I SA/Wr 557/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-01-30
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od nieruchomościpodatek rolnyłączne zobowiązanie pieniężnewznowienie postępowaniakontrola podatkowaOrdynacja podatkowadecyzja ostatecznanowe okoliczności faktyczneWojewódzki Sąd Administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych obu instancji, uznając wznowienie postępowania za nieuzasadnione z powodu braku nowych okoliczności.

Sprawa dotyczyła wznowienia postępowania podatkowego w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 rok. Organy podatkowe wznowiły postępowanie, powołując się na nowe okoliczności ujawnione podczas kontroli, dotyczące rzekomego zaniżenia powierzchni budynków i wartości budowli związanych z działalnością gospodarczą. Sąd uznał jednak, że organy posiadały wiedzę o tych faktach już w momencie wydawania pierwotnej decyzji, co czyniło wznowienie postępowania nieuzasadnionym. W konsekwencji sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, umarzając postępowanie wznowieniowe.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Kłodzko, która uchyliła wcześniejszą decyzję ustalającą łączną wysokość zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i rolnym za 2020 rok. Organy podatkowe wznowiły postępowanie, opierając się na art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, wskazując na nowe okoliczności faktyczne ujawnione podczas kontroli podatkowej. Kontrola wykazała rzekome zaniżenie powierzchni użytkowej budynków i wartości budowli związanych z działalnością gospodarczą podatników. Sąd administracyjny we Wrocławiu uznał jednak, że organy nie wykazały zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania. Sąd stwierdził, że Wójt Gminy Kłodzko posiadał wiedzę o prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącą oraz o obiektach na nieruchomości już w 1993 roku, co potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. W związku z tym, sąd uznał, że nie ujawniły się nowe okoliczności nieznane organowi w dniu wydania pierwotnej decyzji. Skoro wznowienie postępowania było nieuzasadnione, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję, a także umorzył postępowanie wznowieniowe, zasądzając jednocześnie koszty postępowania na rzecz skarżących.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. jest niedopuszczalne, jeśli organ posiadał wiedzę o okolicznościach faktycznych lub dowodach już w dniu wydania decyzji ostatecznej.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe nie wykazały zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ponieważ posiadały wiedzę o prowadzeniu działalności gospodarczej przez skarżącą i obiektach na nieruchomości już w 1993 roku, co wynikało z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W związku z tym, nie ujawniły się nowe okoliczności nieznane organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

O.p. art. 240 § 1

Ordynacja podatkowa

W sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

p.p.s.a. art. 145 § 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.

Pomocnicze

O.p. art. 243 § 1

Ordynacja podatkowa

Wskazanie co najmniej jednej przesłanki wznowienia postępowania uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.u.s.a. art. 1 § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

u.p.o.l. art. 1a § 1

Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

O.p. art. 21 § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 21 § 5

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 212

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 127

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 128

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 281 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 281 § 3

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 283

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 134 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. przez nieuzasadnione wznowienie postępowania podatkowego przez organ pierwszej instancji, wskutek wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję, pomimo iż organ – przed wznowieniem postępowania – musiał mieć pełną wiedzę o wielkości prowadzonego przez skarżącą przedsiębiorstwa, powierzchni gruntów oraz wielkości budynków.

Godne uwagi sformułowania

Tryb szczególny nie jest kontynuacją postępowania zwykłego i nie może służyć ponownemu rozpoznaniu sprawy w całości - niejako od początku. Organ podatkowy nie może wykorzystywać trybu nadzwyczajnego do ponownej pełnej weryfikacji rozliczenia wynikającego z takiej decyzji ostatecznej.

Skład orzekający

Piotr Kieres

przewodniczący

Marta Semiczek

sędzia

Iwona Solatycka

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wznowienie postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 O.p. wymaga wykazania nowych okoliczności faktycznych lub dowodów, które były nieznane organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej. Tryb wznowienia nie służy ponownej merytorycznej kontroli decyzji ostatecznej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wznowienia postępowania podatkowego i może być stosowane w sprawach, gdzie organy próbują wzruszyć decyzje ostateczne powołując się na okoliczności, które były im znane wcześniej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie trybów nadzwyczajnych w postępowaniu podatkowym i jak sądy pilnują stabilności decyzji ostatecznych. Jest to istotne dla zrozumienia granic działania organów administracji.

Sąd: Kontrola podatkowa nie usprawiedliwia wznowienia decyzji ostatecznej, jeśli organ wiedział wcześniej!

Dane finansowe

WPS: 99 713 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 557/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Piotr Kieres /przewodniczący/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 240 par. 1 pkt 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Marta Semiczek, Asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , Protokolant: starszy specjalista Paulina Wódka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie 16 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi I. B. i M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 29 lutego 2024 r. znak SKO 4121/293/2023 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2020 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w całości i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy Kłodzko z dnia 23 października 2023 r. nr RF.3123.1.25.2022; II. umarza postępowanie wznowieniowe; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu solidarnie na rzecz skarżących kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO/organ odwoławczy) z 29 lutego 2024 r. nr SKO 4121/293/2023 utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej: Wójt/organ pierwszej instancji) z 23 października 2023 r. nr RF.3123.1.25.2022 uchylającą decyzję z dnia 22 stycznia 2020 r. nr RF.3123.1062.2020 w sprawie ustalenia podatnikom I. B. i M. B. (dalej: skarżący/strona skarżąca /podatnicy) wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2020 rok oraz ustalającą podatnikom za 2020 rok wysokość należnego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 99.713,00 zł.
Jak wynika z akt sprawy, 16 lutego 2016 r. podatnicy złożyli w Urzędzie Gminy K. informację w sprawie podatku rolnego za 2016. W informacji tej podatnicy wykazali do opodatkowania podatkiem rolnym: grunty orne o łącznej powierzchni [...] ha, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych o powierzchni [...] ha oraz łąki i pastwiska o powierzchni [...] ha – wszystkie znajdujące się w obrębie Ś. W tym samym dniu podatnicy złożyli informację w sprawie podatku od nieruchomości (formularz IN-1) za 2016, w której wykazali nieruchomości związane z prowadzeniem działalności gospodarczej również w obrębie Ś. (nr działki [...]), tj. grunty o powierzchni [...] mkw, budynki o powierzchni użytkowej [...] mkw oraz budowlę o wartości 2 300,00 zł.
Decyzją (nakazem płatniczym) z dnia 22 stycznia 2020 r. nr RF.3123.1062.2020 Wójt Gminy K. ustalił podatnikom łączne zobowiązanie pieniężne za rok 2020 w wysokości 34.979,00 zł. W uzasadnieniu wymiaru wskazano, że wysokość podatku ustalono na podstawie złożonych informacji w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości oraz danych z ewidencji gruntów. Decyzja została doręczona podatnikom, a podatek we wskazanej wysokości został zapłacony.
W dniu 31 marca 2022 r. przeprowadzono u podatników kontrolę podatkową w zakresie sprawdzenia wywiązywania się z obowiązków, co do zgłoszenia do opodatkowania, zgodnie ze stanem rzeczywistym, nieruchomości oraz budynków i budowli w obrębie Ś. Jak wynika z imiennych upoważnień do kontroli z 30 marca 2022 r., kontrola objęła lata 2017-2022.
Kontrolujący ustalili, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta przez podatników 6 września 1993 r. (w formie aktu notarialnego). Następnie ustalono, że z zawiadomienia z 1 marca 2022 r. o zmianach w danych w ewidencji gruntów i budynków, wynika, że działka gruntu nr [...], AM_[...] obręb Ś. położona w Ś. [...], dla której Sąd Rejonowy w K. Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą o nr [...] (sporna działka), sklasyfikowana jest jako tereny przemysłowe Ba, posiada powierzchnię [...] mkw (a nie jak zgłoszono wcześniej [...] mkw) i jest zabudowana siedmioma budynkami o łącznej powierzchni zabudowy [...] mkw. Kontrolujący przeanalizowali wyciąg z inwentaryzacji budowalnej budynków sporządzony w sierpniu 2021 r. przez S. S.A. (dzierżawca części powierzchni), pismo Wójta Gminy K. z 10 grudnia 1993 r. w sprawie zmiany sposobu użytkowania pomieszczeń magazynowych położonych na przedmiotowej nieruchomości oraz dokonali oględzin przedmiotowej działki. W konsekwencji kontrolujący ustalili, że podatnicy zgłosili do opodatkowania budynki na spornej działce w sposób nieprawidłowy. Zaniżono znacznie powierzchnię użytkową posiadanych budynków oraz wartość budowli posadowionych na tej działce. Wobec tych ustaleń zaznaczono, że podatnicy powinni złożyć korekty informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych w celu wykazania do opodatkowania podatkiem od nieruchomości od stycznia 2017 r. nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, tj. grunty o powierzchni [...] mkw, powierzchnię użytkową siedmiu budynków ustaloną zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 70 ze zm., dalej: u.p.o.l.) oraz budowle według wartości rynkowej lub wartości określonej w księgach rachunkowych. Protokół kontroli nr [...] został sporządzony i podpisany w dniu 14 kwietnia 2022 r.
Wobec treści protokołu kontroli, podatnicy złożyli 28 kwietnia 2022 r. korekty informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych. Jednocześnie wyjaśnili, że część budynków nie nadaje się do użytkowania, zaś pozostała część została podzielona na potrzeby działalności gospodarczej I. B. oraz na potrzeby gospodarstwa rolnego, które prowadził M. B.
Postanowieniem z 9 maja 2022 r. Wójt Gminy K. wznowił z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości m.in. za 2020 rok w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy K. z 22 stycznia 2021 r. (dalej: postanowienie wznowieniowe) w związku z przeprowadzoną kontrolą podatkową. W uzasadnieniu Wójt wskazał, że powziął wątpliwości, co do poprawności sposobu wykazania do opodatkowania podatkiem od nieruchomości podatników, dlatego przeprowadził u nich kontrolę podatkową zakończoną protokołem kontroli z 14 kwietnia 2022 r. Z uwagi na fakt, że wspomniana kontrola podatkowa wykazała nieprawidłowości, a podatnicy złożyli korektę informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych wraz z wyjaśnieniami, Wójt przyjął, że należy wznowić postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną. W tym zakresie Wójt powołał przepis art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: O.p.) zgodnie, z którym "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję". Wójt stwierdził przy tym, że kwestia dokonania ustalenia zobowiązania podatkowego może zostać rozstrzygnięta tylko w następstwie wyeliminowania z obrotu prawnego dotychczasowej decyzji i wydania nowej decyzji ustalającej wysokość tego zobowiązania.
Po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, Wójt ostatecznie decyzją z 23 października 2023 r. uchylił decyzję z 22 stycznia 2020 r. w sprawie ustalenia podatnikom wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2020 rok i ustalił wysokość tego zobowiązania na kwotę 99.713,00 zł.
W uzasadnieniu decyzji w zakresie wznowienia postępowania podatkowego organ podatkowy pierwszej instancji wskazał, że w sprawie wystąpiła nowa okoliczność faktyczna. Mianowicie cała sporna nieruchomość wraz z budynkami i budowlami na niej posadowionymi związana jest z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącą, a powierzchnia budynków jest większa niż dotychczas deklarowana przez podatników do opodatkowania. Również wartość budowli podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości różni się od wartości zgłoszonej organowi podatkowemu. Tą nową okoliczność faktyczną organ podatkowy ujawnił w trakcie kontroli podatkowej przeprowadzonej w 2022 roku. Zdaniem organu podatkowego, skoro ta nowa okoliczność faktyczna nie została wcześniej uwzględniona, to postępowanie należało wznowić i zgodnie z przepisem art. 245 § 1 pkt 1 O.p., decyzję dotychczasową uchylić i orzec co do istoty sprawy.
Orzekając co do meritum organ przyjął do wyliczeń grunty o powierzchni [...] mkw, budynki o powierzchni użytkowej [...] mkw (w miejsce zadeklarowanej przez podatników powierzchni [...] mkw) oraz w zakresie budowli przyjął wartość 38 776,62 zł (zamiast zadeklarowanej przez podatników wartości 2 300,00 zł). W rezultacie organ podatkowy pierwszej instancji ustalił łączne zobowiązanie pieniężne w podatku od nieruchomości i w podatku rolnym za 2020 rok na kwotę 99.713,00 zł.
Utrzymując w mocy rozstrzygnięcie Wójta, SKO wywodziło, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 § 1 O.p. Wskazanie co najmniej jednej przesłanki wznowienia postępowania uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania. Przedmiotem postępowania wznowieniowego jest zbadanie czy zaszły wyjątkowe okoliczności określone w art. 240 § 1 O.p. W ocenie SKO nową okolicznością faktyczną było uzyskanie w toku kontroli podatkowej informacji o tym, że skarżąca prowadząca działalność gospodarczą wprowadziła w 1996 r. do ewidencji środków trwałych nieruchomość nabytą przez podatników 6 września 1993 r. oraz amortyzuje go. Ponadto nową okolicznością faktyczną było – zdaniem SKO – ujawnienie w toku kontroli podatkowej, że podatnicy zaniżyli wartość budowli oraz zaniżyli podstawę opodatkowania budynków. W konsekwencji SKO przyjęło, że wznowienie postępowania było dopuszczalne.
Odnosząc się do meritum sprawy organ odwoławczy przyjął, że spór w niniejszej sprawie dotyczy związku przedmiotowej nieruchomości z działalnością gospodarczą prowadzoną przez skarżącą. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, SKO przyjęło, że do opodatkowania budynków i gruntów będących w posiadaniu przedsiębiorcy i stanowiących element jego przedsiębiorstwa najwyższą stawką podatkową wystarczy związek budynków z działalnością gospodarczą. Nie jest natomiast konieczne wykazanie faktycznego ich wykorzystywania w działalności gospodarczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego strona skarżąca zaskarżyła decyzję organu odwoławczego w całości i wniosła o jej uchylenie. Skarżący zarzucili po pierwsze naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy, a w tym w szczególności wskazali na naruszenie szeregu przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Po drugie skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania (ordynacji podatkowej), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym naruszenie art. 240 § 1 ust. 5 O.p. przez nieuzasadnione wznowienie postępowania podatkowego przez organ pierwszej instancji, wskutek wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję, pomimo iż organ – przed wznowieniem postępowania – musiał mieć pełną wiedzę o wielkości prowadzonego przez skarżącą przedsiębiorstwa, powierzchni gruntów oraz wielkości budynków.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca podniosła m.in., że jej zdaniem nie istniały podstawy prawne, które uzasadniałyby wznowienie postępowania. W szczególności – zdaniem strony skarżącej – taką podstawą nie jest przepis art. 240 § 1 pkt 5 O.p., ponieważ przed wykonaniem czynności kontrolnych organ musiał mieć wiedzę o prowadzonym przez skarżącą przedsiębiorstwie, rozmiarze działki i powierzchni budynków. W konsekwencji wznowienie postępowania było bezpodstawne.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć rozpatrywanie wszystkich zarzutów nie było niezbędne.
Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei na mocy art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w tej sprawie nie ma zastosowania.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej jest decyzja SKO finalizująca w drugiej instancji szczególny rodzaj postępowania, o którym mowa w przepisach Rozdziału 17 O.p. – wznowienie postępowania. Instytucja wznowienia postępowania (obok stwierdzenia nieważności) daje możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym została ona wydana, było dotknięte wadą określoną w poszczególnych punktach art. 240 § 1 O.p. Przepis art. 240 § 1 O.p. wymienia trzynaście podstaw wznowienia postępowania. Wskazanie, co najmniej jednej z nich uzasadnia wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 O.p.). Możliwość podważenia decyzji ostatecznej stanowi odstępstwo od zasady dwuinstancyjności postępowania oraz stabilności decyzji ostatecznych (art. 127 i 128 O.p.). Z powyższego założenia wynika, że tylko wyraźnie określone przyczyny, stanowiące o najdalej idących wadliwościach decyzji lub poprzedzającego ją postępowania, mogą prowadzić do wzruszenia decyzji ostatecznej w administracyjnym toku instancji (tak np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2018 r., sygn. akt II FSK 1028/17, wszystkie powoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl-CBOSA). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że postępowanie wznowieniowe, jako postępowanie nadzwyczajne, nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (niezależnie, czy na podstawy wznowienia powołuje się podatnik czy organ podatkowy), ponieważ nie jest to kontynuacja postępowania zwykłego. Toczy się ono tylko w zakresie oceny, czy zachodzą przesłanki wskazane w art. 240 O.p. (wyroki NSA: z 13 stycznia 2010 r., sygn. akt I FSK 1735/08, z 8 marca 2017r., sygn. akt II FSK 307/15).
Wznawiając z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości m.in. za 2021 rok w sprawie zakończonej decyzją ostateczną postanowieniem z 9 maja 2022 r. Wójt powołał art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. A zatem cytowany przepis może mieć zastosowanie, gdy spełnione zostaną łącznie wymienione przesłanki: po pierwsze, zostaną ujawnione nowe okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy; po drugie - te okoliczności faktyczne lub dowody musiały istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej; po trzecie - te nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję.
W uzasadnieniu postanowienia z 9 maja 2022 r. Wójt powołał się na wyniki kontroli zakończonej protokołem kontroli z 14 kwietnia 2022 r. W rezultacie przeprowadzonych czynności – wywodzi organ – ustalono, że podatnik błędnie wykazał do opodatkowania podatkiem od nieruchomości sporną działkę w zakresie: gruntów, budynków, budowli.
Istotnym w sprawie jest to, że podatnicy złożyli informacje z zakresu podatku od nieruchomości i podatku rolnego. W takiej sytuacji w oparciu o przepisy art. 21 § 3 i § 5 O.p. Wójt miał możliwość wydać decyzję o łącznym zobowiązaniu podatkowym akceptując dane wynikające ze złożonych przez podatników informacji. Miał jednak możliwość weryfikacji podanych przez podatników danych w ramach czynności sprawdzających albo postępowania podatkowego albo kontroli podatkowej. W rozpatrywanej sprawie Wójt skorzystał z pierwszej możliwości i wydał decyzję o łącznym zobowiązaniu podatkowym, bazując w całości na danych wynikających z informacji podatników. Należy wskazać, że na mocy art. 212 O.p. organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Z kolei po upływie terminu do wniesienia odwołania, decyzja ta zyskała walor decyzji ostatecznej i mogła zostać wzruszona już tylko w ściśle określonych przypadkach, w tym w trybie wznowienia postępowania.
W tym miejscu wskazać należy - mając na uwadze funkcjonowanie w obrocie prawnym ostatecznej decyzji - że organ podatkowy nie może wykorzystywać trybu nadzwyczajnego do ponownej pełnej weryfikacji rozliczenia wynikającego z takiej decyzji ostatecznej. Tryb szczególny nie jest kontynuacją postępowania zwykłego i nie może służyć ponownemu rozpoznaniu sprawy w całości - niejako od początku. Analiza przedstawionych Sądowi akt administracyjnych, kolejność chronologiczna podejmowanych przez organ czynności, zakres postępowania kontrolnego, a następnie podatkowego wskazuje właśnie na pełną kontrolę rozliczenia podatku od nieruchomości, które to rozliczenia sam organ pierwszej instancji już raz ustalił ostateczną decyzją. Wskazać należy w szczególności, że organ wydał decyzję, która zyskała walor ostateczności. Następnie przeprowadził kontrolę u podatników nie wskazując przy tym na żadną z przesłanek wznowienia postępowania. Organ wskazał, że chodzi o sprawdzenie wywiązywania się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego w zakresie zgłoszenia do opodatkowania, zgodnie ze stanem rzeczywistym, nieruchomości oraz budynków i budowli na działce nr [...] obręb Ś. Powołał się przy tym na przepisy art. 281 § 1 i § 3 O.p. oraz art. 283 O.p. tak jakby decyzja ostateczna nie została jeszcze wydana. O nieprzywiązywaniu wagi przez organ do ostateczności wydanych decyzji świadczy również chociażby pouczenie zawarte w protokole kontroli podatkowej. Wskazano tam na prawo podatników do złożenia – po zakończeniu kontroli podatkowej – korekt deklaracji na podatek od nieruchomości lub informacji o nieruchomościach. Nie było to jednak pouczenie prawidłowe wobec istniejącej w obrocie prawnym decyzji ostatecznej. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania kontrolnego, organ postanowił wznowić z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej już decyzją ostateczną wskazując na treść art. 240 § 1 pkt 5 O.p. powołując się na wyniki kontroli przeprowadzonej u podatników w kwietniu 2022 r.
Tymczasem podjęte przez organ czynności w zakresie weryfikacji złożonej przez podatników informacji w sprawie podatku od nieruchomości (formularz IN-1) powinny mieć miejsce przed wydaniem decyzji ostatecznej w sprawie ustalenia podatnikom wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego w podatku od nieruchomości i podatku rolnym za 2020 rok.
Ponadto, zdaniem Sądu, w przeprowadzonym postępowaniu wznowieniowym Wójt nie wykazał zaistnienia przesłanki wznowieniowej. Wójt nie może zasłaniać się niewiedzą na temat prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej, skoro informacja ta jest ogólnie dostępna w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Ponadto skarżąca – w kontaktach z Wójtem – posługiwała się pieczęcią działalności gospodarczej. Podobną uwagę należy poczynić, jeśli chodzi o budynki posadowione na przedmiotowej działce. W tym względzie należy zwrócić uwagę na znajdujące się w aktach administracyjnych następujące dokumenty w postaci:
- kopii zaświadczenia z 5 listopada 1993 r. wydanego przez Oddział Gospodarki Przestrzennej i Nadzoru Budowlanego Urzędu Rejonowego w K. stwierdzającego, że "baza magazynowa nr [...] o kubaturze 16 930 m3 i pow. zab. [...] mkw – wybudowana została w Gminie K., obręb Ś., AM[...] dz. Nr [...]";
- kopii pisma skarżącej (z podaniem nazwy firmy: Z.) z 23 listopada 1993 r., którym zwraca się z prośbą do Wójta Gminy K. o wydanie opinii o zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego zamierzenia inwestycyjnego na działce nr [...] AM-[...] obręb Ś. gm. K. obejmującego zmianę sposobu użytkowania magazynu na Z.(1) produkujący prefabrykowane elementy ścienne i stropowe drewniane o zatr. średnim 35 osób;
- kopii pisma Wójta Gminy K. ([...]) z 10 grudnia 1993 r. stanowiące odpowiedź na ww. pismo skarżącej;
- kopii decyzji nr 358/II/93 z 29 listopada 1993 r. wydaną przez Urząd Gminy K. w sprawie udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania hali magazynowej położonej w Ś. nr [...], na działce nr [...] (AM-[...]) gm. K.
Ze wskazanych dokumentów wynika, że Wójt miał wiedzę zarówno o prowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej, jak i o obiektach znajdujących się na przedmiotowej nieruchomości już w 1993 r. Wtedy bowiem skarżąca – działająca w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej – zwróciła się z wnioskiem o udzielenie pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania hali magazynowej i takie pozwolenie od Wójta uzyskała. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że w sprawie organy obu instancji w zakresie powołanej podstawy wznowienia z art. 240 § 1 pkt 5 O.p. nie wykazały wyjścia na jaw nowych okoliczności nieznanych Wójtowi w dniu wydania decyzji ostatecznej.
Sąd w oparciu o powyższe uznał, za zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., którym to naruszeniem dotknięte są rozstrzygnięcia organów obu instancji i ma ono bezpośredni wpływ na decyzje zarówno SKO jak i organu pierwszej instancji. W takiej zaś sytuacji Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. obowiązany był uchylić oba rozstrzygnięcia i orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Skoro podstawą uchylenia było samo uruchomienie trybu wznowieniowego, to rozpatrywanie pozostałych zarzutów skargi i analiza postępowania wznowieniowego, które nie powinno być wszczęte, jest zbędne. Z kolei na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie, dlatego Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.
W związku z uwzględnieniem skargi Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, obejmujący zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi (200 zł), opłaty od pełnomocnictwa udzielonego pełnomocnikowi strony skarżącej (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej (480 zł).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI