I SA/Wr 494/25

I SA/Wr 494/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-25
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Iwona Solatycka
Piotr Kieres
Tadeusz Haberka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 54 par. 1
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Haberka (sprawozdawca), Sędzia WSA Piotr Kieres, Sędzia WSA Iwona Solatycka, po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym 25 listopada 2025 r. sprawy ze skargi G. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z 31 marca 2025 r. znak SKO 4122/1/2025 w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G. J. (dalej: strona, zobowiązana, skarżąca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychy (dalej: SKO, Kolegium) z 31 marca 2025 r. znak SKO 4122/1/2025, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej: Prezydent, organ I instancji, organ egzekucyjny) z 27 grudnia 2024 r. znak BWI.4314.2024 oddalające skargę na czynność egzekucyjną jako niezasadną.
Postępowanie przed organami.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Wałbrzycha w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego - na podstawie tytułu wykonawczego z 6 listopada 2024 r. numer [...], obejmującego zaległość z tytułu łącznego zobowiązania pieniężne za III ratę 2024 r. - zawiadomieniem z 6 listopada 2024 r. znak [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanej.
Pismem z 20 stycznia 2025 r. strona złożyła skargę na czynności egzekucyjne zarzucając organowi egzekucyjnemu zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w ramach którego dokonano czynności, a zastosowanie zajęcia rachunku bankowego Strona uważa za przedwczesne.
Postanowieniem z 27 grudnia 2024 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na czynność egzekucyjną jako niezasadną.
Prezydent wyjaśnił, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego nastąpiło 6 listopada 2024 r. tj. z chwilą podpisania tytułu wykonawczego przez osobę upoważnioną do działania w imieniu wierzyciela, zgodnie z art. 26 § 3a pkt 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023 r., poz. 2505, ze zm.; dalej: u.p.e.a.). Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 6 listopada 2024 r. z chwilą doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B. S.A zawiadomieniem z tego samego dnia o znaku [...]. Organ I instancji wskazał, że zajęcie doręczono przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, natomiast korespondencja do strony tj. zawiadomienie o zajęciu oraz odpis tytułu wykonawczego została doręczona 21 listopada 2024 r.
Prezydent wyjaśnił, że na etapie postępowania egzekucyjnego nie bada się legalności decyzji administracyjnej, którą nałożono stosowne obowiązki następnie podlegające egzekucji, w przypadku ich niewykonania przez zobowiązanego. Zatem w ocenie organu I instancji nie można zgodzić się ze stanowiskom strony, że zastosowanie środka egzekucyjnego było przedwczesne.
Odnosząc się do podnoszonego w skardze zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego organ egzekucyjny wskazał, że zastosowanie innego środka egzekucyjnego nie doprowadziłoby do szybkiego i efektywnego zakończenia postępowania, bowiem wymagało by to ustalenia innych składników majątkowych co wymaga czasu. Ponadto pojęcie uciążliwości lub najłagodniejszego środka jest pojęciem subiektywnym. Prezydent – powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne - wyjaśnił, że zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce w przypadku istnienia możliwości wyboru w chwili wszczęcia postępowania. W sytuacji, gdy cel egzekucji tego wymaga na przykład z uwagi na okres i wysokość zadłużenia organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne, zgodnie z zasadą celowości, czyli stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku oraz zasadę stosowania najłagodniejszego środka egzekucyjnego. Przy czym zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela.
Na postanowienie organu I instancji strona wniosła zażalenie pismem z 20 stycznia 2025 r.
SKO postanowieniem z 31 marca 2025 r. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta. Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego SKO wyjaśniło, że w egzekucji należności pieniężnych można stosować równocześnie wiele środków egzekucyjnych. Jeżeli jest to niezbędne można stosować nawet wszystkie jednocześnie. Wskazało, że w okolicznościach analizowanej sprawy zastosowanie innego środka egzekucyjnego nie doprowadziłoby do szybkiego i efektywnego zakończenia postępowania, ponieważ wymagałoby to ustalenia innych składników majątkowych zobowiązanej, co wymaga czasu. W ocenie SKO zajęcie rachunku bankowego jest mniej uciążliwe dla dłużnika niż zastosowanie innych środków egzekucyjnych.
W zakresie zarzutu strony, że zastosowanie środka egzekucyjnego było przedwczesne, Kolegium wyjaśniło, że mimo zarzutu niedoręczenia decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości, w ocenie SKO z akt administracyjnych wynika, że decyzja Prezydenta Miasta Wałbrzycha znak BWP.3127.1.2006.2024, nr ewid. [...] została doręczona zgodnie z art. 149 ustawy z 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383), tj. w trybie doręczenia zastępczego sąsiadowi zobowiązanej, który zobowiązał się do przekazania przesyłki adresatowi. Jak wyjaśniło SKO, taką decyzję uznaje się jako skutecznie doręczoną.
W związku z powyższym Kolegium uznało zarzut zobowiązanej, że zastosowanie środka egzekucyjnego było przedwczesne za niezasługujący na uwzględnienie.
Postępowanie przed Sądem.
Na postanowienie SKO strona wniosła pismem z 28 maja 2025 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarżąca zarzuciła, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa i interesu prawnego. Zdaniem skarżącej instytucje nie dopełniły swojej funkcji. Nazwanie jej dłużnikiem to poważne nadużycie, a oskarżenie takie to rozpowszechnianie fałszywych informacji. Zdaniem skarżącej takie działanie organu administracji stoi w sprzeczności z dyspozycją przepisów art. 6-8 k.p.a, a zatem z nadrzędnymi zasadami postępowania administracyjnego. W ocenie skarżącej, w aktach sprawy znajdują się dokumenty, informacje - które przeczą teorii przedstawianej przez organy I i II instancji. W przedmiotowym postępowaniu organ I instancji w sposób nierzetelny sporządzał wszelkie informacje w swoich postępowaniach.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że w postępowaniu administracyjnym tylko prawidłowo doręczona decyzja wywołuje skutki prawne. Brak doręczenia decyzji stronie bądź też ustalenie, że została ona dokonana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, oznacza, iż nie rozpoczął swojego biegu termin do zapłaty. Gmina przekazuje informacje (decyzje lub nakaz płatniczy) o wysokości podatku, a dopóki podatnik nie otrzyma decyzji nie występuje wymóg jego zapłaty. Jak argumentuje skarżąca, osoba na którą powołuje się organ podatkowy a która podjęła się oddania pism adresatowi, nie uczyniła tego. Nie pozostawiono również informacji w skrzynce pocztowej adresata o czynności przekazania korespondencji kierowanej do skarżącej innej osobie w sąsiedztwie. Skarżąca wskazał, że mimo braku decyzji 15 marca 2024 r. dokonała wpłaty w wysokości 3 604,00 zł. Przy wpłacie posiłkowano się informacją roku poprzedniego. Następne raty również wpłacane były zgodnie z terminem ich płatności.
Zdaniem skarżącej przedwcześnie i niesłusznie sporządzono 6 listopada 2024 r. tytuł wykonawczy dotyczący zobowiązania podatkowego od nieruchomości wskazując identyfikację podstawy prawnej obowiązku decyzję nr 3127.1.2006.2024. W tym samym dniu skierowano do B. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego skarżącej. Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności zostało wystawione na inną należność pieniężną oraz podano nieprawidłowy numer dowodu osobistego oraz nieprawidłowe jego oznaczenie.
Skarżąca wniosła o oddalenie postanowienia SKO oraz o zwrot kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na wstępie należy wskazać, że – zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267, ze zm.) – sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona, w całości albo w części, w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Na tej podstawie Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w ww. trybie.
Przywołując ramy prawne sprawy wskazać trzeba, że jak stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Co ważne, skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (wyroki NSA z: 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18; 17 maja 2022 r., III FSK 583/21; 31 stycznia 2025 r., III FSK 992/23; 8 lipca 2025 r, III FSK 254/25; orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA): orzeczenia.nsa.gov.pl). W trybie art. 54 § 1 u.p.e.a badana jest wyłącznie prawidłowość wskazanej czynności egzekucyjnej, a nie prawidłowość całości prowadzonego postępowania egzekucyjnego (wyroki NSA z :6 czerwca 2019 r., II FSK 2198/17; 29 marca 2023 r., III FSK 4671/21). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Wobec tego, w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (wyroki NSA z: 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17; 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13).
Dalej wyjaśnić trzeba, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się zatem o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, wymagalności czy istnienia dochodzonych należności (wyrok NSA z 17 maja 2022 r., III FSK 583/21). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Uwzględnienie skargi wywiera skutki jedynie w zakresie czynności, na którą ją wniesiono (wyroki NSA z: 12 października 2018 r., II FSK 2843/16; 11 lutego 2016 r., II FSK 3867/14; 21 kwietnia 2015 r., II FSK 802/13; 6 grudnia 2013 r., II FSK 2988/11).
Zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. przez czynność egzekucyjną należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wskazany środek egzekucyjny wymieniony został w art. 1a pkt 12) lit. a) tiret 4 u.p.e.a., zaś jego zastosowanie reguluje przepis art. 80 i następne u.p.e.a.
I tak, zgodnie z art. 80 § 1 zdanie 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi.
W ocenie Sądu SKO słusznie utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną. Organ egzekucyjny, wystawiając 6 listopada 2024 r. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i przesyłając je do banku, dopełnił wszystkich wymogów wynikających z przepisów u.p.e.a. Sąd nie dopatrzył się również uchybień formalnych samego zawiadomienia o zajęciu. Ww. zawiadomienie zawierało wszystkie niezbędne elementy przewidziane art. 67 § 2 u.p.e.a., między innymi: numer tytułu wykonawczego, kwotę należności oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Zgodnie z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz pieczęci organu egzekucyjnego. Ponadto zawiadomienie zostało sporządzone zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 426, ze zm.).
Wprawdzie strona zarzuca wskazanie w zajęciu nieprawidłowego numeru dowodu osobistego skarżącej, jednak stosownie do art. 67 § 2 pkt 1 lit. a u.p.e.a. seria i numeru dowodu osobistego zobowiązanego nie stanowi obligatoryjnego elementu zawiadomienia o zajęciu, stąd jego błędne wskazanie pozostaje obojętne dla oceny zgodności z prawem dokonanego, na postawie takiego zawiadomienia, zajęcia rachunku bankowego. Takim obligatoryjnym elementem zawiadomienia o zajęciu - mając na uwadze brzmienie wyżej powołanego art. 67 § 2 u.p.e.a. – nie jest również wskazanie rodzaju dochodzonej należności.
Sąd wyjaśnia ponadto, że - jak już wcześniej wskazano - w postępowaniu skargowym na czynność egzekucyjną dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. Organ wobec tego nie miał podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania, a także wcześniejszych działań podejmowanych przez wierzyciela. Co należy zaznaczyć organ, rozpatrując skargę na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., nie może w szczególności badać kwestii istnienia obowiązku, czy wygaśnięcia obowiązku w całości albo części (tj. okoliczności, które mogą stanowić przedmiot zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej – art. 33 § 2 pkt 1 i pkt 5 u.p.e.a.). Z tych powodów tak wyraźnie eksponowane prze stronę argumenty dotyczące skuteczności doręczenia decyzji stanowiącej podstawę dla dochodzonego obowiązku nie mogły podlegać ocenie SKO, a wcześniej Prezydenta, a w konsekwencji wpłynąć na wynik sprawy, w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynności egzekucyjne.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie dostrzegł, aby w zakresie niespornych ustaleń i ich skutków znajdujących odzwierciedlenie w skarżonym postanowieniu naruszało on prawo.
Mimo braku w tym zakresie zarzutów w skardze skierowanej do Sądu, to oceniając przedstawione w zaskarżonym postanowieniu rozważania SKO dotyczące podnoszonego na etapie zażalenia zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Sąd ocenił je jako prawidłowe. SKO oceniając postanowienie organu I instancji słusznie wyjaśniło, że w egzekucji należności pieniężnych można stosować równocześnie wiele środków egzekucyjnych. Jeżeli jest to niezbędne można stosować nawet wszystkie jednocześnie. Wskazało, że w okolicznościach analizowanej sprawy zastosowanie innego środka egzekucyjnego nie doprowadziłoby do szybkiego i efektywnego zakończenia postępowania, ponieważ wymagałoby to ustalenia innych składników majątkowych zobowiązanej, co wymagało czasu. W utrzymanym przez SKO w mocy postanowieniu organ I instancji słusznie wyjaśnił, że zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Zasadnie również wskazał, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także jego efektywnością. W tych okolicznościach SKO zasadnie oceniło, że zajęcie rachunku bankowego nie wypełniało przesłanki zastosowania przez Prezydenta zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organ nie naruszył przy wydawaniu skarżonego postanowienia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania, nie naruszył również przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, dlatego - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił skargę w całości.