I SA/Wr 668/24

I SA/Wr 668/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Stankiewicz-Rajchman
Piotr Kieres /przewodniczący/
Tadeusz Haberka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6117 Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich, ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 67a par. 1 pkt 2,  art. 67b par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 702
art. 37 ust. 1,7
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r.  o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, Protokolant: Starszy specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie 30 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi R. S.A. zs. we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 19 grudnia 2023 r. znak SKO 4000.226.2023 w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2022 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 980 zł (dziewięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi R. S.A. zs. we W. (dalej: strona, skarżąca, spółka, podatnik) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z 19 grudnia 2023 r. znak SKO 4000.226.2023, utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia (dalej: Prezydent, organ I instancji) z 19 października 2023 r. znak WZN-DU.3120.1.12.2023.WM w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2022 r.
Postępowanie przed organami.
Pismem z 18 maja 2023 r. spółka wystąpiła o rozłożenie na raty zaległości w podatku od nieruchomości wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu podania wskazała, że dotyczy ono zaległości objętych powołanym zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego [...], które podatnik chciałby spłacać w 60 równych ratach, płatnych do 15 dnia każdego miesiąca, począwszy od miesiąca następnego po wydaniu decyzji w sprawie. Spółka wskazała, że w jej sytuacji występuje przesłanka ważnego interesu podatnika, bowiem prowadzona egzekucja nie była możliwa do przewidzenia z uwagi na zawisłość sporu w zakresie płatności dochodzonych zobowiązań podatkowych. Spółka wskazała również, że wyegzekwowanie całego zobowiązania, na podstawie dokonanego zajęcia spowoduje zachwianie płynności finansowej spółki, bowiem zajęte środki stanowią majątek obrotowy przedsiębiorstwa i bez niego nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej, a dalsze prowadzenie egzekucji w niezmienionej formie doprowadzi do jej niewypłacalności, co czyniłoby prowadzone postępowanie egzekucyjne rażąco niesprawiedliwym, pozbawiając rzetelnego do tej pory podatnika możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.
Pismem z 1 czerwca 2023 r. organ wezwał podatnika do usunięcia braków formalnych wniosku – w tym w zakresie regulowanym przepisami dotyczącymi pomocy publicznej - oraz przedłożenia dowodów potwierdzających istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego (w tym sprawozdań finansowych za lata 2020, 2021, 2022).
Pismem złożonym z 27 czerwca 2023 r. spółka przesłała organowi I instancji sprawozdania finansowe za lata 2019, 2020 i 2021 oraz formularze i oświadczenia wymagane przy ubieganiu się o pomoc publiczną de minimis. W piśmie strona wskazała, że przedmiotem podania objęte są zaległości wymienione w wezwaniu wraz z odsetkami za zwłokę, tj. zaległości za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r.
Po przeprowadzeniu postępowania Prezydent decyzją z 19 października 2023 r. umorzył postępowanie w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości, w części I raty za 2019 r., w kwocie 707,68 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 305,32 zł oraz odmówił rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości za okres od stycznia 2019 r. do grudnia 2022 r., w łącznej kwocie 280 201,18 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie łącznej 96 419,00 zł, wyliczonymi na dzień złożenia wniosku o udzielenie ulgi, tj. 19 maja 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wyjaśnił, że spółka, nie wskazała wszystkich informacji dotyczących jej struktury majątkowej, w tym w szczególności nie wskazano akcjonariuszy, którzy posiadają więcej niż 10% udziałów w spółce, nie wskazała udziału w lokalnym rynku zarządzania nieruchomościami, a także nie wykazano powiązań z innymi przedsiębiorstwami i struktury zatrudnienia. Organ podatkowy I instancji samodzielnie ustalił podmiot powiązany ze spółką oraz zebrał dane, z których wynikało, że żadne z powiązanych ze spółką przedsiębiorstw nie otrzymało w badanym okresie pomocy publicznej. Prezydent uznał, że ewentualne udzielenie wnioskowanej ulgi nie spowoduje przekroczenia dozwolonego limitu pomocy de minimis.
Organ wskazał również, że wnioskodawca – mimo takiego obowiązku i wezwania – nie przedłożył sprawozdania finansowego za 2022 r., tym samym stosownie do art. 37 ust. 7 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 702, ze zm.; dalej: u.p.p.) pomoc publiczna nie może mu być udzielona.
Prezydent poddał analizie przedłożone przez podatnika sprawozdania finansowe za lata 2019-2021, wyliczając 5 podstawowych wskaźników makroekonomicznych (bieżącej płynności, szybkiej płynności, płynności gotówkowej, wskaźnikiem zadłużenia oraz wskaźnikiem zastosowania własnego kapitału - tzw. złota zasada bilansowa). Organ I instancji zwrócił uwagę, że spółka nie ujawniła wszystkich źródeł swoich przychodów. Z uwagi na przedstawienie do akt jedynie sprawozdań finansowych (nie załączono informacji dodatkowych) organ wyjaśnił, że nie mógł przeprowadzić szczegółowej analizy sytuacji finansowej spółki.
Organ wskazał, że przed złożeniem wniosku o ulgę (19 maja 2023 r.), 17 maja 2023 r. podatnik dokonał wpłaty kwoty 1 013,00 zł, która została zaliczona proporcjonalnie na zaległość główną (707,68) i odsetki za zwłokę (303,52). Ponieważ w zakresie tej wpłaty spółka nie modyfikowała swojego wniosku z 19 maja 2023 r., organ wyjaśnił, że jego obowiązkiem było umorzenia w tym zakresie postępowania w sprawie.
Dalej organ I instancji przeanalizował stan sprawy przez pryzmat przepisów dotyczących ulgi w spłacie zaległości podatkowych, w formie rozłożenia na raty zapłaty tych zaległości. W szczególności dokonał oceny przyczyny powstania zaległości podatkowych objętych postępowaniem. Wyjaśnił, że z uwagi na odmowę złożenia korekty deklaracji dla podatku od nieruchomości organ podatkowy wydał 29 września 2022 r. decyzję określającą zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2018-2020, które nie zostały w terminie zakwestionowane i zyskały walor ostateczności. Natomiast w zakresie zobowiązań za lata 2021 i 2022 podatnik złożył korekty i w tym zakresie toczy się spór, kto jest zobowiązany do uregulowania tych zaległości - spółka, czy syndyk masy upadłościowej P. SA w upadłości. W tym zakresie wyjaśniono, że okoliczność istnienia długu podatkowego wynikającego z decyzji i deklaracji nie może podlegać ocenie w toku postępowania, którego przedmiotem jest udzielenie ulgi w spłacie.
Organ ocenił, że do powstania zaległości doprowadziła swoim działaniem spółka. Wskazał, że ustalenie przesłanek ważnego interesu podatnika i interesu publicznego opiera się na analizie aktualnej sytuacji finansowej podatnika, tej natomiast mimo wezwania spółka nie przedstawiła, bowiem przedłożone sprawozdania finansowe dotyczą lat wcześniejszych (2019-2021) i pomijają sytuację aktualną (2022 r.).
Organ I instancji wskazał również, że po złożeniu wniosku o ulgę (19 maja 2023 r.) na rachunek organu podatkowego, w związku z prowadzoną egzekucją wpłynęły środki od akcjonariuszy spółki: 2 czerwca 2023 r. wpłynęła kwota 126 481,86 zł, a 15 czerwca 2023 r. kwota 45 628,55 zł. Spółka złożyła również do właściwego Urzędu Skarbowego wniosek o przekazanie na rachunek Gminy W. zwrotu podatku od towarów i usług w wysokości 77 000 zł.
W konsekwencji poczynionych rozważań Prezydent uznał, że ustalony stan faktyczny sprawy nie potwierdził wystąpienia ustawowych przesłanek do udzielenia ulgi w formie rozłożenia na raty zapłaty zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Wyjaśnił, że wystąpienie przynajmniej jednej z nich jest warunkiem koniecznym do udzielenia wnioskowanej ulgi. Ponadto w ocenie organu I instancji strona nie spełniła wymogów stawianych przedsiębiorcom ubiegającym się o udzielenie pomocy de minimis.
W odwołaniu z 21 listopada 2023 r. spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, co do istoty sprawy, poprzez rozłożenie na raty całej zaległości podatkowej objętej postępowaniem.
Decyzją z 19 grudnia 2023 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kolegium wyjaśniło, powołując się na art. 233 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r., poz. 2651, ze zm.; dalej: o.p.), że samorządowe kolegium odwoławcze uprawnione jest do wydania decyzji uchylającej i rozstrzygającej sprawę, co do istoty jedynie w przypadku, gdy przepisy prawa nie pozostawiają sposobu jej rozstrzygnięcia uznaniu organu podatkowego I instancji. W pozostałych przypadkach samorządowe kolegium odwoławcze uwzględniając odwołanie, ogranicza się do uchylenia zaskarżonej decyzji. Wobec powyższego wyjaśniło, że nawet, gdyby stwierdziło wystąpienie podstaw do uwzględnienia odwołania i udzielenia ulgi w spłacie, w związku z powołaną regulacją, nie mogłoby udzielić wnioskowanej ulgi w spłacie.
Dalej SKO wskazało, że ubiegając się o ulgę w spłacie spółka nie dopełniła wymogów regulowanych przepisami dotyczącymi pomocy publicznej, bowiem nie przedłożyła informacji dotyczących pomocy publicznej uzyskanej przez podmiot powiązany - Fundację O., która na koniec 2022 r. posiadała 99% pakiet akcji spółki. Kolegium wskazało, że w jego ocenie ta okoliczność dyskwalifikuje spółkę z możliwości przyznania wnioskowanej pomocy de minimis.
Kolegium wskazało, że w analizowanej sprawie podatnik przedłożył do akt niepełny materiał dowodowy w zakresie jego sytuacji finansowej. Przede wszystkim do akt nie załączono aktualnych sprawozdań finansowych, ograniczono się jedynie do danych dotyczących lat wcześniejszych (2019-2021), pomijając sprawozdanie za 2022 r., na podstawie którego można byłoby ustalić aktualne możliwości finansowe spółki. Strona załączyła do akt sprawozdania finansowe bez informacji dodatkowych, co uniemożliwia ustalenie strategii obranej w prowadzonej działalności. Do akt nie złożono również deklaracji CIT-8, na podstawie której można byłoby ustalić jak dane bilansowe przekładają się na faktyczny wynik finansowy. Nie wskazano również źródeł finansowania wnioskowanej ulgi w spłacie.
Organ wskazał, że w ramach prowadzonego postępowania dowodowego pozyskał i włączył do akt sprawy opinię niezależnego biegłego rewidenta, rachunek zysków i strat sporządzony na koniec 2022 r. oraz sprawozdanie zarządu z działalności w 2022 r.
Po przedstawieniu swoich rozważań dotyczących przesłanek warunkujących możliwość udzielenia ulgi w spłacie w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, Kolegium wyjaśniło, że nie dopatrzyło się w sprawie wystąpienia ani przesłanki ważnego interesu podatnika, ani interesu publicznego.
Wobec zarzutu dotyczącego częściowego umorzenia postępowania podatkowego SKO wyjaśniło, że zastosowanie ulgi w spłacie w stosunku do tej części zaległości podatkowej, która wygasła przez zapłatę było niemożliwe, ponieważ ulgę można udzielić tylko wobec tych zobowiązań podatkowych, które nie wygasły. W związku z tym oceniło, że organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie udzielenia ulgi w spłacie tej części zaległości, która wygasła.
Postępowanie przed Sądem.
Od powyższej decyzji SKO strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Spółka zaskarżyła decyzję w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj.:
1. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. w zw. z przepisem art. 235 o.p., tj. organ odwoławczy zaniechał podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonania na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, które to naruszenia doprowadziły do błędów w ustaleniach faktycznych,
2. art. 233 § 1 ust. 1 o.p. w zw. z art. 239 o.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której organ I instancji naruszył art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p., tj. zaniechał podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonania na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, które to naruszenia doprowadziły do błędów w ustaleniach faktycznych,
3. art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 o.p. oraz przepisu art. 208 § 1 o.p., poprzez zaniechanie podjęcia przez organ I instancji wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonania na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, które to naruszenia doprowadziły do błędów w ustaleniach faktycznych.
Spółka uzasadniła, że SKO w sposób oczywisty nieprawidłowo przeprowadziło postępowanie odwoławcze. Organ ten nie tylko utrzymał w mocy wadliwą decyzję organu I instancji, co także w ramach powierzonych mu kompetencji, mimo podniesienia przez stronę właściwych zarzutów, nieprawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, w tym nie rozważył możliwych i przedmiotowo istotnych faktów, które są znane organowi z urzędu, a także w sposób całkowicie nieprawidłowy ustalił stan faktyczny w niniejszym postępowaniu, pomijając szereg przedmiotowo istotnych okoliczności faktycznych towarzyszących stronie.
Skarżąca wystąpiła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi, wskazując, że skarżąca przedłożyła do akt niepełny materiał dowodowy w zakresie swojej struktury majątkowej (tj. 99% udział Fundacji O. w majątku spółki) oraz jej sytuacji finansowej. Jak wyjaśniło Kolegium, do akt nie załączono aktualnych sprawozdań finansowych, ograniczono sią jedynie do danych dotyczących lat wcześniejszych (2019-2021), pomijając sprawozdanie za 2022 r., na podstawie którego można byłoby ustalić aktualne możliwości finansowe spółki. Strona załączyła do akt sprawozdania finansowe bez informacji dodatkowych, co uniemożliwia ustalenie strategii obranej w prowadzonej działalności. Do akt nie złożono również deklaracji CIT-8, na podstawie której można byłoby ustalić jak dane bilansowe przekładają się na faktyczny wynik finansowy. Nie wskazano również źródeł finansowania wnioskowanej ulgi w spłacie. Część informacji o charakterze jawnym Kolegium ustaliło na etapie postępowania odwoławczego, główne w oparciu o zapisy Portalu Rejestrów Sądowych, ponieważ sprawozdanie za 2022 r. zostało dodane do Rejestru 6 lipca 2023 r, dokumenty te zostały włączone do akt, a do treści sprawozdania niezależnego biegłego rewidenta z badania odniesiono się w treści zaskarżonej decyzji. Kolegium w ramach dostępnych baz danych (KRS, PRS, Shrimp2) podjęło próbę ustalenia tych danych, jednak najaktualniejsze przedstawiają stan finansowy na koniec 2022 r., podczas, gdy wniosek o ulgę złożono 19 maja 2023 r. Zatem Skarżąca mogła przedstawić - w zakresie 2022 r. - jeszcze przed wydaniem decyzji przez organ I instancji (19 października 2023 r.) dokumenty kompletne. Nie zrobiła tego jednak ani w toku postępowania ulgowego, ani na etapie postępowania odwoławczego, mając świadomość, że brak tej dokumentacji nie pozwala na przeprowadzenia rzetelnej, rzeczywistej analizy stanu majątkowego skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że – zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona, w całości albo w części, w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Przywołując ramy prawne sprawy wskazać trzeba, że stosownie do art. 67a § 1 pkt 2 o.p organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek. Zgodnie z art. 67b § 1 pkt 2 o.p., organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, określonych w art. 67a, które – w szczególności - stanowią pomoc de minimis, w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis.
W myśl art. 37 ust. 1 u.p.p. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie), podmiot ubiegający się o pomoc de minimis jest zobowiązany do przedstawienia podmiotowi udzielającemu pomocy, wraz z wnioskiem o udzielenie pomocy:
1. wszystkich zaświadczeń o pomocy de minimis oraz pomocy de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie, jakie otrzymał w roku, w którym ubiega się o pomoc, oraz w ciągu 2 poprzedzających go lat podatkowych, albo oświadczenia o wielkości tej pomocy otrzymanej w tym okresie, albo oświadczenia o nieotrzymaniu takiej pomocy w tym okresie;
2. informacji niezbędnych do udzielenia pomocy de minimis, dotyczących w szczególności wnioskodawcy i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz wielkości i przeznaczenia pomocy publicznej otrzymanej w odniesieniu do tych samych kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, na pokrycie których ma być przeznaczona pomoc de minimis.
Zakres informacji oraz wzór formularza informacji został określony przez Radę Ministrów w drodze rozporządzenia, na podstawie art. 37 ust. 2a u.p.p.
Zgodnie z art. 37 ust. 7 u.p.p. do czasu przekazania przez podmiot ubiegający się o pomoc zaświadczeń, oświadczeń lub informacji, o których mowa w ust. 1 (...), pomoc nie może być udzielona temu podmiotowi.
Jak stanowi § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. z 2010 r., nr 53, poz. 311; ze zm.) wnioskodawca przedstawia podmiotowi udzielającemu pomocy informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych sporządzane zgodnie z przepisami o rachunkowości.
W pierwszej kolejności, odnosząc się do zarzutu zaaprobowania przez organ odwoławczy umorzenia przez organ I instancji postępowania w części, to w ocenie Sądu, słusznie SKO uznało, że skoro do zapłaty części zaległości za styczeń 2019 r. doszło przed złożeniem przez stronę wniosku o udzielenie ulgi w spłacie, to w tej części postępowanie było bezprzedmiotowe. Jak bowiem wyjaśniło SKO, postępowaniem ulgowym nie można objąć zaległości, która wcześniej wygasła wskutek zapłaty. Należy mieć na uwadze, że wyrokiem z 11 lipca 2024 r. I SA/Wr 1018/23 WSA we Wrocławiu oddalił w całości skargę R. S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z 5 lipca 2023 r. znak SKO 4000.99.2023 w przedmiocie zaliczenia wpłat na poczet zaległości w podatku od nieruchomości z tytułu raty za grudzień 2018 r. i styczeń 2019 r. wraz z odsetkami za zwłokę. W świetle powyższego, sprawa wygaśnięcia części zaległości za styczeń 2019 r. przed dniem złożenia przedmiotowego wniosku o udzielenie ulgi w spłacie została ostatecznie (choć nie prawomocnie) przesądzona.
Odnosząc się do stanowiska organu odwoławczego, wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że nieprzedłożenie przez wnioskodawcę informacji dotyczących pomocy publicznej uzyskanej przez podmiot powiązany, dyskwalifikuje spółkę z możliwości przyznania wnioskowanej pomocy de minimis (s. 6-7 decyzji), to w ocenie Sądu - w okolicznościach wyrokowanej sprawy - ten pogląd nie jest słuszny. Otóż w istocie, w złożonym na wezwanie organu I instancji formularzu informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, spółka nie wskazała - mimo, że była do tego zobowiązana – identyfikatorów podatkowych podmiotów powiązanych ani informacji o łącznej wartości pomocy de minimis udzielonej w okresie minionych 3 lat wszystkim powiązanym ze spółką przedsiębiorcom. Jednak należy mieć na uwadze, że organ I instancji - po otrzymaniu ww. niewłaściwie wypełnionego formularza informacji - samodzielnie dokonał ustaleń w tym zakresie, tj. zidentyfikował podmiot powiązany ze spółką oraz zebrał dane, z których wynikało, że żadne z powiązanych ze spółką przedsiębiorstw nie otrzymało w badanym okresie pomocy publicznej. W konsekwencji uznał, że ewentualne udzielenie wnioskowanej ulgi nie spowoduje przekroczenia dozwolonego limitu pomocy de minimis, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wydanej decyzji. W świetle powyższego, podjęcie negatywnego dla strony rozstrzygnięcia wyłącznie z uwagi na opisane braki formularza – mimo pozyskania stosownych informacji przez Prezydenta i poddanie ich ocenie w decyzji pierwszoinstancyjnej – byłoby działaniem nieproporcjonalnym i stanowiłaby o naruszeniu zasady wynikającej z art. 121 § 1 o.p., zgodnie z którą postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
Dalej wskazać trzeba, że jak stanowi § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 29 marca 2010 r. w sprawie zakresu informacji przedstawianych przez podmiot ubiegający się o pomoc de minimis (Dz.U. z 2010 r., nr 53, poz. 311, ze zm.), wnioskodawca przedstawia podmiotowi udzielającemu pomocy informacje dotyczące sytuacji ekonomicznej wnioskodawcy, w tym sprawozdania finansowe za okres 3 ostatnich lat obrotowych sporządzane zgodnie z przepisami o rachunkowości. Tymczasem spółka nie przedłożyła sprawozdania za 2022 r. Mimo tego, że przedłożenie sprawozdań warunkuje dopuszczalność udzielenia pomocy, to należy mieć na uwadze, że w wezwaniu z 1 czerwca 2023 r. organ, jako skutek nieprzedłożenia tych sprawozdań, wskazał na rozpatrzenia sprawy w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy (s. 8 wezwania), nie informując o skutku w postaci przeszkody do udzielenia pomocy (art. 37 ust. 7 u.p.p). W świetle powyższego, w ocenie Sądu, gdyby - mimo niewykonania przez wnioskodawcę obowiązku przedstawienia sprawozdań finansowych za okres 3 ostatnich lat obrotowych - organ ustalił, na podstawie zebranego materiału dowodowego, że jest spełniona przesłanka (przesłanki) warunkująca możliwość udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie, to powinien ponownie wezwać spółkę - z prawidłowym pouczeniem - do złożenia sprawozdań finansowych, bowiem byłyby one konieczne do wyliczenia stopy referencyjnej potrzebnej do obliczenia wartości pomocy publicznej.
Kolejno Sąd uznał, że SKO właściwie skonstatowało, że wobec tego, że postępowanie podatkowe jest dwuinstancyjne organ odwoławczy powinien ponownie rozpatrzyć sprawę we wszystkich jej aspektach. Słusznie SKO wyjaśniło, że w sprawach ulg w spłacie zobowiązań podatkowych ciężar przedstawienia dowodów mogących świadczyć o wypełnieniu przesłanek warunkujących dopuszczalność udzielenia ulgi w spłacie spoczywa zasadniczo na podmiocie ubiegającym się o udzielenie mu ulgi. Sąd jednak zaznacza, że wyżej wskazana powinność ubiegającego się o ulgę w spłacie nie zwalnia organu podatkowego ze spoczywającego na nim obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego. Słusznie również SKO odnotowało, że podatnik, mimo wezwania z 1 czerwca 2023 r., skierowanego do niego przez organ I instancji, nie przedłożył wskazanych w nim dokumentów świadczących o bieżącej sytuacji finansowej spółki (w szczególności wskazanych na s. 7 ww. wezwania). Na etapie postępowania odwoławczego SKO nie wzywało spółki do przedłożenia żadnych dowodów. Jednak organ odwoławczy przeprowadził we własnym zakresie postępowanie dowodowe, w wyniku którego pozyskał dowody dotyczące aktualniejszej sytuacji finansowej wnioskodawcy, tj. "Sprawozdanie niezależnego biegłego rewidenta" z 27 listopada 2023 r., "Dodatkowe informacje i objaśnienia do sprawozdania finansowego R. S.A. za okres 01.01.2022 – 31.12.2022 r." datowane na 1 czerwca 2023 r. oraz "Sprawozdanie Zarządu z działalności spółki pod firmą R. Spółka Akcyjna za okres od 01 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 roku" podpisane 20 listopada 2023 r. Wymienione wyżej dowody organ włączył do akt sprawy i dokonał na ich podstawie ustaleń, które stanowiły istotny element uzasadnienia wydanej decyzji (s. 10 i 11 decyzji SKO). Wskazać jednak trzeba, że dowodów pozyskanych przez organ odwoławczy, tj. "Sprawozdania niezależnego biegłego rewidenta" z 27 listopada 2023 r. oraz "Sprawozdania Zarządu z działalności spółki pod firmą R. Spółka Akcyjna za okres od 01 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 roku" podpisanego 20 listopada 2023 r. spółka nie mogła przedłożyć w wykonaniu wezwania z 1 czerwca 2023 r., bowiem zostały wytworzone w późniejszym okresie, już po wydaniu decyzji przez organ I instancji.
W ocenie Sądu, samodzielnie pozyskując dowody mające znaczenie dla sprawy i przyjmując je jako materiał dowodowy w sprawie, po ich włączeniu do akt administracyjnych, organ postąpił właściwie. Należy mieć bowiem na uwadze, że stosownie do art. 122 o.p. w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Z kolei w myśl art. 180 § 1 o.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Zgodnie z art. 187 § 1 o.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak stanowi art. 187 § 3 o.p., fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi podatkowemu z urzędu nie wymagają dowodu. Fakty znane organowi podatkowemu z urzędu należy zakomunikować stronie. Natomiast jak stanowi art. 229 o.p. organ odwoławczy może przeprowadzić, na żądanie strony lub z urzędu, dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. W świetle powyższego, SKO mogło przeprowadzić postępowanie dowodowe w opisanym zakresie, a ww. dowody włączyć do akt sprawy bowiem - w ocenie Sądu - mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie były z prawem sprzeczne.
Dalej wyjaśnić jednak trzeba, że jak stanowi art. 123 § 1 o.p. organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Stosownie do art. 200 § 1 o.p. przed wydaniem decyzji organ podatkowy wyznacza stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Natomiast w myśl art. 192 o.p. okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.
Kolejno Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dlatego, mimo nieujęcia niżej opisanego naruszenia przepisów postępowania w zarzutach skargi, Sąd zauważa, że w myśl art. 123 § 2 o.p. organ podatkowy może odstąpić od zasady przewidzianej w art. 123 § 1 o.p., jeżeli w wyniku postępowania wszczętego na wniosek strony ma zostać wydana decyzja w całości uwzględniająca wniosek strony, oraz w przypadkach, o których mowa w art. 200 § 2 pkt 2. Sąd zauważa, że w sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek wyłączających po stronie organu obowiązek wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego (art. 200 § 1 o.p.). Mimo jednoznacznego brzmienia ww. przepisu organ odwoławczy tego obowiązku nie wykonał. Sąd podkreśla, że dla powinności realizacji ww. obligatoryjnego stadium procesu podatkowego nie ma znaczenia fakt, czy materiał dowodowy na etapie postępowania odwoławczego uległ zmianie. Jak wskazał Naczelny Sądu Administracyjny w uchwale z 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04 naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 o.p. jest naruszeniem przepisów postępowania, które może doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., jeżeli wspomniane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są w CBOSA, tj. Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreślić trzeba, że zasadniczą wątpliwością, która legła u podstaw wniosku Prezesa NSA o wydanie ww. uchwały było to, czy organ odwoławczy w każdym przypadku ma obowiązek wyznaczyć stronie termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, czy też tylko wtedy gdy zgromadził dodatkowe dowody.
W wyrokowanej sprawie organ odwoławczy pozyskał nowe dowody, włączył je do akt sprawy, dokonał ich oceny i na ich podstawie poczynił ustalenia w sprawie, które zwerbalizował w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Jednak wbrew normie wynikającej z wyżej powołanych przepisów organ naruszył prawo strony do czynnego udziału w postępowaniu, bowiem nie zapewnił stronie czynnego udziału w stadium postępowania odwoławczego przez niezapewnienie możliwości wypowiedzenia, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tym samym organ naruszył prawo strony do obrony. Podkreślić trzeba, że wprawdzie pozyskane przez SKO dowody były stronie zasadniczo znane, to jednak spółka nie miała wiedzy o tym, że zostały pozyskane przez organ w ramach toczącego się postępowania w sprawie udzielenia wnioskowanej ulgi w spłacie i włączone do akt sprawy, a następnie zostaną na ich podstawie dokonane ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy.
Mając na uwadze, że na podstawie ww. dowodów zebranych na etapie postępowania odwoławczego, co do których stronie nie zapewniono możliwości wypowiedzi, SKO poczyniło ustalenia, które znalazły odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji, bowiem na ich podstawie organ wywodził, między innymi, o braku możliwości oceny aktualnej sytuacji finansowej podatnika - w szczególności wskazując na sprzeczności danych wynikających z przedłożonych przez stronę dowodów, na etapie postępowania przed organem I instancji, z danymi z dowodów pozyskanych przez organ odwoławczy – to opisane naruszenie przez organ odwoławczy art. 200 § 1 o.p., w okolicznościach tej sprawy, mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. W tych okolicznościach strona powinna mieć, przed wydaniem decyzji, zapewnioną możliwość wypowiedzenia się co do tych dowodów. Oceniając wagę wyżej opisanego naruszenia przepisów postępowania przez SKO Sąd ma na względzie również to, że SKO dostrzegając rozbieżności pomiędzy danymi wynikającymi przedłożonych przez stronę dowodów na etapie postępowania przed organem I instancji z danymi z dowodów pozyskanych przez organ odwoławczy, które oceniło jako ważkie, nie podjęło działań aby te rozbieżności wyjaśnić z udziałem strony.
Należy nadto odnotować, że na etapie postępowania odwoławczego – na co już wskazano powyżej – SKO nie wzywało spółki do przedłożenia żadnych dowodów, w tym obrazujących jej aktualną sytuację finansową. Sąd podkreśla ten fakt, bowiem SKO w uzasadnieniu skarżonej decyzji wskazało, że bez informacji o wypracowanym dochodzie lub uzyskanej stracie, wykazanych w deklaracjach CIT-8, nie można ustalić rzeczywistej sytuacji finansowej podatnika (s. 10 decyzji). Tymczasem do przedłożenia tych deklaracji do akt sprawy - które jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ ocenił jako ważne dowody - spółka nie była wzywana ani przez organ I instancji, ani przez organ odwoławczy. Skoro w ocenie organu odwoławczego ww. deklaracje CIT-8 miały stanowić jedne z kluczowych dowodów dla oceny przesłanek warunkujących dopuszczalność udzielenia ulgi w spłacie, to nie podejmując czynności mających na celu pozyskanie tych dowodów do akt sprawy organ uchybił powinności wynikającej z art. 187 § 1 o.p., stosownie do którego, organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
Z tych też względów Sąd uchylił w całości zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Wobec naruszenia przepisów postępowania w zakresie prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 o.p. oraz art. 200 § 1 o.p) ale również wpływających na ustalenie stanu faktycznego sprawy (art. 187 § 1 o.p. i art. 192 o.p.), ocena prawidłowości zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie - w szczególności w zakresie dokonanej przez SKO konstatacji, co do niewystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność udzielenia wnioskowanej ulgi - jest przedwczesna.
W ponownie przeprowadzonym postępowaniu SKO rozpozna odwołanie spółki, z uwzględnieniem poglądu Sądu wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu wyroku, tj. w szczególności zapewni stronie czynny udział w postępowaniu odwoławczym, a przed wydaniem decyzji umożliwi jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, w tym ewentualnie uzupełnionych w wyniku dodatkowego postępowania dowodowego.
O kosztach postępowania sądowego (980 zł) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis od skargi (500 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł), które zostało ustalone przez Sąd według stawki z § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 w sprawie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964, ze zm.). Strona w postępowaniu przed Sądem działała przez pełnomocnika. Mimo złożenia dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika, do akt sądowych nie złożono dowodu (ani jego uwierzytelnionej kopii) zapłaty opłaty skarbowej. Wobec braku dowodu poniesienia przez stronę skarżącą opłaty skarbowej, Sąd nie orzekł o zwrocie jej kosztu.