I SA/Wr 701/25

I SA/Wr 701/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-10-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Semiczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 63, art.64, art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 września 2025 r. nr 0201-IEE2.7192.80.2025.2 w przedmiocie odmowy zwolnienia w całości z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Postępowanie przed organami:
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej DIAS) uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Głogowie (dalej NUS) z 17 lipca 2025, nr 0205-SEE.7113.60.2025.il o odmowie zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji prowadzonej przeciw M. W. (Strona, skarżąca) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia do organu pierwszej instancji.
W dniu 2 i 13 czerwca 2025 roku na adres do doręczeń elektronicznych NUS Strona złożyła wniosek o zwolnienie spod zajęcia wierzytelności na rachunkach bankowych . Postanowieniem z 17 lipca 2025 r organ egzekucyjny odmówił zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji, wskazując, że w sprawie nie zaistniała przesłanka, określona w art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. 2025 r. poz. 132 ze zm. - dalej: u.p.e.a.)
DIAS rozpoznając zażalenie Strony ocenił, że pismo inicjujące postepowanie nie zostało prawidłowo podpisane.
Wskazał, że podanie, które jest podstawą do wszczęcia postępowania w sprawie, w pierwszej kolejności należy zweryfikować je pod względem formalnym - czy nie zawiera braków. Dopiero kompletny wniosek może być przedmiotem rozpatrzenia przez organ pod względem merytorycznym. Art. 63 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2024 roku, poz. 572, ze zmianami dalej K.p.a. ) wskazuje, że podanie powinno zawierać co najmniej:
wskazanie osoby, od której pochodzi,
jej adres, również w przypadku złożenia podania w postaci elektronicznej,
żądanie
czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych.
Natomiast, jeśli jest składane elektronicznie, dodatkowo powinno zostać złożone na właściwym wzorze. Te elementy treści są konieczne, aby przyjąć, że wniesiono podanie skutecznie. Dopiero kompletnemu pismu można nadać bieg, a postępowanie w sprawie może być prowadzone. Elementy te pełnią określone funkcje. Jedną z nich jest identyfikacja strony postępowania i potwierdzenie, że podanie składa podmiot uprawniony - gwarancją tego celu jest wskazanie osoby, od której podanie pochodzi (np. imię, nazwisko, adres) oraz podpisanie podania. Podpis pozwala też domniemywać, że wniosek pochodzi od osoby, która go składa, oraz, że jest wniesiony zgodnie z jej wolą. Natomiast, jeżeli pismo nie czyni zadość wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie co najmniej siedmiu dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania - art. 64 § 2 K.p.a.. Jednocześnie, formalne zakończenie postępowania oznacza, że organ I instancji nie może rozpatrywać sprawy merytorycznie.
Aby zweryfikować podpis w e-doręczeniu pisma do urzędu czyli w dokumencie, doręczonym przez system e-Doręczeń lub inny kanał elektroniczny, np. ePUAP należy sprawdzić, czy dokument został opatrzony kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym i potwierdzić jego ważność. W zależności od rodzaju podpisu użyć należy jednego z narzędzi do jego weryfikacji. W aktach znajduje się dokument potwierdzenia otrzymania wniosku Strony, złożonego elektronicznie w systemie e-Doręczeń (data odbioru 14.06.2025 r.) oraz raport weryfikacji dokumentu - podpis nieważny/nieprawidłowy.
NUS pomimo niepodpisania podania przez Stronę, nie wezwał jej do uzupełnienia braku. W ocenie DIAS takie pismo nie mogło wywołać skutku w postaci wszczęcia postępowania administracyjnego. W związku z tym, organ nie mógł orzekać w tej sprawie merytorycznie, bez wyjaśnienia, czy żądanie z 13 czerwca 2025 roku rzeczywiście pochodzi od wnoszącej podanie.
Zdaniem DIAS jest to naruszenie przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. w zw. z art. 144 K.p.a. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia przez NUS. DIAS wskazał, że NUS w ponownym postepowaniu powinien wezwać Stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku z 10 czerwca 2025 roku, sprecyzowanego 1 lipca 2025 roku, tj. złożenia podpisu i w zależności od skuteczności tego wezwania, rozpoznać sprawę merytorycznie lub pozostawić wniosek bez rozpoznania.
Ponadto DIAS wskazał, na błędną kwalifikację wniosku przez organ egzekucyjny. Zastosowano przepis art. 13 § 1 u.p.e.a. pomimo strona przedstawiła szereg zobowiązań do zapłaty z zajętych rachunków bankowych i wyraziła chęć ich zapłaty z zabezpieczonych rachunków bankowych. Okoliczności te wskazują na wypełnienie przesłanek art. 166a § 2 u.p.e.a..
Postępowanie przed Sądem administracyjnym:
W sprzeciwie wniesionym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżąca zarzuciła, że zarządzenie zabezpieczenia z 23 maja 2025r., było doręczone bezpośrednio Skarżącej. Ustanowiony 15 kwietnia 2025r., w toku kontroli celno-skarbowej pełnomocnik został w tym wypadku pominięty. Wobec tego zarówno charakter pisma wniesionego przez Skarżącą, podobnie jak i rozmaite wady podpisu, który pod tym pismem złożyła, są w niniejszym przypadku prawnie indyferentne w świetle pierwszorzędnego faktu, że w sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia zarządzenia o zabezpieczeniu. Brak doręczenia odpisu zarządzenia zabezpieczenia skutkuje tym, że wszelkie dokonane do tej pory czynności zabezpieczające były i są niezgodne z prawem, a więc i formalnie bezskuteczne. W tej sytuacji zaskarżone postanowienie zostało wydane w sprawie nieistniejącej.
Ponadto podniósł szeroką argumentację dotyczącą prawidłowej kwalifikacji prawnej wniosku skarżącej
W odpowiedzi na Sprzeciw DIAS w odpowiedzi na sprzeciw wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wskazał, postępowanie w przedmiocie zwolnienia z zabezpieczenia nie obejmuje kwestii oceny prawidłowości wszczęcia i prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjny w administracji przewiduje odrębny środek zaskarżenia, a mianowicie zarzuty w sprawie egzekucji (tu zabezpieczenia), do których rozpoznania właściwy jest wierzyciel (art. 33 u.p.e.a.). Z kolei kwestionowanie prawidłowości dokonanych czynności zabezpieczających może nastąpić w trybie skargi na czynność zabezpieczająca na podstawie art. 54 u.p.e.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim należy podkreślić, iż niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 64d § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 z późn.zm. – dalej: "p.p.s.a."), który stanowi, iż Sąd rozpoznaje sprzeciw od postanowienia na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od postanowienia.
Zgodnie z treścią art. 3 § 2 "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wymienione tam akty lub czynności organów administracji. Jak stanowi art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Stosownie do art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Z kolei zgodnie z art. 64f p.p.s.a. od postanowienia, do którego odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 K.p.a., skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści postanowienia może wnieść od niego sprzeciw. Przepisy art. 64b-64e p.p.s.a. stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednak rozpoznając sprzeciw, Sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 138 § 2 K.p.a., stosownie do treści art. 64e p.p.s.a. Uwzględniając sprzeciw od postanowienia, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 K.p.a. (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od postanowienia sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.). Kontrola prawidłowości zaskarżonej postanowienia w ramach rozpoznania sprzeciwu oznacza zatem konieczność dokonania oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania postanowienia kasatoryjnego, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od postanowienia kasacyjnego jest przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 K.p.a., a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem.
Art. 138 § 2 K.p.a. stanowi, iż organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Stosownie do art. 144 K.p.a. W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Żadne inne uchybienia postanowienia organu pierwszej instancji, niż te określone w art. 138 § 2 K.p.a., nie uprawniają organu drugiej instancji do wydania postanowienia kasacyjnego. Co do zasady organ odwoławczy winien rozpoznać sprawę merytorycznie, stosownie do treści art. 138 § 1 K.p.a. Jednak gdy wątpliwości organu drugiej instancji co do stanu faktycznego nie są możliwe do wyeliminowania w trybie art. 136 K.p.a., bądź jeśli postępowanie, zmierzające do wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, trzeba będzie przeprowadzić niemal w całości wskutek naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów postępowania, uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpatrzenia należy uznać za zasadne. Następstwem wydania postanowienia kasacyjnego jest powrót sprawy na drogę postępowania przed organem pierwszej instancji i ponowne rozpoczęcie tego postępowania od początku. Organ pierwszej instancji powinien jednak uwzględnić wskazania organu odwoławczego, zawarte w postanowienia kasacyjnego.
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu DIAS prawidłowo wskazał, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które ma istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszeniem tym było nieuzupełnienie braków formalnych zarzutów w postępowaniu zabezpieczającym. Przy tym – wbrew stanowisku skargi- konieczność uzupełnienia braków formalnych musi poprzedzać ocenę dopuszczalności wnoszonego środka.
Postępowanie administracyjne wszczynane jest w dacie złożenia wniosku przez stronę, przy czym przepisy nie wymagają, aby wniosek ten był poprawny pod względem formalnym. Kwestie te podlegają bowiem ocenie przez organ administracji, który obligowany jest do wezwania strony celem uzupełnienia braków formalnych. Zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Z kolei sposób wnoszenia pism do organu administracji określa art. 63 § 1 i § 3a k.p.a stanowiąc, że podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania (§ 1). Podanie wniesione na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej zawiera dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru (§ 3a). Zgodnie z treścią art. 64 § 2 k.p.a., jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca nie złożyła wniosku w żaden z opisanych sposobów, bowiem samu pismo zawierające treść zarzutów, jak i jego uzupełnienie nie zostało prawidłowo podpisane. "Brak na podaniu wnoszonym w formie elektronicznej bezpiecznego podpisu elektronicznego weryfikowanego za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu (art. 63 § 3a k.p.a.) jest brakiem formalnym, który może być usunięty w trybie art. 64 § 2 k.p.a., o ile znany jest adres wnoszącego podanie (odwołanie złożone na adres elektroniczny organu powinno być potraktowane jako złożone w "zwykłej" - pisemnej formie). Brak ten można uzupełnić poprzez przesłanie podania przez wnoszącego i opatrzenie go bezpiecznym podpisem elektronicznym, złożenie odwołania w formie pisemnej z własnoręcznym podpisem, bądź też wniesienie go ustnie do protokołu." (Wyrok WSA w Kielcach z 22.09.2021 r., II SA/Ke 682/21, LEX nr 3242008.) Jest to przy tym brak, którego nie można uzupełnić w postepowania zażaleniowym (odwoławczym). Brak bowiem właściwego wszczęcia postępowania – właściwego złożenia podania- czyni niemożliwym merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy już przed organem I instancji. Jak wskazuje się w orzecznictwie badanie zachowania terminu do wniesienia podania, jego dopuszczalności, powinno być poprzedzone ustaleniem przez organ, że podanie spełnia wymogi formalne. Podania dotkniętego brakami formalnymi nie można utożsamiać z podaniem niedopuszczalnym. (porównaj Wyrok WSA w Krakowie z 6.08.2025 r., III SA/Kr 265/25, LEX nr 3897071.) Z tych względów zasadnie DIAS uchylił zażalone postanowienie przyjmując, że uzupełnienie braków formalnych winno mieć pierwszeństwo przed merytoryczną oceną wniosku. Nie oznacz to jedna, że po uzupełnieniu braków formalnych organy nie powinny się odnieś do kwestii dopuszczalności wniesionego środka lub jego ewentualnej przedwczesności. W każdym jednak wypadku musi to być poprzedzone skutecznym wniesieniem środka- a więc usunięciem ewentualnych braków.
Nie zasługują na uwzględnienie zarzuty podniesione w sprzeciwie gdyż nie dotyczą one istoty zaskarżonego postanowienia- to jest przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Jak zaś wyżej wskazano przy rozpoznaniu sprzeciwu sąd ocenia jedynie prawidłowość zastosowania art. 138 § 2 K.p.a. a nie prawidłowość rozstrzygnięcia organu I instancji. Nie jest też prawidłowy podgląd, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z nieistniejącej sprawie. Jest wszak niesporne i niewątpliwe, że Skarżąca, działająca osobiście, wniosek zwolnienia składnika majątkowego z egzekucji, inicjując tym postępowanie wpadkowe.
Reasumując, w niniejszej sprawie DIAS prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., a zarzuty skargi są niezasadne.
Końcowo sąd wyjaśnia, że przepisy p.p.s.a. przewidują, że sąd administracyjny orzeka w składzie trzech sędziów, z zastrzeżeniem § 2 i § 3 artykułu 16, chyba że ustawa stanowi inaczej (16 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 16 § 2 p.p.s.a. sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem przewidującym rozpoznanie sprawy przez sąd administracyjny na posiedzeniu w składzie trzech sędziów jest art. 120 p.p.s.a., zgodnie z którym w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Wprowadzając instytucję sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej ustawodawca nie prowadził zmian do p.p.s.a., z których wynikałoby, że sprawa winna być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie innymi, niż wynikający z art. 16 § 1 p.p.s.a. , to jest w składzie innymi niż jednoosobowy.
Wobec powyższego, sąd uznał, że sprawa winna być rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
Uznając że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, zaś zarzuty podniesione w sprzeciwie są bezzasadne, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. oddalił sprzeciw.