I SA/Wr 591/21

I SA/Wr 591/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Dziemianowicz
Marta Semiczek
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
644  Środki zapewniające wykonanie orzeczeń Sądu
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Wymierzono organowi grzywnę z art. 154 p.p.s.a.
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 154 par. 1, 2, 6, 7, 153, 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek Sędziowie: Sędzia WSA (del.) Małgorzata Dziemianowicz Sędzia WSA Anetta Makowska–Hrycyk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym sprawy ze skargi F. A. na Wojewodę D. w przedmiocie niewykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 204/20 I. wymierza Wojewodzie D. grzywnę w kwocie 600 (słownie: sześćset) złotych; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody D. w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody D. na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 600 (słownie: sześćset) złotych; IV. zasądza od Wojewody D. na rzecz skarżącej kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
F. A. (dalej: skarżąca, strona) w dniu 13 maja 2021 r. złożyła skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 13 maja 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 204/20 zobowiązującego organ m.in. do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Skarżąca powołując art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej p.p.s.a.) wniosła: 1) wymierzenie Wojewodzie grzywny w wysokości 30 000 zł; 2) przyznanie na rzecz skarżącej od Wojewody sumy pieniężnej w wysokości 15 000 zł; 3) skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.; 4) zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych na rzecz skarżącej wraz z kosztami zastępstwa procesowego.
Strona uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko, wskazując m.in., że pomimo otrzymania prawomocnego wyroku organ nie wykonał go w żadnej części, tj. ani w zakresie zobowiązania do merytorycznego załatwienia sprawy skarżącego, ani w zakresie wypłaty zasądzonych kwot. Wskazała, że w dniu 15 marca 2020 r. wezwała organ do wykonania wyroku, co jednak nie przyniosło efektu. Argumentowała, że organ w odpowiedzi na wezwanie do wykonania wyroku dokonał analizy dokumentacji złożonej przed dwoma laty i stwierdzi, ze brak jest przesłanki legalnego pobytu w momencie złożenia wniosku. Tym samym wskazał, że postępowanie administracyjne zmierza do wydania decyzji odmownej, przy czym całkowicie pominął fakt, że wniosek skarżącej uwzględniał ten fakt i zmierzał w kierunku rozwiązania przyjętego w art. 181 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Nie zważył, jaki wniosek złożyła skarżąca, bo wezwanie do uzupełnienia dokumentacji przez skarżącą zdaje się odnosić do legalizacji długotrwałego pobytu. Skarżąca została pozostawiona w sytuacji zamieszania, niepewności jej sytuacji pobytowej. Za kilka tygodni strona przygotowuje się do sesji egzaminacyjnej, tymczasem przez brak zaufania do jej sytuacji pobytowej w Polsce przeżywa niepewność, czy w ogóle zostanie do niej dopuszczona. Wskazała dalej, że organ dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa nie wykonując ww. wyroku przez okres blisko roku od jego uprawomocnienia się. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej strona podała, że została w związku z przeciągającym się postepowaniem została postawiona w stan niepewności, czy w ogóle uzyska zezwolenie na pobyt czasowy. W zetknięciu z organem administracji publicznej jest zmuszona korzystać z odpłatnej pomocy prawnej. Jako studentka medycyny studiuje odpłatnie w kraju kulturowo jej obcym, podejmuje wiele zadań w życiu studenckim, które wymagają czasu i koncentracji, tymczasem ciągła konieczność rozpatrywania spraw urzędniczych nie pozwala jej na skupieniu się na zdobywaniu wykształcenia. Szeroko uzasadniła też wniosek o wymierzenie grzywny oraz jej wysokość.
Skarżąca podkreśliła, że organ doprowadził do sytuacji jeszcze bardziej skomplikowanej niż bezczynność-przewlekłość. Przez blisko dwa lata nie wydaje decyzji, po czym po 2 i pół roku od złożenia wniosku wzywa do przedstawienia dokumentów dotyczących pobytu długoterminowego, choć skarżąca zawnioskowała o pobyt krótkoterminowy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, ze w dniu 27 kwietnia 2021 r. wydał decyzję udzielającą skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 30 września 2021 r.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w dniu 29 stycznia 2020 r. złożyła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Uwzględniając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 13 maja 2020 r. o sygn. akt. I SAB/Wr 9204/20 stwierdził, że Wojewoda przewlekle prowadzi postępowanie w sprawie z wniosku strony skarżącej (punkt I sentencji wyroku); zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt II sentencji wyroku); stwierdził, ze przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt III sentencji wyroku); przyznał od Wojewody na rzecz skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1 500 złotych (punkt IV sentencji wyroku) oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania (punkt V sentencji wyroku).
Odpis ww. wyroku wraz ze stwierdzeniem jego prawomocności oraz aktami sprawy administracyjnej wpłynął do organu w dniu 20 sierpnia 2020 r. W dniach 10 listopada i 18 listopada 2020 r. oraz 11 stycznia, 24 lutego, 8 marca i 14 kwietnia 2021 r. skarżąca wzywała organ do wykonania ww. wyroku. W dniu 27 kwietnia 2021 r. Wojewoda wydał decyzję w sprawie i doręczył ją stronie w dniu 6 maja 2021 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest uzasadniona.
Przedmiotem sporu jest niewykonanie przez Wojewodę prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 13 maja 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 204/20 uwzględniającego skargę strony na przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ z wniosku skarżącej złożonego w dniu 22 stycznia 2019 r.
Wedle skarżącej Wojewoda, mimo prawomocnie nałożonego obowiązku załatwienia w sprawy w wyznaczonym 30-dniowym terminie obowiązku tego nie wykonał ani w tym terminie, ani do dnia wniesienia skargi na niewykonanie tego wyroku.
Z kolei organ wskazuje, że zwłoka w wykonaniu ww. prawomocnego wyroku w jest skutkiem ogromnej liczby wniosków składanych do organu, konieczności równoczesnego procedowania w wielu równych sprawach, odpływu pracowników merytorycznych prowadzących postępowania oraz braku możliwości szybkiego uzupełnienia niedoborów kadrowych. Ponadto wyjaśnił, ze wyrok ten został wykonany co do pkt IV i V. Podkreślił też, że decyzją z dnia 27 kwietnia 2021 r. udzielił skarżącej zezwolenia na pobyt czasowy do dnia 30 września 2021 r. Za bezzasadny uznał wniosek skarżącej o przyznanie sumy pieniężnej.
Podstawę prawną rozpoznania przedmiotu skargi stanowi art. 154 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3).
Z przepisu tego wynika zatem, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku.
Wezwanie, którym należy poprzedzić skargę na niewykonanie wyroku (jak również na niezałatwienie sprawy) stanowi przesłankę dopuszczalności zaskarżenia, której niedochowanie powoduje odrzucenie skargi bez możliwości jej konwalidacji. W nadesłanych Sądowi aktach administracyjnych znajduje się sześć takich wezwań (z 16 listopada i 18 listopada 2020 r. oraz z 11 stycznia, 24 lutego, 8 marca i 14 kwietnia 2021 r). Sąd nie ma więc wątpliwości, że skarżąca spełniła warunek dopuszczalności zaskarżenia wskazany w art. 154 § 1 p.p.s.a.
Przystępując do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego w wyroku, to w pierwszej kolejności trzeba podkreślić poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., a które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (tak wyrok NSA z 30 maja 2001 r., sygn. akt II SA 2015/00, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym pogląd, że niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Łd 278/17, CBOSA).
W sprawie niewątpliwie została spełniona przesłanka dopuszczalności zaskarżenia, co Sąd ocenił wyżej. Co do drugiej przesłanki, zawartej w art. 154 § 1 p.p.s.a., to również i ona zaistniała w sprawie - według przedstawionego jej rozumienia.
Z akt sprawy administracyjnej wynika, że odpis prawomocnego wyroku z 13 maja 2020 r. o sygn. akt III SAB/Wr 204/120 doręczony został organowi w dniu 20 sierpnia 2020 r. Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 30 dni do załatwienia sprawy, do czego organ został zobowiązany w pkt II wyroku. Organ nie załatwił sprawy wyznaczonym terminie, który upływał w dniu 19 września 2020 r.
Sąd dostrzega, że jeszcze przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku, organ wydał decyzję w sprawie – wykonując tym samym prawomocny wyrok w tym zakresie. Z akt administracyjnych sprawy wynika bowiem, że w dniu 27 kwietnia 2021 r. organ wydał decyzję z wniosku skarżącej i doręczył ją w dniu 6 maja 2021 r. Skarga zaś został nadana w dniu 12 maja 2021 r., a do organu wpłynęła w dniu 13 maja 2021 r. Okoliczność ta jednak, co do zasady, pozostaje bez wpływu na ocenę bezczynności Wojewody w wykonaniu prawomocnego wyroku. Niewątpliwe w wyznaczonym przez sąd administracyjny terminie Wojewoda wyroku nie wykonał w żadnej części. Akta sprawy administracyjnej wskazują, że nie było przeszkód, by prawomocny wyrok z 13 maja 2020 r. wykonać w wyznaczonym przez Sąd terminie.
Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak lekceważenie prawomocnego wyroku. Podjęcie czynności nie tylko po upływie terminu wyznaczonego w prawomocnym wyroku, ale dopiero po szóstym wezwaniu do wykonania wyroku (14 kwietnia 2021 r.), należy ponadto ocenić jako rażące naruszenie art. 170 p.p.s.a.
Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona i nie może ulec przedłużeniu.
Wszystko to prowadzi do wniosku, że Wojewoda w wyznaczonym terminie nie wykonał prawomocnego wyroku.
Trzeba też podkreślić, że w wyznaczonym przez sąd terminie do załatwienia sprawy (20 sierpnia 19 września 2020 r.) oraz do dnia wydania i doręczenia decyzji (odpowiednio 27 kwietnia i 6 maja 2021 r.) , czyli w sumie 8 miesięcy, organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, pozostawał całkowicie bezczynny.
Podsumowując, ustalenia powyższe kwalifikują się jako niewykonanie wyroku w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. wymierzył organowi grzywnę w wysokości 600 złotych, mając na uwadze jej prewencyjną i represyjną funkcję oraz stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku. Uwzględnił przy tym zarówno fakt, że decyzja została wydana i doręczona przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku, jak również okoliczności, że nie było żadnych braków w dokumentacji ani innych przeszkód do wydania decyzji we wrześniu 2020 r., skoro organ wydał decyzję bez jakichkolwiek czynności wyjaśniających.
Zarówno zaniechanie podjęcia czynności w terminie wyznaczonym prawomocnym wyrokiem, jak i zainteresowanie się wykonaniem wyroku przez organ dopiero po wniesieniu przez stronę szóstego wezwania świadczy o kwalifikowanym naruszeniu przepisów art. 153 i art. 170 p.p.s.a., a także art. 8 § 1 k.p.a. – zasady zaufania do organów administracji publicznej oraz szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. Ze względu na okres bezczynności i całkowitą bierność organu przez 8 miesięcy, należało uznać, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 154 § 2 zdanie 2 p.p.s.a. (pkt II wyroku).
Przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku przydaje sądowi kompetencję przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Jak podkreśla się w orzecznictwie komentowana norma prawna ma za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu. Sąd uznał, że w sprawie zaistniały okoliczności po stronie skarżącego, które wymagałyby zasądzenia na jego rzecz sumy pieniężnej. Powszechnie wiadome jest bowiem, jakie trudności napotyka cudzoziemiec, gdy oczekuje tak długo na rozpatrzenie statusu w obcym państwie i to w sytuacji lekceważenia przez organ prawomocnego wyroku nakładającego obowiązek załatwienia sprawy w określonym terminie. Z tego względu w tej części Sąd na mocy art. 154 § 6 p.p.s.a. przyznał skarżącej sumę pieniężną w wysokości 600 zł (pkt III sentencji wyroku).
O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018, poz. 265). Na zasądzone koszty złożyły się: wpis sądowy kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a.