I SA/Wr 521/23

I SA/Wr 521/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-01-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Stankiewicz-Rajchman
Jarosław Horobiowski /przewodniczący/
Tomasz Trybuszewski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Czystość i porządek
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 121 par. 1,  art. 122,  art. 123 par. 1,  art. 187 par. 1,  art. 191,  art. 210 par. 1 pkt 6,  art. 210 par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 1469
art. 6ka, art. 6q
Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman Asesor WSA Tomasz Trybuszewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 14 kwietnia 2023r. nr SKO/41/CP-53/2022 w przedmiocie opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia 9 listopada 2022r. Nr PO.3137.4.328.2022.MW ; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze na rzecz strony skarżącej kwotę 277 zł (dwieście siedemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Spółdzielni Mieszkaniowej w B. (dalej : Skarżący, Strona, Spółdzielnia) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze (dalej : SKO, organ odwoławczy, Kolegium) z dnia 14 kwietnia 2023r. nr SKO/41/CP-53/2022 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. (Burmistrz, organ I instancji) z dnia 9 listopada 2022r. Nr PO.3137.4.328.2022.MW określającą wysokość opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w B., przy ulicy [...] (dalej: nieruchomość), za miesiąc wrzesień 2022r. w wysokości 6.912,00 zł.
Organ I instancji wskazał, że w dniach 13.09.2022r. oraz 28.09.2022r. zgodnie z umową nr [...] zawartą w dniu 29.01.2021r. firma odbierająca odpady tj. G. Sp. z o.o. w B. (dalej G.) przeprowadziła kontrolę zgodności odbieranych odpadów komunalnych ze złożoną przez Spółdzielnię deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w B. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta i gminy B. Stwierdzono, iż na nieruchomości nie dopełniono obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Na tę okoliczność firma odbierająca odpady sporządziła protokoły: Protokół nr [...] spisany w dniu 13.09.2022r. oraz Protokół nr [...] spisany w dniu 28.09.2022r. Na potwierdzenie powyższego została wykonana dokumentacja zdjęciowa. O zaistniałym przypadku powiadomiony został Burmistrz oraz Strona. W tej sytuacji Burmistrz uznał, iż zaistniały przesłanki faktyczne i prawne do wszczęcia, na podstawie art. 6ka ust. 1-3 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2022r. poz.1297 t.j. - dalej jako u.p.c.g.), postanowieniem z 14.10.2022r., postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość.
Organ I instancji wskazał na § 1 pkt 3 uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] lipca 2022 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia stawki tej opłaty zgodnie z którym ustala się stawkę opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości, o której mowa w ust.1 nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, w wysokości stanowiącej czterokrotność stawki, o której mowa w ust. 2, w kwocie 96,00 zł od każdej osoby zamieszkującej daną nieruchomość. Burmistrz stwierdził, że opłatę podwyższoną określono w wysokości 6.912,00 zł, stanowiącej iloczyn liczby osób zamieszkujących nieruchomość (72 osoby), stawki opłaty (96,00 zł ) oraz liczby miesięcy ( wrzesień 2022r.).
Od decyzji tej Strona złożyła odwołanie.
SKO po rozpatrzeniu odwołania wskazało, że z akt sprawy wynika, że podczas odbioru odpadów komunalnych z nieruchomości, pracownicy podmiotu wywożącego odpady - G., ujawnili i udokumentowali w dniu 13 września 2022 r. w pojemniku na odpady zmieszane, BIO, Metale i Tworzywa Sztuczne oraz Szkło zawartość innych frakcji w ilości ponad 5% udziału masowego o pobranej reprezentacyjnej próby. W dniu 28 września 2022 r. podmiot wywożący odpady ponownie ujawnił nieprawidłowości, w pojemnikach na odpady zmieszane, Metale i Tworzywa Sztuczne oraz Szkło ujawniono zawartość innych frakcji wyniosła ponad 5% udziału masowego o pobranej reprezentacyjnej próby (protokół [...]- w aktach sprawy). SKO wskazało, że pismem z dnia 21 września 2022 r. została o tym powiadomiona Spółdzielnia.
W ocenie SKO, wobec otrzymania powiadomienia o niedopełnieniu przez odwołującą się obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, prawidłowo organ I instancji, wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a po jego przeprowadzeniu wydał decyzję określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za wrzesień 2022 r. (kiedy to odpady zostały ujawnione), stosując stawkę podwyższoną w wysokości określonej w § 1 pkt. 3 uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] lipca 2022 r.
W ocenie SKO art. 6ka ust. 1-3 u.c.p.g. jasno wskazuje, iż postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wszczyna się na podstawie "powiadomienia" przez podmiot odbierający odpady komunalne. Takie powiadomienie, nazwane przez ten podmiot: protokołem, jest wewnętrznym dokumentem, co do którego nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej odnośnie sporządzania protokołów z czynności, gdyż podmiot dokonujący powiadomienia nie jest organem, lecz jedynie podmiotem odbierającym odpady.
Za niezasadny uznało SKO także zarzut naruszenia § 7 ust. 2 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia 30 listopada 2020 roku w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy B. (Dz. Urz. Woj. Dol. z 2020 r., poz. [...] — dalej: Regulamin). SKO odwołując się do wyjaśnień G. z dnia 29.11.2022 (ad.5) wskazało, że udział tychże odpadów stanowił ponad 5 % udziału masowego w badanej próbie reprezentacyjnej przyjętej w sposób objętościowy poprzez sprawdzenie każdorazowo pojemnika na odpady komunalne oraz sporządzenie dokumentacji zdjęciowej. Jako jednostkę przyjęto objętość worka/pojemnika w poszczególnych frakcjach udostępnianych do odebrania.
W ocenie Kolegium fakt nieselektywnego zbierania odpadów komunalnych potwierdza dokumentacja zdjęciowa i powiadomienie podmiotu odbierającego odpady.
Stosownie do art. 3 ust. 2 pkt 5 u.c.p.g. selektywne zbieranie odpadów komunalnych obejmuje co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady. Do odpadów zmieszanych należy wrzucać odpady, których nie można posegregować. W ocenie Kolegium, nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że papieru, metali i tworzyw sztucznych, szkła, odpadów bio nie można wrzucać do pojemnika na odpady zmieszane, posegregacyjne, gdyż są to właśnie odpady podlegające segregacji. Zgodnie z § 3 ust. 1 Regulaminu, na terenie gminy B. odpady selektywnie zbierane i odbierane są z podziałem na następujące frakcje: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło bezbarwne, szkło kolorowe, odpady opakowaniowe wielomateriałowe, bioodpady.
Zdaniem SKO, organ I instancji nie naruszył przepisów postępowania. Podjął wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, przez co nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej (art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. dalej O.p.). Materiał dowodowy został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 187 § 1 O.p.), zaś jego spójna i logiczna ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p. Zaskarżona decyzja została prawidłowo uzasadniona i zawiera zarówno pełne uzasadnienie faktyczne, jak i prawne.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił :
1. brak rozpatrzenia przez organ II instancji wszystkich zarzutów odwołania, a w szczególności nieustosunkowanie się do kwestii prowadzenia kontroli bez udziału kontrolowanego oraz naruszenia innych wymogów procedury kontrolnej;
2. oparcie rozstrzygnięcia organu II instancji wyłącznie na dowodach przedstawionych przez organ I instancji wbrew zarzutom, że dowody te są niewiarygodne, co najmniej wątpliwe i nieobrazujące stanu faktycznego sprawy, w szczególności na:
a) dokumentacji fotograficznej, która ma rzekomo przedstawiać zawartość innych frakcji w kontrolowanych pojemnikach w ilości ponad 5% udziału masowego,
b) braku określenia i pobrania reprezentatywnej próby, do której należałoby odnieść pomiar dokonany przez kontrolującego,
c) braku dokonania próby w sposób objętościowy lub braku udokumentowania takiej próby przez kontrolującego, szczególnie w sytuacji odniesienia tej próby do pojemności worka,
d) uznaniu na podstawie samego oświadczenia G., że procedura kontrolna została zachowana,
e) protokole z kontroli, który ma status dokumentu wewnętrznego;
3. sprzeczność wewnętrzną ustaleń organu II instancji polegającą na uznaniu czynności i dokumentów kontrolującego za mogące stanowić podstawę do wydania decyzji przez Burmistrza, podczas gdy organ ten sam stwierdził, że powiadomienie nazwane przez ten podmiot protokołem, jest wewnętrznym dokumentem, co do którego nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej gdyż podmiot dokonujący powiadomienia nie jest organem;
4. sprzeczność wewnętrzną poprzez uznanie przez organ odwoławczy za pełny, wiarygodny i dający podstawę do wydania decyzji materiał dowodowy zgromadzony w aktach organu I instancji w sytuacji braku przeprowadzenia kontroli przez ten organ, a jedynie na podstawie powiadomienia przez G., które organem nie jest;
5. wydanie zaskarżonej decyzji w oparciu o dokumenty i informacje, które nie znajdowały się w aktach sprawy organu I inst., a pozyskane zostały dopiero w toku postępowania odwoławczego w II inst.;
6. bezpodstawne utożsamianie kontrolującego tj. G. z organem I inst.;
7. bezpodstawne wywodzenie uprawnień G. do kontroli lub "powiadamiania" z zapisów SIWZ do umowy nr [...], nr [...], na który powoływało się G. w piśmie z dnia 29 listopada 2022 roku, podczas gdy uprawnienie to powinno wynikać wprost z tej umowy;
8. uznanie czynności kontrolującego za prawnie wiążące wbrew stwierdzeniu G. w piśmie z dnia 29 listopada 2022 roku, że nie posiada uprawnień do prowadzenia kontroli;
9. pominięcie przepisów prawa miejscowego tj. zarządzenia nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy B. z dnia [...] kwietnia 2019 roku w sprawie procedury kontroli realizacji obowiązków właścicieli nieruchomości w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi na terenie Gminy B.;
10. naruszenie art. 6ka ust. 3 w zw. z art. 6k ust. 3 u.c.p.g. w zw. z 1 pkt 3 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w B. z dnia [...] lipca 2022 roku w sprawie wyboru metody opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia wysokości tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik lub worek o określonej pojemności — poprzez bezpodstawne ich zastosowanie;
11. naruszenie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez brak powiadomienia skarżącej przez G. o naruszeniu obowiązku segregacji odpadów, a nawet niepowiadomienie przez Burmistrza skarżącej o ponownym naruszeniu tego obowiązku;
12. naruszenie art. 6ka w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez niezachowanie procedury ustawowej w zakresie niedopełnienia obowiązku selektywnej zbiórki odpadów oraz procedury podatkowej;
13. naruszenie art. 281 i 282 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez niedokonanie jakiejkolwiek kontroli podatkowej przez organ I inst. w celu weryfikacji zawiadomienia dokonanego przez G.;
14. naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 oraz 4 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez niewskazanie podstaw faktycznych decyzji, w szczególności co do faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę, oraz przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności;
15. naruszenie art. 282b § 1 i 4 O.p. i art. 289 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez niezawiadomienie kontrolowanego przez organ kontroli podatkowej przed terminem kontroli;
16. naruszenie art. 285 § 1 O.p. poprzez dokonanie kontroli bez czynnego udziału kontrolowanego;
17. sporządzenie protokołów z czynności oględzin, o których mowa w art. 289 § 1 O.p. bez podpisów osób sporządzających te dokumenty;
18. naruszenie art. 290 § 1, 2, 4 i 6 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez brak protokołów kontroli; ewentualnie, w przypadku uznania protokołów G. za protokoły kontroli — sporządzenie ich w formie niezgodnej z wymogami określonymi w art. 290 § 2 OP, oraz niedoręczenie kontrolowanemu pełnej dokumentacji z czynności kontrolnych tj. protokołu kontroli oraz załączników do protokołu z oględzin;
19. naruszenie art. 291 O.p. poprzez uniemożliwienie kontrolowanemu złożenia zastrzeżeń do protokołów kontroli;
20. naruszenie art. 281 O.p. i art. 283 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. poprzez dokonanie kontroli przez podmiot niebędący organem kontroli podatkowej, jak również przez osoby nieposiadające upoważnienia do wykonania czynności kontrolnych;
21. naruszenie § 7 ust. 2 Regulaminu poprzez niewykazanie przekroczenia 5% udziału masowego innych frakcji w stosunku do pobranej reprezentatywnej próby oraz niewykazanie reprezentatywnej próby, w szczególności co do jej masy;
22. naruszenie art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1 i art. 124 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., tj. zasad postępowania podatkowego:
a) zasady legalizmu,
b) zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie,
c) zasady prawdy obiektywnej,
d) zasady czynnego udziału stron w postępowaniu,
e) zasady przekonywania strony postępowania.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Na wstępie należy przypomnieć, że stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r. poz. 1634; dalej p.p.s.a.) sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego. Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022r. poz. 2492) nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi - zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania (art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 p.p.s.a.). Kontrola sądowoadministracyjna sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów postępowania i prawidłowości stosowanej wykładni przepisów prawa. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 108/2012, CBOSA). Wartym też podkreślenia jest to, że po myśli art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W przedmiotowej sprawie przedmiotem sporu między stronami była kwestia określenia przez organy podatkowe podwyższonej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wyniku stwierdzenia niewłaściwej segregacji odpadów przez Skarżącego. Organ pierwszej instancji i SKO w swych decyzjach wskazują na zgodność z prawem takiego postępowania. Odmiennego zdania jest Skarżący. W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać Skarżącemu. Zdaniem Sądu za zasadne należy uznać w szczególności zarzuty naruszenia przepisów prawa przedstawione w punktach 11, 21 i 22 skargi.
Na mocy art. 6c ust. 1 u.c.p.g. gminy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Właściciele nieruchomości, o których mowa w art. 6c, są obowiązani ponosić na rzecz gminy, na terenie której są położone ich nieruchomości, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6h u.c.p.g.). Zgodnie z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je, jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości. Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi art. 6ka ust. 2 u.c.p.g.). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b, za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (art. 6ka ust. 3 u.c.p.g.). W sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, (...) (art. 6q ust. 1 u.c.p.g.). Rada gminy określi stawki opłaty podwyższonej za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli właściciel nieruchomości nie wypełnia obowiązku zbierania odpadów komunalnych w sposób selektywny, wysokości nie niższej niż dwukrotna wysokość i nie wyższej niż czterokrotna wysokość stawki ustalonej przez radę gminy odpowiednio na podstawie ust. 1 albo w art. 6j ust. 3b (art. 6k ust. 3 u.c.p.g.).
Należy zauważyć, że po myśli art. 87 ust. 2 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.
Na mocy art. 4 ust. 1 u.c.p.g. rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, uchwala regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy (...); regulamin jest aktem prawa miejscowego. Taką jest właśnie uchwała Rady Miejskiej w B. nr [...], z której wynika sposób segregacji odpadów i wymagania co do sposobu ich gromadzenia i odbioru.
Po myśli art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., pod pojęciem właścicieli nieruchomości - rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością. Zaś zgodnie z art. 2 ust. 3 u.c.p.g., jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową.
Powołane wyżej przepisy nie pozostawiają wątpliwości jakie obowiązki spoczywają zarówno po stronie gminy, jak i właściciela nieruchomości (tutaj Spółdzielni Mieszkaniowej), co się tyczy utrzymania czystości i porządku w gminach. Gmina jest zobowiązana do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z kolei właściciel nieruchomości ma obowiązek selektywnego zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości zgodnie z wymaganiami określonymi w regulaminie.
Istotnym jest również to, że po myśli art. 9u ust. 1 u.c.p.g. wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów ustawy. W stosunku do podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest obowiązany prowadzić kontrolę, o której mowa w ust. 1, co najmniej raz na dwa lata (art. 9u ust. 1a u.c.p.g.).
W art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. zawarto przesłanki warunkujące wydanie przez organ decyzji określającej wysokość podwyższonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Po pierwsze podmiot odbierający odpady komunalne musi stwierdzić, że nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Po drugie, że obowiązku tego nie dopełnił właściciel nieruchomości. Po trzecie, ww. podmiot musi zawiadomić władze gminy oraz właściciela nieruchomości o wspomnianej nieprawidłowości.
W przedmiotowej sprawie podmiot odbierający odpady nie powiadomił o nieprawidłowej segregacji odpadów właściciela nieruchomości. Wprawdzie w pismach z dnia 28.09.2022 i 29.11.2022 G. wyjaśniło, że pisemnie powiadomiło zarządcę budynku o niedopełnieniu selektywnej zbiórki odpadów, jednakże w aktach administracyjnych przedłożonych Sądowi brak jest wskazanych pism wraz z dowodami ich doręczenia Stronie. Innymi słowy G. nie wywiązało się w kontrolowanej sprawie z obowiązku zawiadomienia Spółdzielni o wspomnianej nieprawidłowości. Wobec braku w/w pism i dowodów ich doręczenia, nie można uznać, że przesłanka z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. została wypełniona (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13.04.2023 I SA/Wr 648/22 CBOSA). Sąd akcentuje, że po myśli zaś art. 145 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., pisma doręcza się Stronie.
Skoro z art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. wynika, że warunkiem wszczęcia przez organ postępowania, a następnie wydania decyzji, o której mowa w art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., jest m.in. spełnienie przesłanki powiadomienia przez podmiot dokonujący odbioru odpadów komunalnych zarówno organu, jak i właściciela nieruchomości, o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, to należy uznać, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie doszło do spełnienia warunku powiadomienia właściciela. W konsekwencji należy stwierdzić, że przedwczesnym było wszczęcie postępowania administracyjnego na podstawie art. 165 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 oraz art. 6ka ust. 3 u.c.p.g., albowiem doszło do naruszenia art. 6ka ust. 1-3 u.c.p.g. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. i art. 123 § 1 O.p. statuującego zasadę zapewnienia czynnego udziału Strony w postępowaniu (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 23.11.2023 I SA/Wr 268/23 CBOSA).
Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd NSA, wyrażony w wyroku z 4.07.2023 III FSK 1496/22 (LEX nr 3636673), że powiadomienie przez podmiot odbierający odpady komunalne właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnej zbiórki odpadów i przyjęciu tych odpadów jako niesegregowalne (zmieszane) odpady komunalne jest jednym z warunków wszczęcia postępowania w przedmiocie nałożenia opłaty podwyższonej. Obowiązujące przepisy nie określają formy i terminu tego powiadomienia. To zaś powinno zostać dokonane w sposób, który pozwala na weryfikację wypełnienia tego warunku przez organ administracji, niezwłocznie po stwierdzeniu faktu niedopełnienia obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Nie ma podstaw twierdzenie, że obowiązek poinformowania właściciela nieruchomości o odbiorze odpadów zmieszanych, wynikający z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g., zostaje spełniony poprzez naklejki informacyjne na pojemnikach o wadliwej segregacji.
W ocenie Sądu nie jest spełnieniem tego warunku zawiadomienie dokonane przez organ I instancji (Burmistrza) przed wszczęciem postępowania administracyjnego lub w postanowieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego. Jak wynika z powołanego przepisu, ustawodawca wyraźnie nałożył na podmiot odbierający odpady obowiązek powiadomienia zarówno organu, jak i właściciela nieruchomości, o przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, co następnie stanowi przesłankę wszczęcia przez organ postępowania na podstawie art. 6ka ust. 2 u.c.p.g. Zatem zawiadomienie strony przez organ, na które SKO wskazało w zaskarżonej decyzji, nie stanowi spełnienia obowiązku nałożonego na podmiot odbierający odpady, a wynikającego z art. 6ka ust. 1 u.c.p.g.
Ponadto, w myśl art. 6q ust. 1 u.c.p.g., prowadząc postępowanie, organy gminy zobowiązane są do stosowania przepisów O.p., a zwłaszcza art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. oraz art. 191 O.p. Przepisy art. 122 i art. 187 § 1 O.p. stanowią, że w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zgodnie zaś z art. 191 O.p., organ podatkowy ocenia na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
W postępowaniu w sprawie określenia opłaty podwyższonej organ gminny zobowiązany jest przestrzegać wszystkich zasad związanych z prowadzeniem postępowania podatkowego. W tym także w sposób prawidłowy i pełny zgromadzić materiał dowodowy będący podstawą rozstrzygnięcia. Część tego materiału - nawet istotną - może stanowić informacja od podmiotu odbierającego odpady, jak i sporządzona przezeń dokumentacja zdjęciowa. Musi jednak spełniać minimalne standardy wiarygodności i w tym zakresie podlega ocenie przez organ podatkowy. Tymczasem w sprawie przedłożone dowody takich standardów nie spełniają. W ocenie Sądu w sprawie nie wyjaśniono należycie stanu faktycznego w zakresie niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. W § 7 ust.1 Regulaminu określono następujące warunki uznania, że odpady, o których mowa w § 3 ust. 1 i 5, są zebrane w sposób selektywny:
1) odpady z papieru - frakcja została zebrana w pojemniku lub worku koloru niebieskiego oraz nie została zanieczyszczona innymi frakcjami odpadów w szczególności odpadami tworzyw sztucznych, szkła, bioodpadami;
2) odpady z tworzyw sztucznych, metali, opakowania wielomateriałowe oraz drobne metale - frakcja została zebrana w pojemniku lub worku koloru żółtego oraz nie została zanieczyszczona innymi frakcjami odpadów w szczególności odpadami szkła, papieru (inny niż etykiety), bioodpadów;
3) bioodpady - frakcja odpadów ulegających biodegradacji została zebrana w pojemniku koloru brązowego oraz nie została zanieczyszczona innymi frakcjami odpadów w szczególności odpadami tworzyw sztucznych, papieru, szkła, popiołu, kamieni, odchodów zwierzęcych;
4) odpady ze szkła bezbarwnego - frakcja została zebrana w pojemniku lub worku koloru białego oraz nie została zanieczyszczona innymi frakcjami odpadów w szczególności odpadami z tworzyw sztucznych, bioodpadami, płaskim szkłem, ceramiką;
5) odpady ze szkła kolorowego - frakcja została zebrana w pojemniku lub worku koloru zielonego oraz nie została zanieczyszczona innymi frakcjami odpadów w szczególności odpadami z tworzyw sztucznych, bioodpadami, płaskim szkłem, ceramiką;
6) pozostałości po segregacji, czyli niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne - frakcja została zebrana w pojemniku oraz frakcja ta nie zawiera odpadów, które należą do innych odpadów zbieranych i odbieranych selektywnie, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1-7 lub do innych frakcji odpadów wymienionych w § 6 ust. 1 pkt 1-8.
Zgodnie z § 7 ust. 2 regulaminu uznaje się, że odpady wymienione w ust. 1 oraz w § 6 ust. 2 zostały zebrane w sposób selektywny, jeżeli w poszczególnych frakcjach udostępnionych do odebrania nie znajduje się więcej niż 5% udziału masowego innych frakcji w stosunku do pobranej reprezentatywnej próby.
Zdaniem Sądu wykładnia językowa (literalna) wskazuje jednoznacznie, że w przepisie tym mowa jest o udziale masowym innych frakcji, inaczej mówiąc chodzi o udział wagowy odpadów, a więc o ich ciężar, mierzony w kilogramach. W interpretowanym przepisie nie ma mowy o objętości czy ilości odpadów komunalnych zebranych w pojemniku lub worku.
Sąd stwierdza, że w protokołach z 13.09.2022 i 28.09.2022 G. nie uzasadnił w jaki sposób ustalono, że odpady komunalne nie były segregowane, to jest w poszczególnych pojemnikach wskazanych w protokole stwierdzono zawartość innych frakcji w ilości przekraczającej 5% udziału masowego w stosunku do pobranej reprezentacyjnej próby. Rację ma Strona, wywodząc w skardze, że nie można udziału masowego stwierdzić na podstawie wykonanych zdjęć. Nie wynika z nich bowiem w żaden sposób, aby dokonywano sprawdzenia zawartości poszczególnych worków ze śmieciami bądź ustalano proporcje nieprawidłowo posegregowanych odpadów. Przeciwnie zdjęcia pokazują tylko wierzchnią warstwę zgromadzoną w pojemniku. W konkluzji należy uznać, iż organ pierwszej instancji nie przeprowadził w sposób prawidłowy postępowania dowodowego. Sąd dostrzega również, że w protokołach G. nie znajdują się informacje w jaki sposób organ ustalił i pobrał reprezentatywną próbę odpadów komunalnych (§ 7 ust.2 Regulaminu) w celu ustalenia czy udział masowy innych frakcji przekraczał 5 %. Organ odwoławczy powołał się na wyjaśnienia G. zawarte w piśmie z 29.11.2022 (ad.5). W piśmie tym mowa jest o tym że 5% próbę reprezentacyjną pozyskiwano w sposób objętościowy, co zdaniem Sądu sprzeczne jest z treścią analizowanego przepisu Regulaminu, który stanowi o udziale masowym a nie objętościowym czy ilościowym. Ponadto wyjaśnienia G. są niejasne i nieprecyzyjne. Nie wynika z nich, jak ustalono ponad pięcioprocentowy udział masowy nieprawidłowo posegregowanych odpadów. Czy dotyczy on objętości całego pojemnika czy skontrolowanego worka czy worków. Zasadne są wątpliwości Skarżącego przedstawione w skardze, że nie jest jasne, w jaki sposób kontrolujący dokonuje sprawdzenia - czy chodzi o worki, w których są już zgromadzone odpady następnie wrzucone do pojemnika, czy może chodzi o odpady gromadzone w workach zamiast w pojemnikach. Kwestia ta nie została wyjaśniona przez organy. Wobec tego nie sposób ustalić, na jakiej podstawie uznano że Strona nieprawidłowo segreguje odpady.
W związku z powyższym sporna w sprawie kwestia czy odpady komunalne zostały zebrane w sposób selektywny, nie została w ocenie Sądu w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami O.p. wyjaśniona i ustalona przez organy.
Należy zatem stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia art. 122 O.p., art. 123 § 1, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 O.p, jak też art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a w konsekwencji przeprowadzone w sposób wyżej wskazany postępowanie podatkowe naruszyło również zasadę zaufania Strony do organów podatkowych po myśli art. 121 § 1 O.p. w zw. z art. 6q ust. 1 u.c.p.g.
Sąd nie uznaje za zasadny zarzutu naruszenia przez organ I instancji przepisów O.p. zawartych w Dziale VI Kontrola podatkowa – art.281 do 292, albowiem przepisy te nie znajdują zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Zagadnienie kontroli zostało uregulowane w u.c.p.g. w rozdziale 4c kontrola, w związku z czym, w zakresie przepisów O.p. dotyczących kontroli podatkowej nie znajdzie zastosowanie odesłanie zawarte w art. 6q ust. 1 u.c.p.g. Przepis ten stanowi bowiem, że w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. W ocenie Sądu artykuł 6q ust. 1 u.c.p.g. nie stanowi podstawy do stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w odniesieniu do spraw z zakresu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które są bezpośrednio i w sposób zupełny uregulowane w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi wobec niewyjaśnionego stanu faktycznego Sąd uznał za przedwczesne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
W ponownym postępowaniu organy zobligowane będą do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym wyroku. Organy będą zobowiązane prawidłowo wszcząć postępowanie podatkowe, a następnie w jego toku w sposób pełny – z zapewnieniem czynnego udziału strony - ustalić stan faktyczny.
O kosztach orzeczono w pkt II, w oparciu o art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.