Orzeczenie · 2026-05-07

I SA/Wr 48/26Uchylenie decyzji VAT nadużycie prawa nieruchomości 2

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu

Miejsce

Wrocław

Data

2026-05-07

NSAPodatkoweWysokawsa

VATprawo do odliczenianadużycie prawanieruchomościzwrot VATpodstawa opodatkowaniasztuczna transakcjaTSUEzasada neutralnościzasada proporcjonalności

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w części dotyczącej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym VAT za grudzień 2015 r. Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia VAT naliczonego przy zakupie nieruchomości przez skarżącą. Organy podatkowe uznały, że transakcja zakupu nieruchomości była pozorna i stanowiła nadużycie prawa, odmawiając prawa do odliczenia na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) uVAT w zw. z art. 58 § 2 KC. Sąd, odwołując się do orzecznictwa TSUE, stwierdził, że sama pozorność umowy lub brak zapłaty podatku przez sprzedawcę nie są wystarczające do odmowy prawa do odliczenia VAT, jeśli transakcja nie jest sztuczna i służy działalności opodatkowanej. Sąd uznał, że transakcja zakupu nieruchomości nie miała charakteru sztucznego i nie stanowiła nadużycia prawa. Wskazał, że organy podatkowe powinny ponownie ustalić rzeczywistą wartość podstawy opodatkowania, uwzględniając faktycznie zapłaconą kwotę, a następnie określić prawo do odliczenia VAT zgodnie z zasadą neutralności i proporcjonalności. W pozostałej części, gdzie podstawa opodatkowania była zawyżona, sąd wskazał na możliwość zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b) uVAT, ale z uwzględnieniem rzeczywistej wartości transakcji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja klauzuli nadużycia prawa w VAT w kontekście transakcji nieruchomościowych, zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) uVAT i art. 58 § 2 KC, oraz znaczenie orzecznictwa TSUE dla krajowych postępowań podatkowych.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej, a jego zastosowanie wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.

Zagadnienia prawne (3)

Czy transakcja zakupu nieruchomości, w której doszło do kompensaty wierzytelności i nieuregulowania podatku VAT przez sprzedawcę, stanowi nadużycie prawa w rozumieniu prawa unijnego, skutkujące odmową prawa do odliczenia VAT naliczonego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sama pozorność umowy lub brak zapłaty podatku przez sprzedawcę nie są wystarczające do odmowy prawa do odliczenia VAT, jeśli transakcja nie jest sztuczna i służy działalności opodatkowanej. Organy podatkowe powinny ustalić rzeczywistą wartość podstawy opodatkowania i na tej podstawie określić prawo do odliczenia.

Uzasadnienie

Sąd, opierając się na orzecznictwie TSUE, stwierdził, że transakcja zakupu nieruchomości nie miała charakteru sztucznego i nie stanowiła nadużycia prawa. Brak zapłaty podatku przez sprzedawcę lub pozorność umowy nie są wystarczające do odmowy prawa do odliczenia, jeśli transakcja jest rzeczywista i służy działalności opodatkowanej. Sąd wskazał na konieczność ponownego ustalenia rzeczywistej wartości podstawy opodatkowania.

Czy sąd administracyjny jest związany decyzjami organów podatkowych dotyczącymi innego podatnika przy ocenie dowodów zebranych w powiązanym postępowaniu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, sąd administracyjny nie jest związany decyzjami organów podatkowych dotyczącymi innego podatnika i powinien mieć możliwość sprawdzenia zgodności z prawem dowodów zebranych w powiązanym postępowaniu, aby zapewnić pełną kontrolę sądową i równość broni.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że zgodnie z orzecznictwem TSUE, sądy nie są związane oświadczeniami i ustaleniami organów administracyjnych dotyczącymi innych podatników. Zapewnienie pełnej kontroli sądowej i zasady kontradyktoryjności wymaga możliwości weryfikacji dowodów i ustaleń z powiązanych postępowań.

Jak należy interpretować przepis art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b) uVAT w kontekście ustalenia rzeczywistej wartości transakcji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

W przypadku, gdy materiał dowodowy pozwala na określenie rzeczywistej wartości transakcji wykazanej na fakturze w zawyżonej kwocie, podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku w części odpowiadającej tej rzeczywistej wartości, zgodnie z zasadą neutralności i proporcjonalności.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na utrwalony pogląd w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. b) uVAT powinien być interpretowany w sposób uwzględniający rzeczywistą wartość transakcji, aby zapewnić zasadę neutralności i proporcjonalności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu oraz poprzedzająca ją decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Świdnicy zostały uchylone w części dotyczącej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym podatkiem od towarów i usług.

Przepisy (18)

Główne

uVAT art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

uVAT art. 88 § 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Niewłaściwe zastosowanie w przypadku uznania transakcji za nadużycie prawa bez wykazania jej sztuczności lub celu uzyskania korzyści podatkowej.

Pomocnicze

uVAT art. 88 § 3a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Możliwość zastosowania w części dotyczącej zawyżonej podstawy opodatkowania, z uwzględnieniem rzeczywistej wartości transakcji.

KC art. 58 § 2

Kodeks cywilny

Niewłaściwe zastosowanie w przypadku uznania umowy sprzedaży nieruchomości za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego bez wykazania tej sprzeczności.

OP art. 121 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

OP art. 187 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

OP art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

OP art. 210 § 1

Ustawa - Ordynacja podatkowa

OP art. 210 § 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

PPSA art. 153