I SA/Wr 574/14

I SA/Wr 574/14 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2014-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-03-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
6561
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
*Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2013 poz 1399
art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 2 ust. 3, art. 6h, art. 6m ust. 1
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Dominik - Ogińska, Sędzia WSA Ewa Kamieniecka - sprawozdawca, Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewelina Bedyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2014 r. w Wydziale I sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej A we W. na interpretację indywidualną Prezydenta Miasta W. z dnia 8 listopada 2013 r. w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla zaskarżoną interpretację, II. zasądza od Prezydenta Miasta W. na rzecz strony skarżącej kwotę 457,00 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
W dniu 16 lipca 2013 r. (uzupełnienie – w dniu 15 października 2013 r.) wpłynął do Prezydenta Miasta W. wniosek Spółdzielni Mieszkaniowej "A" o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391), dalej u.c.p.g., tj. art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust. 3, art. 6h i 6m. Z opisanego we wniosku stanu faktycznego wynika, że w skład zasobów Spółdzielni wchodzi 10.777 lokali, w tym 3.833 lokale będące przedmiotem odrębnej własności, 6.510 lokali będących przedmiotem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz 241 lokali będących przedmiotem lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Lokale te znajdują się w wielolokalowych budynkach posadowionych na nieruchomościach, których właścicielem lub współwłaścicielem jest Spółdzielnia, a także na nieruchomościach, których właścicielem jest Gmina W., a użytkownikiem wieczystym jest Spółdzielnia. W opisanych przez Spółdzielnię trzech typach lokali powstają odpady komunalne. Odnośnie każdego z trzech typów lokali mieszkalnych Spółdzielnia postawiła cztery pytania:
1. czy dany lokal jest "nieruchomością, na której powstają odpady komunalne" w rozumieniu u.c.p.g. ?
2. czy dysponent (użytkownik) danego lokalu jest "właścicielem nieruchomości" w rozumieniu u.c.p.g. ?
3. czy w stosunku do danego lokalu Spółdzielnia jest podatnikiem w świetle obowiązków nałożonych przepisami u.c.p.g. ?
4. czy negatywne skutki oraz odpowiedzialność za należyte wypełnienie obowiązku wnoszenia opłat z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz za prawidłowe wypełnienie i złożenie deklaracji wskazanych w u.c.p.g. spoczywają na dysponencie (użytkowniku) danego lokalu ?
Przedstawiając własne stanowisko w sprawie odnośnie lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość, Spółdzielnia wskazała, że lokal ten stanowi "nieruchomość, na której powstają odpady komunalne" w rozumieniu u.c.p.g. "Właścicielem nieruchomości" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 6c oraz 6h u.c.p.g. jest w pierwszej kolejności osoba faktycznie użytkująca lokal i wytwarzająca odpady komunalne (np. najemca, dzierżawca), a dopiero w przypadku braku takiej osoby jest nim właściciel lokalu. Status podatnika przysługuje właścicielowi tego lokalu. Nie jest podatnikiem Spółdzielnia, ponieważ spółdzielnie mieszkaniowe nie zarządzają nieruchomościami na podstawie ustawy o własności lokali, a na podstawie art. 27 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, która nie została przywołana w art. 2 ust. 3 u.c.p.g. Zarząd, o którym mowa w art. 27 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, nie może być traktowany jako zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, a tylko o zarządzie nieruchomością wspólną jest mowa w art. 2 ust. 3 u.c.p.g. Ponadto żadna ustawa nie nakłada na spółdzielnie mieszkaniowe w sposób niebudzący wątpliwości obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązanym do składania deklaracji i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami jest właściciel lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość.
Natomiast odnośnie lokali będących przedmiotem spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, Spółdzielnia wskazała, że "nieruchomością, na której powstają odpady komunalne" w rozumieniu u.c.p.g. są również te lokale, ponieważ odpady komunalne są wytwarzane w sposób bezpośredni w tych lokalach. "Właścicielem nieruchomości" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4, art. 5 ust. 1, art. 6c oraz 6h u.c.p.g. jest w pierwszej kolejności osoba faktycznie użytkująca lokal i wytwarzająca odpady komunalne (np. najemca, dzierżawca), a dopiero w przypadku braku takiej osoby jest nim osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe bądź lokatorskie prawo do lokalu. Spółdzielnia mieszkaniowa w żadnym wypadku nie może być uznana za właściciela nieruchomości w odniesieniu do tych lokali. Status podatnika przysługuje wyłącznie osobie, której przysługuje spółdzielcze własnościowe lub lokatorskie prawo do lokalu. Nie jest podatnikiem Spółdzielnia, ponieważ ustawa nie nakłada na spółdzielnie mieszkaniowe w sposób niebudzący wątpliwości obowiązku ponoszenia opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązanym do składania deklaracji i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami jest osoba, której przysługuje spółdzielcze własnościowe lub lokatorskie prawo do lokalu.
Prezydent Miasta W. w interpretacji indywidualnej z dnia 8 listopada 2013 r. w odniesieniu do lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość uznał za nieprawidłowe stanowisko wnioskodawcy dotyczące określenia właściciela nieruchomości oraz podmiotu zobowiązanego do składania deklaracji i uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w pozostałym zakresie stanowisko wnioskodawcy zostało uznane za prawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji organ wskazał, że za właściciela nieruchomości w rozumieniu u.c.p.g. należy uznać wyłącznie właściciela lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość w rozumieniu przepisów prawa cywilnego. Nie jest nim faktyczny użytkownik lokalu i wytwórca odpadów komunalnych. Organ wyjaśnił, że jakkolwiek podatnikiem opłaty jest właściciel lokalu, to Spółdzielnia sprawująca zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali jest płatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w rozumieniu art. 8 Ordynacji podatkowej. Spółdzielnia zobowiązana jest do wypełnienia i złożenia deklaracji za właścicieli lokali, obliczenia wysokości opłaty ciążącej na właścicielach lokali oraz uiszczenia na rzecz gminy przekazanych przez właścicieli lokali opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Natomiast w odniesieniu do lokali stanowiących przedmiot spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, stanowisko wnioskodawcy w całości zostało uznane za nieprawidłowe. W ocenie organu przepisy u.c.p.g. nie wprowadzają autonomicznych kryteriów wyodrębniania nieruchomości, np. w postaci aktywności powodującej powstawanie odpadów komunalnych. Stosownie do reguł prawa cywilnego lokale będące przedmiotem spółdzielczego własnościowego i lokatorskiego prawa do lokalu nie stanowią nieruchomości. Kwalifikacji z punktu widzenia przepisów u.c.p.g. podlegają nieruchomości gruntowe oraz jej części składowe w postaci budynków i znajdujących się w nich lokali. W przypadku budynków, będących odrębnym przedmiotem własności, kwalifikacji podlega budynek, którego częściami składowymi są lokale. Natomiast za właściciela lokalu można uznać jedynie właściciela/współwłaściciela gruntu lub właściciela/współwłaściciela budynku w przypadku, gdy budynek jest odrębnym przedmiotem własności. Tak więc właścicielem lokalu spółdzielczego jest w rozumieniu prawa cywilnego spółdzielnia mieszkaniowa jako właściciel gruntu i budynku albo budynku będącego odrębnym przedmiotem własności. Lokale spółdzielcze stanowią bowiem część składową budynku, którego właścicielem jest Spółdzielnia. Z powyższych względów podmiot, któremu przysługuje spółdzielcze prawo do lokalu nie może być uznany za podatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Podatnikiem jest wnioskodawca jako właściciel budynku, w którym znajdują się lokale. W konsekwencji obowiązek złożenia deklaracji oraz uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spoczywa na Spółdzielni jako właścicielu nieruchomości.
Pismem z dnia 22 listopada 2013 r. wnioskodawca wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa i wydania interpretacji indywidualnej zgodnej ze stanowiskiem wnioskodawcy.
W odpowiedzi na to wezwanie z dnia 7 stycznia 2014 r. Prezydent Miasta W. stwierdził brak podstaw do zmiany wyrażonego w interpretacji indywidualnej stanowiska.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie interpretacji w części w jakiej organ podatkowy uznał stanowisko strony za nieprawidłowe, zarzucając naruszenie:
- art. 6c u.c.p.g. przez błędną wykładnię i uznanie, że "nieruchomością" w rozumieniu ustawy nie jest lokal stanowiący przedmiot spółdzielczego własnościowego i lokatorskiego prawa do lokalu,
- art. 2 ust. 3 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że pojęcie "właściciela nieruchomości" w rozumieniu u.c.p.g. obejmuje swym zakresem także spółdzielnię mieszkaniową w odniesieniu do lokalu stanowiącego przedmiot spółdzielczego własnościowego i lokatorskiego prawa do lokalu, podczas gdy właścicielem nieruchomości jest w pierwszej kolejności osoba faktycznie użytkująca lokal i wytwarzająca odpady komunalne,
- art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. oraz w związku z art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że spółdzielnia sprawuje zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali, podczas gdy przepisy te odnoszą się wyłącznie do zarządu sprawowanego przez organy wspólnot mieszkaniowych,
- art. 6h w związku z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. oraz w związku z art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że spółdzielnia mieszkaniowa jest podatnikiem, podczas gdy status podatnika posiadają osoby, którym przysługuje spółdzielcze własnościowe i lokatorskie prawa do lokalu.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola,
o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach, których katalog zawiera art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.).
W określonych przez ten przepis przedmiotowych granicach kognicji sądów administracyjnych mieści się m. in. orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego, wydane w indywidualnych sprawach (art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego nie obowiązuje zakaz wydawania orzeczenia na niekorzyść skarżącego, o którym mowa w art. 134 § 2 p.p.s.a.).
W ramach tak wyznaczonej kompetencji Sąd stwierdza, że zaskarżona interpretacja podlega uchyleniu, ale z innych przyczyn niż wskazane w skardze.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zgodność z Konstytucją RP niektórych przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach była przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt K 17/12 orzekł m. in., że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. są zgodne z art. 2 Konstytucji oraz że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. są zgodne z art. 2 Konstytucji (pkt 3 i 4 sentencji wyroku).
Sąd podziela w całej rozciągłości stanowisko wyrażone przez organ wydający interpretację w odniesieniu do lokali spółdzielczych, będących przedmiotem zarówno własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego, jak i lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 6c u.c.p.g. przez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że "nieruchomością" w rozumieniu ustawy nie jest lokal stanowiący przedmiot spółdzielczego własnościowego i lokatorskiego prawa do lokalu. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie definiuje pojęcia "nieruchomość" ani też nie wprowadza kryteriów, umożliwiających kwalifikowanie poszczególnych typów lokali jako nieruchomości. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej przesłanki warunkującej uznanie danego typu lokalu za odrębną nieruchomość w rozumieniu u.c.p.g. nie stanowi wydzielenie trwałymi ścianami w obrębie budynku w połączeniu z wytwarzaniem odpadów komunalnych w lokalu. Ustawodawca posługuje się pojęciem zastanym, właściwym dla przepisów prawa cywilnego i ugruntowanym w tej dziedzinie prawa. W myśl art. 46 § 1 k. c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. Takim szczególnym przepisem jest art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 z późn. zm.), zgodnie z którym samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, zwane dalej "lokalami", mogą stanowić odrębne nieruchomości. Odrębną własność lokalu można ustanowić w drodze umowy, a także jednostronnej czynności prawnej właściciela nieruchomości albo orzeczenia sądu znoszącego współwłasność. Umowa o ustanowieniu odrębnej własności lokalu powinna być dokonana w formie aktu notarialnego; do powstania tej własności niezbędny jest wpis do księgi wieczystej (art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o własności lokali). Również przepisy ustawy dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1222) przewidują prawo odrębnej własności lokalu – rozdział 3. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w zakresie nieuregulowanym w ustawie do prawa odrębnej własności lokalu stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o własności lokali (...). Ustanowienie prawa odrębnej własności lokalu powinno być dokonane w formie aktu notarialnego. Ustawodawca wyróżnia więc trzy rodzaje nieruchomości: nieruchomości gruntowe, nieruchomości w postaci budynków i lokale stanowiące odrębne nieruchomości. Jednakże z odrębną własnością lokalu mamy do czynienia jedynie w razie jej ustanowienia mocą określonego, wymaganego przez prawo, konstytutywnego zdarzenia cywilnoprawnego.
Natomiast stosownie do art. 172 § 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest ograniczonym prawem rzeczowym. Natomiast spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego jest prawem do używania mieszkania przez czas określony w umowie pomiędzy członkiem i spółdzielnią (oznaczony lub nieoznaczony), ponieważ zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych przez umowę o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego spółdzielnia zobowiązuje się oddać członkowi lokal mieszkalny do używania, a członek zobowiązuje się wnieść wkład mieszkaniowy oraz uiszczać opłaty określone w ustawie i w statucie spółdzielni. Natomiast, jak słusznie stwierdził organ wydający interpretację nieruchomością jest grunt wraz z posadowionym na nim budynkiem lub też budynek stanowiący odrębną nieruchomość, a lokale spółdzielcze stanowią części składowe nieruchomości gruntowej lub budynkowej. W konsekwencji właścicielem nieruchomości gruntowej lub budynkowej (w zależności od tytułu prawnego przysługującego do gruntu) jest Spółdzielnia. Nieuzasadniony jest więc również zarzut naruszenia art. 2 ust. 3 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. przez odmowę uznania za właściciela spółdzielczego lokalu własnościowego lub lokatorskiego osoby wytwarzającej w tym lokalu odpady komunalne.
Jako właściciel nieruchomości, której częścią składową są lokale mieszkalne, stanowiące przedmiot spółdzielczego własnościowego i lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, Spółdzielnia jako podatnik zobowiązana jest do wypełniania obowiązków, o których mowa w art. 6h i 6m ust. 1 u.c.p.g., tj. do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i oraz uiszczenia tej opłaty. Stanowisko takie zostało wyrażone w powołanym wyżej orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego (część IV, pkt 1.4): "Podobnie jednoznacznie i precyzyjnie można wskazać podmiot zobowiązany do ponoszenia opłaty oraz do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wypadku budynków wielolokalowych, do których zastosowanie znajdują przepisy ustawy o spółdzielniach. Art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości nie znajduje zastosowania, jeżeli w budynku wielolokalowym nie ustanowiono odrębnej własności lokalu. Sytuacja taka ma miejsce w szczególności, gdy w spółdzielczym budynku wielolokalowym lokatorzy mają spółdzielcze prawa lokatorskie do lokali mieszkalnych lub spółdzielcze własnościowe prawa do lokali. Obowiązki, o których mowa w art. 6h i art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, obciążają wówczas właściciela nieruchomości (tj. spółdzielnię mieszkaniową) zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o utrzymaniu czystości." Wobec powyższego nieuzasadnione są zarzuty dotyczące naruszenia art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. oraz w związku z art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz art. 6h w związku z art. 2 ust. 3 u.c.p.g. oraz w związku z art. 27 ust. 2 i 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
W odniesieniu do odrębnej własności lokali należy zgodzić się z organem podatkowym, że lokal taki stanowi nieruchomość, co znajduje potwierdzenie w przepisach rozdziału 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (pogląd ten nie jest również kwestionowany przez stronę). Również należy zgodzić się z organem podatkowym, że właścicielem takiej nieruchomości jest podmiot, któremu przysługuje prawo własności lokalu. Natomiast nieuzasadnione jest stanowisko strony, że za właściciela lokalu przepisy u.c.p.g. uznają każdego użytkownika lokalu, wytwarzającego w tym lokalu odpady komunalne. Takie szerokie rozumienie pojęcia "właściciela" lokalu nie znajduje oparcia w przepisach u.c.p.g., co zostało szerzej wyjaśnione w odniesieniu do lokali stanowiących własność Spółdzielni mieszkaniowej.
Sąd natomiast nie podziela stanowiska organu wydającego interpretację odnośnie ustanowienia Spółdzielni płatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w rozumieniu art. 8 Ordynacji podatkowej. Sąd podziela w tej kwestii stanowisko wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wr 67/14. Stosownie do art. 2 ust. 3 u.c.p.g. jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany. Jak wskazał WSA w wyżej powołanym wyroku "wykładnia językowa art. 2 ust. 3 u.c.p.g. wskazuje, że mowa tutaj o nałożeniu obowiązków właścicieli na osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną; uczynienie tych osób odpowiedzialnymi za wykonanie rzeczonych obowiązków. Jako, że powołany wyżej przepis został umiejscowiony w Rozdziale 1 "Przepisy ogólne", to nie ma wątpliwości, że mowa tutaj również o obowiązkach przewidzianych w art. 6h u.c.p.g, jak i art. 6m ust. 1 u.c.p.g. a zatem obowiązkach: złożenia deklaracji podatkowej o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i zapłaty tej opłaty."
Zgodnie z art. 8 O.p. płatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana na podstawie przepisów prawa podatkowego do obliczenia i pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu. Natomiast sformułowanie, użyte w treści art. 2 ust. 3 u.c.p.g., nie pozwala uznać, aby na podmiot sprawujący zarząd nieruchomością wspólną nałożono obowiązki płatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, czyli obowiązek obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i poboru jej od podatnika oraz wpłacenia kwoty opłaty do organu gminy. Podmioty te obciążono na mocy art. 2 ust. 3 u.c.p.g. obowiązkami podatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zobowiązane są one do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i zapłaty tej opłaty, skoro zgodnie z art. 7 § 1 O.p. podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu.
Wobec powyższego organ wydający interpretację błędnie uznał Spółdzielnię za płatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, naruszając w tym zakresie art. 2 ust. 3 u.c.p.g. Natomiast zasadne jest uznanie Spółdzielni za podatnika tej opłaty. Sąd nie podziela poglądu strony skarżącej, jakoby nie miał do niej zastosowania art. 2 ust. 3 u.c.p.g. z uwagi na to, że Spółdzielnia nie sprawuje zarządu w rozumieniu ustawy o własności lokali, czego wymaga ten przepis, ale w trybie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
Należy zauważyć, że w art. 2 ust. 3 u.c.p.g. mowa jest o osobach sprawujących zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali, czyli mowa jest nie tylko o osobach pełniących funkcję zarządu wspólnoty mieszkaniowej (wybranych zgodnie z art. 20 ust. 1 ustawy o własności lokali), ale również o każdej osobie fizycznej lub prawnej, której zarząd został powierzony. Spółdzielnia mieszkaniowa jest osobą prawną sprawującą zarząd nieruchomością wspólną. Po ustanowieniu na rzecz swoich członków lub innych osób odrębnej własności lokali na zasadach określonych w przepisach rozdziału 3 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, odwołujących się w pewnych kwestiach do przepisów ustawy o własności lokali, spółdzielnia sprawuje zarząd nieruchomościami wspólnymi, jak zarząd powierzony w rozumieniu przepisów o własności lokali, z mocy art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych.
Zdaniem Sądu odesłanie zawarte w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych do zarządu powierzonego w rozumieniu ustawy o własności lokali sprawia, że spółdzielnia sprawuje zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu ustawy o własności lokali, o jakim mowa w art. 2 ust. 3 u.c.p.g.
W uchwale z dnia 13 listopada 2012 r. sygn. I OPS 2/12 (opubl. ONSAiWSA 2013/2/23) Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA), wypowiadając się co do charakteru zarządu, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, odwołał się do uzasadnienia uchwały Sądu Najwyższego z 26 listopada 2008 r. sygn. III CZP 100/08 (OSNC 2009, nr 10, poz. 140). Według NSA, ze względu na formułę normatywną art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych należy wyraźnie zaakcentować okoliczność, iż realizowanie zarządu "jak zarządu powierzonego" następuje nie na podstawie umowy, lecz wynika z ustawy (zarząd ex lege). Ustawowe źródło wykonywania zarządu nieruchomością wspólną powoduje, że nie zachodzi potrzeba zawierania umowy w przedmiocie zarządzania nieruchomością. Oznacza to, że omawiana formuła wyraża generalną zasadę wykonywania zarządu na podstawie ustawy po ustanowieniu odrębnej własności pierwszego lokalu w budynku należącym dotychczas w całości do spółdzielni mieszkaniowej. Stanowcze brzmienie tej formuły: "zarząd (...) jest wykonywany" wskazuje, że wykonywanie zarządu nieruchomością wspólną stanowi obowiązek spółdzielni mieszkaniowej.
Istotą systemu zarządu uregulowanego w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych jest więc sprawowanie ex lege przez spółdzielnię zarządu nieruchomością wspólną jak zarządu powierzonego. Podobne stanowisko wyrażone zostało w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2012 r. sygn. V CSK 459/11(Lex nr 1243118), w którym sformułowano następującą tezę: "Odpowiednie stosowanie art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali, o którym mowa w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, nie może być rozumiane jako przyznanie właścicielom lokali uprawnienia do pozbawienia spółdzielni wykonywania zarządu nieruchomością wspólną w inny sposób niż wynikający z zastosowania art. 241 albo art. 26 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Oznacza ono jedynie to, że zarząd nieruchomością wspólną jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony w rozumieniu art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali. Jednakże zarząd przysługujący spółdzielni powstaje i jest wykonywany ex lege, podczas gdy zarząd powierzony według art. 18 ust. 1 ustawy o własności lokali powstaje i jest wykonywany na podstawie uchwały podjętej przez właścicieli lokali. W szczególności więc właściciele lokali w okresie wykonywania zarządu przez spółdzielnię nie mogą go powierzyć innej osobie dopóty, dopóki nie będą do nich stosowane przepisy ustawy o własności lokali na podstawie art. 241 albo art. 26 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych".
Na podstawie powyższego stwierdzić należy, że zarząd spółdzielni jest nie tylko zarządem preferowanym, ale i wynikającym z ustawy. Zarząd ten, w sytuacji wyodrębnienia własności lokali, nie jest całkowicie oderwany od reguł, o jakich mowa w przepisach ustawy o własności lokali. Tym samym spółdzielnie mieszkaniowe sprawują zarząd nieruchomością wspólną w rozumieniu przepisów ustawy o własności lokali (jak zarząd powierzony). To, że nie mają w takim przypadku zastosowania inne niż art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i ust. 1a przepisy ustawy o własności lokali a zwłaszcza przepisy o wspólnocie mieszkaniowej i zebraniu właścicieli lokali nie wyklucza, że na użytek ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zarząd wykonywany przez spółdzielnie mieszkaniowe należy do kategorii mieszczącej się w pojęciu zarządu wynikającego z ustawy o własności lokali, czyli "w rozumieniu" tej ustawy.
Użycie w art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych sformułowania, że spółdzielnia wykonuje zarząd ... "jak zarząd powierzony, o którym mowa w ustawie o własności lokali"... i odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o własności lokali w tym zakresie wskazuje, że na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach jest to zarząd w rozumieniu ustawy o własności lokali. Jest to więc zarząd ustawowy w zakresie wykonywania którego art. 27 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych odsyła bezpośrednio do stosownych regulacji ustawy o własności lokali, nakazując je stosować odpowiednio.
Sąd zgadza się z poglądem, że nie do zaakceptowania, w świetle art. 32 ust.1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, byłoby przyjęcie takiej interpretacji art. 2 ust. 3 u.c.p.g., według której uznaje się, że osoby sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi na podstawie umowy lub uchwały współwłaścicieli nieruchomości, bo to jest regułą na gruncie ustawy o własności lokali, podlegają obowiązkom określonym w ustawie o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, natomiast nie podlegają im osoby prawne tj. spółdzielnie mieszkaniowe, sprawujące zarząd nieruchomościami wspólnymi z mocy przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych (która, co już wyżej wskazano, odwołuje się w wielu kwestiach do ustawy o własności lokali).
Powyższe stanowisko wyrażane jest również w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych: wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 maja 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 300/14, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Sz 1291/13, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Ol 760/13.
Należy również przywołać stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w powoływanym wyżej wyroku (część IV, pkt 1.4): "Pojęcie "osoby sprawującej zarząd" użyte w art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości nie może zostać uznane za niejasne i niekomunikatywne, gdyż jego treść i granice wyznacza zakres odesłania. Pojęcie to obejmuje zatem każdy podmiot, który sprawuje zarząd w rozumieniu ustawy o własności lokali. (...) Art. 2 ust. 3 ustawy o utrzymaniu czystości znajduje natomiast zastosowanie, jeżeli w spółdzielczym budynku wielolokalowym ustanowiono odrębną własność przynajmniej jednego lokalu. Zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ustawy o własności lokali, choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni (art. 27 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy o spółdzielniach). Wówczas podmiotem zobowiązanym do wykonywania obowiązków, o których mowa w art. 6h i art. 6m ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości, jest spółdzielnia mieszkaniowa.
Reasumując, Spółdzielnia jako podatnik opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zobowiązana jest na podstawie art. 2 ust. 3 u.c.p.g. do wykonywania obowiązków właścicieli nieruchomości, o których mowa w art. 6h i 6m ust. 1 u.c.p.g., tj. do złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz uiszczenia tej opłaty na rzecz gminy.
Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku o interpretację organ winien dokonać oceny stanowiska strony zaprezentowanego we wniosku, z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej w niniejszym uzasadnieniu.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.) orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącej kwotę 457,00 zł na którą składa się: kwota 200,00 zł stanowiąca uiszczony przez nią wpis, kwota 240,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17,00 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Zdanie odrębne
Zdanie odrębne s. WSA Dagmary Dominik-Ogińskiej do uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia sygn. akt I SA/Wr 574/14.
1. Działając na podstawie art. 137 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa) składam zdanie odrębne od uzasadnienia wyroku sygn. akt I SA/Wr 574/14 albowiem zgadzam się z sentencją rozstrzygnięcia, że interpretacja indywidualna Prezydenta Miasta W. z dnia [...] listopada 2013r. powinna być uchylona na podstawie art. 146 § 1 ppsa jednakże z innych powodów niż zostały wskazane w uzasadnieniu Sądu.
2. W pierwszej kolejności pragnę zgodzić się ze stanowiskiem Sądu, potwierdzającym stanowisko wyrażone w wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 31 marca 2014r. sygn. akt I SA/Wr 67/14, że przepis art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.; dalej: u.c.p.g.) nie daje podstaw do przypisywania spółdzielni mieszkaniowej cech płatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Nie tylko dlatego, że nie używa wprost terminu "płatnik, ale zwłaszcza dlatego, że nie powierza danemu podmiotowi wykonania czynności, o których mowa w art. 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz. 749; dalej: O.p.).
3. Wyrażam jednak stanowisko, że co się tyczy lokali będących przedmiotem odrębnej własności spółdzielnia mieszkaniowa jest podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jedynie w odniesieniu do nieruchomości wspólnej albowiem tylko taką nieruchomość ma swoim władaniu spółdzielnia mieszkaniowa. Jako, że jest to nieruchomość na której nie zamieszkują mieszkańcy może ona również generować odpady komunalne choćby przez fakt ich eksploatacji lub utrzymania w czystości. Nieruchomość taka będzie podlegać opłacie o ile rada gminy o tym postanowi na mocy art. 6c ust. 2 u.c.p.g. Punktem wyjścia dla uzasadnienia mojego poglądu jest to, że fundamentalną zasadą prawa podatkowego w demokratycznym państwie prawnym jest to, że zakres przedmiotu opodatkowania musi być precyzyjnie określony w ustawie podatkowej, a interpretacja jej przepisów nie może być rozszerzająca. Z tego samego powodu nie jest dopuszczalna wykładnia celowościowa prowadząca do rozszerzenia zakresu przedmiotowego opodatkowania (obowiązku podatkowego) – (por. wyrok NSA z dnia 23 marca 2009r. sygn. akt I FPS 6/08, opubl. CBOSA).
3.1. Otóż, niewątpliwym jest, że podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na mocy art. 6h u.c.p.g. jest właściciel nieruchomości. Zgodnie z powołanym przepisem właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Pojęcie właściciela nieruchomości zostało określone w 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Pod pojęciem tym rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
Adresatem normy są nie "obywatele" w ogólności, lecz "właściciele nieruchomości", zatem podmioty posiadające własność nieruchomości (lub "władające" nieruchomością – por. wyrok TK z dnia 5 listopada 1997r. sygn. akt K 22/97, OTK 1997 Nr 3-4 poz. 41). W u.c.p.g. prawodawca przyjął szerszą definicję właściciela niż wynika to z art. 140 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2014r. poz. 121; dalej: kc). Zarazem jednak prawodawca odwołał się do zastanych pojęć prawa administracyjnego i cywilnego w szczególności takich jak: współwłasność (art. 195 i n. kc), prawo użytkowania (art. 252 i n. kc), użytkowanie wieczyste (art. 232 i n. kc), posiadanie samoistne, jak i zależne (art. 336 kc). Jak zauważył TK w swoim wyroku z dnia 28 listopada 2013r. sygn. akt K 17/12, zarzut, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. są niejasne i niekomunikatywne z uwagi na lukę konstrukcyjną (tj. brak przepisu rozstrzygającego, który z podmiotów traktowanych jak "właściciel nieruchomości" jest zobowiązany do złożenia deklaracji oraz uiszczenia opłaty w stanie faktycznym, w którym na tej samej nieruchomości tytułem prawnym dysponuje właściciel oraz inny podmiot, np. użytkownik wieczysty, dzierżawca), wykracza poza hierarchiczną kontrolę zgodności norm ustawy z zasadą poprawnej legislacji. Żądanie wnioskodawcy zmierzało, zdaniem TK, bowiem w istocie do ustalenia powszechnie obowiązującej wykładni przepisów u.c.p.g. dla różnych możliwych wypadków krzyżowania się praw na nieruchomości. Niewątpliwie prawodawca nie rozstrzygnął wprost, na którym z podmiotów wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. spoczywa obowiązek określony w art. 6h i art. 6m ust. 1 tejże ustawy w wypadku, gdy kilka podmiotów spełnia ustawowe kryterium "właściciela nieruchomości", jak również prawodawca nie uregulował wprost ewentualnej solidarnej odpowiedzialności posiadaczy nieruchomości, na której powstają odpady, w wypadku niewypełnienia obowiązków wynikających z przepisów ustawy. Nie znaczy to jednak, w ocenie TK, że na podstawie przepisów u.c.p.g. oraz innych stosowanych analogicznie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, z uwzględnieniem treści stosunków cywilnoprawnych łączących w każdym konkretnym wypadku podmioty, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., nie jest możliwe ustalenie osób, na których ciążą przedmiotowo istotne obowiązki ustawowe, oraz konsekwencji ich wadliwego dokonania albo niedokonania. Ustalenia tego rodzaju wykraczają jednak poza kognicję TK i należą w szczególności do jednostek, organów administracji publicznej oraz właściwych sądów (pkt 1.5.).
Zatem nie jest wystarczającym jak to uczynił Sąd pierwszej instancji w swoim uzasadnieniu odwołanie się tylko do pktu 1.4. uzasadnienia wyroku TK z dnia 28 listopada 2013r. sygn. akt K 17/12 jako uzasadnienia dla podjętego przez siebie rozstrzygnięcia. W pkcie tym TK wyraźnie odnosi się do nieruchomości wspólnej.
Koniecznym jest zrozumienie całości uzasadnienia wyroku TK. W wyroku tym TK wyraźnie wyartykułował konieczność dokonania wykładni przez sąd administracyjny w oparciu o przepisy, które jego zdaniem są konstytucyjne.
3.2. Należy też zauważyć, że przepis art. 6h u.c.p.g. odsyła do treści art. 6c u.c.p.g. zgodnie z którym gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy (ust. 1). Rada gminy może, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, postanowić o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (ust. 2).
Z powyższego wynika, że niewątpliwie definicja właściciela nieruchomości na gruncie u.c.p.g. a tym samym podmiotu, który jest podatnikiem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest bardzo szeroka i wiąże się z faktem władania nieruchomością na której zamieszkują mieszkańcy lub też nie zamieszkują lecz które generują odpady komunalne.
Za doprecyzowanie definicji właściciela nieruchomości należy uznać art. 2 ust. 3 u.c.p.g., zgodnie z którym nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali, obowiązki właściciela nieruchomości obciążają osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004r. Nr 141, poz. 1492), lub właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany.
O charakterze tego przepisu jako dopełniającego definicję przewidzianą w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. stanowi już samo jego usytuowanie w ust. 3 art. 2 u.c.p.g. a zatem w tej samej jednostce redakcyjnej, co przepis regulujący definicję ustawową "właściciela nieruchomości".
Przepis art. 2 ust. 3 u.c.p.g. wskazuje na dwa rodzaje podmiotów: osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną i właścicieli lokali, gdy zarząd nie został wybrany. Legitymacja wymienionych podmiotów do wykonywania obowiązków właściciela nieruchomości z art. 6h i art. 6m ust. 1 u.c.p.g. aktualizuje się z wyodrębnieniem własności lokalu w budynku wielolokalowym, a użyta przez prawodawcę liczba mnoga w wyrażeniu "jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkami wielolokalowymi, w których ustanowiono odrębną własność lokali" nie modyfikuje reguł przyjętych w ustawie o własności lokali (por. wyrok TK z dnia 28 listopada 2013r. sygn. akt K 17/12). W przypadku zaś spółdzielni mieszkaniowej sytuacja dotyczy nieruchomości wspólnej która została powierzona w zarząd z mocy prawa tj. art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 1222; dalej: u.s.m.). Powołany przepis stanowi wprost, że zarząd nieruchomościami wspólnymi stanowiącymi współwłasność spółdzielni jest wykonywany przez spółdzielnię jak zarząd powierzony, o którym mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, choćby właściciele lokali nie byli członkami spółdzielni, z zastrzeżeniem art. 241 i art. 26. Przepisów ustawy o własności lokali o zarządzie nieruchomością wspólną nie stosuje się, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 1a, które stosuje się odpowiednio.
Zatem status podatnika opłaty ewidentnie związany jest z władaniem specyficznego rodzaju nieruchomością, a mianowicie nieruchomością wspólną, na której mogą powstać i najczęściej powstają odpady komunalne w wyniku jej eksploatacji i utrzymania.
3.3. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz. U. z 2013r. poz. 1222; dalej: u.s.m.) celem spółdzielni mieszkaniowej, zwanej dalej "spółdzielnią", jest zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych i innych potrzeb członków oraz ich rodzin, przez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. Lokalem w rozumieniu ustawy jest samodzielny lokal mieszkalny, a także lokal o innym przeznaczeniu, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 oraz z 2004 r. Nr 141, poz. 1492) – art. 2 ust. 1 u.s.m. Członkowie spółdzielni będący właścicielami lokali są obowiązani uczestniczyć w pokrywaniu kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem ich lokali, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości wspólnych, eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni przez uiszczanie opłat zgodnie z postanowieniami statutu (art. 4 ust. 3 u.s.m.). Pożytki i inne przychody z nieruchomości wspólnej służą pokrywaniu wydatków związanych z jej eksploatacją i utrzymaniem, a w części przekraczającej te wydatki przypadają właścicielom lokali proporcjonalnie do ich udziałów w nieruchomości wspólnej (art. 5 ust. 1 u.s.m.). Zgodnie z art. 26 ust. 1 u.s.m. jeżeli w określonym budynku lub budynkach położonych w obrębie danej nieruchomości została wyodrębniona własność wszystkich lokali, po wyodrębnieniu własności ostatniego lokalu stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, niezależnie od pozostawania przez właścicieli członkami spółdzielni. Właściciele lokali są obowiązani uczestniczyć w wydatkach związanych z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni, które są przeznaczone do wspólnego korzystania przez osoby zamieszkujące w określonych budynkach lub osiedlu (art. 26 ust. 2 u.s.m.). Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903 ze zm.; dalej: u.w.l.).w razie wyodrębnienia własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością lokali. Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali. Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (art. 3 ust. 2 u.w.l.). Udział właściciela lokalu wyodrębnionego w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej lokalu wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi. Udział właściciela samodzielnych lokali niewyodrębnionych w nieruchomości wspólnej odpowiada stosunkowi powierzchni użytkowej tych lokali wraz z powierzchnią pomieszczeń przynależnych do łącznej powierzchni użytkowej wszystkich lokali wraz z pomieszczeniami do nich przynależnymi (art. 3 ust. 3 u.w.l.). Zgodnie z art. 12 ust. 1 u.w.l. właściciel lokalu ma prawo do współkorzystania z nieruchomości wspólnej zgodnie z jej przeznaczeniem. Pożytki i inne przychody z nieruchomości wspólnej służą pokrywaniu wydatków związanych z jej utrzymaniem, a w części przekraczającej te potrzeby przypadają właścicielom lokali w stosunku do ich udziałów. W takim samym stosunku właściciele lokali ponoszą wydatki i ciężary związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnej w części nie znajdującej pokrycia w pożytkach i innych przychodach (art. 14 ust. 2 u.w.l.).
Wykładnia językowa, wsparta wykładnią systemową zarówno wewnętrzną, jak i zewnętrzną wskazuje zatem, że obowiązki podatnika opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi przypisano osobie sprawującej zarząd (spółdzielni mieszkaniowej) lecz jedynie w odniesieniu do nieruchomości wspólnej. W pozostałym zakresie obowiązek taki ponoszą właściciele lokali w odniesieniu do lokalu wyodrębnionego. Niedopuszczalnym jest twierdzenie, że spółdzielnia odpowiedzialna jest za wszystkie obowiązki właścicieli nieruchomości. Przymiot podatnika opłaty wyraźnie łączony jest z możliwością władania nieruchomością, a taką jest jedynie w odniesieniu do osób sprawujących zarząd nieruchomość wspólna.
Powyższą wykładnię wspiera także domniemanie racjonalności prawodawcy. Mowa tutaj o takim prawodawcy, który tworzy przepisy w sposób sensowny, racjonalny i celowy, znając system prawny i nadając poszczególnym słowom i zwrotom zawsze takie same znaczenie, nie zamieszczając jednocześnie zbędnych sformułowań (pot. Z. Ziembiński, Teoria prawna, PWN 1978, s. 106-123). Gdyby zatem zarządca przejmował wszystkie obowiązki właścicieli to nie byłoby celowe wskazywanie w art. 2 ust. 3 u.c.p.g., że obowiązki właściciela nieruchomości obciążają właścicieli lokali, jeżeli zarząd nie został wybrany albowiem z mocy ustawy są oni właścicielami nieruchomości i tym samym na podstawie art. 6h u.c.p.g. są zobowiązani do zapłaty opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Jednocześnie w samej treści art. 2 ust. 3 u.c.p.g. podkreśla się, że chodzi o osoby sprawujące zarząd nieruchomością wspólną ( w tym spółdzielnię mieszkaniową).
Dodatkowo, taką wykładnię potwierdza wykładnia celowościowa. Celem opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zapewnienie finansowania funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, a w konsekwencji realizację celu jakim jest utrzymanie czystości i porządku w gminach. Ten zaś cel wiąże się z ochroną podstawowej wartości konstytucyjnych jaką jest ochrona środowiska (por. wyrok TK z dnia 6 czerwca 2006 r., sygn. akt K 23/05, OTK ZU 2006 Nr 6/A, poz. 62). Systemem gospodarowania odpadami komunalnymi objęci są wszyscy właściciele nieruchomości. Obowiązki właścicieli nieruchomości w ww. zakresie tj. utrzymanie czystości i porządku nieruchomości zostały określone m.in. w art. 5 i nast. u.c.p.g. W budynkach wielolokalowych taką funkcję pełni osoba sprawująca zarząd w odniesieniu do nieruchomości wspólnej. To do jej obowiązków należy bowiem utrzymanie w należytym porządku i czystości pomieszczeń i urządzeń budynku służących do wspólnego użytku właścicieli lokali w nieruchomości wspólnej, które generują również odpady komunalne. W odniesieniu do tej tylko nieruchomości osoba ta dysponuje wiedzą pozwalającą obliczyć opłatę.
Reasumując, obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.) oraz złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.) obciąża spółdzielnię mieszkaniową jedynie w odniesieniu do nieruchomości wspólnej.
4. Podobny sposób rozumowania należy odnieść do lokali mieszkalnych stanowiących przedmiot spółdzielczego własnościowego i lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego. Sąd oparł swoje rozumowanie jedynie na stwierdzeniu zawartym w pkcie 1.4. wyroku TK z dnia 28 listopada 2013r. sygn. akt K 17/12. Należy przypomnieć, że wyroki Trybunału Konsytucyjnego, które w sposób jednoznaczny stwierdzają zgodność, niezgodność lub brak niezgodności należą do wyroków o tzw. prostych skutkach prawnych: dana norma prawna może lub nie powinna być przedmiotem stosowania m.in. przez sądy lub organy administracji publicznej. Istotą rozstrzygnięcia Trybunału Konstytucyjnego jest jednak wiążąca ocena zgodności lub niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową, nie zaś posiadająca ten przymiot interpretacja prawa. Wyrok stwierdzający konstytucyjność przepisu prawnego rozumianego w określony sposób wiąże przedmiotowo nie co do sposobu jego wykładni, lecz co do oceny zgodności z Konstytucją (por. M. B. Wilbrandt-Gotowicz, Zakres przedmiotowy mocy wiążącej rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie pytań prawnych, [w:] Instytucja pytań prawnych w sprawach sądowoadministracyjnych, opubl. LEX i powoływane tam orzecznictwo). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zatem nie może zastępować orzeczenia sądu w danej sprawie. Zatem w wyroku swym TK stwierdził, że art. 6h i art. 6m ust. 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. i w zw. art. 2 ust. 3 u.c.p.g. są zgodne z art. 2 Konstytucji. We wspomnianym pkcie 1.4. zauważył, że art. 2 ust. 3 u.c.p.g. nie znajduje zastosowania, jeżeli w budynku wielolokalowym nie ustanowiono odrębnej własności lokalu. Sytuacja taka ma miejsce w szczególności, gdy w spółdzielczym budynku wielolokalowym lokatorzy mają spółdzielcze prawa lokatorskie do lokali mieszkalnych lub spółdzielcze własnościowe prawa do lokali. Obowiązki, o których mowa w art. 6h i art. 6m ust. 1 u.c.p.g., obciążają wówczas właściciela nieruchomości (tj. spółdzielnię mieszkaniową) zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Powyższe stwierdzenie nie wyklucza wykładni (jak to zauważył później w pkcie 1.5. TK) na kim w istocie spoczywa obowiązek podatkowy). Skoro bowiem w sytuacji, gdy nie ma lokali dla których ustanowiono odrębną własność zastosowanie będzie miał jedynie art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. a ten posługuje się bardzo szeroką definicją właściciela nieruchomości, w tym podmiotów które władają nieruchomością.
Konsekwencją zaś stanowiska przyjętego przez Sąd, który podzielam, że "nieruchomością" w rozumieniu u.c.p.g. jest również lokal stanowiący przedmiot spółdzielczego własnościowego i lokatorskiego prawa do lokalu jest to, że podmiot posiadający we władaniu taki lokal jest obowiązany do ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.) oraz złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1 u.c.p.g.). Zatem ww. obowiązki będą spoczywały na spółdzielni mieszkaniowej w odniesieniu do nieruchomości będących w jej władaniu faktycznym.
Przyjęcie bowiem, że w odniesieniu do lokali stanowiących przedmiot spółdzielczego własnościowego i lokatorskiego prawa do lokalu właścicielem nieruchomości jest jedynie spółdzielnia mieszkaniowa przeczy wyraźnej treści i intencji przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g. Jeżeli prawodawca nadał określonym wyrażeniom swoiste znaczenie prawne, to należy je rozumieć właśnie w takim znaczeniu (por. uchwała NSA z dnia 30 października 2000r. sygn. akt OPK 16/00, ONSA 2001/2/64). Ponadto jak wskazuje w swym orzecznictwie TK niezgodna z założeniem racjonalnego prawodawcy jest każda taka wykładnia, która prowadzi do wniosku, że pewien fragment przepisu jest zbędny (uchwała TK z dnia 14 czerwca 1995r. sygn. akt W 19/94, OTK 1995/1/23, Dz.U.1995/78/396). Stosując rzeczony przepis w odniesieniu do ww. lokali mamy do czynienia z dwoma podmiotami, które spełniają definicję właściciela nieruchomości w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g.: spółdzielnię mieszkaniową, której przysługuje prawo własności do lokalu i członka spółdzielni, który ma ograniczone prawo rzeczowe do tego lokalu, zważywszy na to, że ustawa nie przewiduje solidarnego obowiązku podatkowego, obowiązkiem należy obciążyć podmiot, w którego władaniu jest nieruchomość, gdyż to on generuje odpady.
Należy zauważyć, że podobną konstrukcję zastosowano w odniesieniu do podatku od nieruchomości w ustawie z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014r. poz. 849). W art. 3 ust. 1 ww. ustawy wskazano, że podatnikami podatku od nieruchomości są właściciele, posiadacze samoistni, użytkownicy wieczyści, posiadacze na mocy tytułu prawnego i bez tytułu prawnego. Przykładowo zatem, podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel nieruchomości lub obiektu budowlanego, chyba że tymi rzeczami włada posiadacz samoistny wówczas on staje się podatnikiem tego podatku.
5. Z powołanych przyczyn złożenie zdania odrębnego było uzasadnione.