I SA/Wr 700/22

I SA/Wr 700/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-03-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jarosław Horobiowski
Marta Semiczek /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Kieres
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Interpretacje podatkowe
Sygn. powiązane
II FSK 1178/23 - Postanowienie NSA z 2023-11-30
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 14b par. 1 i 3, 14c par. 1, 14g par. 1, 14h w zw. z art. 165a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2021 poz 1128
art. 5a
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Horobiowski, Sędziowie sędzia WSA Piotr Kieres, sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 marca 2023 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 03 sierpnia 2022 r nr 0112-KDIL2-2.4011.200.2022.3.AG w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia z 25 maja 2022 r. nr 0112-KDIL2-2.4011.200.2022.2.AG; II. zasądza na rzecz skarżącego od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi M. K. (dalej: wnioskodawca, strona, skarżący) jest postanowienie Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: organ, DKIS, utrzymujące w mocy własne postanowienie z 25 maja 2022 r. nr 0112-KDIL2-2.4011.200.2022.2.AG o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
Postępowanie przed organem.
10 lutego 2022r. do DKIS wpłynął wniosek strony o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczący podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie opodatkowania dochodów z kwalifikowanych praw własności intelektualnej preferencyjną stawką podatkową. Po przedstawieniu opisu stanu faktycznego/zdarzeń przyszłych, strona sformułowała następujące pytania:
1. Czy bezpośrednio podejmowana przez wnioskodawcę działalność polegająca na tworzeniu programów komputerowych stanowi prace rozwojowe w rozumieniu art. 5a pkt 40 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2020 r., poz. 1426, ze zm.; dalej: uPIT), a tym samym czy stanowi działalność badawczo-rozwojową w rozumieniu art. 5a pkt 38 uPIT?
2. Czy odpłatne przeniesienie prawa autorskiego do programu komputerowego przez wnioskodawcę w ramach wykonywanych zleceń programistycznych stanowi sprzedaż kwalifikowanego prawa własności intelektualnej w rozumieniu art. 30ca ust. 7 pkt 2 uPIT, a tym samym wnioskodawca osiąga kwalifikowany dochód z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej, o którym mowa w art. 30ca uPIT?
a. Czy wydatki ponoszone przez Wnioskodawcę w ramach prowadzonej działalności gospodarczej na usługę księgową w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów w rozumieniu art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 uPIT, przy zachowaniu odpowiedniej metodyki alokacji, należy uznać za koszty do obliczenia wskaźnika Nexus, o których mowa w art. 30ca ust. 4 w zw. z art. 30ca ust. 5 uPIT na potrzeby wyliczenia kwalifikowanego dochodu z kwalifikowanego prawa własności intelektualnej?
3. Czy w przedstawionym powyżej stanie faktycznym oraz stanowiskach Wnioskodawcy do zadanych pytań możliwe jest zastosowanie stawki opodatkowania 5% do osiągniętego dochodu z praw własności intelektualnej, wyliczonego zgodnie z art. 30ca uPIT?
Następnie DKIS pismem z 6 maja 2022 r. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych ww. wniosku w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem pozostawienia go bez rozpatrzenia. Jak wskazał DKIS, wniosek należało uzupełnić m.in. przez wskazanie, czy w ramach pytania pierwszego strona oczekuje oceny, czy podejmowana przez nią działalność polegająca na tworzeniu programów komputerowych jest pracami rozwojowymi, o których mowa w art. 4 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574, ze zm.; dalej również: uPSWN). Jednocześnie organ w wezwaniu wskazał, że postępowanie w sprawie interpretacji indywidualnej nie daje możliwości takiego rozstrzygnięcia. W związku z tym organ wezwał do uzupełnienia opisu stanu faktycznego o wskazanie:
a) czy Wnioskodawca samodzielnie prowadził albo prowadzi badania naukowe, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 1 lub 2 uPSWN. Jeśli tak to o wyjaśnienie
- jakie to badania; co było/jest ich przedmiotem i celem; w jakich okresach Wnioskodawca je prowadził lub od kiedy je prowadzi;
- jakie metody badawcze stosował/stosuje;
- czy badania przyniosły określone efekty (jakie);
b) czy samodzielnie prowadził albo prowadzi prace rozwojowe, o których mowa w art. 4 ust. 3 uPSWN; jeśli tak o wyjaśnienie:
- w jakich okresach je prowadził lub od kiedy je prowadzi;
- czego dotyczyły/dotyczą te prace rozwojowe; co było/jest ich celem lub celami; jakie czynności obejmowały/obejmują te prace;
- czy a prace rozwojowe zostały/zostaną zakończone pozytywnym wynikiem; jeśli tak, co jest/będzie tym wynikiem lub wynikami; czy wynik/wyniki prac rozwojowych mają/będą miały jakąś ustaloną formę, (jaką); w jaki sposób ten wynik/te wyniki będą wykorzystane lub są wykorzystywane na potrzeby a działalności;
- czy w wyniku prac rozwojowych zaprojektował i stworzył nowy, zmieniony lub ulepszony: produkt, proces albo usługę (jeśli tak, proszę wskazać – jaki konkretny produkt, proces bądź jaką usługę); czy oferuje lub będzie oferował produkty, procesy, usługi, które są wynikiem prac rozwojowych, w swojej działalności gospodarczej;
- czy w stosunku do a dotychczasowej działalności te produkty, procesy lub usługi mają nowy, bardziej innowacyjny, ulepszony charakter; jeśli tak, czy nowy, ulepszony charakter produktów, procesów lub usług nie jest wynikiem działalności obejmującej wprowadzanie rutynowych i okresowych zmian do tych produktów, procesów lub usług;
c) czy samodzielnie prowadził albo prowadzi prace o innym charakterze niż badania naukowe lub prace rozwojowe, o których mowa w art. 4 ust. 2 i 3 ustawy uPSWN; jeśli tak – proszę wskazać, jakie to działania, i kiedy je prowadził lub od kiedy je prowadzi;
Strona udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem z 18 maja 2022 r.
Postanowieniem z 25 maja 2022r., wydanym w szczególności na podstawie art. 13 § 2a, 165a § 1 i § 2 w zw. z art. 14h ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2021 r., poz. 1540, ze zm.; dalej: O.p.), DKIS odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Organ zacytował wybrane odpowiedzi wnioskodawcy na wystosowane wezwanie po czym skonstatował, że wnioskodawca w rzeczywistości oczekuje potwierdzenia, czy wykonywana przez niego działalność stanowi prace rozwojowe. DKIS zaznaczył, że mimo stosownego wezwania, strona nie przeformułowała swojego stanowiska odnoszącego się do pytania 1. DKIS zwrócił uwagę, że w wezwaniu wskazał, że postępowanie w sprawie interpretacji indywidualnej nie daje możliwości rozstrzygnięcia, czy podejmowana przez stronę działalność jest pracami rozwojowymi, o których mowa w art. 4 ust. 3 uPSWN. Wyjaśnił, że z uwagi na zakres kompetencji ograniczający się do interpretacji przepisów prawa podatkowego, wydanie interpretacji w części dotyczącej uznania prowadzonych przez stronę prac za prace rozwojowe w rozumieniu przepisów uPSWN jest nieuprawnione. Jak uzasadnił organ wydanie interpretacji indywidualnej w żądanym zakresie oznaczałoby konieczność dokonania wykładni przepisów ustawy uPSWN, do czego nie jest uprawniony.
W wyniku rozpatrzenia zażalenia strony wniesionego 3 czerwca 2022 r., postanowieniem z 03 sierpnia 2022 r. DKIS utrzymał w mocy własne postanowienie wydane w I instancji. Organ wskazał, że wnioskodawca mimo wezwania nie wskazał w sposób jednoznaczny, w szczególności, czy w ramach swojej działalności samodzielnie prowadził albo prowadzi prace rozwojowe oraz badania naukowe. DKIS uzasadnił, że strona mimo wezwania nie przeformułowała własnego stanowiska w odniesieniu do pytania nr 1. Wobec powyższego w ocenie organu istniały podstawy do uznania, że strona nie dokonała skutecznego uzupełnienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, zatem zasadnie zatem pozostawiono wniosek bez rozpatrzenia. Organ wyjaśnił, że z odpowiedzi na wezwanie wynika, że w ramach pytania pierwszego strona oczekiwała oceny zagadnienia nie normowanego przepisami prawa podatkowego. Dlatego z uwagi na zakres kompetencji ograniczający się do interpretacji przepisów prawa podatkowego, wydanie interpretacji w części dotyczącej uznania prowadzonych przez wnioskodawcę prac za prace rozwojowe w rozumieniu przepisów ustawy uPSWN było nieuprawnione. Jak uzasadnił DKIS skoro przedmiotowy wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej nie mieścił się w zakresie określonym w art. 14b O.p., zobligowany był do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia interpretacji.
Postępowanie przed Sądem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na ww. postanowienie DKIS z 26 września 2022 r. zarzucono naruszenie:
1) art. 14b § 3, art. 14c § 1, art. 14g § 1, art. 14h w zw. z art. 165a O.p. poprzez utrzymanie w mocy, a przez to zaaprobowanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, w związku z wnioskiem o wydanie interpretacji indywidualnej, w którym organ bezpodstawnie przerzucił ciężar interpretacyjny na skarżącego, co sugeruje treść wezwania, a ostatecznie potwierdza wydane postanowienie;
2) art. 120 i 121 § 1 w zw. z art. 165a O.p. poprzez odmowę wszczęcia postępowania z dotyczącego wniosku, mimo że wcześniej w odniesieniu do analogicznych stanów faktycznych/zdarzeń przyszłych, ten sam organ interpretacyjny wydawał interpretacje indywidualne w podobnych przypadkach, merytorycznie rozpoznając wnioski dotyczące, takich zagadnień jak m.in. wypełnianie znamion działalności badawczo-rozwojowej, a tym samym prowadzenie prac rozwojowych lub badań naukowych na gruncie przedmiotowych przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, odnoszących się do preferencji IP BOX;
3) art. 2, art. 7 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. nr 78, poz. 483, ze zm.) przez naruszenie zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady praworządności oraz zasady równego traktowania obywateli, gdyż organ podatkowy naruszył zasadę działania organów na podstawie i w granicach prawa, gdyż wydawał uprzednio interpretacje indywidualne bez uzależnienia tego od faktu samookreślenia charakteru prowadzonej działalności.
Skarżący wniósł o:
– uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia DKIS;
– zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa przez doradcę podatkowego oraz wydatku dotyczącego opłaty skarbowej, według norm przepisanych;
– rozpatrzenie skargi na posiedzeniu niejawnym.
W odpowiedzi na skargę z 25 października 2022 r. r. DKIS podtrzymał stanowisko zawarte w skarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie skargi na rozprawie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Wskazując ramy prawne sprawy, powołać należy art. 14b § 1 O.p. zgodnie z którego brzmieniem DKIS, na wniosek zainteresowanego, wydaje, w jego indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Zgodnie z art. 14b § 3 O.p. składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego.
W myśl art. 14g § 1 O.p. wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej niespełniający wymogów określonych w art. 14b § 3 lub 3a lub innych wymogów określonych przepisami prawa pozostawia się bez rozpatrzenia.
Jak stanowi art. 165a § 1 O.p. – który ma odpowiednie zastosowanie w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej na mocy art. 14h O.p. - gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepisy prawa podatkowego to zgodnie z art. 3 pkt 2 O.p. przepisy ustaw podatkowych, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki podatkowej, a także przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie ustaw podatkowych. W myśl art. 3 pkt 1 O.p. ustawy podatkowe to ustawy dotyczące podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetowych określające podmiot, przedmiot opodatkowania, powstanie obowiązku podatkowego, podstawę opodatkowania, stawki podatkowe oraz regulujące prawa i obowiązki organów podatkowych, podatników, płatników i inkasentów, a także ich następców prawnych oraz osób trzecich.
Na tle powołanych wyżej rozwiązań prawnych zarysował się spór, pomiędzy stroną a organem, o to, czy złożony przez skarżącego wniosek dotyczył interpretacji przepisów prawa podatkowego. Spór w istocie sprowadza się do tego, czy niektóre z przepisów, o których interpretację wystąpił wnioskodawca, są przepisami, do których właściwym do ich interpretowania w trybie interpretacji indywidualnych jest DKIS.
Odnotować należy, że tutejszy Sąd wypowiadał się w wyrokowanej kwestii między innymi w orzeczeniach z 18 stycznia 2023 r., I SA/Wr 710/22 oraz z 31 stycznia 2023 r., I SA/Wr 690/22. Zagadnienie było również przedmiotem wyrokowania innych sądów administracyjnych: WSA w Gdańsku z 9 listopada 2022 r., I SA/Gd 1157/22; WSA w Olsztynie z 17 listopada 2022 r., I SA/Ol 476/22, WSA w Bydgoszczy z 13 grudnia 2022 r., I SA/Bd 603/22 (wszystkie wyroki powołane w niniejszym orzeczeniu dostępne są w CBOSA, tj. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie rozpoznającym rozstrzyganą sprawę podziela zasadniczy pogląd wyrażony w powołanych wyżej wyrokach, tj. że w ustalonych okolicznościach sprawy nie było podstaw do odmowy wszczęcia postępowania z wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej.
Jak wynika z powołanych wyżej regulacji, przedmiotem procedowania i interpretacji dokonywanych przez uprawniony do ich wydawania organ, tj. DKIS, są przepisy prawa podatkowego.
Jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że jeżeli pojęcia z przepisów prawnych innych dziedzin prawa zostały uwzględnione, wykorzystane w określonych unormowaniach prawa podatkowego, które się do nich bezpośrednio lub w sposób dorozumiany odwołują, to i tak do zobowiązań podatkowych zastosowanie znajdują normy prawa podatkowego, a nie współtworzące je tylko pojęcia zaczerpnięte z pozostałych gałęzi prawa. Norma prawnopodatkowa będzie wówczas jednak zbudowana nie tylko z określonych przepisów ustawy podatkowej ale i z regulacji prawnych innych dziedzin prawa. W takich przypadkach ocena możliwości stosowania i wykładnia interpretowanej normy podatkowej przepisy te powinna uwzględniać i obejmować (wyroki NSA: z 30 listopada 2012 r., II FSK 1193/11; z 27 listopada 2013 r., II FSK 27/12; z 27 listopada 2013 r., II FSK 2981/11; z 27 czerwca 2014 r., II FSK 1781/12; z 20 listopada 2015 r., II FSK 2793/13; z 13 grudnia 2016 r. II FSK 3028/14; z 18 lutego 2020 r. I FSK 16/19; z 3 lutego 2021 r., I FSK 525/19; z 16 kwietnia 2021 r., I FSK 612/19; z 20 kwietnia 2021 r., I FSK 1556/19)
Również w literaturze przedmiotu prezentowany jest pogląd, że przy wydawaniu interpretacji indywidualnych powinny zostać poddane ocenie wszystkie przepisy, niezależnie od tego, do jakiej gałęzi prawa formalnie przynależą, jeżeli kształtują normatywnie opodatkowanie, w szczególności zaś jego zakres podmiotowy i przedmiotowy oraz wysokość podatku, a zawężenie pola interpretacji tylko do ustaw podatkowych skutkuje brakiem systemowego stosowania prawa podatkowego (R. Mastalski, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2017, Wrocław 2017, s. 149; wyroki NSA: z 14 czerwca 2022 r., II FSK 2742/19; z 25 maja 2022r., II FSK 2971/19). Podobnie przedmiot interpretacji określa kolejny autor stwierdzając, że przedmiotem interpretacji mogą być wprawdzie wyłącznie przepisy bądź unormowania materialnego prawa podatkowego, jednak jeżeli w interpretowanych unormowaniach prawa podatkowego uczestniczą pojęcia wynikające z regulacji prawnych innych gałęzi prawa, wówczas podlegają interpretacji o tyle, o ile uczestniczą w interpretowanych unormowaniach podatkowych (J. Brolik, Urzędowe interpretacje prawa podatkowego, Warszawa 2010, s. 19 i 42).
Podsumowując tą część uzasadnienia wyroku wskazać należy, że przedmiotem interpretacji indywidualnych są, co do zasady, przepisy prawa podatkowego, jako autonomicznej dziedziny prawa, jednak w określonych uwarunkowaniach, ocenie dokonywanej przez organ interpretacyjny, będą podlegały również regulacje prawne z innych gałęzi prawa.
Zauważyć należy, że w art. 1 pkt 1 ustawy z 25 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem innowacyjności (Dz.U. z 2015 r., poz. 1767) wprowadzono do art. 5a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pojęcia działalności badawczo-rozwojowej, badań naukowych oraz prac rozwojowych. Wprowadzono zapisy zgodnie z których brzmieniem:
38) działalności badawczo-rozwojowej - oznacza to działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań;
39) badaniach naukowych - oznacza to:
a) badania podstawowe - oryginalne prace badawcze, eksperymentalne lub teoretyczne podejmowane przede wszystkim w celu zdobywania nowej wiedzy o podstawach zjawisk i obserwowalnych faktów bez nastawienia na bezpośrednie zastosowanie komercyjne,
b) badania stosowane - prace badawcze podejmowane w celu zdobycia nowej wiedzy, zorientowane przede wszystkim na zastosowanie w praktyce,
c) badania przemysłowe - badania mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności w celu opracowywania nowych produktów, procesów i usług lub wprowadzania znaczących ulepszeń do istniejących produktów, procesów i usług; badania te uwzględniają tworzenie elementów składowych systemów złożonych, budowę prototypów w środowisku laboratoryjnym lub w środowisku symulującym istniejące systemy, szczególnie do oceny przydatności danych rodzajów technologii, a także budowę niezbędnych w tych badaniach linii pilotażowych, w tym do uzyskania dowodu w przypadku technologii generycznych;
40) pracach rozwojowych - oznacza to nabywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności z dziedziny nauki, technologii i działalności gospodarczej oraz innej wiedzy i umiejętności do planowania produkcji oraz tworzenia i projektowania nowych, zmienionych lub ulepszonych produktów, procesów i usług, z wyłączeniem prac obejmujących rutynowe i okresowe zmiany wprowadzane do produktów, linii produkcyjnych, procesów wytwórczych, istniejących usług oraz innych operacji w toku, nawet jeżeli takie zmiany mają charakter ulepszeń, w szczególności:
a) opracowywanie prototypów i projektów pilotażowych oraz demonstracje, testowanie i walidację nowych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług w otoczeniu stanowiącym model warunków rzeczywistego funkcjonowania, których głównym celem jest dalsze udoskonalenie techniczne produktów, procesów lub usług, których ostateczny kształt nie został określony,
b) opracowywanie prototypów i projektów pilotażowych, które można wykorzystać do celów komercyjnych, w przypadku gdy prototyp lub projekt pilotażowy stanowi produkt końcowy gotowy do wykorzystania komercyjnego, a jego produkcja wyłącznie do celów demonstracyjnych i walidacyjnych jest zbyt kosztowna.
Ww. przepisy weszły w życie 1 stycznia 2016 r.
Następnie ustawą z 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 r., poz. 1669) dokonano zmian w zakresie powołanych wyżej definicji badań naukowych i definicji prac rozwojowych. Ustanowiono, że (art. 19 ustawy) w art. 5a pkt 39 i 40 otrzymują brzmienie:
39) badaniach naukowych - oznacza to:
a) badania podstawowe w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. poz. 1668),
b) badania aplikacyjne w rozumieniu art. 4 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;
40) pracach rozwojowych - oznacza to prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce;".
Zmiana weszła w życie 1 października 2018 r.,
Jak wyjaśniono w uzasadnieniu do projektu ustawy, zmiany w licznych ustawach – w 162, w tym w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych – miały mieć charakter dostosowujący, bowiem projekt ustawy uPSWN przewiduje zmianę o charakterze systemowym (druk sejmowy 2447 z 5 kwietnia 2018 r., s. 2).
W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym rozstrzyganą sprawę, na skutek wprowadzenia - począwszy od 1 stycznia 2016 r. - do "słownika" ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. do art. 5a pkt 38, 39 i 40) oraz do "słownika" ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. do art. 4a pkt 26, 27 i 28) definicji działalności badawczo-rozwojowej, definicji badań naukowych (obecnie jako badań podstawowych i badań aplikacyjnych) oraz definicji prac rozwojowych – czy to wprost (działalność badawczo-rozwojowa), czy to też początkowo wprost, a następnie poprzez zdefiniowanie tych pojęć za pomocą odesłania do ich rozumienia opisanego w przepisach innej, niepodatkowej ustawy (badania naukowe, prace rozwojowe) – ustawodawca inkorporował te pojęcia do ustaw podatkowych, wprowadził jako ich przepisy, przez co stały się integralną częścią tych aktów prawnych, a w konsekwencji są przepisami prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 O.p.
Konkludując, skoro stosownie do art. 14b § 1 O.p. DKIS jest organem powołanym do wydawania na wniosek zainteresowanego interpretacji przepisów prawa podatkowego to z wywiedzionych względów w zakresie kompetencji DKIS pozostawało dokonanie i wydanie interpretacji indywidualnej przepisów wskazanych we wniosku skarżącego.
We wniosku, który zainicjował sprawę administracyjną, strona zadała 4 pytania, w tym pytanie nr 1, o kwalifikację działalności polegającej na tworzeniu programów komputerowych jako prac rozwojowych w rozumieniu art. 5a pkt 40 uPIT i działalności badawczo-rozwojowej w rozumieniu art. 5a pkt 38 uPIT. Jak już wskazano, przywołane przepisy zawierają definicje pojęć na gruncie uPIT:
– art. 5a pkt 40 uPIT – prac rozwojowych, za które należy uznawać prace rozwojowe w rozumieniu art. 4 ust. 3 uPSWN;
– art. 5a pkt 38 uPIT – działalności badawczo-rozwojowej, za którą uznaje się działalność twórczą obejmującą badania naukowe lub prace rozwojowe, podejmowaną w sposób systematyczny w celu zwiększenia zasobów wiedzy oraz wykorzystania zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowań.
DKIS prezentuje stanowisko, że pojęcia badań naukowych i prac rozwojowych, poprzez odesłania zawarte w art. 5a pkt 39-40 uPIT, są definiowane przez przepisy uPSWN, które jako niebędące przepisami podatkowymi, nie podlegają interpretacji organu. Z tego powodu uważa, że do dokonania takiej kwalifikacji w świetle ww. definicji badań naukowych oraz prac rozwojowych zobowiązany jest wnioskodawca. W ocenie organu kwalifikacja charakteru i zakresu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności pod kątem uPSWN oraz zdefiniowanych tam pojęć nie może być dokonana w ramach kompetencji przysługujących organowi w ramach postępowania o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego. Z uwagi na powyższe organ wezwał wnioskodawcę aby ten sam skonfrontował cechy prowadzonej działalności z postanowieniami ww. definicji.
Wskazać więc należy, że strona, w budzącym szczególne wątpliwości organu pytaniu 1, wnioskowała o udzielenie odpowiedzi na pytanie czy podejmowana przez wnioskodawcę działalność stanowi prace rozwojowe, a tym samym czy stanowi działalność badawczo-rozwojową. Jak już wywiedziono wyżej, zarówno definicja prac rozwojowych (przez odesłanie) jak i definicja działalności badawczo-rozwojowej (wprost) zostały uregulowane w ustawach podatkowych. Odmienne stanowisko organu, które legło u podstaw wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, Sąd ocenia jako błędne.
W ocenie Sądu, co już wywiedziono wyżej, skoro przedmiotem wystąpienia wnioskodawcy było dokonanie przez organ interpretacji przepisów prawa podatkowego, to organ nie miał podstaw do wzywania wnioskodawcy do doprecyzowania pytania przez dokonanie za organ oceny prawnej. W ocenie Sądu, DKIS wezwaniem - pod pozorem konieczności uzupełnienia braków formalnych wniosku, przez sposób sformułowania i zakres wskazanych w wezwaniu żądań - próbował przerzucić w istocie na stronę spoczywający na organie obowiązek dokonania oceny stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny (art. 14c § 1 O.p.), a w konsekwencji uchylić się od swojej powinności wynikającej z art. 14b § 1 O.p. DKIS nie miał podstaw do wzywania wnioskodawcy do przesądzenia, czy w ramach działalności wnioskodawca prowadził albo prowadzi badania naukowe oraz czy w ramach tej działalności samodzielnie prowadził albo prowadzi prace rozwojowe pod rygorem pozostawienia wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej bez rozpatrzenia, a ww. wezwaniem DKIS naruszył przepis art. 169 § 1 w związku z art. 14h O.p. Przedmiotowym wezwaniem organ zobowiązał wnioskodawcę, aby sam dokonał oceny prawnej prowadzonej przez siebie działalności. To prowadzi do konkluzji, że organ intepretujący nie wzywał do uzupełnienia opisanego stanu sprawy o elementy, których miało brakować, tj. aby to co zostało przedstawione we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przez stronę mogło zostać uznane za wypełniające wynikający z art. 14b § 3 O.p. obowiązek wyczerpującego przedstawienia stanu sprawy (zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego). W okolicznościach wyrokowanej sprawy DKIS wezwał stronę do dokonania kwalifikacji prawnej i przedstawienia dokonanej przez siebie oceny jako elementu stanu faktycznego. W istocie więc organ wezwał skarżącego, aby sam odpowiedział na zdane przez siebie pytanie. Należy w związku z tym podkreślić, że DKIS myli element stanu sprawy z jego oceną. To właśnie wątpliwości w kwestii kwalifikacji prowadzonej przez stronę działalności badawczo-rozwojowej stanowiły istotę sformułowanego wniosku o wydanie interpretacji indywidulnej. DKIS może pytać o fakty, których nie należy mylić z ich prawną kwalifikacją. Wnioskujący jest zobowiązany do wskazania faktów, a następnie do wyrażenia własnego stanowiska, co do ich prawnej oceny. Rekapitulując tą część wywodu należy wskazać, że w trybie art. 169 § 1 w zw. z art. 14h O.p. DKIS nie mógł żądać od podatnika ubiegającego się o interpretację indywidualną, aby we własnym zakresie rozstrzygnął, czy podejmowane przez niego czynności są prowadzeniem badań naukowych lub prowadzeniem prac rozwojowych o których stanową art. 5a pkt 38-40 uPIT (wyrok NSA z 23 listopada 2021 r., II FSK 1049/21; z 13 stycznia 2022 r., II FSK 1333/21; z 1 marca 2022 r., II FSK 1467/212; z 1 czerwca 2022 r., II FSK 1072/21; z 11 października 2022 r., II FSK 207/22; z 10 listopada 2022 r., II FSK 731/22; z 25 stycznia 2023 r., II FSK 1078/22; z 21 lutego 2023 r., II FSK 1167/22).
Aby uzyskać interpretację przepisów prawa podatkowego wnioskodawca powinien wystąpić z prawidłowo sformułowanym wnioskiem, w szczególności zawarty we wniosku opis stanu sprawy ma być wyczerpujący w takim rozumieniu, że powinien zawierać niezbędne minimum informacji pozwalających na ocenę stanowiska wnioskodawcy w kontekście sformułowanego problemu prawnego. Ryzyko pominięcia określonych informacji – lecz przedstawienie ich w stopniu wystarczającym do dokonania oceny stanowiska wnioskodawcy - albo podanie ich w sposób niezgodny z rzeczywistością obciąża wnioskodawcę (w zakresie ochronnej funkcji interpretacji indywidualnej). Odpowiednio, organ dysponuje właściwym instrumentem prawnym pozwalającym na doporowadzenie do uzupełnienia ewentualnych braków formalnych wniosku, w szczególności do uzyskania od wnioskodawcy dodatkowych danych (niezbędnego minimum informacji) dotyczących stanu sprawy, koniecznych do wydania interpretacji przepisów prawa podatkowego w przedstawionej we wniosku sprawie.
W przypadku, w którym złożony wniosek zawiera niezbędne minimum informacji do dokonania interpretacji przepisów prawa podatkowego, organ nie może uchylać się od spoczywającego na nim obowiązku wydania wnioskowanej interpretacji indywidualnej.
Sąd zauważa, że uzasadnienie skarżonego postanowienia nie jest wewnętrznie spójne. DKIS wyjaśnia, że wobec nieuzupełnienia braków formalnych wniosku organ I instancji zasadnie pozostawił wniosek bez rozpatrzenia (str. 7 postanowienia organu II instancji). Teza ta koresponduje z wezwaniem strony do uzupełnienia braków formalnych, natomiast nie jest zrozumiała, mając na uwadze, że skarżonym postanowieniem organ nie utrzymał w mocy postanowienia o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia ale utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W dalszej części uzasadnienia skarżonego postanowienia DKIS wyjaśnia swój brak kompetencji do dokonywania wykładni przepisów, które ocenia jako niepodatkowe, i tym uzasadnia utrzymanie w mocy postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie, co odpowiada treści aktu wydanego przez organ I instancji (str. 9-10 postanowienia organu II instancji).
Uwzględniając powyższe Sąd uznaje, że postanowienia DKIS wydane w obu instancjach naruszają przepisy art. 14b § 3, art. 14c § 1, art. 14g § 1, art. 165a O.p. w związku z art. 14h, poprzez niezasadną odmowę wszczęcia postępowania w sprawie o wydanie interpretacji przepisów prawa podatkowego (interpretacji indywidualnej) i w tym zakresie zarzut skargi uznaje za słuszny. W ocenie Sądu przedmiotem wniosku o wydanie interpretacji były przepisy prawa podatkowego, jak już bowiem wyjaśniono zarówno definicja prac rozwojowych (przez odesłanie) jak i definicja działalności badawczo-rozwojowej (wprost) zostały uregulowane w ustawach podatkowych. Dlatego powinnością organu było wydanie interpretacji indywidualnej, a w niej dokonanie oceny stanowiska wnioskodawcy.
Pozostałe zarzuty skargi, tj. naruszenie zasad zaufania i legalizmu, zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady praworządności oraz zasady równego traktowania obywateli przez odmowę wszczęcia postępowania, gdy w podobnych sprawach wydawane były interpretacje indywidualne, Sąd uznaje za niezasadne. Przedmiotem analizy w niniejszej sprawie był konkretny wniosek strony, a spór dotyczył formalnej poprawności tego konkretnego wniosku, dlatego niedokonanie przez organ interpretujący porównania i oceny powoływanych przez wnioskodawcę – w jego indywidualnej sprawie – wniosków i wydanych w ich wyniku interpretacji w innych sprawach, nie może stanowić o naruszeniu ww. zasad.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uchylił w całości zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie je poprzedzające na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ podatkowy zobowiązany jest do uwzględnienia oceny poczynionej przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu wyroku.
O kosztach postępowania sądowego (597 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a uwzględniając uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) z § 2 pkt 1 ppkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).