SA/Rz 1501/03

SA/Rz 1501/03 - Wyrok WSA w Rzeszowie
Data orzeczenia
2004-04-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2003-10-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie
Sędziowie
Helena Rydzik /przewodniczący/
Jacek Surmacz
Maria Piórkowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
FSK 1846/04 - Wyrok NSA z 2005-03-23
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Helena Rydzik Sędziowie NSA Jacek Surmacz NSA Maria Piórkowska (spr.) Protokolant: ref. staż. T.Tochowicz po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi M. F., W. Ż. wspólników Spółki Cywilnej "A" w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] września 2003r. Nr: [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające postanowienie Urzędu Skarbowego w dnia [...] czerwca 2003r. [...], II. określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz M. F. i W. Ż. wspólników Spółki Cywilnej "A" solidarnie kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego.
Uzasadnienie
SA/Rz 1501/03
U z a s a d n i e n i e
Postanowieniem z dnia [...] września 2003r. [...] Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia M. F., W. Ż. wspólników spółki cywilnej -A." utrzymał w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego z dnia [...] czerwca 2003r znak; [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania podania w sprawie wyrażenia zgody na zmniejszenie podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących zakupy dokonane przed dniem utraty zwolnienia z podatku VAT.
Jako podstawę prawną postanowienie organ powołał art. 216 i art. 169 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137,poz.926 ze zm./. W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu 21 maja 2003r., do Urzędu Skarbowego, wpłynął wniosek o przyznanie prawa do zmniejszenia podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z faktur dokumentujących zakupy dokonane przed dniem utraty zwolnienia z podatku VAT podpisany przez pełnomocnika spółki cywilnej- W. K. W oparciu o treść art. 169 § l i 2 ustawy Ordynacja podatkowa, postanowieniem z dnia [...] maja 2003r. organ wezwał spółkę do uzupełnienia wniosku przez, między innymi, dołączenie pełnomocnictwa dla W. K. udzielonego przez Spółkę. Zdaniem organu, przedłożone pełnomocnictwo obejmowało jedynie reprezentowanie M. F., nie zaś spółki cywilnej której dotyczyła prowadzona sprawa.
Do kompetencji organu odwoławczego - w toku postępowania odwoławczego - należy zbadanie w pierwszej kolejności czy odwołanie (w tym przypadku zażalenie) zostało wniesione z zachowaniem terminu do jego wniesienia, jak również zbadanie czy pismo wniesione zostało przez podmiot uprawniony do wniesienia odwołania (zażalenia). Stosownie do art.133 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz.926 z późn.zm./ legitymację do wniesienia odwołania ma strona, strona może jednak działać przez pełnomocnika. Wówczas - stosownie do art.137 §2 Ordynacji podatkowej -pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone ustnie do protokółu. Z treści zażalenia na postanowienie Urzędu Skarbowego wynika, iż zostało wniesione przez M. F., wspólnika spółki cywilnej -A." działającego przez pełnomocnika W. K.
Stosownie do powyższego pismo zostało podpisane przez W. K. Nie kwestionując faktu, iż z pismem wystąpił jeden ze wspólników (z umowy spółki cywilnej -A." wynika iż każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia spraw spółki; również spółkę może reprezentować każdy ze wspólników samodzielnie) Izba Skarbowa wezwała spółkę do usunięcia braków w przedmiotowym zażaleniu, stosownie do dyspozycji art.169 §1 ordynacji podatkowej.
W piśmie z dnia 13.08.2003r. znak: [...] wyjaśniono, iż w aktach sprawy brak jest pełnomocnictwa W. K. do reprezentowania spółki cywilnej w postępowaniu odwoławczym. Wobec tego wezwano spółką do przedłożenia stosownego pełnomocnictwa lub też osobiste podpisanie zażalenia.
Równocześnie pouczono spółkę, iż powyższej czynności należy dokonać w terminie 7 dni, zaś niewypełnienie warunku spowoduje pozostawienie zażalenia bez rozpatrzenia. Przedmiotowe pismo strona oraz W. K. otrzymali w dniu 18.08.2003, tak wiec termin do usunięcia braków upływał z dniem 25.08.2003r. W dniu 26.08.2003r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym 25.08.2003r.) wpłynęło do Izby Skarbowej pełnomocnictwo udzielone przez wspólników spółki cywilnej -A." dla W. K.
Zgodnie z treścią dokumentu wspólnicy M. F. i W. Ż. upoważniają W. K. do prowadzenia w ich imieniu czynności związanych z każdym postępowaniem oraz podpisywania deklaracji podatkowych, jak również do występowania w ich imieniu, do składania wszelkich oświadczeń i wniosków przed wszystkimi organami, a także do reprezentowania ich przed sądami w charakterze strony, wnioskodawcy, uczestnika postępowania i do udzielania w ich imieniu dalszych pełnomocnictw. Pełnomocnictwa udzielono w dniu 21.08.2003r., pełnomocnik podpisał je w dniu 22.08.2003r.
W wyniku analizy przedmiotowego dokumentu Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż niewypełniony został warunek o którym była mowa w piśmie Izby Skarbowej z dnia 13.08.2003r. znak: [...].
Celem wskazanego wezwania było potwierdzenie, że istotnie - zgodnie z treścią zażalenia na postanowienie Urzędu Skarbowego - w dacie jego składania W. K. był umocowany do reprezentacji spółki A.
W tym celu zwrócono się o przedłożenie stosownego pełnomocnictwa.
Zażalenie na postanowienie zostało wniesione w dniu 24.06.2003r., tak więc - biorąc pod uwagę datę widniejącą na dostarczonym do Izby Skarbowej pełnomocnictwie - należy jednoznacznie stwierdzić, iż w dacie złożenia zażalenia W. K. nie posiadał legitymacji do działania w imieniu spółki, w tym do podpisywania w jej imieniu jakichkolwiek dokumentów.
Pełnomocnictwo bowiem działa od daty jego udzielenia - w tym przypadku od dnia 21.08.2003r.
Z uwagi na to, ze Spółka nie przedłożyła stosownego pełnomocnictwa, jak również nie dokonała czynności osobistego podpisania zażalenia- nie został wypełniony warunek wskazany pismem z dnia 13 sierpnia 2003r., co w konsekwencji skutkuje pozostawieniem zażalenia bez rozpoznania.
Na postanowienie to M. F. wspólnik Spółki Cywilnej -A." w K. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu skarżący naprowadził, ze udzielając pełnomocnictwa W. K. w dniu 24 maja 2002r. udzielił go w pełnym zakresie, co zostało zapisane w jego treści. Pełnomocnictwa dotyczyło reprezentowania w każdej sprawie, także przyszłej w której miał występować jako wspólnik spółki cywilnej. Odebranie możliwości reprezentowania przez pełnomocnika jest naruszeniem obowiązującego prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w postanowieniu dodatkowo naprowadzając, że skarżący, w miejsce dopełnienia żądanych formalności które umożliwiłyby rozpatrzenie wniosku wdał się w spór prawny który bezpośrednio nie może doprowadzić do korzystnego dla niego rozstrzygnięcia w zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;
Na podstawie art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przy zastosowaniu przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/.
Stosownie do treści art. l § l i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz.1269/ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje i postanowienia administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 / nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z treścią art. 133 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa /Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm./ stroną w postępowaniu podatkowym może być osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, zaś zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych w sprawach podatkowych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, jeżeli przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej - art. 135 Ordynacji podatkowej.
Zdolność administracyjno-prawną spółki cywilnej w zakresie poszczególnych podatków określają ustawy regulujące zasady opodatkowania, a zatem zasadnie przyjęły orzekające w sprawie organy, że w oparciu o treść art. 5 ust. l pkt. l ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11 poz. 50 ze zm./, spółka cywilna jest stroną postępowania jako podatnik od towarów i usług.
Wskazać jednak należy, że charakter prawny spółki cywilnej unormowany jest w art. 860-875 kodeksu cywilnego, a w świetle których to przepisów jest ona jednostką organizacyjną nie posiadającą osobowości prawnej. Na gruncie przepisów prawa cywilnego spółka cywilna nie może być podmiotem stosunków cywilnoprawnych, gdyż jest jedynie zespołem wspólników nie wyposażonym w osobowość prawną, która mogłaby być przeciwstawiona podmiotowości prawnej wspólników; podmiotami są tylko wspólnicy /patrz uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 1993r IIICZP 176/92-OSNCP 10/171/. Czynności prawne podejmowane w ramach i w realizacji działalności gospodarczej spółki pozostają czynnościami i działalnością samych wspólników /patrz uchwala Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1996r. III CZP 111/95-OSNPC5/63/.
Konsekwencją charakteru prawnego spółki cywilnej jest prawo reprezentowania spółki, a więc reprezentowania wszystkich wspólników polegające na prawie dokonywania czynności prawnych z osobami trzecimi, czyli do działania na zewnątrz, gdy tymczasem prowadzenie spraw spółki, uregulowane art. 865 k.c. dotyczy jej stosunków wewnętrznych. Jak to wynika z treści art. 866 k.c., w braku odmiennej umowy lub uchwały wspólników każdy wspólnik jest umocowany do reprezentowania spółki w takich granicach, w jakich jest uprawniony do prowadzenia jej spraw. Oznacza to, że prawo reprezentowania spółki może wynikać z treści umowy spółki czy też opierać się na upoważnieniu udzielonym w uchwale wspólników podjętej zgodnie z postanowieniami umowy. Dopiero gdy kwestia reprezentowania spółki nie została w sposób szczególny uregulowana w umowie spółki lub w uchwale wspólników, to każdy wspólnik ma prawo reprezentowania spółki w granicach, w których jest uprawniony do prowadzenia sprawa spółki.
W rozpoznawanej sprawie, z umowy spółki cywilnej zawartej w dniu 17 grudnia 2002r. między W. Ż. i M. F. wynika, że każdy wspólnik jest uprawniony i zobowiązany do prowadzenia sprawa spółki /§ 4 pkt. l/, a spółkę może reprezentować każdy ze wspólników samodzielnie /§ 4 pkt.2/. Oznacza to, że do podejmowania czynności, w tym również w zakresie podatku od towarów i usług, uprawniony jest samodzielnie każdy ze wspólników . Wiążącej wg umowy spółki cywilnej do samodzielnej reprezentacji spółki przez każdego wspólnika nie zmienia ustanowienie przez tego wspólnika pełnomocnika dla określonych czynności, a te, przez niego dokonane, w ramach umocowania, są dokonane również na rzecz spółki. Pełnomocnictwo bowiem było umocowane przez wspólnika posiadającego samodzielne prawo reprezentowania spółki cywilnej.
Z przyczyn wyżej podniesionych, Sąd działając na podstawie art. 132, art. 142 § l, art. 145 § l pkt. l lita, art. 152, art. 200, art. 211 i art. 212 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ orzekł jak w sentencji.