Orzeczenie · 2022-04-28

I SA/Wr 525/21

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Miejsce

Wrocław

Data

2022-04-28

NSApodatkoweWysokawsa

VATfakturaaportnieruchomościwyłudzenie VATart. 108 ust. 1 uVATzasada neutralności VATdobra wiarakorekta fakturypostępowanie podatkowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę spółki A sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego. Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za grudzień 2013 r., gdzie spółka B (której A sp. z o.o. była sukcesorem) wystawiła fakturę VAT na kwotę 6.454.959,00 zł z tytułu aportu prawa wieczystego użytkowania nieruchomości. Organy podatkowe uznały, że transakcja miała na celu wyłudzenie VAT i zastosowały art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, nakładając obowiązek zapłaty podatku na spółkę B. Skarżąca kwestionowała zasadność zastosowania tego przepisu, argumentując m.in. naruszenie zasady neutralności VAT, naruszenia przepisów postępowania oraz brak uwzględnienia faktur korygujących. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. Sąd uznał, że organy podatkowe zbyt formalistycznie zastosowały art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, nie uwzględniając specyficznych okoliczności sprawy. Podkreślono, że spółka B była instrumentalnie wykorzystywana przez swojego ówczesnego prezesa, S. M., do realizacji jego własnych celów, co wyrządziło spółce szkodę. Sąd wskazał, że ryzyko uszczuplenia dochodów budżetowych zostało wyeliminowane przez wcześniejsze decyzje wobec innych spółek w łańcuchu transakcji, co zgodnie z orzecznictwem TSUE wyklucza stosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT jako dodatkowej sankcji. Sąd nakazał organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tej wykładni, w tym kwestii prawidłowości faktur korygujących.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja art. 108 ust. 1 ustawy o VAT w kontekście działań oszukańczych i instrumentalnego wykorzystania spółki, a także znaczenie eliminacji ryzyka uszczuplenia dochodów budżetowych dla zastosowania tego przepisu.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności sprawy, w których spółka była ofiarą działań swojego zarządu. Kluczowe jest wykazanie braku ryzyka uszczuplenia dochodów budżetowych.

Zagadnienia prawne (5)

Czy zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT jest dopuszczalne, gdy ryzyko uszczuplenia dochodów budżetowych zostało wyeliminowane przez inne decyzje podatkowe?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, który ma charakter prewencyjny i służy zapobieganiu uszczupleniu dochodów budżetowych, nie jest dopuszczalne, gdy ryzyko to zostało już wyeliminowane przez inne decyzje podatkowe wobec innych podmiotów w łańcuchu transakcji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że art. 108 ust. 1 ustawy o VAT i art. 203 Dyrektywy VAT mają charakter prewencyjny i służą zapobieganiu nadużyciom. Jeśli ryzyko uszczuplenia dochodów budżetowych zostało wyeliminowane (np. przez zakwestionowanie prawa do odliczenia VAT u innych spółek), nie ma podstaw do stosowania tego przepisu jako dodatkowej sankcji, co potwierdza orzecznictwo TSUE.

Czy spółka może ponosić odpowiedzialność z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT za działania swojego prezesa, jeśli spółka była przez niego instrumentalnie wykorzystywana i poniosła szkodę?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli spółka była instrumentalnie wykorzystywana przez prezesa zarządu do realizacji jego własnych celów, sprzecznych z interesami spółki i jej wierzycieli, a działania te wyrządziły spółce szkodę, nie można przypisać spółce złej wiary i obciążać jej odpowiedzialnością z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że spółka B była ofiarą 'wrogiego przejęcia' zarządu przez S. M., który działał wbrew jej interesom i wierzycielom, wystawiając fakturę VAT w celu wyłudzenia VAT. Działania te nie odzwierciedlały woli spółki, a faktura nie została ujawniona nowemu zarządowi. W takich okolicznościach nie można przypisać spółce złej wiary.

Czy faktury korygujące mogą być uwzględnione, jeśli zostały złożone po zakończeniu kontroli podatkowej, ale w szczególnych okolicznościach sprawy?

Odpowiedź sądu

Tak, w szczególnych okolicznościach sprawy, gdzie spółka była ofiarą działań prezesa, późniejsze złożenie faktur korygujących powinno być rozpatrzone, zwłaszcza jeśli ryzyko uszczuplenia dochodów budżetowych zostało wyeliminowane.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy podatkowe zbyt formalistycznie odrzuciły faktury korygujące ze względu na późne ich złożenie. W kontekście działań S. M. i faktu, że spółka B była ofiarą, należy ponownie zbadać skutki prawne korekt, zwłaszcza że ryzyko uszczuplenia dochodów budżetowych zostało wyeliminowane.

Czy postępowanie podatkowe powinno zostać zawieszone w związku z toczącym się postępowaniem karnym przeciwko osobie odpowiedzialnej za działania spółki?

Odpowiedź sądu

Nie, postępowanie podatkowe nie musi być zawieszone, ponieważ organy podatkowe samodzielnie gromadzą i oceniają materiał dowodowy, a zagadnienie wstępne musi dotyczyć kwestii materialnoprawnych uniemożliwiających wydanie decyzji.

Uzasadnienie

Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zagadnienie wstępne, o którym mowa w art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, dotyczy kwestii materialnoprawnych, które uniemożliwiają wydanie decyzji. W tej sprawie organy mogły samodzielnie dokonać ustaleń faktycznych i oceny dowodów, bez oczekiwania na rozstrzygnięcie postępowania karnego.

Czy należy badać rzeczywistą datę wystawienia faktury VAT, jeśli istnieje podejrzenie jej antydatowania w kontekście oszustwa podatkowego?

Odpowiedź sądu

Tak, w sytuacji podejrzenia antydatowania faktury w kontekście oszustwa podatkowego, należy zbadać rzeczywistą datę jej wystawienia, ponieważ może to mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe niezasadnie uznały za nieuzasadnione prowadzenie postępowania w zakresie określenia daty wystawienia kwestionowanej faktury. Istniały sprzeczne zeznania świadków i decyzja innego organu wskazująca na antydatowanie, co mogło mieć wpływ na ocenę sytuacji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Uchylono w całości zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Przepisy (35)

Główne

uVAT art. 108 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Przepis ma charakter prewencyjny i służy zapobieganiu uszczupleniu dochodów budżetowych. Nie może być stosowany jako dodatkowa sankcja, jeśli ryzyko uszczuplenia zostało wyeliminowane.

Pomocnicze

Dyrektywa VAT art. 203

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Każda osoba, która wykazuje VAT na fakturze, jest zobowiązana do zapłaty VAT. Ma na celu zapobieganie niebezpieczeństwu uszczuplenia dochodów podatkowych.

O.p. art. 70 § § 1