I SA/WR 656/20

I SA/Wr 656/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-05-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-12-03
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk
Daria Gawlak-Nowakowska
Piotr Kieres /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
II FSK 1455/22 - Wyrok NSA z 2023-12-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1325
art. 178, 179
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska,, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk,, , po rozpoznaniu w Wydziale I, w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 maja 2021 r. sprawy ze skargi: A Sp. z o.o. z/s w J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia stronie zapoznania się z dokumentami, o których mowa w art. 179 § 1 Ordynacji podatkowej: oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A Sp. z o.o. (dalej jako Spółka, Przedsiębiorstwo, Skarżąca) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. (dalej jako: DIAS, Organ odwoławczy) z [...] października 2020 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej jako: NUS, Organ I instancji) z [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia Spółce zapoznania się z dokumentami o których mowa w art. 179 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.) – dalej jako o.p. Mając na uwadze nałożony na Sąd, w oparciu o art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy Sąd wskazuje na poniższe ustalenia.
NUS postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. nr [...] wyłączył na podstawie art. 216 art. 179 § 1, w zw. z art. 293 o.p. z akt postępowania prowadzonego wobec Spółki w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r. dokumenty:
– wniosek SCAC z dnia 22.01.2020 r. o wymianę informacji skierowany do administracji czeskiej (wyciąg z dokumentu pozostawiono w aktach),
– wniosek SCAC z dnia 26.07.2018 r. o wymianę informacji skierowany do administracji czeskiej (wyciąg z dokumentu pozostawiono w aktach),
– kserokopie zeznań rocznych M. M. złożonych w czeskim organie podatkowym za lata 2014-2017,
– postanowienie NUS z dnia 18.04.2019 r. o nałożeniu kary porządkowej,
– zażalenie M. M. z dnia 29.04.2019 r.,
– postanowienie DIAS z dnia 28.06.2019 r.,
– odpis wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12.12.2019 r. o sygn. akt I SA/Wr 758/19.
W uzasadnieniu postanowienia powołano się na wyłączenie z uwagi na interes publiczny - jawność informacji stanowiących tajemnicę skarbową (art. 293 o.p.) dotyczących innych podmiotów, nie mających bezpośredniego związku z prowadzonym postępowaniem podlega ograniczeniu. Wyłączono jawność materiałów, w części jakiej zawierają dane przekraczające ramy wspólnego stanu faktycznego. Dokumenty, których części/całość wyłączono postanowieniem mogą być wykorzystywane w postępowaniu z zachowaniem zasad tajemnicy skarbowej.
Postanowieniem z [...] lipca 2020 r. nr [...] NUS wyłączył również z akt prowadzonego wobec Spółki postępowania, w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2014 r.:
– odpowiedź na wniosek SCAC o wymianę informacji otrzymaną od administracji czeskiej w dniu 30.06.2020 r. – w części objętej tajemnica skarbową (wyciąg dokumentu pozostawiono w aktach);
– wydruki zeznań rocznych złożonych przez M. M. za lata 2014 -2017 w czeskim organie podatkowym
Uzasadniając wyłączenie powołano argumentację jak w postanowieniu z 16 czerwca 2020 r.
Postanowieniem z 30 lipca 2020 r. NUS odmówił Spółce zapoznania się z dokumentami, o których mowa w art. 179 § 1 o.p. wyłączonymi ww. postanowieniami z 16 czerwca 2020 r. i 6 lipca 2020 r. – odmowa wydania kopii dokumentów w części co do której wyłączono jawność wobec Strony. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie NUS wskazał na wyłączenie w oparciu o tajemnicę skarbową. Odnośnie dokumentów SCAC zwrócono uwagę, że pozbawiono je jawności w tej ich części, które zawierały: dane osobowe oraz kontaktowe pracowników administracji polskiej jak i czeskiej, dane dotyczące indywidualnych zeznań rocznych M. M., pozycje formularza niemające związku ze sprawą, treść w języku czeskim i angielskim. Równocześnie wskazano na pozostawienie w aktach wyciągu, który bezpośrednio dotyczy postępowania podatkowego. Dalej argumentowano w postanowieniu, że zgodnie z art. 293 o.p. indywidualne dane z deklaracji oraz innych dokumentów składanych przez podatników, płatników i inkasentów objęte są tajemnicą skarbową. Interesem publicznym są dobra osobiste osób trzecich, których dotyczyły wyłączone z akt sprawy dokumenty lub ich części. Interesem publicznym objęta jest ochrona danych objętych tajemnica skarbową, identyfikujących podatników niezwiązanych ze sprawą: dotyczy to kserokopii zeznań rocznych M. M., postanowienia o nałożeniu kary porządkowej, zażalenia pana M. M., postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie w przedmiocie kary porządkowej, a także wyroku o sygn. akt I SA/Wr 758/19 zapadłego w przedmiocie kary porządkowej. Wymienione dokumenty zawierają dane indywidualne M. M., które objęte są tajemnicą skarbową. Dokumenty te znane są również pełnomocnikowi z innego postępowania oraz M. i M., który był członkiem zarządu Spółki objętej postępowaniem.
Na ww. postanowienie NUS zostało złożone zażalenie. Podniesiono w nim w szczególności, że z postanowień wynika wyłączenie z uwagi na interes publiczny, a więc nie odnosi się do nich przesłanka odmowy udostępnienia z uwagi na ochronę informacji niejawnych. Skoro wyłączeń dokonano z uwagi na interes publiczny to organ ten interes musi wykazać. Zarzucono NUS utożsamianie interesu publicznego w sposób ogólny z dobrami osobistymi i ochroną tajemnicy skarbowej. Zdaniem Spółki NUS wskazuje również, że żądane dokumenty powinny być Jej i pełnomocnikowi znane. Brak jest również jasnego uzasadnienia rozstrzygnięcia jak i nie wiadomo na jaką przesłankę z dwóch w odniesieniu do konkretnych dokumentów powołuje się NUS. Skoro wskazano na tajemnicę skarbową, która jest kategorią informacja niejawnej, to dokumenty nie powinny być wyłączane z akt. Wyłączając, jednakże te dokumenty Organ uznał niejako, że nie zawierają informacji niejawnych.
DIAS postanowieniem z [...] października 2020 r. utrzymał rozstrzygnięcie NUS w mocy. Wskazał, że nie uniemożliwiono Spółce zapoznanie się z dokumentami z uwagi na informacją niejawną, lecz z uwagi na interes publiczny. Organ odwoławczy powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym interes publiczny obejmuje również ochrona danych objętych tajemnicą skarbową, identyfikujących osoby trzecie niezwiązane ze sprawą, ujęte w wyłączonych materiałach. Odnosząc się do poszczególnych dokumentów DIAS wskazał, że wyłączeniem objęte zostały:
– dokumenty SCAC – dane osobowe i kontaktowe osób czeskiej i polskiej administracji, dane rocznych zeznań M. M., pozycje niemające związku ze sprawą - wyciąg pozostawiono w aktach,
– pozostałe - indywidualne dane M. M. objęte tajemnica skarbową (nie jest stroną prowadzonego postępowania podatkowego).
Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem Organu odwoławczego i zaskarżając postanowienie DIAS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzuciła naruszenie art. 179 § 2 o.p. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz art. 217 § 2 przez niewłaściwe zastosowanie, bez klarownego wskazania na jaką przesłankę odmowy wydania kopii konkretnych dokumentów powołuje się Organ I instancji. W skardze wskazano również na naruszenie art. 233 § 1 pkt 1, w związku z art. 239 o.p. przez niewłaściwe zastosowanie – gdy rozstrzygnięcie należało uchylić, a nie utrzymać w mocy. Podobnie jak w odwołaniu podniesiono, że Organ I instancji powołał się na przesłankę interesu publicznego wyłączając dokumenty z akt, a tym samym nie odnosi się do nich przesłanka odmowy udostępnienia z uwagi na ochronę informacji niejawnych. Zwrócono uwagę na ogólne utożsamienie przez organ interesu publicznego z ochroną dóbr osobistych i tajemnicą skarbową. Zdaniem Spółki odmówiono przekazania Jej kopii dokumentów, bo powinny być one Stronie znane. Odmowa nie została przekonująco uzasadniona. Tajemnica skarbowa to informacja niejawna, a więc nie trzeba było takich dokumentów wyłączać z akt postępowania.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021, poz. 137 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej jako: p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie (dotyczy interpretacji indywidualnych). Stosownie do kompetencji z art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 178 o.p. przewiduje zasadę jawności akt sprawy dla strony postępowania podatkowego (prawo do wglądu w akta, sporządzania z nich notatek, odpisów oraz sporządzania kopii przy wykorzystaniu własnych przenośnych urządzeń, żądanie wydania kopii akt sprawy lub uwierzytelnionych odpisów akt sprawy albo uwierzytelnienia kopii akt sprawy). Zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego - podlega ograniczeniu i w szczególności nie stosuje się jej do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zawierających informacje niejawne, a także do innych dokumentów, które organ podatkowy wyłączy z akt sprawy ze względu na interes publiczny (art. 179 § 1 o.p.). Tym samym albo z mocy samego prawa strona jest pozbawiona możliwości zapoznania się ze znajdującymi się w aktach dokumentami zawierającymi informacje niejawne, albo organ wyłączy z akt sprawy dokumenty, mając na uwadze interes publiczny. Sąd podziela przy tym poglądy zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 12 września 2013 r. o sygn. akt III SA/Gl 1015/13 i argumentacje tego orzeczeniu przyjmuje za swoją odnośnie wykładni i stosowania art. 178 i art. 179 o.p. Regulacja z art. 179 o.p. stanowi podstawę do wydania dwóch odrębnych postanowień. Pierwszym, w oparciu o art. 179 § 1 o.p. w zw. z art. 216 § 1 o.p., wyłącza się określone dokumenty ze względu na interes publiczny. Postanowienie to nie może zostać zakwestionowane zażaleniem, albowiem brak jest podstaw do wniesienia takiego środka zaskarżenia – podlega natomiast weryfikacji przez organ wyższej instancji w przypadku złożenia odwołania od decyzji (art. 237 o.p.). Jak miało miejsce w rozpoznawanej sprawie stosowne postanowienia o wyłączeniu z akt całości lub części dokumentów zostały wydane [...] czerwca 2020 r. i [...] lipca 2020 r. Spółka dążąc do realizacji swojego prawa wynikającego z art. 178 o.p. wniosła o wydanie kopii akt sprawy, obejmujących również dokumentację wyłączoną w oparciu o ww. postanowienia NUS. Wobec takiego wniosku NUS odmówił żądaniu Spółki wydając postanowienie z 30 lipca 2020 r., utrzymane w mocy postanowieniem DIAS, od którego skarga została zweryfikowana niniejszym wyrokiem.
Przepis art. 179 o.p. zastrzega wyłączenie zasady jawności dla dwóch przesłanek:
– "informacji niejawnych" - informacje, których nieuprawnione ujawnienie spowodowałoby lub mogłoby spowodować szkody dla Rzeczypospolitej Polskiej albo byłoby z punktu widzenia Jej interesów niekorzystne, także w trakcie ich opracowywania oraz niezależnie od formy i sposobu ich wyrażania (art. 1 ust. 1 ustawy z 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r, poz. 742 ze zm.);
– "interesu publicznego" - termin nieostry, interpretowany szeroko, a jak wskazuje się w orzecznictwie i literaturze - obejmuje on "korzyść służącą ogółowi, dyrektywę postępowania, nakazującą respektowanie takich wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej" (zob. wyrok WSA w Lublinie z 16 listopada 2007 r., I SA/Lu 506/07; WSA w Opolu z 28 marca 2008 r., I SA/Op 311/07; WSA w Szczecinie z 17 czerwca 2009 r., I SA/Sz 260/09).
Należy w tym miejscu wskazać, że dane zawarte w aktach postępowania uzyskane między innymi w wyniku czynności sprawdzających lub kontroli podatkowych, a także z innych źródeł, a dotyczące podmiotów nie będących stroną, objęte są tajemnicą skarbową na podstawie art. 293 o.p. Przyjmuje się również, że "w interesie publicznym leży aby organy podatkowe prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu nie ujawniły danych innych podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskali w trakcie czynności służbowych, które pozwoliłyby osobom nieuprawnionym na ich identyfikację" (zob. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2010 r., II FSK 2106/08 i z dnia 30 marca 2012 r., II FSK 1876/10). W doktrynie również wskazuje się, że nie można wykluczyć możliwości uzasadnienia konieczności ochrony tajemnicy skarbowej ze względu na interes publiczny (por. P.Pietrasz, w: C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowiger, P.Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wolters Kluwer Polska sp. z o.o., 2006, s. 643). Jeśli organ wyłączy takie dokumenty, to uczyni to ze względu na ochronę interesu publicznego rozumianego jako dobro osób trzecich. Wówczas nie można twierdzić, powołując się na treść art. 301 o.p., że uprawnienia strony zostały naruszone, gdyż powodowałaby to iluzoryczność funkcjonowania tajemnicy skarbowej, w konsekwencji prowadząc do fikcji istnienia tej instytucji (zob. wyrok NSA z dnia 14 kwietnia 2010 r., II FSK 2106/08).
Przenosząc ww. rozważania do stanu faktycznego niniejszej sprawy, to z postanowienia NUS z [...] lipca 2020 r. wynika, że odmówiono żądaniu Spółki z uwagi na interes publiczny, wskazując dane osobowe, kontaktowe, rozstrzygnięcia dotyczące innego podmiotu i tajemnicę skarbową. Na interes publiczny powołał się również - rozstrzygając zażalenie - DIAS. Takie działanie organów obu instancji, mając na uwadze wyżej poczynione rozważania dotyczące interesu publicznego, Sąd uznaje za prawidłowe zastosowanie art. 179 § 1 o.p. W interesie publicznym leży, aby organy podatkowe prowadząc postępowanie wobec określonego podmiotu nie ujawniły danych osobowych i innych informacji dotyczących podmiotów niezwiązanych ze sprawą, jakie uzyskały w trakcie czynności służbowych np. z formularzy SCAC, a które w ten sposób zostały objęte tajemnicą skarbową. Należy przy tym zauważyć, że wbrew twierdzeniom skargi organy obu instancji jako przesłankę ograniczenia prawa z art. 178 o.p., konsekwentnie powoływały się na interes publiczny:
– "Z uwagi na interes publiczny, jawność informacji stanowiących tajemnicę skarbową (art. 293 Ordynacji podatkowej) dotyczących innych podmiotów nie mających bezpośredniego związku z prowadzonym postepowaniem podatkowym, podlega ograniczeniu. Interesem publicznym, w rozumieniu art. 179 § 1 wyżej powołanej ustawy, jest również dobro osób trzecich.
(...)
Z tego tez powodu Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wyłączył z akt postępowania podatkowego jawność materiałów uzyskanych w jego toku w części, w jakiej zawierają dane przekraczające ramy wspólnego dla podmiotów stanu faktycznego."
(str. 2 postanowienia NUS z [...] lipca 2020 r.);
– "W drugiej zaś prawo strony do wglądu w akta sprawy zostaje ograniczone przez organ podatkowy, który wyłącza określone dokumenty wskazując na ochronę interesu publicznego będącą podstawą do wyłączenia tych dokumentów od wglądu.
W przedmiotowej sprawie miała miejsce druga z sytuacji wskazanych powyżej."
(str. 4 postanowienia DIAS)
Niezadowolenie z treści wydanego rozstrzygnięcia nie może samo w sobie stanowić o jego wadliwości. Zdaniem Sądu zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie NUS wypełniają warunki przewidziane w art. 217 § 2 o.p. zwierając zarówno uzasadnienie faktyczne jak i prawne. Organy powołując się na interes publiczny przedstawiły jego rozumienie i oceniły jego zaistnienie w konkretnych dokumentach. Wskazanie na znajomość treści dokumentów objętych wyłączeniem jawności, po stronie pełnomocnika Skarżącej jak i M. M., ma walor informacyjny, a nie sprawczy odmowy żądaniu Spółki.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.