celny nielegalnie .
Okoliczność późniejszego przyczynienia się skarżącego do ujawnienia sprawcy , tzn. ustalenia osoby J. Cz. jako tego , który świadomie wprowadził pojazd do obrotu handlowego na podstawie sfałszowanych dokumentów, nie ma wpływu na odpowiedzialność za dług celny skarżącego zważywszy na redakcję przepisu art. 210 § 3 pkt 3 w związku z brzmieniem art. 221 Kodeksu celnego. Analogicznie status osoby pokrzywdzonej , doznanie szkody , nie wynikają jako przesłanki wyłączające odpowiedzialność za dług celny w ujęciu przywołanych norm prawnych. Jak dowiodły bowiem orzekające organy, skarżący M. J. należytej staranności nie dochował w momencie nabycia pojazdu i w czasie jego posiadania , a tylko o staranność przejawianą w tym czasie chodzi , a nie wynikłą na tle później zaistniałych zdarzeń już po zbyciu samochodu na rzecz kolejnego nabywcy , z racji zaś uregulowania art. 221 - jeżeli w odniesieniu do tego samego długu celnego występuje kilku dłużników , o których mowa w art. 210 § 3 - są oni solidarnie zobowiązani do zapłacenia kwoty wynikającej z tego długu. Oznacza to , że organy zgodnie z prawem przyjęły w niniejszej sprawie solidarność dłużników w osobach J. Cz. i M. J.
Wbrew twierdzeniom skargi konstrukcja omawianego art. 210 Kodeksu celnego nie odwołuje się do pojęcia dobrej wiary , lecz aktów należytej staranności , wszakże godzi się zauważyć, iż dobra wiara jest wyłączona w przypadkach , gdy zasady doświadczenia życiowego wymagają podjęcia starań w celu wyjaśnienia wszelkich okoliczności związanych z daną czynnością prawną celem upewnienia się np. co do uprawnień zbywcy w zakresie rozporządzania rzeczą. Rozważając zagadnienie dobrej wiary nabywcy używanego samochodu Sąd Najwyższy podejmując uchwałę w składzie 7 sędziów w dniu 30.03.1992 r. (III CZP 18/92, OSNCP 9/92, poz. 144) sformułował tezę , że cyt.: "Nabywca używanego samochodu powinien zachować stosownie do okoliczności - zwłaszcza , gdy zbywca nie jest osobą zajmującą się zawodowo obrotem samochodami - szczególną ostrożność w celu upewnienia się , czy samochód nie pochodzi z kradzieży" , w orzeczeniu natomiast z 21.10.1987r. ( III CRN 186/87, OSPiKA 6/88, poz. 141) przyjął, że " dobrą wiarę nabywcy wyłącza nie tylko świadomość , że zbywca nie jest upoważniony do rozporządzenia rzeczą , ale także sytuacja , w której
3 I SA/Wr 709/03
8
brak świadomości jest następstwem niedbalstwa lub niezachowania przez niego w danych warunkach staranności".
W powyższym świetle zarzuty skargi o przejawach dobrej wiary skarżącego i dochowaniu należytej staranności nie znajdują żadnego uzasadnienia na tle stanu faktycznego i prawnego sprawy.
W kwestii natomiast obrazy norm art. 122 , art. 181 oraz art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej Sąd nie dopatrzył się naruszenia obowiązującej procedury , w szczególności nie stwierdził braków w materiale dowodowym. Skarżący nie sprecyzował zresztą tezy dowodowej powołując się tylko ogólnikowo na pominięcie przez organy celne dowodu z akt sprawy karnej sygn. II K 1645/01 przeciwko J. Cz. Poza tym okoliczność , iż to J. Cz. posługując się sfałszowanymi dokumentami uczestniczył w nielegalnym wprowadzeniu do obrotu handlowego przedmiotowego samochodu podlegającego należnościom celnym przywozowym i jest winny przestępstwa - była znana i została uwzględniona w ocenie dowodów przez organy celne obu instancji oraz w podjętym rozstrzygnięciu poprzez uznanie go za dłużnika. W rozumieniu jednak art.210 § 1, § 2 oraz § 3 pkt 3 Kodeksu celnego oraz w kontekście pozostałych okoliczności sprawy, o czym mowa wyżej, nie da się z tego faktu wywieść korzystnych dla skarżącego skutków prawnych, pozostaje to bowiem bez wpływu na ocenę miary aktów staranności osoby skarżącego.
Z tych wszystkich względów, skoro zarzuty skargi okazały się chybione, skarga podlegała oddaleniu. Wobec powyższego, działając zgodnie z art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI