I SA/Wr 495/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga J. K. (dalej: Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (DIAS), utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław - Śródmieście (NUS) ustalającą zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w wysokości 17.609 zł. Skarżący nabył spadek po zmarłym ojcu, A. K., na podstawie testamentu. Postanowienie sądu stwierdzające nabycie spadku uprawomocniło się 23 marca 2022 r. Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn (u.p.s.d.), zwolnienie podatkowe przysługuje, jeśli nabycie zostanie zgłoszone w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia sądu. Termin ten upłynął 23 września 2022 r. Zeznanie podatkowe SD-3 zostało złożone dopiero 27 stycznia 2025 r. przez nowego opiekuna prawnego Skarżącego, P. S. Skarżący argumentował, że poprzednia opiekun prawna (jego siostra) nie złożyła zgłoszenia z obawy przed odpowiedzialnością karną, a on sam dowiedział się o nabyciu spadku dopiero po ustanowieniu nowego opiekuna. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów podatkowych. Sąd podkreślił, że termin z art. 4a ust. 1 u.p.s.d. jest terminem materialnoprawnym, zawitym i niepodlegającym przywróceniu. Nie można było zastosować art. 4a ust. 2 u.p.s.d., ponieważ Skarżący, reprezentowany przez opiekuna prawnego, brał udział w postępowaniu spadkowym i miał wiedzę o jego przebiegu i wyniku. Brak wiedzy o nabyciu spadku lub jego składnikach musiałby wynikać z przyczyn obiektywnych i niezależnych od podatnika, czego w tej sprawie nie wykazano. Argumentacja o obawie popełnienia przestępstwa przez poprzedniego opiekuna nie została uprawdopodobniona i była sprzeczna z twierdzeniem o braku wiedzy. Sąd uznał, że zaniedbanie opiekuna prawnego wywołało negatywne skutki dla podatnika, skutkując utratą prawa do zwolnienia. Podatek został zatem prawidłowo ustalony na zasadach ogólnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja terminów zawitych w prawie podatkowym, odpowiedzialność opiekuna prawnego za zaniedbania w postępowaniu podatkowym spadkobiercy, stosowanie art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn w kontekście wiedzy o nabyciu spadku.
Dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubezwłasnowolnionej i jej opiekuna prawnego, ale zasady dotyczące terminów i wiedzy o nabyciu spadku mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy uchybienie 6-miesięcznemu terminowi na zgłoszenie nabycia spadku do urzędu skarbowego, w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej reprezentowanej przez opiekuna prawnego, może być usprawiedliwione brakiem wiedzy o nabyciu spadku lub jego składnikach, nawet jeśli opiekun prawny brał udział w postępowaniu spadkowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, termin z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn jest terminem zawitym. Zwolnienie na podstawie art. 4a ust. 2 u.p.s.d. wymaga uprawdopodobnienia późniejszego powzięcia wiadomości o nabyciu z przyczyn obiektywnych i niezależnych od podatnika, a nie z powodu zaniedbań opiekuna prawnego, który brał udział w postępowaniu spadkowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin na zgłoszenie nabycia spadku w celu skorzystania ze zwolnienia jest terminem materialnoprawnym, zawitym. Nawet w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej, jeśli opiekun prawny brał udział w postępowaniu spadkowym, nie można skutecznie powoływać się na brak wiedzy o nabyciu spadku lub jego składnikach, aby zastosować art. 4a ust. 2 u.p.s.d. Brak wiedzy musi wynikać z przyczyn obiektywnych, a nie z zaniedbań.
Czy brak wiedzy poprzedniego opiekuna prawnego o obowiązku złożenia zeznania podatkowego z tytułu nabycia spadku, wynikający z obawy przed odpowiedzialnością karną, może stanowić podstawę do zastosowania zwolnienia podatkowego na podstawie art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
Odpowiedź sądu
Nie, taka argumentacja nie jest wiarygodna ani przekonywująca, nie została uprawdopodobniona i jest sprzeczna z twierdzeniem o braku wiedzy.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił argumentację skarżącego, że poprzedni opiekun prawny nie złożył zgłoszenia z obawy przed odpowiedzialnością karną. Stwierdzono, że argumentacja ta nie została uprawdopodobniona i jest sprzeczna z innymi twierdzeniami strony. Brak wiedzy o obowiązku złożenia zeznania nie jest traktowany jako przyczyna niezależna od podatnika w rozumieniu art. 4a ust. 2 u.p.s.d.
Przepisy (27)
Główne
u.p.s.d. art. 4a § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 4a § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Termin 6 miesięcy na zgłoszenie nabycia spadku jest terminem zawitym, a jego uchybienie skutkuje utratą prawa do zwolnienia, niezależnie od przyczyny.
u.p.s.d. art. 4a § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Momentem powstania obowiązku podatkowego w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia jest dzień uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku.
u.p.s.d. art. 4a § 2
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
Przepis ma zastosowanie, gdy nabywca dowiedział się o nabyciu spadku lub jego składników po upływie terminów z ust. 1, pod warunkiem zgłoszenia w ciągu 6 miesięcy od powzięcia wiadomości i uprawdopodobnienia faktu późniejszego powzięcia wiedzy z przyczyn obiektywnych i niezależnych od niego.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.s.d. art. 4a § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 6 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 6 § 4
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 9 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15 § 1
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
u.p.s.d. art. 15 § 3
Ustawa o podatku od spadków i darowizn
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
k.c. art. 925
Kodeks cywilny
k.p.c. art. 669
Kodeks postępowania cywilnego
k.k. art. 272
Kodeks karny
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Termin z art. 4a ust. 1 u.p.s.d. jest terminem zawitym i nie podlega przywróceniu. • Art. 4a ust. 2 u.p.s.d. nie ma zastosowania, gdy brak wiedzy o nabyciu spadku wynika z zaniedbań opiekuna prawnego, który brał udział w postępowaniu spadkowym. • Skarżący, reprezentowany przez opiekuna prawnego, miał wiedzę o toczącym się postępowaniu spadkowym i jego wyniku.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy bezpodstawnie wydał decyzję ustalającą podatek od spadków i darowizn. • Naruszenie art. 4a ust. 2 u.p.s.d. przez błędne przyjęcie daty powzięcia wiedzy o nabyciu spadku. • Naruszenie zasady in dubio pro tributario. • Naruszenie art. 122 O.p. przez niepodjęcie niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego. • Argumentacja o obawie poprzedniego opiekuna prawnego poniesienia odpowiedzialności karnej jako przyczyna uchybienia terminowi.
Godne uwagi sformułowania
termin z art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. jest terminem zawitym, a zatem co do zasady nie jest terminem przywracalnym • przepis ten nie dotyczy spadkobierców, którzy - tak jak Skarżący reprezentowany w postępowaniu spadkowym przez poprzedniego opiekuna prawnego - wiedząc o toczącym się postępowaniu spadkowym, nie złożyli zgłoszenia SD-Z2 w terminie 6 miesięcy • zaniedbanie opiekuna prawnego wywołuje negatywne skutki prawno-podatkowe dla Strony w postaci braku prawa do zwolnienia podatkowego
Skład orzekający
Dagmara Stankiewicz-Rajchman
przewodniczący
Tadeusz Haberka
członek
Tomasz Trybuszewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja terminów zawitych w prawie podatkowym, odpowiedzialność opiekuna prawnego za zaniedbania w postępowaniu podatkowym spadkobiercy, stosowanie art. 4a ust. 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn w kontekście wiedzy o nabyciu spadku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osoby ubezwłasnowolnionej i jej opiekuna prawnego, ale zasady dotyczące terminów i wiedzy o nabyciu spadku mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego ze spadkami i darowiznami, a także kwestii proceduralnych dotyczących osób ubezwłasnowolnionych i odpowiedzialności opiekunów prawnych. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie podatkowym i spadkowym.
“Czy zaniedbanie opiekuna prawnego pozbawi Cię prawa do zwolnienia podatkowego od spadku?”
Dane finansowe
WPS: 270 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.