I SA/WR 67/05
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że wydatki na analizę kosztów produkcji i doradztwo poniesione przez spółkę mogą stanowić koszt uzyskania przychodu.
Sprawa dotyczyła sporu o zaliczenie do kosztów uzyskania przychodu wydatków poniesionych przez spółkę "A" sp. z o.o. na analizę kosztów produkcji i doradztwo świadczone przez niemiecką firmę "C" z M. Organy podatkowe kwestionowały wykonanie usługi przez firmę niemiecką, twierdząc, że analizy zostały opracowane przez pracowników spółki skarżącej i że brak było dowodów na rzeczywiste doradztwo. Sąd uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, uznając, że organy nie wykazały w sposób wystarczający, że usługa nie została wykonana zgodnie z umową, a udostępnienie danych przez zleceniodawcę nie wyklucza wykonania analizy przez zleceniobiorcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę spółki "A" sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i stwierdziła brak zobowiązania podatkowego. Spór dotyczył możliwości zaliczenia przez spółkę wydatków na analizę kosztów produkcji i doradztwo, świadczone przez niemiecką firmę "C" z M., do kosztów uzyskania przychodów. Organy podatkowe zakwestionowały te wydatki, argumentując, że analiza została wykonana przez pracowników spółki skarżącej, a nie przez niemiecką firmę, oraz że brak było dowodów na rzeczywiste doradztwo. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie prawa procesowego przez organy podatkowe. Sąd podkreślił, że ciężar udowodnienia, iż wydatek stanowi koszt uzyskania przychodu, spoczywa na podatniku, jednakże organy podatkowe winny przeprowadzić dogłębną ocenę materiału dowodowego. W ocenie Sądu, organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, że usługa nie została wykonana zgodnie z umową. Udostępnienie danych przez zleceniodawcę nie wyklucza wykonania analizy przez zleceniobiorcę, a forma protokołów i doradztwa nie musi odpowiadać polskim standardom. Sąd uznał, że organy podatkowe błędnie warunkowały dopuszczalność odliczenia kosztów od wykazania ich bezpośredniego związku z działalnością poprzez wskazanie konkretnych decyzji podjętych na podstawie opracowań, podczas gdy sam fakt przedstawienia ich zamawiającej spółce był wystarczający.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli usługa została faktycznie wykonana i poniesienie wydatku miało na celu osiągnięcie przychodów, a związek kosztu z przychodem jest uzasadniony gospodarczo.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, że usługa nie została wykonana. Udostępnienie danych przez zleceniodawcę nie wyklucza wykonania analizy przez zleceniobiorcę, a forma protokołów i doradztwa nie musi odpowiadać polskim standardom. Organy błędnie warunkowały dopuszczalność odliczenia kosztów od wykazania ich bezpośredniego związku z działalnością poprzez wskazanie konkretnych decyzji podjętych na podstawie opracowań.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
u.p.d.o.p. art. 15 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
Koszty uzyskania przychodów to koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Brak legalnej definicji kosztów pozwala na elastyczne stosowanie przepisu. Warunkiem jest poniesienie, cel poniesienia (osiągnięcie przychodów) oraz związek kosztów z przychodami. Koszt poniesiony to koszt faktycznie zrealizowany i udokumentowany. Celowość działania decyduje podmiot prowadzący działalność.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji przez sąd administracyjny (naruszenie prawa materialnego lub procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy).
Pomocnicze
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organów podatkowych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Ciężar dowodu w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Zakres kognicji sądów administracyjnych (kontrola działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem).
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy działają na podstawie i w granicach prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający, że usługa analizy kosztów produkcji i doradztwa nie została wykonana przez niemiecką firmę. Udostępnienie danych przez zleceniodawcę nie wyklucza wykonania analizy przez zleceniobiorcę. Forma protokołów i doradztwa nie musi odpowiadać polskim standardom. Organy podatkowe naruszyły prawo procesowe poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów podatkowych o braku wykonania usługi przez firmę niemiecką, ponieważ analizy zostały opracowane przez pracowników spółki skarżącej. Argumenty organów podatkowych o braku dowodów na rzeczywiste doradztwo. Argumenty organów podatkowych o konieczności powiązania kosztów doradztwa z konkretnymi decyzjami podjętymi na ich podstawie.
Godne uwagi sformułowania
To, że analizy zostały opracowane na podstawie danych dostarczonych przez zleceniodawcę, nie daje podstaw do twierdzenia, że umowa nie została wykonana. Nie świadczy o tym również lapidarność protokołów końcowych z analiz, gdyż to nie objętość, lecz ich celność i trafność są istotne. O tym co jest celowe, potrzebne w prowadzonej działalności decyduje podmiot prowadzący tę działalność, a nie organ podatkowy.
Skład orzekający
Katarzyna Radom
przewodniczący
Ireneusz Dukiel
sprawozdawca
Dagmara Dominik
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących kosztów uzyskania przychodów, w szczególności w kontekście usług świadczonych przez podmioty zagraniczne oraz oceny dowodów przez organy podatkowe."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji umowy o analizę kosztów i doradztwo, gdzie zleceniodawca dostarcza dane. Interpretacja przepisów proceduralnych może być pomocna w innych sprawach dotyczących oceny materiału dowodowego przez organy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy typowego sporu podatkowego, ale zawiera ciekawe argumenty dotyczące oceny wykonania usługi przez zagranicznego kontrahenta i roli organów podatkowych w procesie dowodzenia. Pokazuje, jak sąd może zakwestionować podejście organów do interpretacji dowodów.
“Czy dostarczenie danych przez Twoją firmę oznacza, że to Ty wykonałeś analizę kosztów dla kontrahenta?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 67/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-05-09 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2005-01-24 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Dagmara Dominik Ireneusz Dukiel /sprawozdawca/ Katarzyna Radom /przewodniczący/ Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób prawnych Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Uchylono zaskarżoną decyzję Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 54 poz 654 art. 15 ust. 1 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity Tezy To, że analizy zostały opracowane na podstawie danych dostarczonych przez zleceniodawcę, nie daje podstaw do twierdzenia, że umowa nie została wykonana. Nie świadczy o tym również lapidarność protokołów końcowych z analiz, gdyż to nie objętość, lecz ich celność i trafność są istotne. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Asesor WSA Dagmara Dominik Protokolant Lucyna Barańska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2006 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od 1 lipca 2002 r. do 30 czerwca 2003 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że wymieniona w pkt I decyzja nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz skarżącej A" sp. z o. o. w M. kwotę [...] zł (trzy tysiące pięćset sześćdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie W trakcie postępowania kontrolnego wobec A sp. z o. o. w M., wszczętego przez Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. w zakresie rozliczeń z budżetem państwa z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za okres od [...]r. do [...]., ujawniono nieprawidłowości świadczące o niezgodnym ze stanem faktycznym ewidencjonowaniu w księgach podatkowych zdarzeń gospodarczych dotyczących przychodów, jak i kosztów ich uzyskania. W związku z powyższym, postanowieniem z dnia [...]r., wszczęto wobec spółki postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od [...]. do [...]. Naczelnik D. Urzędu Skarbowego we W. decyzją z dnia [...]r., nr [...], określił dla A" sp. z o. o w M. należne zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od [...]r. do [...]r. w wysokości [...]zł. Podstawą wydania powyższej decyzji było zawyżenie przez podatnika kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...]zł na skutek zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów: 1) darowizny dla Zespołu Opieki Zdrowotnej MONAR Ośrodek Resocjalizacji w M. w kwocie [...]zł, 2) wydatku w łącznej kwocie [...]zł związanego z kosztami pracy Clausa Maurera, Volkera Prehna i Jose Vazgueza z tytułu umowy o zarządzenie zawartej w dniu [...]r. pomiędzy "A" sp. z o. o., a spółką niemiecką "B" GmbH, 3) wydatków w łącznej kwocie [...]zł poniesionych z tytułu zakupu usług hotelowych dokonanych w poprzednim roku obrotowym, 4) wydatków w kwocie [...]zł za wykonanie analizy kosztów produkcji firmy "A" sp. z o. o. z tytułu zawarcia umowy z dnia [...]r. pomiędzy zlecająca spółką a firmą C" z M.. Od powyższej decyzji spółka wniosła odwołanie, w części dotyczącej wydatków za usługi zarządcze w kwocie [...]zł oraz za wykonanie analizy kosztów produkcji i usługi doradcze w kwocie [...]zł, w którym zarzucając decyzji nieprawidłowe zastosowanie przepisów art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych wniosła o uchylenie decyzji w zakresie powyżej wskazanym. Dyrektor Izby Skarbowej we W., po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, decyzją z dnia [...]r., nr [...] uchylił w części decyzję organu I instancji i stwierdził jednocześnie, że zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za okres od [...]r. do [...]r. nie występuje. Organ II instancji w uzasadnieniu decyzji zakwestionował prawo skarżącej spółki do zaliczenia poniesionych wydatków za wykonanie usługi doradcze do kosztów uzyskania przychodów jako nie spełniających warunku wskazanego w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. W skardze na ostateczną decyzję, pełnomocnik podatnika wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając: 1) naruszenie norm prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, 2) naruszenie norm prawa procesowego, polegające na niezastosowaniu art. 120, art. 122, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej, 3) naruszenie art. 2, art. 7 i art. 217 Konstytucji RP. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik strony podał, że w dniu [...]r. skarżąca zawarła z niemiecką spółką doradczą C" z M. umowę, której przedmiotem było przeprowadzenie kwartalnej analizy kosztów produkcji skarżącej spółki, przy czym analiza ta powinna była obejmować również doradztwo w zakresie polepszania produkcji. Strony tejże umowy przewidziały, iż po przeprowadzonej analizie zleceniobiorca przesyła protokół z wykonanej analizy oraz rachunek za wykonaną usługę, który zgodnie z aneksem nr [...] z dnia [...]r. do przedmiotowej umowy miał wynosić [...]Euro, a w przypadku zlecenia przez skarżącą zwiększonego zakresu prac analitycznych cena za usługę mogła wzrosnąć maksymalnie do [...]Euro. Przedmiotowa umowa przewidywała również, iż skarżąca ponosi koszty noclegu zleceniobiorcy. W okresie będącym przedmiotem kontroli podatkowej spółka doradcza C z M., reprezentowana przez H. K., przekazała do skarżącej protokoły z wykonania usług za I, II, III kwartał 2002 r. oraz za I kwartał 2003 r., obciążając skarżącą za wykonanie usługi czterema rachunkami w wysokości po [...]Euro każdy. Pełnomocnik skarżącej wskazał, iż Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu decyzji zakwestionował prawo spółki do zaliczenia poniesionych wydatków za wykonanie usługi doradczej do kosztów uzyskania przychodów jako nie spełniających warunków z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, gdyż jak to ujęto "analiza powyższych opracowań w kontekście zgromadzonych w niniejszej sprawie materiałów dowodowych (...) dowodzi, iż rzeczywista realizacja umowy z dnia [...]r. nie dokonana była przez firmę C z M., lecz przez pracowników spółki A". Pełnomocnik strony podniósł, iż organ odwoławczy w rzeczywistości nie kwestionuje faktu realizacji usług wskazanych w umowie z dnia [...]r., lecz jedynie zarzuca, iż tylko część przedmiotu umowy w zakresie analizy kosztów w układzie rodzajowym z podziałem na miejsca ich powstania została wykonana przez niemiecką spółkę doradczą, bowiem w pozostałej części czynności te zostały zrealizowane przez pracowników skarżącej spółki. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, organ odwoławczy błędnie przyjmuje, że wykonanie przez pracowników skarżącej zestawień kosztów oraz wyników finansowych spółki stanowiących podstawę do rozliczenia kosztów przez firmę niemiecką wyklucza możliwości wykonania przez tę firmę usługi i analizy kosztów produkcji. W ocenie pełnomocnika strony powołany argument przez organ drugiej instancji nie stanowi podstawy do zakwestionowania wydatku jako kosztu uzyskania przychodu, gdyż w umowie z dnia [...]r. wprawdzie wskazane jest, iż jej przedmiotem będzie analiza kosztów produkcji, to jednakże nie zawiera ona żadnego ograniczenia, że powyższa analiza nie może opierać się na materiałach przekazanych przez spółkę. Pełnomocnik strony nie zgodził się również z zakwestionowaniem przez organ drugiej instancji faktu wykonania umowy w części odnoszącej się do usług doradczych w zakresie polepszenia produkcji. Zdaniem pełnomocnika strony, fakt przekazywania wskazówek w zakresie podjęcia koniecznych działań w celu polepszenia wyników produkcji stanowi potwierdzenie realizacji usług doradczych. Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia przepisów prawa proceduralnego pełnomocnik strony wskazuje na naruszenie przez urząd skarbowy norm o charakterze procesowym, gdyż organ ten wydając decyzję nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego pod kątem ustalenia faktycznej treści umowy, celu i zamiaru stron, charakteru, istoty oraz zakresu usług wykonywanych na podstawie umowy zawartej przez stronę z firmą "C" z M. Zdaniem pełnomocnika strony uzasadnienie przedmiotowej decyzji jest co najmniej lakoniczne i pozbawione cech wymaganych przez art. 122 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie przedstawiono w nim żadnych dowodów, na których oparto stwierdzenia, a jeśli organ w ogóle powołuje się na określone argumenty to przytacza je według własnego uznania, bez oparcia na stanie faktycznym. Niezależnie od powyższych zarzutów pełnomocnik strony podniósł, iż przedmiotowa decyzja oraz postępowanie prowadzone przez oba organy wskazują na szereg uchybień, zarówno w zakresie norm prawa materialnego, jak i procesowego, co narusza podstawowe zasady wyrażone w art. 2 i art. 7 Konstytucji. Dyrektor Izby Skarbowej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji w zakresie dotyczącym wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów kwoty [...]zł wynikającej z rachunków wystawionych przez firmę niemiecką C z M.. Zdaniem organu odwoławczego niemiecka spółka doradcza wystawiła rachunki, za czynności których ta firma nie wykonała, gdyż zebraniem, sprawdzeniem, analizą danych liczbowych i wskaźników procentowych zajmowali się pracownicy spółki skarżącej, przez co niezrozumiałym pozostaje zapłata za czynności, które poprzez swoich pracowników spółka sama wykonała. W przekonaniu tego organu analiza kosztów produkcji podatnika może opierać się, a wręcz powinna, na dokumentach przekazanych przez podatnika, jako materiałach niezbędnych do jej sporządzenia, jednakże koszt wynagrodzenia za wykonanie analizy nie powinien uwzględniać tych czynności, które nie zostały przez firmę osobiście wykonane. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł także, iż zawarta przez strony umowa z dnia [...]r. obejmowała poza stricte wykonaniem analizy kosztów produkcji również doradztwo w zakresie polepszenia produkcji przedsiębiorstwa podatnika, gdy tymczasem w protokołach sporządzonych przez H. K. trudno dopatrzyć się tego doradztwa, bowiem w swojej treści nie zawierały one fachowych zaleceń i porad opartych na wskazaniu konkretnych nieprawidłowości jakie wystąpiły w procesie produkcji oraz na podaniu jakie dziedziny produkcji wymagają poprawy i na czym ta poprawa ma polegać, wraz z podaniem kierunków rozwoju produkcji, oczekiwanych w związku z dokonaniem poprawy w danym sektorze produkcji. Organ II instancji wskazał również, iż spółka nie udokumentowała jakichkolwiek efektów doradztwa wynikających z tej umowy, ani też nie wykazała jakie decyzje, i w oparciu o jakie wnioski wynikające z opracowań sporządzonych przez H. K., były przez zarząd spółki podejmowane w badanym okresie. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przepisów prawa proceduralnego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż zarzut ten został podniesiony po raz pierwszy w skardze, i chociaż w związku z tym nie jest zobowiązany do ustosunkowania się do niego, to jednak zauważa, iż organom podatkowym nie można zarzucić braków w postępowaniu oraz naruszenie przepisów regulujących to postępowanie, zwłaszcza przy braku współdziałania strony i spoczywającym na podatniku ciężarze dowodowym, skoro organy te przed wydaniem decyzji wykazały się dążeniem do ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz zbadania wszystkich okoliczności mających wpływ na sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 2 ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i czy nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Konsekwencją takiego unormowania jest konstatacja, iż uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy co wynika jednoznacznie z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...]r. narusza prawo procesowe poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie wydatków związanych z realizacją umowy z dnia [...]. w sprawie przeprowadzania kwartalnej analizy kosztów. W niniejszej sprawie spornym była w pierwszym rzędzie kwestia, czy zleceniodawca, tj. C" z M., reprezentowany przez H. K., w pełni wykonał analizę kosztów produkcji skarżącej spółki wraz z doradztwem w zakresie polepszenia produkcji co było warunkiem, po przesłaniu protokołu z wykonania analizy i rachunku za wykonaną usługę, wypłaty umówionego honorarium zaliczonego do kosztów uzyskania przychodów. Przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż na mocy art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r., Nr 54 poz. 654 ze zm.) kosztami uzyskania przychodów są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w przepisie art. 16 ust. 1 tej ustawy. W przepisie tym brak jest legalnej definicji kosztów, co oznacza, że ustawodawca, świadomie używając tego pojęcia jako niedookreślonego, dopuścił jego elastyczne stosowanie na gruncie prawa podatkowego. Jednocześnie warunkiem uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu jest jego poniesienie, cel takiego poniesienia w postaci osiągnięcia przychodów oraz związek kosztów z przychodami. Powołana wyżej ustawa nie definiuje również pojęcia "poniesienie", jednakże wykładnia językowa i systemowa prowadzi do wniosku, że koszt poniesiony to koszt niewątpliwie, faktycznie zrealizowany, tj. taki, który podatnik jest w stanie udokumentować. Działania podatnika tylko wtedy mogą zostać zakwalifikowane jako tworzące koszty uzyskania przychodu, jeżeli są nakierowane na osiągnięcie przychodu, przy czym nie można działania "w celu" utożsamiać z "celowością" działania, ponieważ przepisy podatkowe tym pojęciem się nie posługują, a równocześnie o tym, co jest celowe w prowadzonej działalności decyduje podmiot ją prowadzący, nie zaś organ podatkowy (takie stanowisko przyjął również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 1998 r. w sprawie SA / Sz 1354 / 97, nie publ.). Ponadto w odniesieniu do przesłanki istnienia związku kosztu z przychodami należy stwierdzić, że chodzi tu o racjonalność i gospodarcze uzasadnienie kosztów oceniane z punktu widzenia prowadzonej działalności gospodarczej, a nie faktyczne wystąpienie skutku w postaci powstania czy też powiększenia przychodu. Zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych jak i w praktyce Ministerstwa Finansów jednoznacznie przyjmuje się, że powiązanie wydatku z osiągniętym lub osiąganym przez podatnika przychodem nie musi posiadać cechy bezpośredniości. W tym duchu wypowiedział się m. in. Naczelny Sad Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 maja 1998 r., sygn. akt SA / Sz 1354 / 97 (niepubl.), w którym stwierdził, że "koszty ponoszone przez podatnika należy oceniać pod kątem ich celowości, a więc dążenia do uzyskania przychodów, a nie niezbędności i rezultatu, jakie przyniosły w postaci konkretnych przychodów. O tym co jest celowe, potrzebne w prowadzonej działalności decyduje podmiot prowadzący tę działalność, a nie organ podatkowy". Przepisy Ordynacji podatkowej ani ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie wskazują wprawdzie, na kim spoczywa ciężar udowodnienia, że określony wydatek stanowi koszt uzyskania przychodu, jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż, uznając dany wydatek za koszt uzyskania przychodu, podatnik zmniejsza podstawę opodatkowania, a więc odnosi z tego tytułu korzyści, stwierdzić należy, że to na nim ów ciężar spoczywa. Jak słusznie wypowiedział się w tej materii Naczelny Sąd Administracyjny w niepublikowanym wyroku z dnia 11 grudnia 1996 r., wydanym w sprawie SA / Ka 2015 / 95k, "nie można nakładać na organy podatkowe nieograniczonego obowiązku poszukiwania faktów w tym zakresie, jeżeli argumentów w tej sprawie nie dostarczył sam podatnik, a z ustaleń organów wynikają wnioski przeciwne do sformułowanych przez podatnika". Wobec powyższego już na wstępie rozważań należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie, ze względu na specyfikę postępowania dotyczącego kosztów uzyskania przychodu, nie znajduje uzasadnienia stanowisko strony jakoby działanie organu podatkowego poprzez wydanie lakonicznie uzasadnionej decyzji miało cechy przerzucania ciężaru dowodu na stronę, a tym samym że doszło w sposób oczywisty do naruszenia podstawowych obowiązków organów administracji państwowej z jednoczesnym naruszeniem zasad wyrażonych w art. 2 i art. 7 Konstytucji RP. Odnosząc powyższe rozważania do realiów rozpoznawanej sprawy, dotyczącej uznania za koszt uzyskania przychodów wydatku na cele sprawozdawczości analitycznej, stwierdzić trzeba, iż to na podatniku spoczywał ciężar wykazania, że wydatek ten został poniesiony, a usługa, z którą wiąże się ten wydatek, została wykonana, oraz że poniesienie tego wydatku miało na celu zwiększenie przychodów, jak też i to, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy tym wydatkiem a uzyskaniem przychodu, natomiast organy podatkowe winny były na podstawie przedstawionego materiału dowodowego przeprowadzić dogłębną ocenę tego materiału, co pozwoliłoby na wydanie prawidłowej decyzji. Punktem wyjścia dla uznania danego wydatku za koszt uzyskania przychodu, poza przyznanym przez obie instancje podatkowe faktem poniesienia tego wydatku, jest stwierdzenie w sposób jednoznaczny, że dotyczy on faktycznie, wykonanej przez niemiecką spółkę doradczą, usługi sporządzenia analizy kosztów wraz z doradztwem w zakresie polepszenia produkcji. Organy podatkowe obu instancji zasadniczo nie kwestionowały istnienia analiz kosztów produkcji lecz zarzucały po pierwsze, iż zostały one sporządzone przez pracowników skarżącej spółki, a po drugie, że przedstawione opracowania (skrócone protokoły z rozrachunku gospodarczego przedsiębiorstwa) nie spełniały dodatkowych wymogów dotyczących doradztwa, tym bardziej iż spółka nie udokumentowała jakichkolwiek efektów rzekomego doradztwa. Zdaniem Sądu przedstawione powyżej stanowisko organów podatkowych nie zasługuje na aprobatę bowiem w znaczącym stopniu nie uwzględnia ono treści dokumentów zebranych w sprawie, w tym zwłaszcza źródłowej umowy z dnia [...]r., skróconych protokoły z rozrachunku gospodarczego przedsiębiorstwa oraz wyjaśnień pisemnych składanych w toku postępowania administracyjnego przez zarząd i pracowników "A" sp. z o. o. w M.. W pierwszej kolejności zwrócić należy uwagę, iż co prawda zlecenie dotyczyło analizy kosztów produkcji, obejmującej koszty w układzie rodzajowym, z podziałem na miejsca powstawania kosztów, w rozbiciu na grupy asortymentowe produkcji (§ 1 umowy), którą to analizę należało przeprowadzić za każdy kwartał danego roku, z tym że winna ona obejmować również doradztwo w zakresie polepszenia produkcji (§ 2 umowy), jednakże zleceniobiorca, tj. spółka niemiecka, była zobowiązana po przeprowadzeniu analizy jedynie do przesłania spółce skarżącej protokołu z wykonania analizy oraz rachunku za wykonaną usługę (§ 4 umowy). W umowie zatem nie było żadnego zastrzeżenia, co należało uznać z oczywistych względów za rzecz całkowicie racjonalną, zresztą przyznaną przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, iż zleceniobiorca samodzielnie miał zebrać i wstępnie opracować dane niezbędne do wykonania analizy kosztów produkcji w sytuacji gdy wszystkimi tymi danymi dysponował zleceniodawca. Trudno zatem zgodzić się z poglądem organów podatkowych, iż skarżąca spółka udostępniając niezbędne dane ekonomiczne w istocie rzeczy sama wykonała przedmiot umowy, przez co nie było podstaw do wypłaty umówionego wynagrodzenia, a tym samym i zaliczenia tego wydatku w koszty. Z literalnej treści umowy wynika, że materialnym substratem wykonania tejże umowy był protokół z wykonania analizy, przeto chcąc kwestionować wykonanie tego zlecenia należałoby przedstawić dowody świadczące o tym, iż nie tylko zebranie tych danych, ale też ich opracowanie, analiza i w końcu również sporządzenie protokołu z wykonania analizy nie zostały dokonane przez wystawcę rachunków. Tymczasem organy podatkowe ograniczyły weryfikację dokumentów przedłożonych przez podatnika tylko do kwestii zebrania, sprawdzenia oraz wstępnej analizy danych liczbowych i wskaźników procentowych przez pracowników spółki, odstępując od koniecznego w tej sytuacji porównania zakresu tych czynności do ogółu czynności objętych przedmiotem umowy z dnia [...]r. Podobne zastrzeżenia zgłosić należy również co do podważania przez organy podatkowe prawidłowego wykonania przez "C z M., w ramach opracowywanych kwartalnych analiz, doradztwa w zakresie polepszenia produkcji. Zdaniem Sądu nietrafnym było zdyskredytowanie samej formy świadczonego doradztwa poprzez wybiórcze przytoczenie niektórych sformułowań zawartych w skróconych protokołach, które odbiegały od powszechnie stosowanych szablonów (wzorców) opinii sporządzanych przez polskich specjalistów w tej dziedzinie, bez uwzględnienia kraju pochodzenia autora tych analiz (inna szkoła ekonomiczna) oraz specyfiki skarżącej spółki, zarówno co do skali i zasięgu terytorialnego jej działalności, jak też struktury kapitałowej, narzucającej inne standardy sprawozdawczości ekonomicznej. Zupełnie chybionym, zważywszy nie tylko na treść umowy z dnia [...], ale i na współczesne realia techniczne, było także stanowisko organów co do konieczności powiązania czynności dotyczących analizy kosztów produkcji, w tym także i doradztwa, z obecnością przedstawicieli niemieckiej spółki doradczej w siedzibie skarżącej spółki, tj. niezbędnością dłuższych okresów bytności tych osób, w celu osobistego (własnoręcznego) wykonania zlecenia. Błędnym było także co do zasady stanowisko organów warunkujące dopuszczalność odliczenia dla celów podatkowych kosztów związanych z usługami doradczymi świadczonymi przez niemiecką spółkę od wykazania ich bezpośredniego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą poprzez wskazanie przez podatnika jakie decyzje i w jakim zakresie zostały oparte na wnioskach wynikających z opracowań przedstawionych przez spółkę doradczą, gdyż wystarczającym dowodem potwierdzającym zasadność ich poniesienia był sam fakt ich przedstawienia zamawiającej spółce bez względu na to czy spółka zastosowała się do zaprezentowanych w nich wniosków. W ocenie Sądu wydaje się zatem słuszne, a zarazem i konieczne, ponowne przeanalizowanie zebranego w sprawie materiału dowodowego, zwłaszcza treści umowy z dnia [...]r., pod kątem prawidłowości i zupełności wykonania przez niemiecka spółkę zleconych usług, a następnie przełożenie wyników tej oceny na skutki podatkowe. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że zaskarżona decyzja narusza prawo odnośnie przepisów art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, a także art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Orzeczenie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji oraz zwrotu kosztów postępowania uzasadnia odpowiednio art. 152 i art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI