I SA/Wr 696/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika na decyzję odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej, uznając, że trudna sytuacja finansowa nie wynikała z czynników losowych niezależnych od podatnika.
Podatnik J.P. domagał się umorzenia zaległości w podatku dochodowym za 1992 r., powołując się na trudną sytuację finansową i chorobę. Organy podatkowe dwukrotnie odmówiły przyznania ulgi, argumentując, że zaległość powstała w wyniku nieprawidłowości w prowadzeniu działalności gospodarczej i nie wynikała z czynników losowych. Sąd administracyjny zgodził się ze stanowiskiem organów, podkreślając uznaniowy charakter umorzenia i brak podstaw do przyznania ulgi w sytuacji, gdy podatnik mógł potencjalnie zaspokoić część zobowiązań ze sprzedaży nieruchomości.
Sprawa dotyczyła skargi J.P. na decyzję Izby Skarbowej we W., która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. Podatnik argumentował, że jest ciężko chory i ubogi, co uniemożliwia mu spłatę zobowiązań. Organy podatkowe uznały, że zaległość powstała w wyniku nieprawidłowości w prowadzeniu działalności gospodarczej i nie wynikała z czynników losowych niezależnych od podatnika. Podkreślono, że umorzenie zaległości ma charakter nadzwyczajny i uznaniowy, a jego przyznanie wymaga wykazania ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, co w tej sprawie nie miało miejsca. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, podzielił stanowisko organów podatkowych. Stwierdził, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych jest oparta na uznaniu administracyjnym i wymaga indywidualnej oceny okoliczności sprawy. Sąd podkreślił, że sytuacja majątkowa podatnika, choć trudna, została po części spowodowana jego lekkomyślnym zachowaniem, a nie wyłącznie czynnikami losowymi. Wskazano, że podatnik uzyskał znaczne dochody z działalności gospodarczej, nie odprowadzając należnego podatku, co nie może być uznane za wypadek losowy. Sąd zaznaczył, że możliwość spłaty części zobowiązań ze sprzedaży nieruchomości również stanowiła przeszkodę do umorzenia. Ostatecznie, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy podatkowe prawidłowo oceniły stan faktyczny i prawny sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja finansowa i zdrowotna podatnika, jeśli nie wynika z czynników losowych niezależnych od jego postępowania, nie stanowi wystarczającej podstawy do umorzenia zaległości podatkowej, zwłaszcza gdy podatnik uzyskał znaczne dochody i miał możliwość spłaty części zobowiązań.
Uzasadnienie
Instytucja umorzenia zaległości podatkowej ma charakter nadzwyczajny i uznaniowy. Wymaga oceny nie tylko sytuacji majątkowej podatnika, ale przede wszystkim związku tej sytuacji z przyczynami jej powstania. Zaległość wynikająca z nieprawidłowości w prowadzeniu działalności gospodarczej nie jest traktowana jako wypadek losowy uzasadniający ulgę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (4)
Główne
Ord.pod. art. 67 § 1
Ordynacja podatkowa
Przepis ten stanowi podstawę do umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Decyzja ma charakter uznania administracyjnego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna do oddalenia skargi.
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1
Określa zakres kognicji sądów administracyjnych.
Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Reguluje przekazanie spraw do rozpoznania wojewódzkim sądom administracyjnym.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Trudna sytuacja finansowa i zdrowotna podatnika jako podstawa do umorzenia zaległości. Brak korzyści majątkowych dla żony z działalności gospodarczej męża jako podstawa do zwolnienia jej z odpowiedzialności. Zaległości były tylko na papierze i nie zachował kwot dla siebie.
Godne uwagi sformułowania
Umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest płacenie podatków. Prawidłowe rozliczanie się z budżetem państwa jest konstytucyjnym obowiązkiem, nie prawem podatnika. Wnioskodawca wszedł zatem w posiadanie i zachował dla siebie kwoty mu nie należne, którymi obracał. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę ma charakter nadzwyczajny i jest oparta o konstrukcje uznania administracyjnego. Chodzi więc o sytuacje, które spowodowane zostały np. czynnikami losowymi nie zależnymi od postępowania samego podatnika.
Skład orzekający
Andrzej Grzelak
przewodniczący
Halina Betta
członek
Andrzej Cisek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 67 Ordynacji podatkowej w kontekście uznania administracyjnego i oceny przesłanek umorzenia zaległości podatkowych, zwłaszcza gdy sytuacja podatnika wynika z jego własnych działań."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy konkretnego stanu faktycznego i interpretacji przepisów obowiązujących w tamtym okresie. Uznaniowy charakter decyzji ogranicza możliwość stosowania jej jako ścisłego precedensu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady prawa podatkowego dotyczące obowiązku płacenia podatków i nadzwyczajnego charakteru ulg, co jest istotne dla zrozumienia granic uznania administracyjnego.
“Czy choroba i bieda zawsze usprawiedliwiają niepłacenie podatków? Sąd wyjaśnia granice umorzenia zaległości.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 696/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2004-04-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-03-01 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Cisek /sprawozdawca/ Andrzej Grzelak /przewodniczący/ Halina Betta Symbol z opisem 6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.) Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 67 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Grzelak Sędziowie: Sędzia NSA Halina Betta Sędzia WSA Andrzej Cisek (sprawozdawca) Protokolanka: Edyta Luniak po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. P. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992r., oddala skargę. Uzasadnienie Sygnatura akt I S.A./Wr 696/02 UZASADNIENIE W dniu [...]wpłynęło do Urzędu Skarbowego W.-F. podanie J. P. o umorzenie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1992 r. W dniu [...]decyzją nr [...]organ podatkowy pierwszej instancji odmówił uwzględnienia prośby podatnika. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Izby Skarbowej we W., która utrzymała decyzję Urzędu Skarbowego w mocy. Na powyższą decyzję podatnik złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 20.09.2000 r. (o sygnaturze akt l S.A./Wr1797 bb/99) uchylił decyzje obu instancji. W dniu [...]Urząd Skarbowy W.-F. postanowieniem nr [...]zawiesił postępowanie w sprawie o udzielenie ulgi, w celu rozstrzygnięcia kwestii wstępnej tj. wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnięcia w przedmiocie odpowiedzialności żony podatnika - Pani M. P. za zobowiązania męża w podatku dochodowym za 1992 r. Na powyższe postanowienie Strona wniosła zażalenie w dniu [...], twierdząc, że jest ono nieuzasadnione i niezgodne z prawem. W dniu [...]Izba Skarbowa we W. uchyliła przedmiotowe postanowienie i umorzyła postępowanie w sprawie. Urząd Skarbowy W.-F. wydał ponowną decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi podatnikowi w dniu [...]. Stanowisko swoje organ pierwszej instancji uzasadniał zasadą powszechności opodatkowania, oraz faktem, że podatnik, jako właściciel nieruchomości gruntowej może, po jej ewentualnym sprzedaniu, zaspokoić co najmniej część swych zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, w którym zarzuciła decyzji organu pierwszej instancji, że narusza ona przepis art. 67 Ordynacji podatkowej. Po raz kolejny opisał swoją trudną sytuację finansową i wnosił o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. W piśmie złożonym w dniu [...]w Izbie Skarbowej w związku z wyznaczeniem trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w zakresie zgromadzonego materiału dowodowego podatnik powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu. Decyzją z dnia [...] Izba Skarbowa odmówiła udzielenia wnioskowanej ulgi. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym i mając na uwadze materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy Izba Skarbowa we W. uznała, że brak jest podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji organu pierwszej instancji. Stosownie bowiem do przepisu art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Decyzja w sprawie udzielenia ulgi ma charakter uznania administracyjnego a pojęcie ważnego interesu podatnika ma szeroki zakres znaczeniowy i powinno być interpretowane w zależności od okoliczności w konkretnej sprawie. Umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę jest instytucją nadzwyczajną, bowiem zasadą jest płacenie podatków. Ponadto należy zauważyć, iż jakkolwiek ustalenie przez organ podatkowy, że istnieją przyczyny, które ewentualnie uzasadniałyby umorzenie zaległości podatkowej, stanowiące konieczną przesłankę dla rozważenia możliwości umorzenia zaległości podatkowej, to samo przez się nie zobowiązuje organu podatkowego do wydania decyzji umarzającej. Mając na względzie, iż zasadą prawa podatkowego jest terminowe i powszechne regulowanie zobowiązań podatkowych, ulgi w spłacie należnych zobowiązań podatkowych winny być przyznawane w rzeczywiście wyjątkowych sytuacjach. Przesłanką do udzielenia podatnikowi przedmiotowej ulgi może być trudna sytuacja osobista podatnika spowodowana m.in. ciężką chorobą, klęską lub innymi zdarzeniami losowymi, na które strona nie miała wpływu i które były niezależne od sposobu jej postępowania, bądź też inne nadzwyczajne okoliczności. Ponieważ z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż przedmiotowa zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych nie powstała w wyniku nadzwyczajnych, niezależnych od podatnika zdarzeń trudno uznać, że sytuacja Strony pozwala na udzielenie ulgi w żądanym zakresie. Prawidłowe rozliczanie się z budżetem państwa jest konstytucyjnym obowiązkiem, nie prawem podatnika. Izba Skarbowa zwróciła w tym miejscu uwagę na fakt, że podatek dochodowy powstaje zawsze w wyniku osiągniętego wcześniej dochodu. W 1992 r. Strona prowadziła działalność gospodarczą - handel owocami. Izba Skarbowa we W. pragnie w tym miejscu zauważyć, że Strona, prowadząc działalność gospodarczą uzyskała realnie bardzo wysoki dochód, od którego nie odprowadziła należnego podatku dochodowego. Wysokość zaległości świadczy dobitnie o olbrzymiej skali prowadzonej działalności gospodarczej. Należny z tego tytułu podatek nie został jednak zapłacony, co trudno uznać za nadzwyczajną okoliczność. Wnioskodawca wszedł zatem w posiadanie i zachował dla siebie kwoty mu nie należne, którymi obracał. W związku z tym nie odprowadzenie przez Podatnika należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w terminie było równoznaczne z kredytowaniem wydatków J.P. przy użyciu środków Skarbu Państwa. Stanowisko takie potwierdza wyrok NSA w Lublinie z dnia 12.06.2000 r. (sygn. akt I SA/Lu 375/99) w którym podkreślono, że umorzenie zaległego podatku na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadnione jest ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników niezależnych od sposobu postępowania podatnika. Dodatkowo, jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, ulga w postaci umorzenia zaległości podatkowej udzielona w sytuacji, gdy podatnik może choćby w części uregulować ciążące na nim zobowiązania podatkowe (w tym przypadku ze środków pochodzących ze sprzedaży nieruchomości) byłaby naruszeniem zaufania względem podatników rzetelnie płacących swoje zobowiązania podatkowe. Podatnik podnosi, że do podjęcia decyzji o prowadzeniu działalności zmusiła go decyzja organu rentowego o odebraniu mu prawa do renty. Rentę przyznano podatnikowi w 1985 r. W 1991 r. pozbawiono go prawa do renty. Podatnik podjął działalność gospodarczą w maju 1992 r. Poprawa zdrowia podatnika, aczkolwiek teoretycznie pozorna, była jednak na tyle znaczna, że pozwoliła mu na uzyskanie naprawdę dużych dochodów z działalności gospodarczej, znacznie przekraczających wydatki podatnika na własne utrzymanie i leczenie. Poza tym należy zauważyć, że terminy podjęcia i rezygnacji z prowadzenia działalności gospodarczej nie pokrywają się z terminem utraty prawa do renty i ponownego jej przyznania, bowiem zaprzestał on prowadzenia działalności we wrześniu 1993 r., natomiast prawo do renty odzyskał dopiero w 1994 r., co świadczyć może, że decyzja o podjęciu działalności gospodarczej podjęta została niezależnie od rozstrzygnięć organu rentowego. W trakcie postępowania objętego wnioskiem podatnika ocenie organów podatkowych poddano stan majątkowy J. P., który istotnie nie można uznać za najlepszy. Podatnik posiada, zgodnie z oświadczeniem majątkowym samochód osobowy fiat 125p rok produkcji 1988. Zobowiązany nie pracuje, zasiłku dla bezrobotnych nie pobiera, utrzymuje się z renty w wysokości [...]miesięcznie. Wraz z podatnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje matka rencistka z dochodem z renty w wysokości ok. [...]miesięcznie. Podatnik posiada również, wraz z żoną, w warunkach wspólności ustawowej nieruchomość gruntową niezabudowaną o powierzchni [...]w P. W. gmina K. Jest ona obciążona hipoteką na rzecz "A" do wysokości [...]. Z wnioskiem o wpisanie hipoteki na rzecz Skarbu Państwa Urząd Skarbowy W.-F. zwrócił się do Sądu Rejonowego W.-K. dnia [...] Sąd postanowieniem z dnia [...] (sygn. [...]) postanowił postępowanie o wpis do księgi wieczystej zawiesić do czasu rozpoznania przez Izbę Skarbową odwołania Pani M. P. z dnia [...]od decyzji Urzędu Skarbowego z dnia [...]o orzeczeniu jej odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe Pana J. P. Następnie Sąd Rejonowy W.-K. zawiadomił Urząd Skarbowy pismem z dnia [...]o wpisaniu hipoteki przymusowej. Wartość nieruchomości ustalił Urząd Skarbowy po przeprowadzeniu postępowania na ok. [...]. O wydanie opinii w tej sprawie Urząd Skarbowy zwracał się do Urzędu Gminy K. Wydział Gospodarki Nieruchomościami, który nie udzielił zadowalających wyjaśnień oraz do Pierwszego Urzędu Skarbowego we W., którego zdaniem wartość gruntów rolnych w rejonie P. W. kształtuje się na poziome [...]-[...] za hektar, natomiast wartość działek budowlanych waha się pomiędzy [...]a [...]za metr kwadratowy powierzchni. Następnie Urząd Skarbowy zwrócił się do Urzędu Gminy K. o wyjaśnienie czy przedmiotowa nieruchomość jest gruntem rolnym czy też działką budowlaną. Urząd gminy K. pismem nr [...]stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość przeznaczona jest pod teren upraw polowych. Działalności gospodarczej zobowiązany nie prowadzi. W swych pismach podatnik oświadcza, że żyje w separacji z żoną i dodatkowo obciążają go alimenty na rzecz córki, których jak sam oświadcza nie opłaca, ze względu na swe ubóstwo. Izba Skarbowa zauważa w tym miejscu, że sytuacja osobista i majątkowa Strony, jakkolwiek trudna, sama w sobie nie uzasadnia przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo NSA, co znalazło odzwierciedlenie w wyroku z dnia 13.10.2000 r. (sygn. akt III SA 3416/99) podkreślił, że nawet gdy w danej sprawie zachodzą przesłanki do umorzenia zaległości (ważny interes podatnika lub interes publiczny), organ podatkowy może odmówić takiego działania. Nie może to jednak być decyzja dowolna, a więc nie oparta o zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy. Okoliczność ta stanowi przedmiot sądowej kontroli legalności decyzji uznaniowych podejmowanych przez organy podatkowe. Sprowadza się, więc do oceny, czy w danej sprawie organy te nie naruszyły reguł postępowania określonych w Ordynacji podatkowej, które mogły mieć istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ podatkowy pierwszej instancji po powtórnym przeanalizowaniu sytuacji majątkowej podatnika ustalił w przybliżeniu wartość posiadanej przez niego nieruchomości na około [...]. Ustalił jednocześnie, że Skarb Państwa, w przypadku egzekucji należności z tej nieruchomości miałby pierwszeństwo w zaspokojeniu swych należności przed należnościami, których spłata była zabezpieczona hipoteką na rzecz spółki "A". Ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w kontekście przesłanek warunkujących zastosowanie instytucji umorzenia nie pozwala więc na przyjęcie pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Izba Skarbowa zdawała sobie sprawę, że jedynym majątkiem Strony, który mógłby podlegać egzekucji jest nieruchomość w P. W. Próby uzyskania umorzenia zaległości świadczyć więc mogą o próbie zachowania dla siebie własności tej nieruchomości kosztem wierzycieli. Skarb Państwa nie widział również powodów, dla których miałby zrezygnować choćby z części swych dochodów w sytuacji, gdy inny wierzyciel podatnika, spółka "A", takiej woli nie wyraża. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.02.2002 r. J.P. powtarza argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji Urzędu Skarbowego, tzn., że jest człowiekiem ciężko chorym i na tyle ubogim, że nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowej. Podnosi również, że żona, z którą jest w separacji, nie powinna ponosić odpowiedzialności za jego zobowiązania podatkowe, ponieważ nigdy nie otrzymała z tego tytułu korzyści majątkowych. Twierdzi także, że nie opłacając podatków nie zachował tych kwot dla siebie, a zaległości były tylko na papierze. Podnosi również, że nie ma żadnych możliwości finansowych spłaty ciążącej na nim zaległości, ponieważ nie posiada żadnych, poza rentą, dochodów i korzysta z pomocy matki. Rozważając powyższe argumenty podatnika należy zauważyć, iż zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.05.2000 r. (sygn. akt ISA/Lu 211/99), argument o braku wykształcenia i nieznajomości przepisów prawa nie może być podstawą udzielenia ulgi w zapłacie zaległości podatkowej, bowiem decydując się na prowadzenie działalności gospodarczej w jakiejkolwiek formie podatnik przyjmuje na siebie ryzyko jej prowadzenia. Ponadto, jak wyjaśniono już w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zasadą prawa podatkowego jest terminowe oraz powszechne płacenie podatków. Przepis art. 67 § 1 ustawy- Ordynacja podatkowa na podstawie którego wydano zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi, iż w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Treść przytoczonego wyżej przepisu sugeruje uznaniowy charakter przedmiotowej ulgi, dając organom podatkowym możliwość oceny okoliczności konkretnej sprawy pod kątem występujących tu przesłanek. Z powodu braku wyraźnych kryteriów oceny okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie przytoczonego wyżej przepisu, wydaje się słuszną ocena stanu faktycznego konkretnej sprawy pod kątem nie tylko sytuacji majątkowej podatnika, ale także - a może przede wszystkim - pod kątem związku tej sytuacji z czynnikami, które ją spowodowały. Powyższe stanowisko znajduje swój wyraz w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, które stwierdza m.in., że przesłanki umorzenia należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. Obywatelskie obowiązki podatkowe są powszechnie znaną oczywistością... (wyrok z 26.11.1999 r. sygn. I SA/Łd 13/98 ). Chodzi więc o sytuacje, które spowodowane zostały np. czynnikami losowymi nie zależnymi od postępowania samego podatnika. Przyjęte w ten sposób stanowisko związane jest z konstytucyjnym ograniczeniem stosowania ulg w spłacie należnych zobowiązań podatkowych do sytuacji szczególnych, wynikającym z zasad sprawiedliwości, równości i powszechności opodatkowania. Wynika ono więc również z przyczyn obiektywnych. Odejście bowiem od wskazanej koncepcji prowadziłoby do przerzucenia na Skarb Państwa skutków mniej lub bardziej świadomych poczynań podmiotów prawa, burząc w ten sposób powszechnie przyjęty porządek prawny. W powyższej sprawie, zdaniem Izby Skarbowej brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. Zaległość podatkową ujawniono w wyniku przeprowadzonej kontroli źródłowej u podatnika. Stwierdzono w jej trakcie liczne nieprawidłowości, które doprowadziły do zaniżenia przez podatnika wysokości podatku dochodowego. Trudno taką okoliczność uznać za wypadek losowy. Prawidłowe rozliczanie się z budżetem państwa jest konstytucyjnym obowiązkiem, nie prawem podatnika. Izba Skarbowa wskazuje na fakt, że rozmiar zaległości podatkowej może wskazywać na skalę prowadzonej działalności gospodarczej, która w trakcie jej prowadzenia przynosiła dochody, możliwe zatem było uregulowanie zaległości podatkowych w terminie, gdyby tylko księgi rachunkowe były prowadzone rzetelnie. Twierdzenia strony, że małżonka podatnika nie powinna ponosić odpowiedzialności za jego zobowiązania podatkowe, bowiem nie czerpała korzyści finansowych z prowadzonej działalności gospodarczej, nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Z punktu widzenia przepisów ordynacji podatkowej znaczenie ma jedynie fakt, że w momencie powstania zaległości podatkowej istniał pomiędzy małżonkami ustrój wspólności majątkowej. W takim wypadku, po wydaniu decyzji o orzeczeniu odpowiedzialności, Pani M. P. odpowiadać będzie za zobowiązania swego męża. Nie ma to jednak znaczenia dla rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielenia ulgi w zapłacie zaległości podatkowej. Izba Skarbowa nie neguje jednakże trudnej sytuacji materialnej podatnika. Nie kwestionuje również jego złego stanu zdrowia. Organ podatkowy pragnie tylko zaspokoić swe roszczenia kwotą wynikającą ze sprzedaży nieruchomości w P. W., bowiem widzi możliwość prowadzenia w tej sprawie egzekucji administracyjnej. Wolą organów podatkowych jest więc doprowadzenie egzekucji z nieruchomości do końca, bez zbędnej zwłoki. Po dokonaniu egzekucji z przedmiotowej nieruchomości, o ile sytuacja majątkowa i osobista Podatnika nie ulegnie zmianie, pozostała do zapłaty część zaległości zostanie prawdopodobnie umorzona z urzędu na mocy art. 67 § 4 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Reasumując należy stwierdzić, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym odmowa udzielenia ulgi w spłacie nie tylko nie zagraża egzystencji Podatnika, lecz nawet nie ma żadnego wpływu na jego sytuację życiową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Powyższa skarga została wniesiona w dniu [...]do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przechodząc do oceny zasadności skargi, Sąd uznał, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpatrując przedmiotową skargę Sąd zważył, iż zgodnie z przepisem art. 67 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Jak się podkreśla w orzecznictwie sądowym (co podkreśliły organy podatkowe w swych rozstrzygnięciach) instytucja umorzenia zaległości podatkowych oraz odsetek za zwłokę ma charakter nadzwyczajny i jest oparta o konstrukcje uznania administracyjnego. Oznacza to, że ustawodawca przyznał organom podatkowym możliwość oceny okoliczności konkretnej sprawy pod kątem występujących tu przesłanek. Z powodu braku wyraźnych kryteriów oceny okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie przytoczonego wyżej przepisu, wydaje się słuszną ocena stanu faktycznego konkretnej sprawy pod kątem nie tylko sytuacji majątkowej podatnika, ale także - a może przede wszystkim - pod kątem związku tej sytuacji z czynnikami, które ją spowodowały. Powyższe stanowisko znajduje swój wyraz w orzecznictwie sądowo-administracyjnym, które stwierdza m.in., że przesłanki umorzenia należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. Obywatelskie obowiązki podatkowe są powszechnie znaną oczywistością (wyrok z 26.11.1999 r. sygn. I SA/Łd 13/98). Podkreśla się również, że instytucja umorzenia zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie (art. 67 § 1 ustawy -Ordynacja podatkowa jest zbudowana przy zastosowaniu tzw. uznania administracyjnego; uznanie to jest ograniczone kierunkowymi dyrektywami wyboru, jakimi są użyte w treści przepisu zwroty: ważny interes podatnika oraz interes publiczny. Kryterium ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego musi być w każdym wypadku indywidualnie ustalane przez organ w ramach postępowania podatkowego. Pojęcie interesu publicznego nie ma stałej treści, co wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia wartości, jakie kryć się mogą pod tym pojęciem (wyrok NSA z 26.09. 2002 r., III SA 659/01, ONSA 2003/3/105) Chodzi więc o sytuacje, które spowodowane zostały np. czynnikami losowymi nie zależnymi od postępowania samego podatnika. Przyjęte w ten sposób stanowisko związane jest z konstytucyjnym ograniczeniem stosowania ulg w spłacie należnych zobowiązań podatkowych do sytuacji szczególnych, wynikającym z zasad sprawiedliwości, równości i powszechności opodatkowania. Wynika ono więc również z przyczyn obiektywnych. Odejście bowiem od wskazanej koncepcji prowadziłoby do przerzucenia na Skarb Państwa skutków mniej lub bardziej świadomych poczynań podmiotów prawa, burząc w ten sposób powszechnie przyjęty porządek prawny. W powyższej sprawie, zdaniem Izby Skarbowej brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie wnioskowanej ulgi. Zaległość podatkową ujawniono w wyniku przeprowadzonej kontroli źródłowej u podatnika. Stwierdzono w jej trakcie liczne nieprawidłowości, które doprowadziły do zaniżenia przez podatnika wysokości podatku dochodowego. Trudno taką okoliczność uznać za wypadek losowy. Prawidłowe rozliczanie się z budżetem państwa jest konstytucyjnym obowiązkiem, nie prawem podatnika. Izba Skarbowa wskazuje na fakt, że rozmiar zaległości podatkowej może wskazywać na skalę prowadzonej działalności gospodarczej, która w trakcie jej prowadzenia przynosiła dochody, możliwe zatem było uregulowanie zaległości podatkowych w terminie, gdyby tylko księgi rachunkowe były prowadzone rzetelnie. Jak się bowiem wskazuje nakaz uwzględnienia interesu publicznego, o którym mowa w art. 67 § 1 Ordynacji Podatkowej oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, korektę błędnych decyzji (por. wyrok NSA z 12.02. 2003 r, III SA 1838/01, M.Podat. 2003/7/43.) W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe przeprowadziły prawidłowe postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie rzeczywistej sytuacji podatkowej podatnika. W świetle tego postępowania nie ulega wątpliwości, że sytuacja majątkowa i osobista podatnika nie jest najlepsza, ale została ona po części spowodowana co najmniej lekkomyślnym zachowaniem podatnika, który uzyskując w przeszłości znaczne dochody z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej nie zatroszczył się o zabezpieczenie środków umożliwiających mu wywiązanie się ze zobowiązań podatkowych. Dlatego też Sąd podzielając słuszność stanowiska organów podatkowych pragnie wskazać, iż powyższe rozstrzygnięcia zostały ocenione według stanu prawnego i faktycznego z dnia ich podjęcia. Wskazywana na rozprawie okoliczność dalszego pogorszenia sytuacji zdrowotnej podatnika może uzasadniać jego wystąpienie z ponownym wnioskiem o zastosowanie ulg podatkowych, który zostanie rozpoznany od nowa z uwzględnieniem owych nowych okoliczności.. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał, że skargę J.P. należało skargę oddalić.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI