I SA/Wr 615/19

I SA/Wr 615/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2019-12-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2019-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
6560
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Sygn. powiązane
II FSK 1013/20 - Wyrok NSA z 2022-12-07
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2014 poz 851
art. 76 ust. 1 pkt 6 lit b
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz, Sędziowie sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Barbara Głowaczewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych I. uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz A S.A. w B. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z [...] r., nr [...] wydana na rzecz A S.A. (dalej: Strona, Skarżąca, Wnioskodawca) w przedmiocie interpretacji przepisów prawa podatkowego dotycząca podatku dochodowego od osób prawnych w zakresie ustalenia, czy przychody związane ze spłatą należnej wierzytelności (tj. wykup komercyjnych bonów dłużnych) należy uznać za przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT.
We wniosku przedstawiono następujący stan faktyczny i zdarzenie przyszłe:
Wnioskodawca) posiada siedzibę na terytorium Polski i na podstawie przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1036 z późn. zm. dalej: ustawa o CIT) podlega nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. W ramach finansowania swojej działalności, spółki wchodzące w skład Grupy Kapitałowej (dalej: Spółka-Emitent) zawierają z Bankiem umowy planu bonów dłużnych, które regulują: zakres udostępniania Spółce-Emitentowi środków pieniężnych przez inwestorów, obrót wierzytelnościami pieniężnymi wyrażonymi w formie bonów dłużnych na rynku pierwotnym i wtórnym, z udziałem Banku jako pośredniczącego (dalej: Plan Bonów Dłużnych). Na mocy umowy Planu Bonów Dłużnych, w pierwszej kolejności Spółka-Emitent zwraca się do Banku, który - przyjmując postać agenta emisji - przekazuje do jej dyspozycji określoną kwotę środków pieniężnych (na podstawie pożyczki). Powstała w ten sposób wierzytelność jest następnie konwertowana przez Bank na komercyjne bony dłużne (podzielone na części) i sprzedawana inwestorom wskazanym przez Spółkę-Emitenta (w szczególności podmiotom w ramach Grupy Kapitałowej, w tym Spółce). Sprzedaż bonów następuje według wartości równej udzielonej Spółce-Emitentowi pożyczce, a ich odkupienie przez Spółkę-Emitenta następuje według wartości nominalnej, która jest wyższa od wartości emisyjnej o dyskonto, stanowiące wynagrodzenie za udzielone finansowanie. Wnioskodawca jest więc inwestorem, po stronie którego - z uwagi na charakter komercyjnych bonów dłużnych - w dniu spłaty powstanie stosowny przychód, stanowiący różnicę pomiędzy wartością nominalną (tj. wartością wykupu przez Spółkę-Emitenta), a wartością emisyjną przedmiotowych instrumentów dyskontowych. Jednocześnie, Spółka, będąc podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych, zobowiązana jest w obecnym stanie prawnym do przyporządkowywania uzyskiwanych przychodów (wraz z odpowiadającymi im kosztami podatkowymi) do dwóch źródeł przychodów, tj.: przychodów z działalności gospodarczej oraz przychodów z zysków kapitałowych.
W związku z powyższym opisem zadano następujące pytanie:
Czy przychody powstałe po stronie Spółki, związane ze spłatą należnej wierzytelności (tj. wykup komercyjnych bonów dłużnych) przez Spółkę-Emitenta na podstawie umowy Planu Bonów Dłużnych, należy uznać za przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT?
Zdaniem Wnioskodawcy, przychody powstałe po stronie Spółki, w związku ze spłatą należnej wierzytelności (tj. wykup komercyjnych bonów dłużnych) przez Spółkę-Emitenta nie stanowią przychodów z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 6 lit b ustawy o CIT, bowiem przedmiotowe bony dłużne stanowią jedynie wierzytelność pieniężno-pożyczkową, wyrażającą prawo podmiotowe Spółki do żądania od Spółki-Emitenta skonkretyzowanego świadczenia pieniężnego (w wysokości i terminie jednoznacznie określonym).
Uzasadniając swoje stanowisko Spółka wskazała, że z dniem 1 stycznia 2018r. na mocy ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne z dnia 27 października 2017 r. (Dz.U. z 2017 r., poz. 2175, dalej: ustawa nowelizacyjna), wprowadzono szereg zmian w ustawie o CIT. Zmianie uległa m.in. treść art. 7 ustawy o CIT, którego celem - zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy nowelizacyjnej (druk 1878) - jest wyodrębnienie w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych źródła przychodów w postaci zysków kapitałowych oraz rozdzielenie dochodów uzyskiwanych z tego źródła od pozostałych dochodów podatnika. Tym samym, mając na uwadze nowe brzmienie całokształtu przepisu art. 7 ustawy o CIT, łączeniu podlegają wyłącznie dochody z poszczególnych źródeł przychodów. Z kolei takiemu sumowaniu nie podlegają poniesione przez podatnika straty z danego źródła przychodów. Jeżeli zatem - w następstwie prowadzonej działalności i przeprowadzanych operacji gospodarczych - Podatnik uzyska dochód tylko z jednego z tych źródeł, a w drugim z tych źródeł poniesie stratę, to wówczas opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegać będzie uzyskany dochód z jednego źródła, bez pomniejszania go o stratę poniesioną w drugim źródle przychodów. Jednocześnie do ustawy o CIT wprowadzono również art. 1b, który określa katalog przychodów wchodzących do źródła zysków kapitałowych. Zgodnie z uzasadnieniem projektu ustawy nowelizującej (druk 1878), niniejszy przepis ma zasadniczo na celu określenie rodzajów przychodów przypisywanych do źródła, jakim są zyski kapitałowe, a jego funkcją jest przede wszystkim rozdzielenie osiąganych przez podatników przychodów poprzez przypisanie ich do właściwego źródła przychodów. Przepis ten nie przesądza o wysokości danego przychodu. Do omawianego wyżej katalogu przychodów z zysków kapitałowych, w obecnym stanie prawnym, zaliczono m.in. przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych (art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT).
Podkreślono, że w przedmiotowym przypadku istotne znaczenie będzie miała identyfikacja, czy wyemitowane przez Bank - w oparciu o Plan Bonów Dłużnych - komercyjne bony dłużne będą miały charakter papierów wartościowych, a co za tym idzie, czy w związku z tym przychody powstałe po stronie Spółki, związane ze spłatą należnej wierzytelności (tj. wykup komercyjnych bonów dłużnych) przez Spółkę-Emitenta, należy zaliczyć do kategorii przychodów z zysków kapitałowych w rozumieniu art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT (tj. do przychodów z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych). Zauważył wnioskodawca, iż ustawa o CIT nie zawiera definicji legalnej papierów wartościowych. Niemniej jednak, taka definicja znajduje się w art. 5a pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1509), zgodnie z którym ilekroć w ustawie mowa jest o papierach wartościowych, należy przez to rozumieć papiery wartościowe, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1768 z późn. zm., dalej: uoif).
W świetle powyższego, odwołując się do przepisu art. 3 pkt 1 uoif, przez papiery wartościowe rozumie się zarówno: akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1577 oraz z 2018 r., poz. 398, 650 i 1544), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego oraz inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego odnoszące się do papierów wartościowych określonych w lit. a walut, stóp procentowych, stóp zwrotu, towarów oraz innych wskaźników lub mierników (prawa pochodne).
Przechodząc natomiast do kwestii komercyjnych bonów dłużnych, w pierwszej kolejności Wnioskodawca wyjaśnił pojęcie papierów komercyjnych przedsiębiorstw.
W ujęciu doktrynalnym, papiery komercyjne przedsiębiorstw (mające najczęściej formę krótkoterminowych papierów dłużnych przedsiębiorstw) stanowią wystandaryzowaną formę kredytu, podzieloną na części reprezentowane przez rynkowe instrumenty dłużne, stanowiące przedmiot obrotu (Czechowska D., Instrumenty dłużne w gospodarce, CeDeWu. Warszawa 2010, s. 93). Kolejna definicja wskazuje, iż papiery komercyjne przedsiębiorstw to instrumenty, przyjmujące co do zasady formę krótkoterminowych papierów dłużnych: wystawionych imiennie/na okaziciela, zbywalnych, niezabezpieczonych, charakteryzujących się wysokim nominałem, o zapadalności najczęściej do jednego roku, emitowanych w jednym/kilku etapach przez przedsiębiorstwa. Służą one głównie pozyskiwaniu środków przez przedsiębiorstwa w krótkim terminie, stanowiąc alternatywę w stosunku do pożyczek i kredytów (Nowak M. Emisja papierów komercyjnych w Polsce, Twigger S.A., Warszawa 1999, s. 16-17).
Wskazała Spółka, że wspomniane pozyskiwanie środków odbywa się za pomocą emisji papierów komercyjnych przedsiębiorstw, która ma charakter niepubliczny - przeprowadzana jest na zlecenie przedsiębiorcy przez odpowiednich agentów emisji (np. bank, biuro maklerskie). Uczestnictwo agentów w emisji komercyjnych papierów dłużnych sprowadza się do: przygotowania odpowiedniego planu emisyjnego zawierającego regulaminy, umowy, memorandum informacyjne (funkcja organizatora): rozprowadzenia emisji papierów komercyjnych przedsiębiorstw (funkcja agenta); administrowania transzą (funkcja powiernika); gwarantowania sprzedaży emisji oraz gwarantowania zobowiązań emitenta w stosunku do inwestorów (funkcja gwaranta). Po wyemitowaniu następuje sprzedaż nowo powstałych instrumentów. Następnie, dane przedsiębiorstwo zobowiązuje się, iż w określonym czasie wykupi od inwestorów dłużne papiery komercyjne, które są w ich posiadaniu. Mechanizm działania jest bardzo zbliżony jak w przypadku kredytu - inwestor powierza przedsiębiorstwu kapitał, oczekując, iż zostanie mu on oddany w pewnym czasie z nadwyżką (przysługującą za możliwość korzystania z kapitału).
Zdaniem Wnioskodawcy można więc stwierdzić, iż komercyjne papiery przedsiębiorstw stanowią element poza bankowego rynku pieniężnego. Jednocześnie, rynek wtórny papierów komercyjnych przedsiębiorstw co do zasady jest rynkiem pozagiełdowym (nie uwzględniając obligacji komercyjnych). Podkreślił Wnioskodawca, iż systemie prawa polskiego, emisja papierów komercyjnych przedsiębiorstw nie została dotychczas jednoznacznie usankcjonowana. Brak bezpośrednich regulacji w zakresie emisji i obrotu przedmiotowymi instrumentami powoduje, iż emisja papierów komercyjnych przedsiębiorstw opiera się głównie na trzech aktach prawnych, tj.: ustawie o Prawie wekslowym z 28 kwietnia 1936 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 160) - jako weksle (inwestycyjno-terminowe, inwestycyjno-komercyjne, inwestycyjno-dyskontowe), ustawie o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 483) - jako obligacje komercyjne (krótkoterminowe), ustawie Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 1025) - jako bony komercyjne, handlowe, inwestycyjne, dłużne (por. Pawłowski M., Rynek krótkoterminowych papierów dłużnych przedsiębiorstw w Polsce. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego 2011, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia, nr 37, s. 495).
Z uwagi na powyższe, do kategorii papierów komercyjnych przedsiębiorstw możemy zaliczyć m.in. dłużne bony komercyjne. Wskazano, iż Spółka stoi na stanowisku, iż dłużne bony komercyjne, wyemitowane przez Bank w oparciu o Plan Bonów Dłużnych na potrzeby finansowania działalności Spółki-Emitenta, stanowią jedynie wierzytelność pieniężno- pożyczkową - przedmiotowe instrumenty nie posiadają więc charakteru papierów wartościowych. Jak wskazano w opisie stanu faktycznego, na podstawie Planu Bonów Dłużnych, Bank udostępnia Spółce-Emitentowi określoną kwotę środków pieniężnych (w formie pożyczki). Powstałą w ten sposób wierzytelność konwertuje na bony dłużne (podzielone na równe części), które następnie sprzedawane są inwestorom wskazanym przez Spółkę (tj. podmiotom w obrębie Grupy Kapitałowej, w tym Spółce). Tym samym, określonym inwestorom - od momentu wejścia w posiadanie przedmiotowych bonów - przysługuje w dniu spłaty wierzytelność pieniężno-pożyczkowa (prawo podmiotowe), na mocy której mogą oni żądać od Spółki-Emitenta określonego świadczenia pieniężnego.
Przechodząc do analizy charakteru prawnego komercyjnych bonów dłużnych, w pierwszej kolejności przytoczono Regulamin Obrotu Bonami Dłużnymi (dalej: Regulamin) dotyczący usług świadczonych przez Bank (m.in. na rzecz Spółki-Emitenta). W Regulaminie "Bony Dłużne" zostały zdefiniowane w pkt 2 (DEFINICJE) jako wierzytelność pieniężna powstała w ramach Planu Bonów Dłużnych wyrażająca prawo podmiotowe Inwestora do żądania od Spółki świadczenia pieniężnego - Należności Głównej w wysokości i terminie określonych. Powyższa definicja odnosi się także do pozostałych pojęć zdefiniowanych w Regulaminie, tj.: "Plan bonów dłużnych" - stosownie do warunków uzgodnionych pomiędzy Spółką a Inwestorem Plan udostępniania Spółce przez Inwestorów za pośrednictwem Banku środków pieniężnych, obrót wierzytelnościami pieniężnymi wobec Spółki wyrażonymi w formie Bonów Dłużnych na rynku pierwotnym i wtórnym z udziałem Banku jako pośredniczącego; "Inwestor" - osoba fizyczna lub prawna lub jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej, która nabywa lub której przysługują Bony Dłużne; "Należność główna" - wyrażona w PLN kwota jaką Spółka zobowiązana jest zapłacić Inwestorowi w Dniu Spłaty Bonu Dłużnego; "Data spłaty" - data, w której Należność Główna z Bonu Dłużnego jest wymagalna i płatna przez Spółkę danemu Inwestorowi, stosownie do ujawnionych jego praw do Bonów Dłużnych zapisanych w Rejestrze Bonów Dłużnych; "Rejestr Bonów Dłużnych" - rejestr prowadzony celem ewidencjonowania przez Bank aktualnych Inwestorów, którym przysługują Bony Dłużne.
Mając na uwadze regulacje zawarte w Regulaminie, stwierdził Wnioskodawca, iż emitowane przez Bank (w oparciu o Plan Bonów Dłużnych) komercyjne bony dłużne, na potrzeby finansowania działalności Spółki-Emitenta, przyjmują charakter wierzytelności pieniężno-pożyczkowej (w postaci instrumentu dyskontowego). Co więcej, potwierdzeniem wskazanej tezy może być również fakt, iż walory bonów komercyjnych (oraz ich emisja) są konstruowane w oparciu o przepisy ustawy Kodeks cywilny (jako rodzaj wierzytelności). Wierzytelność jest z kolei antonimem długu. Tym samym, inwestor (w tym przypadku Spółka) nabywający bon dłużny uzyskuje określone prawo podmiotowe, tj. uprawnienie do żądania względem podmiotu emitującego (w tym przypadku Spółki-Emitenta) wypłacenia określonej kwoty w terminie, gdy należność główna z bonu dłużnego jest wymagalna i płatna. W świetle powyższego, nadmienił, iż w doktrynie wskazuje się, iż walory kreowane na podstawie ustawy Kodeks cywilny (tj. bony komercyjne, handlowe, inwestycyjne i dłużne) są zobowiązaniem pieniężnym o charakterze pożyczkowym. Stanowią one krótkoterminową notę imienną zobowiązującą podmiot emitujący instrumenty do zwrotu określonej kwoty w ustalonym terminie. W świetle zapisów normatywnych, powstały stosunek łączący emitenta z inwestorem nie nosi znamion papieru wartościowego, dlatego też nie może zostać zakwalifikowany do tej grupy instrumentów finansowych (por. Pawłowski M., Rynek krótkoterminowych papierów dłużnych przedsiębiorstw w Polsce, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego 2011. Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia, nr 37. s. 496). Ponadto podkreślił Wnioskodawca, należy wyraźnie odróżnić od siebie instrumenty takie jak komercyjne bony dłużne i obligacje komercyjne. Co prawda, można by uznać, iż komercyjne bony dłużne - w swej istocie - mieszczą się częściowo w normatywnej konstrukcji obligacji (ze względu na fakt, iż oba instrumenty inkorporują prawo posiadacza do otrzymania określonego świadczenia pieniężnego), niemniej jednak, w opinii Spółki, nie można utożsamiać komercyjnych bonów dłużnych (wierzytelności pieniężno-pożyczkowej) z obligacjami komercyjnymi (papierami wartościowymi), ze względu na liczne różnice pomiędzy danymi instrumentami, tj.: w przeciwieństwie do obligacji komercyjnych, komercyjne bony dłużne nie wchodzą w zakres definicji papierów wartościowych zawartej w UOIF (a co za tym idzie — również definicji papierów wartościowych z UPDOF); w przeciwieństwie do obligacji komercyjnych (które mogą być chociażby wystawiane w systemie [...], prowadzonym m.in. na platformie transakcyjnej Giełdy Papierów Wartościowych) komercyjne bony dłużne są przedmiotem obrotu wyłącznie na rynku pozagiełdowym; w przeciwieństwie do obligacji komercyjnych (które są określane na stronie internetowej Banku jako "papiery wartościowe"), Bank definiuje komercyjne bony dłużne jako wierzytelność pieniężną (por. Regulamin, Umowa Planu Bonów Dłużnych zawarta przez Spółkę-Emitenta); w przeciwieństwie do obligacji komercyjnych, komercyjne bony dłużne nie podlegają zakresowo ustawie o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 r. (Dz.U. z 2018 r. poz. 483). Ustawa w żaden sposób nie wspomina o komercyjnych bonach dłużnych, natomiast - z drugiej strony - szczegółowo reguluje możliwość emisji krótkoterminowych papierów dłużnych przedsiębiorstw w formie obligacji.
Mając na uwadze całość powyższych rozważań Spółka stanęła na stanowisku, iż komercyjne bony dłużne nie mają charakteru papierów wartościowych - stanowią bowiem jedynie wierzytelność pieniężno-pożyczkową, wyrażającą prawo podmiotowe Spółki do żądania od Spółki-Emitenta skonkretyzowanego świadczenia pieniężnego (w wysokości i terminie jednoznacznie określonym). Tym samym, przychody powstałe po stronie Spółki, w związku ze spłatą należnej wierzytelności (tj. wykup komercyjnych bonów dłużnych) przez Spółkę-Emitenta nie stanowią przychodów z papierów wartościowych. Ze względu na przedstawioną argumentację, stwierdzono, iż przychody powstałe po stronie Spółki w związku ze spłatą należnej wierzytelności (tj. wykup komercyjnych bonów dłużnych) przez Spółkę-Emitenta, nie wchodzą w zakres przychodów z zysków kapitałowych, o których mowa w art. 7b ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT.
Wskazaną na wstępie interpretacją indywidualną organ uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
Na wstępie organ przytoczył treść art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 12 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7b ust. 1 ustawy o CIT i zauważył, że generalnie, każde przysporzenie o cechach trwałych, które powiększa aktywa podatnika stanowi przychód w rozumieniu ustawy o CIT. Przychody z zysków kapitałowych zostały enumeratywnie wyliczone w art. 7b ust. 1 ustawy o CIT, w świetle którego za przychody z zysków kapitałowych uważa się przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych. Wskazał także, że kosztami uzyskania przychodów, stosownie do art. 15 ust. 1 ustawy o CIT, są wszystkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów ze źródła przychodów lub w celu zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.
Następnie organ odniósł się do treści wniosku i zauważył, że rozstrzygnięcie będącej przedmiotem zainteresowania Wnioskodawcy kwestii sprowadza się zatem do ustalenia jakie jest źródło uzyskiwanych przez Spółkę przychodów w związku z zaistnieniem sytuacji opisanej we wniosku.
Biorąc pod uwagę przedstawiony stan sprawy oraz obowiązujący w tym zakresie stan prawny stwierdził organ, że pojęcie "papierów wartościowych" nie zostało zdefiniowane w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych, niemniej jednak ich charakter można określić na podstawie regulacji zawartych w innych źródłach prawa. W dalszej kolejności przytoczył treść art. 921(6) oraz art.921(7) ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2018 r., poz. 1025 z późn. zm., dalej: Kc), art. 2 ust. 1 pkt 1 oraz art. 3 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 2286 z późn. zm., dalej uoif) oraz art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo dewizowe (Dz.U. z 2019 r., poz. 160).
Następnie podkreślił organ, że zarówno Kodeks cywilny, jak i Prawo dewizowe nie wymieniają wszystkich rodzajów papierów wartościowych. Prawo dewizowe wyliczając przykładowe prawa jako papiery wartościowe posługują się zwrotem "w szczególności". Oznacza to więc, iż nie nazwa, ale cechy charakterystyczne dla określonego papieru będą decydować o tym, czy w konkretnym przypadku mamy do czynienia z papierem wartościowym, czy też nie.
Zauważył, że w przedmiotowej sprawie z całą pewnością nie mamy do czynienia z papierami wartościowymi udziałowymi (np. akcjami czy udziałami), należy jednak przeanalizować, czy bony dłużne o jakich mowa we wniosku, mogą być uznane za papiery wartościowe dłużne. Cechą charakterystyczną tych papierów jest to, że inkorporują one, jako podstawowe prawo majątkowe, wierzytelność właściciela papieru wartościowego wobec wystawcy papieru wartościowego. W przypadku tego rodzaju papierów, wierzytelność pełni samodzielną funkcję. Inne uprawnienia, które w zależności od typu papieru wartościowego, są inkorporowane w papierze wartościowym wierzycielskim, pełnią funkcję akcesoryjną w stosunku do inkorporowanej wierzytelności. Są to papiery wartościowe opiewające na wierzytelności pieniężne. Dłużne papiery wartościowe to, ogólnie rzecz ujmując, sekurytyzowany (zamieniony na papier wartościowy) określony dług, który może przyjmować bardzo różnorodne formy (K. Liberadzki 2014, s. 9) Przykładami mogą być: czeki, weksle, obligacje, bony handlowe, listy zastawne, warranty.
Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdził organ, że bony o jakich mowa we wniosku posiadają wszystkie cechy charakterystyczne dla dłużnych papierów wartościowych. Inkorporują one wierzytelność właściciela papieru wartościowego wobec wystawcy papieru wartościowego, dotyczą wierzytelności pieniężnych, dotyczą zamienionego na papier wartościowy długu (kredytowanie przez Bank) zaś dyskonto pełni funkcję akcesoryjną w stosunku do długu (podobnie jak ma to miejsce w przypadku odsetek w sytuacji zaciągnięcia kredytu/pożyczki). Jak bowiem wskazał Wnioskodawca, sprzedaż bonów następuje według wartości równej udzielonej Spółce-Emitentowi pożyczce, a ich odkupienie przez Spółkę-Emitenta następuje według wartości nominalnej, która jest wyższa od wartości emisyjnej o dyskonto, stanowiące wynagrodzenie za udzielone finansowanie. Bez względu zatem na zastosowane nazewnictwo, to cechy, jakie charakteryzują dany instrument finansowy, pozwalają na zaklasyfikowanie go do szerokiej kategorii pojęcia papierów wartościowych.
Reasumując stwierdził organ, że bony dłużne o jakich mowa we wniosku są papierami wartościowymi, a więc znajdzie do nich zastosowanie art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT. Tym samym przychody powstałe po stronie Spółki, związane ze spłatą należnej wierzytelności powinny być kwalifikowane do źródła przychodów jakimi są zyski kapitałowe.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na wskazaną wyżej interpretację indywidualną Skarżąca wniosła o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postepowania sądowego, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej interpretacji indywidualnej zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.. naruszenie przepisu art. 7b ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż komercyjne bony dłużne, o których mowa we Wniosku, stanowią papiery wartościowe, a w konsekwencji stwierdzenie, iż przychody powstałe po stronie Spółki, w związku ze spłatą należnej wierzytelności (tj. wykup komercyjnych bonów dłużnych) przez Spółkę-Emitenta, stanowią przychody z papierów wartościowych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Kognicję sądu administracyjnego wyznaczają przepisy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), stanowiąc, że sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do przepisu art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach.
Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji pod względem jej zgodności z prawem w świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy p.p.s.a., stwierdzić należy, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem organu interpretacyjnego bony o jakich mowa we wniosku posiadają wszystkie cechy charakterystyczne dla papierów wartościowych. Inkorporują one wierzytelność właściciela papieru wartościowego wobec wystawcy papieru wartościowego, dotyczą wierzytelności pieniężnych, dotyczą zamienionego na papier wartościowy długu (kredytowanie przez Bank) zaś dyskonto pełni funkcję akcesoryjną w stosunku do długu (podobnie jak ma to miejsce w przypadku odsetek w sytuacji zaciągnięcia kredytu/pożyczki). Jak bowiem wskazał Wnioskodawca, sprzedaż bonów następuje według wartości równej udzielonej Spółce-Emitentowi pożyczce, a ich odkupienie przez Spółkę-Emitenta następuje według wartości nominalnej, która jest wyższa od wartości emisyjnej o dyskonto, stanowiące wynagrodzenie za udzielone finansowanie. Bez względu zatem na zastosowane nazewnictwo, to cechy, jakie charakteryzują dany instrument finansowy, pozwalają na zaklasyfikowanie go do szerokiej kategorii pojęcia papierów wartościowych. Zatem bony dłużne o jakich mowa we wniosku są papierami wartościowymi, a więc znajdzie do nich zastosowanie art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT. Tym samym przychody powstałe po stronie Spółki, związane ze spłatą należnej wierzytelności powinny być kwalifikowane do źródła przychodów jakimi są zyski kapitałowe.
W ocenie Sądu, w zaskarżanej interpretacji organ dokonał błędnej interpretacji przepisu art. 7b ust. 1 pkt 6 ustawy o CIT poprzez dokonanie rozszerzającej interpretacji pojęcia "papieru wartościowego". Zgodnie z obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. brzmieniem art. 7 ust. 1 ustawy o CIT przedmiotem opodatkowania podatkiem dochodowym jest dochód stanowiący sumę dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych źródeł przychodów. Powyższe oznacza, iż z dniem 1 stycznia 2018 r. do ustawy o CIT wprowadzono odrębne źródło przychodów w postaci zysków kapitałowych (art. 7b ustawy o CIT). Jednocześnie przychody uzyskiwane z tego źródła rozdzielono od innych źródeł przychodów. Taka konstrukcja przyjęta przez ustawodawcę, tj. wydzielenie ze wszystkich niedookreślonych źródeł (na co wskazuje otwarte brzmienie art. 12 ustawy o CIT) przychodów z zysków kapitałowych oznacza, iż przychody te muszą zostać szczegółowo określone. Zatem przepis art. 7b ustawy o CIT zawiera zamknięty przychodów wchodzących do źródła zysków kapitałowych.
Powyższe oznacza, iż ustawodawca wyliczył enumeratywnie co stanowi przychody z zysków kapitałowych. Do ściśle określonego katalogu przychodów z zysków kapitałowych, w obecnym stanie prawnym, zaliczono m.in. przychody z papierów wartościowych i pochodnych instrumentów finansowych, z wyłączeniem pochodnych instrumentów finansowych służących zabezpieczeniu przychodów albo kosztów, niezaliczanych do zysków kapitałowych (art. 7b ust. 1 pkt 6 lit. b ustawy o CIT). W konsekwencji, jedyną poprawną metodą wykładni art. 7b ustawy o CIT jest wykładnia językowa, a z uwagi na charakter przepisu art. 7b ustawy o CIT w stosunku do całości ustawy o CIT również pojęcia zawarte w art. 7b ustawy o CIT muszą być interpretowane ściśle.
Pojęcie "papierów wartościowych" uregulowane jest na gruncie różnych aktów prawnych. W obowiązujących przepisach, na co wskazuje i strona, jak i organ, nie występuje jedna definicja "papieru wartościowego", która byłaby miarodajna dla całości polskiego systemu prawnego. Przede wszystkim zauważyć trzeba, iż uregulowania ogólne, dotyczące papierów wartościowych przedstawione zostały w art. 921(6) do art. 921(16) Kodeksu Cywilnego. Z art. 921(6) Kodeksu Cywilnego wynika, iż "papier wartościowy" stanowi dokument, w którym dłużnik zobowiązuje się do świadczenia za zwrotem dokumentu albo udostępnieniem go dłużnikowi w celu pozbawienia dokumentu jego mocy prawnej w sposób zwyczajowo przyjęty. Z pozostałych regulacji można wywieść, iż - co do zasady - papiery wartościowe dokumentują określone prawa posiadacza (właściciela) oraz obowiązki ich dłużnika (emitenta). Jednakże, mimo, iż instytucja papierów wartościowych została zakotwiczona w systemie prawa cywilnego, w literaturze przedmiotu uznaje się, iż zgodnie z obowiązującą w polskim prawie zasadą numerus clausus, papierami wartościowymi są tylko dokumenty uznane za takie przez ustawodawcę. Podstawowym źródłem prawa dla danego rodzaju papierów wartościowych jest więc ustawa, która dopuszcza ich wystawianie (emisję) oraz określa cechy i funkcje określonego papieru wartościowego (Mojak J., Jakubek M., Prawo papierów wartościowych, Lubelskie Wydawnictwa Prawnicze, Lublin 1999, s. 3).
Przedmiotowe pojęcie "papierów wartościowych" sprecyzowane zostało także w ustawach szczególnych. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż przepisy ustawy o CIT nie zawierają definicji legalnej papierów wartościowych. Niemniej jednak, jak trafnie wskazała strona, taka definicja zawarta została w innej ustawie podatkowej, tj. w przepisie odsyłającym zawartym w art. 5a pkt 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1509), zgodnie z którym ilekroć w ustawie mowa jest o papierach wartościowych, należy przez to rozumieć papiery wartościowe, o których mowa wart. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1768 z późn. zm., dalej: uoif).
W świetle powyższego, w przedmiotowej sprawie, zastosowanie powinna mieć w pierwszej kolejności definicja z art. 3 pkt 1 uoif, zgodnie z którą przez papiery wartościowe rozumie się zarówno: akcje, prawa poboru w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1577 oraz z 2018 r., poz. 398, 650 i 1544), prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne i inne zbywalne papiery wartościowe, w tym inkorporujące prawa majątkowe odpowiadające prawom wynikającym z akcji lub z zaciągnięcia długu, wyemitowane na podstawie właściwych przepisów prawa polskiego lub obcego oraz inne zbywalne prawa majątkowe, które powstają w wyniku emisji, inkorporujące uprawnienie do nabycia lub objęcia papierów wartościowych określonych w lit. a, lub wykonywane poprzez dokonanie rozliczenia pieniężnego, odnoszące się do papierów wartościowych określonych w lit. a, walut, stóp procentowych, stóp zwrotu, towarów oraz innych wskaźników lub mierników (prawa pochodne).
Pomocniczo przytoczyć można w tym miejscu, wskazywaną także przez organ w zaskarżonej interpretacji, definicję z ustawy Prawo Dewizowe, zgodnie z którą przez "papiery wartościowe" rozumie się papiery wartościowe udziałowe, w szczególności akcje i prawa poboru nowych akcji oraz papiery wartościowe dłużne, w szczególności obligacje, wyemitowane lub wystawione na podstawie przepisów państwa, w którym emitent lub wystawca ma swoją siedzibę albo w którym dokonano ich emisji lub wystawienia (stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 14 tejże ustawy).
Mając na uwadze powyższe rozważania, uznać należy, iż komercyjne bony dłużne o których mowa we wniosku, nie zostały - na kanwie wskazanych aktów prawnych i regulacji - zawarte w przedstawionych definicjach "papierów wartościowych". Przede wszystkim, nie zostały one wskazane w definicji "papierów wartościowych" zawartej w ustawie o obrocie instrumentami finansowymi, do której odniesienie wydaje się najwłaściwsze w odniesieniu do spraw dotyczących podatków dochodowych (ze względu na odesłanie do tejże ustawy w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych).
Nie można więc uznawać - jak zrobił to organ w zaskarżonej interpretacji - iż sporny instrument finansowy, nieprzypisany jednoznacznie do kategorii "papierów wartościowych" będzie miał walor tego papieru. Powyższe stoi bowiem w opozycji do obowiązującej w polskim prawie zasady numerus clausus, z której wywodzi się, iż papierami wartościowymi są tylko dokumenty uznane za takie przez ustawodawcę, a źródłem prawa dla danego rodzaju papierów wartościowych jest ustawa, która dopuszcza ich wystawianie (emisję) oraz określa cechy i funkcje określonego papieru wartościowego. Co więcej, skoro przepis 7b ustawy o CIT zawiera zamknięty katalog przychodów wchodzących do źródła zysków kapitałowych, a w katalogu tym wyodrębniono m.in. - stosownie do ust. 1 pkt 6 lit. b tejże ustawy - przychody z papierów wartościowych (..), uznać trzeba, iż pojęcie "papierów wartościowych" również powinno być rozpatrywane w kontekście katalogu zamkniętego. W przeciwnym wypadku, tego typu działanie ustawodawcy, tj. utworzenie zamkniętego katalogu przychodów z zysków kapitałowych w ustawy o CIT, pozbawione byłoby racjonalności. Już z tego powodu, należy uznać, iż komercyjne bony dłużne, o których mowa we wniosku, nie posiadają waloru papieru wartościowego
Wskazać również należy, iż w stosunku do komercyjnych bonów dłużnych, nie istnieje w polskim porządku prawnym ustawa szczególna, która określałaby ich charakter, cechy i funkcje, a także precyzowała zasady ich emisji (w przeciwieństwie do pozostałych instrumentów finansowych uznawanych za komercyjne papiery dłużne, które stanowią już papiery wartościowe - przykładowo instrumenty finansowe jak weksle czy obligacje, które są uregulowane w ustawach szczególnych).
Niemniej jednak, odnosząc się do stanowiska organu zgodnie z którym papiery komercyjne przedsiębiorstw w formie bonów dłużnych, o jakich mowa we wniosku, stanowią papiery wartościowe, a konkretnie papiery wartościowe dłużne - wskazać należy na charakter papierów komercyjnych przedsiębiorstw oraz zasady ich emisji. W ujęciu doktrynalnym, papiery komercyjne przedsiębiorstw to instrumenty o zestawie pewnych wspólnych cech, tj.: przyjmujące zazwyczaj formę krótkoterminowych papierów dłużnych, typu dyskontowego, wystawione imiennie/na okaziciela, zbywalne, przeważnie niezabezpieczone, o krótkim terminie zapadalności - najczęściej do jednego roku, o wysokim nominale jednostkowym, emitowane głównie przez podmioty spoza sektora finansowego, tj. przedsiębiorstwa działające w różnych sektorach gospodarki, ale też Narodowe Fundusze Inwestycyjne i banki, emitowane w transzach, w ramach programu emisji, służące głównie pozyskiwaniu środków na rynku pieniężnym (Nowak M., Emisja papierów komercyjnych w Polsce, Twigger S.A., Warszawa 1999, s. 17, s. 26-27, s. 61). Autor niniejszego opracowania dokonuje podziału krótkoterminowych papierów dłużnych na: skarbowe (tj. bony skarbowe); poza skarbowe (tj. bony pieniężne NBP, papiery komercyjne przedsiębiorstw, papiery emitowane przez gminy oraz certyfikaty depozytowe). Określając natomiast ich usytuowanie w strukturze rynku finansowego zauważa, że są one częścią poza bankowego rynku pieniężnego, na którym przeważnie dokonywane są transakcje instrumentami pieniężnymi, między podmiotami niefinansowymi oraz między nimi i sektorem banków (Ibidem, s. 18).
Emisja papierów komercyjnych przedsiębiorstw opiera się głównie na trzech aktach prawnych, tj.: ustawie o Prawie wekslowym z 28 kwietnia 1936 r. (Dz.U. z 2016 r., poz. 160) - m.in. jako weksle (inwestycyjno-terminowe, inwestycyjno-komercyjne, inwestycyjno-dyskontowe); ustawie Kodeks cywilny z 23 kwietnia 1964 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 1025) - m.in. jako bony komercyjne, handlowe, inwestycyjne, dłużne; ustawie o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 483) - m.in. jako obligacje komercyjne (krótkoterminowe) (Pawłowski M., Rynek krótkoterminowych papierów dłużnych przedsiębiorstw w Polsce, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego 2011, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia, nr 37, s. 495).
W odniesieniu do powyższego wyodrębnienia, w literaturze przedmiotu zauważa się jednak, iż samo wyróżnienie kategorii krótkoterminowe papiery dłużne nie ma charakteru prawnego i jest pojęciem czysto ekonomicznym. Dlatego też w związku z różnorodnością podstaw prawnych papiery te posiadają różnorodne nazewnictwo, jednak ich funkcja jest taka sama. Wszystkie mają służyć pozyskaniu kapitału przez emitenta i ulokowaniu nadwyżek finansowych na korzystnych warunkach przez inwestorów (Kobus M., Krótkoterminowe papiery dłużne - charakterystyka, geneza i struktura rynku, Studia i Materiały - Wydział Zarządzania UW, 1/2006, s. 69)
Papiery komercyjne oparte na prawie wekslowym oferowane są w formie weksli własnych, wystawionych przez wystawcę zgodnie z zapisami ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. o Prawie wekslowym (Dz.U. z 2016 r., poz. 160). Z tego względu są one rodzajem zobowiązania abstrakcyjnego, którego ważność nie zależy od istnienia jakiegokolwiek zobowiązania podstawowego (kauzy), żadne dodatkowe zobowiązanie, ani umowy pożyczki nie są konieczne do tego, aby pozostały one ważnym zobowiązaniem wystawcy Tym samym, pod względem konstrukcji prawnej, tego rodzaju papiery są po prostu wekslami, a podstawą emisji krótkoterminowych papierów komercyjnych jest w tym przypadku ustawa Prawo Wekslowe. Przedmiotowe papiery mają jednak nieco inne cechy niż zwykłe weksle przedsiębiorstw - nie są to z założenia instrumenty mające pełnić funkcje płatnicze, bowiem ich wykorzystanie ogranicza się wyłącznie do funkcji kredytowych (Nowak M., Emisja papierów komercyjnych w Polsce, Twigger S.A., Warszawa 1999, s.17, s. 55-56). Najczęściej tego typu weksle są określane jako KWIT-y (krótkoterminowe weksle inwestycyjno-terminowe), weksle komercyjne bądź weksle krótkoterminowe.
Z kolei, papiery komercyjne emitowane w oparciu o Kodeks Cywilny - z punktu widzenia przepisów prawa - są zwykłą cywilnoprawną umową pożyczki, jaką mogą zawrzeć między sobą podmioty posiadające zdolność do czynności prawnych, a więc zarówno przedsiębiorstwa, jak i osoby fizyczne (Ibidem, s. 53). Zgodnie z innym poglądem, instrumenty kreowane na podstawie ustawy Kodeks Cywilny (tj. m.in. bony komercyjne, handlowe, inwestycyjne i dłużne) są zobowiązaniem pieniężnym o charakterze pożyczkowym. Stanowią one krótkoterminową notę imienną zobowiązującą podmiot emitujący instrumenty do zwrotu określonej kwoty w ustalonym terminie. W świetle zapisów normatywnych, powstały stosunek łączący emitenta z inwestorem nie nosi znamion papieru wartościowego, dlatego też nie może zostać zakwalifikowany do tej grupy instrumentów finansowych (Pawłowski M., Rynek krótkoterminowych papierów dłużnych przedsiębiorstw w Polsce, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego 2011, Finanse, Rynki Finansowe, Ubezpieczenia, nr 37, s.496). W literaturze przedmiotu wskazuje się także, iż co prawda Kodeks cywilny nie zawiera definicji instrumentów dłużnych, ale są w nim zawarte regulacje właściwe dla papierów komercyjnych, mających formę pożyczki, a więc dotyczące jednego z rodzajów instrumentów dłużnych, a mianowicie tzw. bonów komercyjnych, ponieważ przedmiot pożyczki opisany w kodeksie to w ramach wszelkiego typu zobowiązań, również ten o charakterze pieniężnym (Czuchowska D., instrumenty dłużne w gospodarce, CeDeWu, Warszawa 2010, s. 29-30).
Emisja papierów komercyjnych odbywa się również w oparciu o ustawę o obligacjach. Zgodnie z zawartą w art. 4 ust. 1 ustawy o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 483) definicją legalną, obligacja jest papierem wartościowym emitowanym w serii, w którym emitent stwierdza, że jest dłużnikiem właściciela obligacji (obligatariusza) i zobowiązuje się wobec niego do spełnienia określonego świadczenia (wykupu obligacji). Tego typu świadczenie może mieć charakter pieniężny lub niepieniężny; polega bowiem na zapłacie należności głównej lub należności ubocznych (odsetek) w sposób i w terminach oznaczonych w warunkach emisji (które oparte są na wymaganiach określonych w ustawie). Wynikające z obligacji wierzytelności mogą być zabezpieczone całkowicie (lub częściowo) albo niezabezpieczone. Niezależnie od zabezpieczenia, wskazać należy, iż zgodnie z art. 13 ustawy o Obligacjach, emitent odpowiada całym swoim majątkiem za zobowiązania wynikające z obligacji. W świetle powyższych przepisów, obligacje przedsiębiorstw (obligacje komercyjne), można postrzegać - w uproszczeniu - jako instrument finansowy stanowiący potwierdzenie pożyczenia określonej kwoty przez emitenta (przedsiębiorstwo) od nabywcy (inwestora) oraz jednocześnie zobowiązujący emitenta do zwrotu tej kwoty oraz zapłacenia odsetek od zaciągniętego zobowiązania. Obligacje stanowią atrakcyjne źródło pozyskiwania przede wszystkim długo- i średnioterminowych kapitałów, ale także kapitałów krótkoterminowych z emisji papierów komercyjnych (emitowanych na podstawie regulacji zawartych w ustawie o obligacjach). Są to kapitały pochodzące najczęściej od wielu wierzycieli (Czechowska D., Instrumenty dłużne w gospodarce, CeDeWu, Warszawa 2010, s. 174-175). Zasadniczo, obligacje są papierem wartościowym o stałym lub zmiennym oprocentowaniu, liczonym według stawki bazowej, powiększonej o marże. Co więcej, pamiętać należy, iż - w swojej konstrukcji - mogą one przyjąć niekiedy formę papierów dyskontowych. Tego typu obligacje nie uprawniają już do otrzymania kwoty odsetek; oferują natomiast potencjalnemu nabywcy zysk w formie dyskonta ceny emisyjnej w stosunku do wartości ceny nominalnej.
Literatura przedmiotu nie bez powodu dokonuje swoistego rozróżnienia pomiędzy poszczególnymi rodzajami komercyjnych papierów dłużnych. Są one bowiem, szeregu cech wspólnych wskazanych na początku poprzedniego punktu, od siebie istotnie odmienne.
Pod względem zakresowym, instrumentom finansowym będącym przedmiotem wniosku (tj. komercyjnym bonom dłużnym) wydaje się być najbliżej do obligacji. Można by nawet uznać, iż komercyjne bony dłużne - w swej istocie - mieszczą się w jakiś sposób w normatywnej konstrukcji obligacji komercyjnych o charakterze dyskontowym (ze względu na fakt, iż oba instrumenty inkorporują prawo posiadacza do otrzymania określonego świadczenia pieniężnego). Niemniej jednak, nie można utożsamiać komercyjnych bonów dłużnych (tj. wierzytelności pieniężno-pożyczkowej powstałej w oparciu o przepisy Kodeksu Cywilnego) z obligacjami komercyjnymi (tj. dłużnymi papierami wartościowymi, funkcjonującymi w oparciu o ustawę o Obligacjach), ponieważ pomiędzy danymi instrumentami występują liczne różnice: komercyjne bony dłużne nie wchodzą w zakres definicji papierów wartościowych zawartej w uoif (a co za tym idzie - nie stanowią papieru wartościowego na gruncie ustawy o CIT) w przeciwieństwie do obligacji komercyjnych; komercyjne bony dłużne nie posiadają ujednoliconej ustawowo formy prawnej, w przeciwieństwie do obligacji komercyjnych; komercyjne bony dłużne nie podlegają zakresowo ustawie o obligacjach z dnia 15 stycznia 2015 r. (Dz.U. z 2018 r., poz. 483) w przeciwieństwie do obligacji komercyjnych, których charakter, kształt i warunki emisji uregulowane są rygorystycznie w tejże ustawie; komercyjne bony dłużne są emitowane w oparciu o przepisy Kodeksu Cywilnego jako wierzytelność pieniężno-pożyczkowa), natomiast obligacje komercyjne emitowane są w oparciu o szczegółowo sprecyzowane przepisy ustawy o obligacjach (jako papier wartościowy dłużny); ewentualna egzekucja roszczeń wierzyciela w oparciu o komercyjne bony dłużne jest mniej skuteczna, bowiem nie są one zabezpieczone na majątku emitenta (w przeciwieństwie do obligacji, za które
stosownie do art. 13 ustawy o Obligacjach - emitent odpowiada całym swoim majątkiem); komercyjne bony dłużne nie są poddawane - tak jak obligacje komercyjne - rozbudowanym wymogom informacyjno-ewidencyjnym (por. art. 8 ustawy o obligacjach); ujmowane są one bowiem tylko w Rejestrze Bonów Dłużnych prowadzonym przez Bank; komercyjne bony dłużne, określane są w Planie Bonów Dłużnych i Regulaminie do niego sporządzonym jako "wierzytelność pieniężna" w przeciwieństwie do obligacji komercyjnych, które są określane na stronie internetowej Banku jednoznacznie jako "papiery wartościowe (por. Regulamin, Umowa Planu Bonów Dłużnych zawarta przez Spółkę-emitenta).
. W kontekście powyższego, można stwierdzić, iż komercyjne bony dłużne, o których mowa we wniosku zasadniczo różnią od obligacji komercyjnych. Wskazać bowiem należy, iż komercyjne bony dłużne emitowane na podstawie przepisów Kodeksu Cywilnego, stanowią zobowiązanie pieniężne o charakterze pożyczkowym (wierzytelność pieniężno-pożyczkową), a powstały na bazie tych instrumentów stosunek - łączący emitenta z inwestorem - nie nosi znamion papieru wartościowego.
Mając na uwadze również zapisy Planów Bonów Dłużnych i regulacje zawarte w jego Regulaminie, można stwierdzić, iż emitowane przez Bank (w oparciu o Plan Bonów Dłużnych) komercyjne bony dłużne, na potrzeby finansowania działalności Spółki-Emitenta, przyjmują charakter wierzytelności pieniężno- pożyczkowej (w postaci instrumentu dyskontowego). Co więcej, potwierdzeniem wskazanej tezy może być również fakt, iż walory bonów komercyjnych (oraz ich emisja) są konstruowane w oparciu o przepisy ustawy Kodeks Cywilny jako rodzaj wierzytelności, która sama w sobie jest z kolei antonimem długu). Tym samym, w ramach niniejszego Planu, inwestor (w tym przypadku Spółka) nabywający bon dłużny uzyskuje określone prawo podmiotowe, tj. uprawnienie do żądania względem podmiotu emitującego (w tym przypadku Spółki-emitenta) wypłacenia określonej kwoty w terminie, gdy należność główna z bonu dłużnego jest wymagalna i płatna.
Mając na uwadze całość powyższych rozważań, komercyjne bony dłużne nie mają charakteru papierów wartościowych - stanowią bowiem jedynie wierzytelność pieniężno-pożyczkową, wyrażającą prawo podmiotowe Spółki do żądania od Spółki- emitenta skonkretyzowanego świadczenia pieniężnego (w wysokości i terminie jednoznacznie określonym). Tym samym, przychody powstałe po stronie Spółki, w związku ze spłatą należnej wierzytelności (tj. wykup komercyjnych bonów dłużnych) przez Spółkę-Emitenta nie stanowią przychodów z papierów wartościowych.
W ponownie wydawanej interpretacji indywidualnej organ podatkowy obowiązany będzie uwzględnić w swoim stanowisku wykładnię przepisów dokonaną przez Sąd w uzasadnieniu wyroku.
Uwzględniając powyższe, Sąd - na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. - uchylił zaskarżoną interpretację indywidualną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 - 4 oraz § 14 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Zasądzone koszty postępowania sądowego obejmują uiszczony wpis w wysokości 200,00 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480,00 zł i opłaty skarbowej za pełnomocnictwo w kwocie 17,00 zł.