I SA/Wr 686/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-05-14
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowyzaliczki na podatekodsetki za zwłokęzaliczenie wpłatyOrdynacja podatkowapostanowienieWSA Wrocławskarżącyorgan podatkowy

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczące zaliczenia wpłaty na poczet zaliczki na podatek dochodowy i odsetek za zwłokę.

Skarżący kwestionował postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego o zaliczeniu wpłaty podatnika na poczet zaliczki na podatek dochodowy za styczeń 2022 r. oraz odsetek za zwłokę. Podatnik zarzucał naruszenie przepisów Konstytucji RP i Ordynacji podatkowej, w tym brak wydania decyzji określającej odsetki. Sąd uznał, że organy prawidłowo zaliczyły wpłatę zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, a postanowienie o zaliczeniu ma charakter deklaratoryjny, odzwierciedlając czynność materialno-techniczną.

Sprawa dotyczyła skargi D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Świdnicy. Przedmiotem sporu było zaliczenie wpłaty dokonanej przez podatnika w wysokości 10.000,00 zł na poczet zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2022 r. oraz odsetek za zwłokę. Organy podatkowe uznały, że wpłata powinna zostać zaliczona na poczet zaliczki za styczeń 2022 r. (jako najwcześniej wymagalnej) oraz proporcjonalnie na odsetki za zwłokę, zgodnie z art. 62 i art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej. Podatnik zarzucał naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 8) oraz Ordynacji podatkowej (m.in. art. 51 § 2, 53a, 62, 120, 121, 233, 239), argumentując m.in., że odsetki powinny być określone w drodze decyzji, a nie postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że organy działały zgodnie z prawem. Sąd podkreślił, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty ma charakter deklaratoryjny i odzwierciedla czynność materialno-techniczną, a odsetki za zwłokę naliczane są z mocy prawa od zaległości podatkowej. Sąd wskazał również, że wysokość zaliczek na PIT za 2022 r. została ostatecznie ustalona w prawomocnej decyzji, a wpłata dokonana w trakcie roku podatkowego podlegała zaliczeniu na poczet zaliczki i odsetek zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, bez konieczności wydawania decyzji na podstawie art. 53a O.p. Sąd odrzucił zarzuty naruszenia przepisów procesowych i materialnych, stwierdzając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienie o zaliczeniu wpłaty jest prawidłowe. Odsetki za zwłokę naliczane są z mocy prawa od zaległości podatkowej, a postanowienie o zaliczeniu ma charakter deklaratoryjny.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zaliczyły wpłatę na poczet zaliczki na podatek dochodowy za styczeń 2022 r. oraz odsetek za zwłokę. Podkreślono, że odsetki za zwłokę naliczane są z mocy prawa od zaległości podatkowej, a postanowienie o zaliczeniu wpłaty ma charakter techniczny i deklaratoryjny, odzwierciedlając czynność materialno-techniczną. Zastosowanie art. 53a O.p. nie było konieczne, gdyż wpłata nastąpiła w trakcie roku podatkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (21)

Główne

u.p.d.o.f. art. 44 § 1 pkt 1

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

u.p.d.o.f. art. 44 § 6

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

O.p. art. 51 § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 53 § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 55 § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 62 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 62 § 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 62 § 4

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 53a § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 59 § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 62 § 5

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 121 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 233

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 239

Ordynacja podatkowa

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 134 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 119 § 3

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 120

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe zaliczenie wpłaty na poczet zaliczki na podatek i odsetek za zwłokę zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Postanowienie o zaliczeniu wpłaty ma charakter deklaratoryjny i nie wymaga wydania decyzji w przedmiocie odsetek za zwłokę w trakcie roku podatkowego. Wysokość zaliczek na PIT została ostatecznie ustalona w prawomocnej decyzji.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów Konstytucji RP (art. 2, 7, 8) poprzez dyskryminujące traktowanie niezapłaconej zaliczki jako zaległości podatkowej. Naruszenie art. 53a O.p. poprzez brak wydania decyzji określającej odsetki za zwłokę. Naruszenie art. 62 § 1 i § 4 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. poprzez brak określenia wysokości wygasłego zobowiązania i pozostałej kwoty do zapłaty. Naruszenie art. 120 i 121 § 1 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania. Naruszenie art. 187 § 1 O.p. poprzez brak zebrania i rozpatrzenia całego materiału podatkowego.

Godne uwagi sformułowania

postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości, lecz informującym o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty. dokonana wpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej z dniem jej dokonania, a wydane postanowienie jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych, według zasad określonych w O.p. odsetki za zwłokę naliczane są z mocy prawa, albowiem stanowią one automatyczny (ex lege) skutek powstania zaległości podatkowej. w trakcie roku podatkowego (lub innego okresu rozliczeniowego) wartość odsetek za zwłokę od nieuregulowanych zaliczek na podatek organ podatkowy określa w postanowieniu o zaliczeniu wpłaty na podstawie art. 62 § 4 i 5 O.p. w związku z art. 55 § 2 O.p.

Skład orzekający

Jarosław Horobiowski

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Kieres

sędzia

Łukasz Cieślak

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Zaliczenie wpłat na poczet zaliczek i odsetek za zwłokę w trakcie roku podatkowego, charakter postanowienia o zaliczeniu, naliczanie odsetek za zwłokę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zaliczenia wpłaty w trakcie roku podatkowego. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu rozliczeń podatkowych – zaliczania wpłat i naliczania odsetek. Choć nie zawiera nietypowych faktów, stanowi przykład praktycznego zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej, co jest istotne dla prawników i księgowych.

Jak prawidłowo zaliczyć wpłatę podatku i uniknąć odsetek? Kluczowe zasady z orzecznictwa WSA.

Dane finansowe

WPS: 10 000 PLN

Sektor

finanse

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wr 686/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-08-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jarosław Horobiowski /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Cieślak
Piotr Kieres
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1128
art. 44 ust. 1 pkt 1,  art. 44 ust. 6
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych -t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 51 par. 2,  art. 53 par. 2,  art. 53a par. 1,  art. 55 par. 2,  art. 59 par. 1 pkt 1,  art. 62 par. 1,2,4,5,  art. 120,  art. 121 par. 1,  art. 233, 239
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca), Sędziowie: SWSA Piotr Kieres, AWSA Łukasz Cieślak, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 maja 2024 r. sprawy ze skargi: D. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2023 r., nr 0201-IER.7010.38.2023 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2022 r. i odsetek za zwłokę: oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organami podatkowymi.
1.1. Przedmiotem skargi D. K. (dalej jako: Strona, Podatnik, Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia 23 czerwca 2023 r. nr 0201-IER.7010.38.2023 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Świdnicy (dalej: NUS, organ I instancji) z dnia 19 kwietnia 2023 r., nr 0220-7010.10259213/2023 w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych (dalej: PIT) za styczeń 2022 r. oraz odsetek za zwłokę.
1.2. Jak wynikało z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Świdnicy postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2023 r. zaliczył dokonaną przez Stronę wpłatę z dnia 23 sierpnia 2022 r. w wysokości 10.000,00 zł na poczet zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych za styczeń 2022 r. w kwocie 9.380,00 zł oraz odsetek za zwłokę w związku z nieuregulowaniem w terminie ww. zaliczki w wysokości: 620,00 zł.
1.3. Po rozpoznaniu zażalenia, DIAS – postanowieniem z dnia 23 czerwca 2023 r. – utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, podzielając dokonane przez niego ustalenia faktyczne i prawnopodatkową ocenę.
Organ odwoławczy wskazał dodatkowo, że NUS – decyzją z dnia 25 listopada 2022 r. nr 0220-SPV-2.4100.269.2022 – określił Stronie zaliczki miesięczne na podatek dochodowy w wysokości 19 % pobierany od dochodów z pozarolniczej działalności za:
- styczeń 2022 r. w wysokości 26 846,00 zł,
- luty 2022 r. w wysokości 13 976,00 zł,
- marzec 2022 r. w wysokości 9 667,00 zł,
- kwiecień 2022 r. w wysokości 122 296,00 zł,
- maj 2022 r. w wysokości 90 856,00 zł,
- czerwiec 2022 r. w wysokości 108 777,00 zł,
- lipiec 2022 r. w wysokości 174 634,00 zł.
W uzasadnieniu ww. decyzji (str. 7 decyzji pod tabelką) Podatnik został poinformowany o tym, że wpłacie podlegają na Indywidulany Rachunek Podatkowy (mikrorachunek):
- należne zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, określone w sentencji decyzji, po uwzględnieniu dokonanych wpłat,
- należne odsetki za zwłokę, które Podatnik powinien naliczyć samodzielnie, od nieuregulowanych zaliczek na podatek dochodowy za: styczeń 2022 r., luty 2022 r., marzec 2022 r., kwiecień 2022 r., maj 2022 r. i lipiec 2022 r., według obowiązujących stawek odsetek za zwłokę, za okres od następnego dnia po upływie terminu płatności, do dnia zapłaty włącznie.
Powyższa decyzja – po rozpatrzeniu odwołania Strony – została utrzymana w mocy decyzją DIAS z dnia 16 lutego 2023 r. nr 0201-IOD2.4102.1.2023, przy czym od rozstrzygnięcia organu odwoławczego Podatnik nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, co oznacza, że jest ono ostateczne i prawomocne.
W dniu 23 sierpnia 2022 r. (w trakcie roku podatkowego) Strona dokonała wpłaty w wysokości 10.000,00 zł, wskazując w tytule, że wpłata dotyczy zaliczki za rok 2022 PIT-5L. Z kolei w dniu 15 marca 2023 r. do NUS wpłynęło zeznanie Podatnika o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku 2022 (PIT-36L), w którym wykazano – między innymi – należne zaliczki za miesiące od stycznia do lipca w kwotach określonych w ww. decyzji oraz kwotę zapłaconych zaliczek w sumie 120.000,00 zł.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że NUS prawidłowo uwzględnił dyspozycję Strony i zaliczył wpłatę dokonaną dzień po terminie (20 sierpnia 2022 r. był sobotą) płatności zaliczki za lipiec 2022 r. (czyli w trakcie roku podatkowego) na poczet zaliczki na PIT za styczeń 2022 r. oraz odsetek za zwłokę od nieuregulowanej w terminie płatności zaliczki. Wyjaśniono, że w sprawie zastosowanie znalazły przepisy art. 51 § 2 i art. 53 § 2 oraz art. 62 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm.; dalej: O.p.). W przypadku dokonania wpłaty zaliczki na podatek w terminie płatności zaliczki w trakcie roku podatkowego (w niniejszej sprawie – w dniu 23 sierpnia 2022 r.) jest ona zaliczana zgodnie z dyspozycją art. 62 § 2 O. p., a odsetki za zwłokę – w myśl art. 53 § 4 O.p. – są naliczane za okres od dnia następującego po upływie terminu płatności do dnia wpłaty, bez konieczności wydania decyzji na podstawie art. 53a O.p. Tym samym zaliczka za styczeń 2022 r. wygasła w części (w zakresie kwoty 9.380,00 zł), a do zapłaty pozostała jeszcze kwota 17.466,00 zł (por. str. 7 zaskarżonego postanowienia). Zobowiązanie z tytułu zaliczki przekształciło się jednak – jeszcze przed wpłatą – w zaległość, o której mowa w art. 51 § 2 O.p., z tytułu niezapłaconej w terminie płatności zaliczki na podatek, albowiem wpłaty dokonano po upływie terminu jej płatności. Z tego też względu od przedmiotowej zaległości naliczone zostały odsetki za zwłokę.
W dalszej części zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy zaznaczył, że w sprawie zastosowanie ma przepis art. 62 § 2 O.p. (chronologiczne zaliczenie wpłaty na poczet zaliczki o najwcześniejszym terminie płatności) oraz art. 53 § 1 O.p., zgodnie z którym od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego, o czym stanowi art. 53 § 4 O.p. Skoro termin płatności zaliczki na podatek za styczeń 2022 r. upływał w dniu 21 lutego 2022 r. (dzień 20 lutego 2022 r. przypadał w niedzielę), to odsetki za zwłokę w wysokości: 620,00 zł organ I instancji prawidłowo naliczył od dnia następującego po upływie terminu płatności zaliczki na podatek, czyli od 22 lutego 2022 r. do dnia zapłaty, czyli do 23 sierpnia 2022 r. Kwota wpłaty nie wystarczyła jednak na pokrycie całej zaległości podatkowej (z tytułu zaliczki na podatek należnej za styczeń 2022 r.) wraz z odsetkami za zwłokę, dlatego zgodnie z art. 55 § 2 O.p. została rozliczona proporcjonalnie na poczet należności głównej i odsetek za zwłokę. Organ odwoławczy nie stwierdził naruszenia przepisów procesowych, tj. art. 120, art. 121 i art. 187 § 1 O.p., ponieważ – jego zdaniem – w postępowaniu wyjaśniono wszystkie niezbędne okoliczności faktyczne, a treść rozstrzygnięcia odpowiada stanowi faktycznemu sprawy. DIAS podkreślił przy tym, że w aktach sprawy zgromadzono niezbędne dokumenty, które świadczą o istniejących zaległościach (decyzje) i dokonanej wpłacie (wpłata z dnia 23 sierpnia 2022 r. w kwocie 10.000 zł), co umożliwiało prawidłową kontrolę rozstrzygnięcia organu I instancji.
2. Postępowanie przed Sądem I instancji.
2.1. Strona, nie zgadzając się z ww. postanowieniem DIAS, wniosła na nie skargę do tutejszego Sądu, podnosząc zarzuty naruszenia:
- art. 51 § 2 O.p., przez zastosowanie przepisu, który jest sprzeczny z art. 2, art. 7 i art. "8.2" (to oznaczenie jednostki redakcyjnej pochodzi od Skarżącego) Konstytucji RP, ponieważ w sposób dyskryminujący Podatnika traktuje niezapłaconą zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych jako zaległość podatkową, od której mają być naliczane odsetki, a nadpłaconej zaliczki na ten podatek nie traktują jako nadpłaty, skoro nie podlega ona zwrotowi w trakcie roku podatkowego, lecz dopiero po złożeniu zeznania – w ciągu trzech miesięcy od dnia jego złożenia i bez odsetek;
- art. 2, art. 7, art. 8 Konstytucji RP, poprzez ich błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i brak oceny pod względem sprawiedliwości społecznej rozpoznawanej sprawy oraz zastosowanych przepisów w stosunku do Podatnika;
- art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i uznanie przez organ odwoławczy, że właściwe było zaliczenie przez organ I instancji dokonanej przez Podatnika wpłaty na poczet odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek;
- art. 53a § 1 O.p., poprzez niezastosowanie przepisu i uznanie przez organ II instancji, że właściwe było zaliczenie przez organ I instancji dokonanej przez Podatnika wpłaty na poczet odsetek od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek, pomimo że NUS nie wydał decyzji, w której określiłby odsetki za zwłokę od niezapłaconych zaliczek na dzień złożenia zeznania podatkowego;
- art. 62 § 1 i § 4 w związku z art. 59 § 1 pkt 1 O.p., poprzez niezastosowanie tych przepisów, wydanie postanowienia, w którym nie określono, w jakiej wysokości dokonana wpłata spowodowała wygaśnięcie zobowiązania i jaka kwota zobowiązania pozostała do zapłaty;
- art. 120 i 121 § 1 O.p., poprzez niezastosowanie tych przepisów w konsekwencji braku działania na podstawie przepisów prawa oraz prowadzenia postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych;
- art. 187 § 1 O.p., poprzez niezastosowanie tego przepisu na skutek braku zebrania oraz braku rozpatrzenia całego materiału podatkowego.
W uzasadnieniu skargi Strona podniosła, że – jak wynika z przepisu art. 53a O.p. – wysokość odsetek od nieuregulowanych w terminie zaliczek określa organ podatkowy w formie decyzji. Skoro Skarżący nie zapłacił zaliczek wynikających ze złożonego zeznania i organ w tym zakresie prowadził postępowanie podatkowe, to był zobligowany do wydania decyzji, w której powinien określić wysokość odsetek za zwłokę, przyjmując prawidłową wysokość zaliczek na podatek. Brak decyzji przesądza o braku możliwości zaliczenia dokonanych wpłat na poczet odsetek. Na poparcie swojego stanowiska Skarżący powołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 kwietnia 2023 r. o sygn. akt I SA/Wr 861/22.
2.2. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
3.1. Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
3.2. Na wstępnie warto przypomnieć, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości – między innymi – przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 p.p.s.a. ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny, w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanym przypadku (odnosi się bowiem do skarg dotyczących wydanych interpretacji indywidualnych).
3.3. W pierwszej kolejności wskazać należy, że – w myśl art. 44 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1128 ze zm.; dalej: ustawa o PIT) – podatnicy osiągający dochody z działalności gospodarczej, o której mowa w art. 14, są obowiązani bez wezwania wpłacać w ciągu roku podatkowego zaliczki na podatek dochodowy według zasad określonych w ust. 3, z zastrzeżeniem 3f - 3h.
Zgodnie z art. 44 ust. 6 ustawy o PIT, zaliczki miesięczne od dochodów wymienionych w ust. 1, wpłaca się w terminie do 20 dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczki kwartalne podatnicy wpłacają w terminie do 20 dnia każdego miesiąca następującego po kwartale, za który wpłacana jest zaliczka. Zaliczkę za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał roku podatkowego podatnik wpłaca w terminie do 20 stycznia następnego roku podatkowego. Podatnik nie wpłaca zaliczki za ostatni miesiąc lub ostatni kwartał, jeżeli przed upływem terminu do jej wpłaty złożył zeznanie i dokonał zapłaty podatku na zasadach określonych w art. 45.
3.4. Sąd, wskazując na charakter wydanych przez organy obu instancji (na podstawie art. 62 § 4 O.p.) postanowień w przedmiocie zaliczenia, dokonanej przez Stronę w dniu 23 sierpnia 2022 r., wpłaty w wysokości: 10.000,00 zł, podziela stanowisko zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 26 stycznia 2023 r. o sygn. I SA/Wr 563/22 (odnoszącym się również do Skarżącego i do postanowienia o zaliczeniu, które jednak zapadło w odmiennym stanie faktycznym; to i pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych, wymienione w dalszej części uzasadnienia, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; dalej: CBOSA) – w tej części, w której wskazano, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowej jest aktem formalnym, nieprzesądzającym o istnieniu zaległości, lecz informującym o sposobie zaliczenia dokonanej wpłaty. Postanowienie to zawiera rozliczenie wpłaty, ma charakter deklaratoryjny, formalny i opiera się na danych z innych aktów.
Potwierdził to także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 stycznia 2021 r. o sygn. akt II FSK 2452/18, wskazując, że postanowienie – wydane na podstawie art. 62 § 4 i § 5 O.p. – ma charakter deklaratoryjny. To zaś oznacza, że dokonana wpłata podlega zaliczeniu na poczet zaległości podatkowej z dniem jej dokonania, a wydane postanowienie jedynie odzwierciedla i potwierdza dokonanie czynności materialno-technicznej polegającej na rozliczeniu dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowych, według zasad określonych w O.p. Wynika z tego, że zaliczenie następuje z mocy prawa. Tym samym treść postanowienia stanowi jedynie pochodną danych, wynikających z innych aktów, podejmowanych w odrębnym trybie.
3.5. Zwrócić również należy uwagę (co zresztą jest w sprawie poza sporem), że zaliczki na podatek dochodowy z końcem roku tracą swój byt, a niewpłacone stają się częścią zobowiązania w podatku dochodowym. Sposób zaliczenia wpłat podatników na zobowiązania/zaległości uregulowany został z kolei w art. 62 § 1 O.p. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe z różnych tytułów, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet podatku zgodnie ze wskazaniem podatnika, a w przypadku braku takiego wskazania - na poczet zobowiązania podatkowego o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zobowiązań podatkowych podatnika. W przypadku gdy na podatniku ciążą zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął, dokonaną wpłatę zalicza się na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności we wskazanym przez podatnika podatku, a w przypadku braku takiego wskazania lub braku zaległości podatkowej we wskazanym podatku - na poczet zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich zaległości podatkowych podatnika.
Organowi nie przysługuje zatem żadna uznaniowość w rozliczeniu wpłaconej kwoty, gdyż rozliczenie następuje z mocy prawa, zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili dokonania wpłaty. Z brzmienia przytoczonego wyżej art. 62 § 1 O.p. wynika obowiązek organu, aby uwzględnić przy rozliczaniu wpłaty wskazanie podatnika, na poczet którego zobowiązania podatkowego dokonuje wpłaty. Co istotne – w sytuacji, gdy podatnik posiada zaległe zobowiązania podatkowe – organ zobowiązany jest zaliczyć wpłatę na poczet najwcześniejszych zaległości we wskazanym przez podatnika (rodzaju) podatku, a jeśli zaległości w tym podatku nie istnieją, to wpłatę zalicza się na poczet istniejącej zaległości podatkowej o najwcześniejszym terminie płatności spośród wszystkich jego zaległości. Należy też dodać, że – w świetle art. 51 § 1 O.p. – zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Ponadto, w myśl § 3 tegoż artykułu, przepisy § 1 i 2 stosuje się również do należności z tytułu podatków, zaliczek na podatki oraz rat podatków niewpłaconych w terminie płatności przez płatnika lub inkasenta.
Od zaległości podatkowej – zgodnie z art. 53 § 1 i 4 O.p. – naliczane są odsetki za zwłokę od dnia następnego po upływie terminu płatności do dnia zapłaty podatku. Zatem odsetki za zwłokę naliczane są z mocy prawa, albowiem stanowią one automatyczny (ex lege) skutek powstania zaległości podatkowej.
Natomiast, jak stanowi art. 55 § 2 O.p., jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Przepis ten reguluje proporcjonalny sposób zaliczania dokonanej wpłaty, przy czym zaległością podatkową – zgodnie z ww. art. 51 § 1 O.p. – jest podatek niezapłacony w terminie płatności.
3.6. Postanowienia organów obu instancji o zaliczeniu dokonanej wpłaty (z uwzględnieniem dyspozycji Strony w zakresie rodzaju podatku) dotyczą wpłaty na poczet zaliczki na PIT za styczeń 2022 r. oraz odsetek za zwłokę. Wysokość odsetek za zwłokę od nieuregulowanych w terminie płatności zaliczek została określona przez organy obu instancji w oparciu o art. 53 § 4 O.p. oraz § 4 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2005 r. w sprawie naliczania odsetek za zwłokę oraz opłaty prolongacyjnej, dokonywania zaokrągleń oraz zakresu informacji, które muszą być zawarte w rachunkach (Dz.U. z 2021 r., poz. 703). Zdaniem Sądu, kwestionowane postanowienia organów obu instancji są odzwierciedleniem prawidłowo dokonanych czynności księgowych, czyli rozliczenia wpłaty Strony. Organ I instancji, uwzględniając dyspozycję Strony, zaliczył wpłatę na widniejące na karcie Podatnika zaległości w PIT oraz odsetki, według zasad określonych w art. 62 O.p., zważywszy, że na Stronie ciążyły zobowiązania podatkowe, których termin płatności upłynął.
Wbrew zarzutom skargi, rozliczenie należnych odsetek od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w trakcie roku podatkowego, po pierwsze, nie stanowi złamania charakteru postanowienia wydawanego w oparciu o art. 62 § 4 O.p., który – jak już wcześniej zwrócono na to uwagę – ma charakter techniczny, a po drugie, nie stanowi naruszenia przepisu art. 53a O.p., polegającego na jego niezastosowaniu. Stosownie bowiem do brzmienia § 1 wskazanego art. 53a O.p., jeżeli w postępowaniu podatkowym po zakończeniu roku podatkowego lub innego okresu rozliczeniowego organ podatkowy stwierdzi, że podatnik mimo ciążącego na nim obowiązku nie złożył deklaracji, wysokość zaliczek jest inna niż wykazana w deklaracji lub zaliczki nie zostały zapłacone w całości lub w części, organ ten wydaje decyzję, w której określa wysokość odsetek za zwłokę na dzień złożenia zeznania podatkowego za rok podatkowy lub inny okres rozliczeniowy, a w przypadku niezłożenia zeznania w terminie - odsetki na ostatni dzień terminu złożenia zeznania, przyjmując prawidłową wysokość zaliczek na podatek. Z treści tej jednostki redakcyjnej wynika zatem wprost, że przedmiot postępowania i rozstrzygnięcia w odniesieniu do decyzji wydawanej na podstawie art. 207 O.p. jest związany z zakończeniem roku podatkowego oraz bytu prawnego zaliczek. Skoro Skarżący dokonał wpłaty na poczet zaliczki na podatek w dniu 23 sierpnia 2022 r., czyli dzień po terminie płatności zaliczki za lipiec 2022 r. (a więc w trakcie roku podatkowego), to prawidłowe jest stanowisko organów podatkowych, że jest ona zaliczana zgodnie z art. 62 § 2 O.p., a odsetki za zwłokę są naliczane zgodnie z art. 53 § 4 O.p., czyli za okres od dnia następującego po upływie terminu płatności do dnia wpłaty, bez konieczności wydawania – w trybie art. 53a O.p. – decyzji w przedmiocie odsetek od zaliczki. Podkreślenia jednocześnie wymaga w tym miejscu okoliczność, że wysokość zaliczek na PIT za rok 2022 r. została w sposób ostateczny i prawomocny, a przez to wiążący dla organów wydających kwestionowane przez Skarżącego postanowienia, ustalona w ww. decyzji NUS z dnia 25 listopada 2022 r., utrzymanej następnie w mocy (niezaskarżoną już do tutejszego Sądu) decyzją DIAS z dnia 16 lutego 2023 r. W rezultacie powyższego zaliczka za styczeń 2022 r. wygasła w ww. części, co nastąpiło z mocy prawa wskutek zaliczenia przedmiotowej wpłaty w pierwszej kolejności na pozostałą do zapłaty kwotę zaliczki z tytułu PIT za styczeń 2022 r. (jako najwcześniej wymagalnej zaległości Skarżącego w PIT), wraz z równoczesnym proporcjonalnym rozliczeniem części przedmiotowej wpłaty na odsetki za zwłokę. Niezrealizowane w terminie płatności zobowiązanie z tytułu tej zaliczki przekształciło się bowiem w zaległość, o której mowa w art. 51 § 2 O.p., co skutkowało naliczeniem odsetek za zwłokę.
Reasumując, w trakcie roku podatkowego (lub innego okresu rozliczeniowego) wartość odsetek za zwłokę od nieuregulowanych zaliczek na podatek organ podatkowy określa w postanowieniu o zaliczeniu wpłaty na podstawie art. 62 § 4 i 5 O.p. w związku z art. 55 § 2 O.p.
Wskazać należy, że powołany przez Stronę, na poparcie jej stanowiska, wyrok tutejszego Sądu z dnia 20 kwietnia 2024 r. o sygn. akt I SA/Wr 861/22 dotyczy innej sytuacji, w której organ dokonał zaliczenia wpłaty już po zakończeniu roku podatkowego, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
3.7. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.
Wydając rozstrzygnięcie, organy obu instancji działały na podstawie przepisów prawa, prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie do organów i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Postanowienie organu I instancji zawiera rozstrzygnięcie przez wskazanie sposobu zarachowania otrzymanej wpłaty na należność główną i odsetki, ze wskazaniem okresu, za jaki zostały zaliczone (do dnia wpłaty). Zawiera też uzasadnienie, które – jakkolwiek skrótowe – wskazuje mające zastosowanie w sprawie przepisy, tj. art. 62 § 4, art. 55 § 2 i art. 62 § 1 O.p. oraz istotne dla rozstrzygnięcia fakty, takie jak dokonanie wpłaty w określonej wysokości i ze wskazaniem zobowiązania, którego wpłata dotyczy.
Uzasadnienie postanowienia organu odwoławczego zawiera wszystkie wymagane prawem elementy, a ponadto szczegółowe odniesienie się do argumentów Strony podnoszonych w zażaleniu.
Organy obu instancji działały na podstawie przepisów prawa i w granicach prawa. Organy podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Za chybione należy uznać zarzuty naruszenia art. 120 i art. 121 § 1 O.p. oraz art. 233 w związku z art. 239 O.p., uzasadniane przez Skarżącego stosowaniem przez organy argumentacji nieznajdującej poparcia w treści przepisów prawa, a tym samym, naruszenia zasady praworządności i zasady wzbudzania zaufania. Okoliczność, że Strona nie zgadza się z rozstrzygnięciem, nie jest równoznaczna z tym, że jest ono wadliwe. Z kolei fakt, że ocena dokonana przez organ podatkowy różni się od tej, którą zaprezentował Skarżący, nie może stanowić podstawy do formułowania zarzutów o naruszeniu zarówno obowiązujących zasad prowadzonego postępowania podatkowego, w tym (określonej w art. 120 O.p.) zasady legalizmu oraz (określonej w art. 121 § 1 O.p.) zasady wzbudzania zaufania do organów podatkowych, jak i naruszenia art. 2, art. 7 czy art. 8 Konstytucji RP.
Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły w odniesieniu do kwestionowanego rozstrzygnięcia DIAS wad tego rodzaju, które miały lub mogły mieć istotny wpływ na jego treść.
3.8. W tym stanie rzeczy, Sąd – po myśli art.151 p.p.s.a. – skargę oddalił w całości.
3.9. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, stosownie do treści przepisów art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę