I SA/Wr 605/24

I SA/Wr 605/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska
Jarosław Horobiowski /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Trybuszewski
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 1a pkt 2,  art. 1a pkt 12 lit. a,  art. 54 par. 1,4,6,  art. 96j par. 1,2,3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca), Sędziowie: SWSA Dagmara Dominik-Ogińska, AWSA Tomasz Trybuszewski, po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w dniu 7 listopada 2024 r., sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 6 maja 2024 r., nr 0201-IEE1.7192.46.2024.3 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną: I. uchyla w całości zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Fabryczna z dnia 22 marca 2024 r., nr 0224-SEE-2.7113.22.7.2024; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
1. Postępowanie podatkowe przed organami podatkowymi.
1.1. Przedmiotem skargi A. L. (dalej: Strona, Podatnik, Zobowiązany, Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, DIAS) z dnia 6 maja 2024 r., nr 0201-IEE1.7192.46.2024.3, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-Fabryczna (dalej: organ I instancji, organ egzekucyjny, NUS) z dnia 22 marca 2024 r., nr 0224-SEE-2.7113.22.7.2024, w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną.
1.2. W zaskarżonym postanowieniu wskazano, że NUS, działając w charakterze organu egzekucyjnego, na podstawie art. 96j § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.; dalej u.p.e.a.) przesłał do Zobowiązanego (dłużnika egzekwowanego) oraz D. spółki z o.o. (dalej Spółka), w której posiadał on udziały, zawiadomienie z dnia 12 stycznia 2024 r., nr [...], o zajęciu udziałów Podatnika w tej Spółce.
Pismem z dnia 25 stycznia 2024 r., powołując art. 54 § 1 u.p.e.a., Zobowiązany wniósł skargę na ww. czynność egzekucyjną NUS, zarzucając, że Spółka, w której jego udziały zajęto, nie posiada zarządu, a zatem doręczenia pism do tego podmiotu nie mają mocy prawnej. Tymczasem, skoro art. 96j § 2 u.p.e.a., dla skutecznego zajęcia udziału w spółce z o.o., wymaga doręczenia zawiadomienia także Spółce, to znaczy, że NUS dokonał zajęcia udziałów z naruszeniem prawa. Nadto art. 96j § 3 pkt 2 u.p.e.a. wymaga, aby organ egzekucyjny zawiadomił Zobowiązanego, że nie wolno mu odebrać od spółki należności z tytułu udziału w spółce, ani rozporządzać zajętym udziałem. Zdaniem Strony, NUS naruszył zatem przepisy także poprzez brak dokonania ww. zawiadomienia. Zobowiązany zarzucił również, że ww. czynność egzekucyjna narusza zasadę celowości wyrażoną w art. 7 § 2 u.p.e.a., ponieważ – poza powstaniem dodatkowych kosztów – nie prowadzi ani w sposób bezpośredni, ani też pośredni do wykonania obowiązku. To z kolei oznacza, w ocenie Strony, że NUS powinien rozważyć umorzenie postępowania egzekucyjnego.
1.3. W sentencji wskazanego na wstępie postanowienia z dnia 22 marca 2024 r., NUS uwzględnił skargę na zajęcie udziału w spółce w części dotyczącej braku doręczenia Skarżącemu odpisu wniosku do sądu rejestrowego, oddalając ją w pozostałym zakresie.
Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że dostrzeżona z urzędu i wskazana w sentencji wada, nie przesądza o konieczności uchylenia zakwestionowanej czynności, lecz wymaga podjęcia czynności naprawczych. NUS zgodził się z Podatnikiem, że jeżeli spółka nie ma organów, to wówczas istnieje brak możliwości skutecznego doręczenia tego zawiadomienia. W tej sytuacji spółka nie jest zdolna do przyjęcia oświadczenia woli organu i kierowanej do niej korespondencji, co oznaczać może, że dokonana czynność nie została sfinalizowana. Odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, na podstawie którego dokonano zajęcia udziałów, jest jedynie środkiem dowodowym odnośnie określonego stanu, który nie zawsze koresponduje ze stanem rzeczywistym. W świetle uzasadnienia postanowienia, przyjąć należy, że NUS – uznając doręczenie za nieskuteczne – zajął jednocześnie stanowisko, zgodnie z którym (nie)skuteczność doręczenia nie ma wpływu na prawidłowość czynności zajęcia udziałów Zobowiązanego w Spółce, albowiem samo wysłanie do niej zawiadomienia o tej czynności było obowiązkiem organu, który został spełniony, a więc zajęcie było prawidłowe. Jak to ujęto w uzasadnieniu ww. postanowienia:
- "W ramach skargi na czynności egzekucyjne, badaniu podlega prawidłowość postępowania egzekucyjnego w świetle przepisów regulujących sposób i formę przeprowadzenia czynności egzekucyjnych. W postępowaniu w sprawie skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, kontrolą objęta jest jedynie prawidłowość zaskarżonej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji. Zaskarżona czynność egzekucyjna dokonana została zgodnie z zapisem art. 96j § 1 u.p.e.a." oraz
- "W tej sprawie sąd rejestrowy postanowieniem z 14 lutego 2024 r. przyjął do akt zawiadomienie o zajęciu udziałów w spółce. Wyjaśniam, że skuteczność czynności egzekucyjnej nie ma wpływu na ocenę jej prawidłowości".
W zakresie zarzutu, że organ egzekucyjny zaniechał zawiadomienia Zobowiązanego, że nie wolno mu odebrać należności ani rozporządzać zajętym udziałem (art. 96j § 3 pkt 2 u.p.e.a.), NUS wyjaśnił, że informacja ta umieszczona jest w pouczeniu dla zobowiązanego zawartym w zawiadomieniu o zajęciu udziału. Zawiadomienie to z kolei podjął on w dniu 18 stycznia 2024 r. Natomiast w zakresie żądania rozważenia umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu jego bezskuteczności, organ I instancji wyjaśnił, że pewne wadliwości proceduralne nie przesądzają o konieczności umorzenia egzekucji.
NUS, dostrzegając w sprawie, że do przesłanego Zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu udziału nie dołączono odpisu wniosku kierowanego do sądu rejestrowego (o którym to obowiązku mowa w art. 96j ust. 3 pkt 3 u.p.e.a.), uznał, że była to wada proceduralna, możliwa do konwalidacji, co nie stanowi o zasadności skargi na czynność egzekucyjną. Nie przesądza to bowiem o konieczności uchylenia kwestionowanej czynności, lecz wymaga działań "naprawczych", a usunięcie wady polegać będzie na doręczeniu Zobowiązanemu odpisu wniosku o dokonanie w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu o zajęciu udziału.
1.4. Po rozpatrzeniu zażalenia, DIAS – zaskarżonym postanowieniem – rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że NUS zastosował środek egzekucyjny dopuszczalny w egzekucji administracyjnej i podjął w tym zakresie niezbędne czynności wyznaczone przez przepis art. 96j u.p.e.a. O prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym Zobowiązany był prawidłowo poinformowany. Kwestionowanej czynności dokonano na podstawie zawiadomienia o zajęciu, które spełnia wymogi wskazane w art. 67 u.p.e.a. Wskazano, że z uwagi na nieskuteczne doręczenie Spółce tego zawiadomienia, NUS nie będzie podejmował dalszych czynności w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego do czasu prawidłowego doręczenia Spółce tego zawiadomienia. Zaznaczono, że organ egzekucyjny wykonał w sprawie większość czynności przewidzianych w art. 96j u.p.e.a. i wykonał je zgodnie z prawem.
Dalej DIAS wywodził, że zakwestionowana czynność egzekucyjna została dokonana w sposób zgodny z procedurą. Zastosowany przy tym druk zawiadomienia o zajęciu udziałów w spółce z o.o. odpowiada wzorowi ustalonemu dla tego rodzaju czynności, zgodnie z odpowiednim rozporządzeniem. Kwoty należności, jakie wykazane zostały w zawiadomieniu o zajęciu, miały swoje odzwierciedlenie w treści tytułów wykonawczych, przekazanych organowi egzekucyjnemu. Powyższe zawiadomienie NUS przesłał również do właściwego sądu rejestrowego, który – postanowieniem z dnia 14 lutego 2024 r. – przyjął do akt rejestrowych zawiadomienie o zajęciu udziałów należących do Podatnika. O zajęciu udziału Zobowiązany został prawidłowo poinformowany, natomiast odpisy tytułów wykonawczych zostały mu doręczone na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego.
W zakresie zarzutu, że organ egzekucyjny zaniechał zawiadomienia Podatnika, że nie wolno mu odebrać należności ani rozporządzać zajętym udziałem (art. 96j § 3 pkt 2 u.p.e.a.), DIAS powtórzył twierdzenie NUS, że informacje te widnieją w pouczeniu dla Zobowiązanego, zawartym w zawiadomieniu o zajęciu udziału, które tenże odebrał.
DIAS zaznaczył, że do przesłanego Stronie zawiadomienia o zajęciu, organ egzekucyjny wprawdzie nie dołączył odpisu wniosku, kierowanego do sądu rejestrowego, lecz podkreślił jednocześnie, że wada ta została naprawiona. Odpis tego wniosku przesłano bowiem Zobowiązanemu w dniu 26 marca 2024 r., a ten odebrał przesyłkę w tym samym dniu. Jak podkreślił organ odwoławczy, przyjmując stanowisko Strony o braku możliwości konwalidowania przez organ egzekucyjny czynności, należałoby uchylać każdą czynność i następnie ją ponawiać w przypadku stwierdzenia jakiejkolwiek jej wady, nawet takiej, która nie ma istotnego znaczenia. Takie podejście jest z pewnością zbyt daleko idące.
Także kolejny zarzut, podjęcia przez NUS czynności egzekucyjnej, która nie prowadzi bezpośrednio do wykonania obowiązku i jest bezskuteczna z uwagi na brak majątku, z którego można by prowadzić skuteczną egzekucję, DIAS uznał za nieuzasadniony. Podkreślił bowiem, że egzekucja do majątku Zobowiązanego – zgodnie z przepisami – może i musi być przez organ egzekucyjny być prowadzona. Prowadząc postępowanie egzekucyjne, szuka on natomiast takich składników majątkowych, do których przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozwalają mu skierować egzekucję.
W ocenie organu odwoławczego, nie ma wątpliwości, że brak zarządu w Spółce oznacza brak zdolności do skutecznego przyjęcia kierowanej do niej przez NUS korespondencji, co oznaczać może, że dokonana czynność nie została sfinalizowana. DIAS nie kwestionował stanowiska Podatnika w tym zakresie, przyznając, że podjęta próba doręczenia Spółce zawiadomienia o zajęciu udziałów, nie doprowadziła do skutecznego dokonania zajęcia. To oznacza jednak, że nie ma możliwości podejmowania przez organ egzekucyjny dalszych czynności w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego (przed skutecznym doręczeniem zajęcia). Zdaniem DIAS, skoro z KRS wynika jednoznacznie, że Spółka nie ma organu uprawnionego do reprezentacji, to dopiero po ujawnieniu organu uprawnionego do jej reprezentacji, organ egzekucyjny będzie miał możliwość doręczenia jej zawiadomienia o zajęciu jej udziałów należących do Zobowiązanego. Bowiem tylko w przypadku dokonania skutecznego doręczenia, będzie można uznać, że zajęcie zostało dokonane, a co za tym idzie, że mogą być podejmowane przez organ egzekucyjny dalsze czynności w ramach tego środka.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. W skardze do tutejszego Sądu, Zobowiązany wniósł o uchylenie postanowień obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania na jego rzecz, zarzucając naruszenie:
1) art. 7 § 2 zd. 1 u.p.e.a. w związku z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. – poprzez ich błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że dla zgodności czynności egzekucyjnej z przepisami prawa wystarczającym jest zbadanie jej zgodności z prawem, biorąc pod uwagę tylko literalne brzmienie przepisu, a z całkowitym pominięciem wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej tego przepisu;
2) art. 96j § 2 u.p.e.a. – poprzez jego błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że pomimo braku skutecznego doręczenia Spółce zawiadomienia o zajęciu udziału, czynność egzekucyjna dokonana została zgodnie z przepisami prawa oraz jest skuteczna w świetle brzmienia przepisu art. 1a pkt 2 u.p.e.a.;
3) art. 96j § 3 pkt 3 u.p.e.a. – poprzez jego błędną wykładnię i nieuprawnione przyjęcie, że organ egzekucyjny pomimo jednoznacznie brzmiącego przepisu, mógł przypisać sobie prawo do wprowadzenia tzw. "działań naprawczych" i post factum doręczyć Skarżącemu odpis wniosku, który skierował do sądu rejestrowego;
4) art. 96j § 3 pkt 3 u.p.e.a. – poprzez stwierdzenie, że zaniechanie przesłania Zobowiązanemu odpisu wniosku, jednoczenie z przesłaniem Spółce zawiadomienia o zajęciu (cyt.) "nie przesądzało o konieczności uchylenia kwestionowanej czynności w całości. Konieczne były natomiast czynności naprawcze, które organ przeprowadził".
2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
3.1. Skarga okazała się jest zasadna.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.; dalej p.u.s.a.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości – miedzy innymi – przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego (lit. a), które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie (odnosi bowiem się do skarg dotyczących interpretacji indywidualnych). Zgodnie z art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
3.2. Z akt sprawy wynika, niekwestionowany zasadniczo przez obie strony, stan faktyczny, zgodnie z którym organ egzekucyjny prowadzi wobec Skarżącego postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości podatkowych, w tym podatkowych należności budżetowych. W toku postępowania NUS ustalił, że Podatnik posiada 100% udziałów w Spółce. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości czynności egzekucyjnych, podjętych przez organ egzekucyjny, który zastosował środek egzekucyjny w postaci egzekucji z udziałów w spółce z o.o.
3.3. Na wstępie przypomnieć warto, że egzekucja z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością – stosownie do art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. – stanowi jeden ze środków egzekucyjnych.
Procedurę egzekucji z udziału w tego typu spółce regulują przepisy od art. 96j do art. 96k u.p.e.a. Z regulacji tych wynika, że procedurę tę należy rozpocząć od formalnego zajęcia udziału. Zgodnie z art. 96j § 1 u.p.e.a., na zajęcie udziału składają się:
- przesłanie do spółki zawiadomienia o zajęciu udziału oraz
- wezwanie jej, aby żadnych należności przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi nie uiszczała zobowiązanemu, lecz należne kwoty przekazała organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności.
W myśl art. 96 § 2 u.p.e.a., zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia spółce zawiadomienia.
Z ww. przepisów wynika zatem, że w ramach dokonania zajęcia udziału w spółce z o.o. należy sporządzić, wyekspediować oraz doręczyć jej zawiadomienie o zajęciu.
Zgodnie z dalszymi przepisami, organ egzekucyjny realizujący ten środek egzekucyjny jest ponadto zobowiązany dokonać kolejnych czynności. Jednocześnie z przesłaniem Spółce ww. zawiadomienia ma on obowiązek:
- skierowania do sądu rejestrowego wniosku o dokonanie w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu o zajęciu udziału (art. 96 § 3 pkt 1 u.p.e.a.);
- zawiadomienia zobowiązanego, że nie wolno mu odebrać należności, o których mowa w § 1, ani rozporządzać zajętym udziałem (art. 96 § 3 pkt 2 u.p.e.a.);
- doręczenia zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, a także
- doręczenia zobowiązanemu odpisu ww. wniosku skierowanego do sądu rejestrowego o dokonanie w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu o zajęciu udziału (art. 96 § 3 pkt 3 u.p.e.a.).
3.4. Wszystkie ww. czynności organu egzekucyjnego, są "czynnościami egzekucyjnymi", określonymi w definicji legalnej z art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zgodnie z którą ilekroć w ustawie jest mowa o czynności egzekucyjnej - rozumie się przez to wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego". Zatem, dopiero wszystkie ww. czynności organu egzekucyjnego składają się na zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci "egzekucji z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością". Tak więc "zajęcie udziału", o którym stanowi art. 96 § 1 i § 2 u.p.e.a., na co składa się sporządzenie, wyekspediowanie i prawnie skuteczne doręczenie zawiadomienia, zasadniczo powinno być rozumiane jako jedna czynność egzekucyjna (por. np. powołany w skardze wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2018 r. o sygn. akt sygn. akt II FSK 2249/16, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej CBOSA).
3.5. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, art. 96j u.p.e.a. nie konstruuje tylko jednej czynności egzekucyjnej "zajęcia udziału". Wynika to z § 2 tego przepisu, który jednoznacznie precyzuje moment dokonania zajęcia udziału. Dokonanie zajęcia udziału, zgodnie z § 2, następuje w chwili doręczenia spółce zawiadomienia o zajęcia udziału. Przepis nie uzależnia skuteczności (dokonania) zajęcia udziału od dokonania dalszych czynności, opisanych w § 3 pkt 1-3.
Niezależnie od jednoznacznego brzmienia przepisu § 2, podkreślić trzeba, że przyjęcie innej wykładni prowadziłoby do zniwelowania znaczenia czy też bezprzedmiotowości przepisu § 2 ww. artykułu. Akceptacja poglądu, że uregulowania art. 96j § 1-3 u.p.e.a. konstruują jedną czynność egzekucyjną "zajęcia udziału" powodowałaby, wbrew jednoznacznemu brzmieniu § 2, że niedoręczenie sądowi rejestrowemu i zobowiązanemu pism, o których mowa w § 3, w rzeczywistości determinowałoby faktyczną nieskuteczność (niedokonanie) zajęcia, a w konsekwencji bezprawne przekazywanie przez spółkę do organu egzekucyjnego należności przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału (pomimo otrzymania stosownego zawiadomienia i wezwania jej przez organ, aby tak czyniła). W świetle dyspozycji art. 1a pkt 2 u.p.e.a., za odrębnie zaskarżalne czynności egzekucyjne – zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia udziału w spółce z o.o. – uznać należy działania opisane w art. 96j § 3 pkt 1-3 u.p.e.a. Zatem, w ocenie Sądu, każda z ww. czynności egzekucyjnych (jedna z art. 96j § 1 u.p.e.a. i trzy z art. 96 § 3 u.p.e.a.), może być kwestionowana przez egzekwowanego dłużnika na podstawie art. 54 u.p.e.a. za pomocą skargi na czynność egzekucyjną.
3.6. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
W myśl art. 54 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym:
1) oddala skargę na czynność egzekucyjną;
2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną:
a) w całości,
b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.
Z kolei, zgodnie z art. 54 § 6 u.p.e.a., w przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną organ egzekucyjny:
1) uchyla zaskarżoną czynność egzekucyjną w całości albo w części;
2) usuwa stwierdzoną wadę czynności egzekucyjnej.
3.7. W niniejszej sprawie – w skardze do tutejszego Sądu, lecz nie w skardze na czynności egzekucyjne, o czym niżej – Zobowiązany kwestionuje prawidłowość, realizujących sporny środek egzekucyjny, następujących czynności egzekucyjnych: 1) zajęcia udziału z art. 96j § 1 i 2 u.p.e.a. – z powodu nieskutecznego doręczenia Spółce zawiadomienia wraz z wezwaniem do przekazywania środków; 2) doręczenia Skarżącemu zawiadomienia, że nie wolno mu odebrać od Spółki określonych należności ani rozporządzać zajętym udziałem – z powodu jego niedoręczenia w sposób prawem przewidziany; 3) doręczenia Skarżącemu odpisu wniosku do sądu rejestrowego – z powodu jego niedoręczenia w ogóle.
Co warte podkreślenia w tym miejscu, nie jest sporne między stronami i potwierdzają to akta administracyjne, że organ egzekucyjny nie doręczył Spółce ze skutkiem prawnym zawiadomienia o zajęciu udziału, albowiem nie posiadała ona zarządu. Nie jest też przedmiotem sporu okoliczność, że zawiadomienie dla Skarżącego o zakazie odbioru należności i zakazie rozporządzania udziałem, nie stanowiło odrębnego, skierowanego do niego w nagłówku dokumentu, lecz stanowiło pouczenie na odwrocie przesłanej mu kopii zawiadomienia o zajęciu udziałów, skierowanego do Spółki. Nie jest sporne między stronami, że Skarżący w dniu 25 stycznia 2024 r., tj. w dniu wniesienia skargi na czynności egzekucyjne, nie otrzymał jeszcze odpisu wniosku skierowanego do sądu rejestrowego.
Powyższe oznacza, że Zobowiązany jedną skargą na czynność egzekucyjną - w świetle stanowisk obu stron sporu – zakwestionował trzy czynności organu w postępowaniu egzekucyjnym, a każdą z nich należy ocenić odrębnie.
3.8. Sąd wskazuje, że wadliwe doręczenie Spółce zawiadomienia o zajęciu udziału, stanowi o wadliwości samego zajęcia udziału. Skarżący – w skardze na etapie postępowania egzekucyjnego oraz obecnie w skardze wniesionej do tutejszego Sądu –zarzuca, że doręczenie zawiadomienia Spółce nie było prawidłowe, a zatem jest nieskuteczne. Sąd stwierdza, na podstawie akt sprawy, że organ egzekucyjny istotnie wykonał je przedwcześnie, tj. przed uzupełnieniem składu zarządu Spółki. Strony w sprawie zgadzają się zresztą, że doręczenie to było nieskuteczne. DIAS – zgodnie ze stanowiskiem Strony – przyznał w zaskarżonym postanowieniu, że "nie ma wątpliwości, że brak zarządu przedmiotowej spółki oznacza, że w takiej sytuacji spółka nie jest zdolna do przyjęcia oświadczenia woli organu i kierowanej do niej korespondencji, co oznaczać może, że dokonana czynność nie została sfinalizowana. DIAS nie kwestionuje stanowiska Skarżącego w tym zakresie. Doręczenie zawiadomienia o zajęciu udziałów spółce przez organ egzekucyjny nie doprowadziło do dokonania zajęcia (nie można uznać skuteczności zajęcia). To oznacza, że nie ma możliwości na podejmowanie przez organ egzekucyjny dalszych czynności w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego (przed skutecznym doręczeniem zajęcia). Z KRS wynika jednoznacznie, że przedmiotowa spółka nie ma organu uprawnionego do reprezentacji. Dopiero po ujawnieniu organów, uprawnionych do reprezentacji spółki, organ egzekucyjny będzie miał możliwość doręczenia jej w sposób przewidziany przez k.p.a. zawiadomienia o zajęciu jej udziałów. Tylko w przypadku dokonania skutecznego (zgodnego z k.p.a.) doręczenia będzie można uznać, że zajęcie zostało dokonane, a co za tym idzie, że mogą być podejmowane przez organ egzekucyjny dalsze czynności w ramach tego środka.".
3.9. W tym stanie rzeczy, skarga na pierwszą z ww. czynności egzekucyjnych była oczywiście zasadna. Zajęcie udziałów w Spółce – z powodu wadliwego, a więc prawnie nieskutecznego, doręczenia zawiadomienia – zatem także należy uznać za wadliwe. Skarga w tym zakresie była uzasadniona, a skoro tak, to organ egzekucyjny w sentencji postanowienia w przedmiocie zarzutów powinien był więc orzec postanowieniem w punkcie I sentencji, na podstawie art. 54 § 4 pkt 2 lit. a) u.p.e.a., o uwzględnieniu w całości skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu na podstawie art. 96j § 1 i 2 u.p.e.a. udziałów Zobowiązanego w Spółce. Z kolei w punkcie II sentencji postanowienia powinien był, na podstawie art. 54 § 6 pkt 1 u.p.e.a., uchylić w całości zaskarżoną czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu na podstawie art. 96j § 1 i 2 u.p.e.a. udziałów w Spółce. Taką formę i treść rozstrzygnięcia dyktują bowiem przepisy.
3.10. Skarga na drugą z ww. czynności egzekucyjnych, polegającą na zawiadomieniu Skarżącego, jako zobowiązanego, o jego obowiązkach poprzez doręczenie mu zawiadomienia w formie pouczenia na odwrocie pisma skierowanego w jego nagłówku do Spółki, a nie do Skarżącego, w ocenie Sądu, także jest zasadna. Co prawda żaden przepis nie precyzuje, w jaki sposób takie zawiadomienie ma zostać dokonane, jednak zmuszanie egzekwowanego dłużnika, do poszukiwania dotyczących dłużnika treści, w kopii pisma skierowanego w nagłówku do innego podmiotu, sporządzonej na odwrocie tegoż pisma drobnym drukiem, nie spełnia wymogu zawiadomienia z art. 96j § 3 pkt 2 u.p.e.a. Dłużnik egzekwowany powinien być zawiadomiony wyraźnie i czytelnie, odrębnym pismem, aby nie było wątpliwości, że adresat pisma, przy zachowaniu staranności, jakiej można by wymagać od osoby niebędącej prawnikiem, rzeczywiście miał możliwość zapoznania się z treścią zawiadomienia. Organ powinien dołożyć staranności, aby egzekwowany dłużnik dowiedział się o swoich obowiązkach. Sposób zastosowany przez organ narusza zasadę zaufania z art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej k.p.a.), stosowaną w postępowaniu egzekucyjnym na zasadzie odesłania przez art. 18 u.p.e.a.
3.11. Organ egzekucyjny, w sentencji postanowienia w przedmiocie skargi na tę czynność egzekucyjną, powinien był więc w punkcie III sentencji, na podstawie art. 54 § 4 pkt 2 lit. a u.p.e.a., uwzględnić w całości skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na – dokonanym na podstawie art. 96j § 3 pkt 2 u.p.e.a. – doręczeniu Zobowiązanemu zawiadomienia, że nie wolno mu odebrać należności, przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, ani rozporządzać zajętym udziałem". W punkcie IV sentencji postanowienia powinien był z kolei, na podstawie art. 54 § 6 pkt 1 u.p.e.a., uchylić w całości zaskarżoną czynność egzekucyjną, polegającą na dokonanym na podstawie art. 96j § 3 pkt 2 u.p.e.a. doręczeniu Zobowiązanemu zawiadomienia, że nie wolno mu odebrać należności, przypadających zobowiązanemu z tytułu zajętego udziału do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, ani rozporządzać zajętym udziałem.
3.12. Błędne zaś są wywody obydwu stron w przedmiocie opóźnienia doręczenia Zobowiązanemu, zgodnie z wymogiem art. 96j § 3 pkt 3 u.p.e.a., odpisu wniosku do sądu rejestrowego o dokonanie w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu o zajęciu udziału i doręczeniu mu tego odpisu już po wniesieniu skargi na czynności egzekucyjne i po wydaniu przez NUS postanowienia w przedmiocie tej skargi.
3.13. Po pierwsze, Sąd wskazuje, że w skardze na czynności egzekucyjne z dnia 25 stycznia 2024 r. (k. 29-30 akt administracyjnych), Skarżący takiego zarzutu nie podniósł. Stąd wypowiedź w sentencji postanowienia NUS w tym zakresie oraz dywagacje w postanowieniu, którym NUS rozpoznał skargę, a następnie w postanowieniu DIAS utrzymującym w mocy tamto postanowienie, są bezprzedmiotowe. NUS w sentencji postanowienia uwzględnił bowiem skargę na czynność w postępowaniu egzekucyjnym, której skarga nie obejmowała.
3.14. Niezależnie od tego należy obu stronom wyjaśnić, że skoro na dzień wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, czynność ta (doręczenie odpisu wniosku) nie została jeszcze dokonana (a precyzyjniej: nie przystąpiono nawet do jej wykonywania, albowiem wadliwe, prawnie nieskuteczne doręczenie, konstruuje inny stan prawny), to skarga w postępowaniu egzekucyjnym na taką, jeszcze niedokonaną, czynność egzekucyjną byłaby i tak bezprzedmiotowa. Zdaniem Sądu, mimo dyspozycji przepisu art. 96j § 3 u.p.e.a., nakazującej czynności w nim wymienione wykonać jednocześnie z czynnością z art. 96j § 1 u.p.e.a. (zawiadomieniem spółki o zajęciu), natychmiastowe niewystosowanie, czyli brak jednoczesnego wysłania pism z art. 96j § 3 u.p.e.a., nie może eliminować możliwości późniejszego dokonania czynności wymienionych w art. 96j § 3 u.p.e.a. lub powodować, że wykonanie ich w terminie późniejszym będzie nieskuteczne. Przyjęcie innej wykładni powodowałoby, że pomimo skutecznego wykonania czynności egzekucyjnej z art. 96j § 1 u.p.e.a. (zajęcia udziałów), niemożliwe byłoby wykonanie dalszych czynności egzekucyjnych (z art. 96j § 3 u.p.e.a. i art. 96k u.p.e.a.) w celu realizacji środka egzekucyjnego, jakim jest egzekucja z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, o której stanowi się w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., w procedurze (w toku czynności egzekucyjnych) realizowanej w myśl art. 96j-96k u.p.e.a. Trudno przyjąć, że organ egzekucyjny miałby w takim wypadku ponawiać prawidłowo wykonaną procedurę z art. 96j § 1 u.p.e.a. i jednocześnie z nią dopełniać czynności z § 3 tego artykułu.
Zatem, chociaż niepożądane ze względu na sprawność postępowania, jednocześnie jednak nie jest sprzeczne z przepisami w stopniu powodującym brak ich prawnej skuteczności, wykonanie obowiązków (czynności egzekucyjnych), przewidzianych w art. 96j § 3 u.p.e.a., w pewnych odstępach czasu od czynności z art. 96j § 1 u.p.e.a. Organ powinien wystosować do zobowiązanego odpis wniosku przed podjęciem dalszych czynności egzekucyjnych w realizacji środka egzekucyjnego (tj. czynności z art. 96k u.p.e.a.). Niewystosowanie odpisu wniosku, o którym mowa, mogłoby spowodować, nie przesądzając tej kwestii w niniejszej sprawie, wadliwość czynności z art. 96k u.p.e.a., jako przedwczesnych. Nie można wykluczyć, że wówczas to te dalsze czynności, mogłyby być skutecznie zaskarżone skargą na czynności egzekucyjne.
3.15. Sąd wskazuje, że o ile art. 54 § 6 u.p.e.a. – w przypadku uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną – nakazuje uchylić zaskarżoną czynność w całości lub części (pkt 1) oraz usunąć stwierdzoną wadę zaskarżonej czynności (pkt 2), o tyle w przypadku czynności niedokonanej, nie jest możliwe ani jej uchylenie, ani też usunięcie wad (skoro czynność nie została dokonana, to nie posiada wad). Stanowisko organów, że można usunąć wadę niedokonanej czynności egzekucyjnej przez jej dokonanie, wynika z przyjęcia jednolitej konstrukcji czynności egzekucyjnej "zajęcia udziału" i nieuznaniu, że doręczenie odpisu wniosku jest odrębną czynnością egzekucyjną, lecz przyjęciu, że jest "fragmentem" czynności "zajęcia udziału". "Niejednoczesne" dokonanie czynności oczywiście jest już nieusuwalne. Późniejsze zaś dokonanie czynności nie jest dla zobowiązanego rażąco niekorzystne i jest prawnie skuteczne, a – w ocenie Sądu – stanowi odrębną czynność egzekucyjną, o której mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a.
Także stanowisko Skarżącego wynika z przeświadczenia, że wszystkie działania z art. 96j u.p.e.a. składają się na jedną czynność egzekucyjną polegającą na "zajęciu udziału". Tymczasem – jak już wcześniej wyjaśniono – czynność "zajęcia udziału", określona w art. 96j § 1 u.p.e.a. – zgodnie z art. 96j § 2 u.p.e.a. – jest dokonana z chwilą doręczenia spółce z o.o. zawiadomienia o zajęciu. Czynność doręczenia odpisu wniosku z art. 96j § 3 pkt 3 u.p.e.a. jest odrębną czynnością egzekucyjną. Obie czynności są czynnościami, o których mowa w art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zmierzającymi do zastosowania środka egzekucyjnego, który polega na egzekucji z udziału w spółce z o.o., uregulowanego łącznie przez przepisy art. 96j i art. 96k u.p.e.a.
3.16. Z tych względów, organ egzekucyjny – w postanowieniu w przedmiocie zarzutów w punkcie V sentencji, gdyby Skarżący w skardze na czynności egzekucyjne hipotetycznie taki zarzut podniósł (a czego jednak nie uczynił), powinien byłby, na podstawie art. 54 § 4 pkt 1 u.p.e.a., oddalić w całości skargę na czynność egzekucyjną, polegającą na zaniechaniu doręczenia zobowiązanemu odpisu wniosku do sądu rejestrowego o dokonanie w Krajowym Rejestrze Sądowym wpisu o zajęciu udziału, o którym to wymogu mowa w art. 96j § 3 pkt 3 u.p.e.a.
3.17. Skoro jednak Skarżący takiego zarzutu w skardze na czynność egzekucyjną nie podniósł, NUS nie miał prawa przypisywać Skarżącemu żądania w tym zakresie oraz wypowiadać się co do niego w sentencji postanowienia, którym orzekł co do skargi na czynności w postępowaniu egzekucyjnym.
3.18. Należy też zauważyć, że brak rozróżnienia na czynność egzekucyjną z art. 96j § 1 i 2 u.p.e.a. oraz na trzy czynności z art. 96j § 3 u.p.e.a. i przyjęcie, że przepisy te konstruują jedną czynność egzekucyjną "zajęcia udziału", nie wyeliminowałoby potrzeby uchylenia zaskarżonego postanowienia DIAS wraz z poprzedzającym je postanowieniem NUS, albowiem organ egzekucyjny zobowiązany byłby wówczas orzec, że uwzględnia w całości skargę na zajęcie udziału w Spółce.
3.19. Wobec powyższego Sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego z uwagi na wyżej wskazane naruszenia prawa procesowego o istotnym wpływie na wynik sprawy, orzekając o tym jak punkcie I sentencji wyroku. Oba orzeczenia były bowiem wadliwe w tym samym stopniu.
3.20. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zważywszy, że Strona występowała w sprawie samodzielnie, a zatem na koszty składał się jedynie uiszczony przez nią wpis stały w wysokości 100,00 zł.
3.21. Wydając ponownie rozstrzygnięcie w sprawie, organy powinny uwzględnić powyższą wykładnię przepisów. Organ egzekucyjny będzie zobowiązany dokonać wszystkich czynności w sprawie jeszcze raz – po uprzednim uzupełnieniu braków w zarządzie Spółki – tj. doręczyć jej skutecznie zawiadomienie o zajęciu udziału, skierować do sądu rejestrowego wniosek o dokonanie w KRS wpisu skutecznego zajęcia, zawiadomić Skarżącego o jego obowiązkach oraz doręczyć mu odpis wniosku o wpis w KRS. Dotychczasowy wpis w KRS zajęcia udziałów Zobowiązanego w Spółce stracił podstawę jego dokonania, co formalnie przemawia za jego wykreśleniem. Skarga na czynność egzekucyjną w tym zakresie nie została jednak wniesiona, a zatem kwestia ta ma w sprawie charakter teoretyczny.
3.22. Na podstawie art. 119 pkt 3) oraz art. 120 p.p.s.a., Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.