I SA/WR 475/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-11-27
NSApodatkoweWysokawsa
podatek dochodowyPITulga podatkowaosoba samotnie wychowująca dzieckoopieka naprzemiennainterpretacja podatkowarozliczenie rocznedochodyustawa o PIT

Podsumowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację podatkową, uznając ojca samotnie wychowującego dziecko w opiece naprzemiennej za uprawnionego do preferencyjnego rozliczenia podatkowego.

Sprawa dotyczyła interpretacji indywidualnej w zakresie możliwości preferencyjnego rozliczenia podatkowego ojca samotnie wychowującego małoletnią córkę w systemie opieki naprzemiennej. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał, że taka opieka wyklucza możliwość samotnego wychowywania dziecka i tym samym prawo do ulgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił interpretację, stwierdzając, że samotne wychowywanie dziecka nie jest równoznaczne z brakiem jakiegokolwiek udziału drugiego rodzica, a kluczowe jest samodzielne ponoszenie kosztów i wykonywanie czynności wychowawczych.

Przedmiotem skargi była interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (DKIS) dotycząca prawa do preferencyjnego rozliczenia podatkowego ojca samotnie wychowującego małoletnią córkę w systemie opieki naprzemiennej. Wnioskodawca, rozwiedziony ojciec, sprawował opiekę nad córką naprzemiennie z matką, ponosząc samodzielnie koszty jej utrzymania i wychowania. DKIS odmówił prawa do ulgi, argumentując, że opieka naprzemienna oznacza wychowywanie dziecka wspólnie z drugim rodzicem, co wyklucza status osoby samotnie wychowującej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał stanowisko organu za nieprawidłowe. Sąd, odwołując się do utrwalonego orzecznictwa, stwierdził, że pojęcie "samotnie wychowujące dziecko" należy interpretować jako wychowywanie dziecka bez faktycznego udziału drugiego rodzica w danym czasie i miejscu, a niekoniecznie przez cały rok podatkowy bez żadnego kontaktu z drugim rodzicem. Kluczowe jest samodzielne ponoszenie kosztów i wykonywanie czynności wychowawczych. Sąd podkreślił, że wyłączenie z preferencji podatkowej na podstawie art. 6 ust. 4f ustawy o PIT następuje tylko wtedy, gdy świadczenie wychowawcze zostało ustalone obojgu rodzicom, co w tej sprawie nie miało miejsca, gdyż świadczenie zostało przyznane wyłącznie skarżącemu. W konsekwencji, Sąd uchylił zaskarżoną interpretację, uznając skarżącego za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, ojciec sprawujący opiekę naprzemienną, który samodzielnie ponosi koszty utrzymania i wychowania dziecka, może być uznany za osobę samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c ustawy o PIT, jeśli nie są spełnione przesłanki wykluczenia z art. 6 ust. 4f.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że pojęcie "samotnie wychowujące dziecko" nie wyklucza sytuacji, gdy dziecko jest wychowywane w systemie opieki naprzemiennej, o ile rodzic samodzielnie ponosi koszty i wykonuje czynności wychowawcze bez faktycznego udziału drugiego rodzica w danym czasie i miejscu. Kluczowe jest samodzielne ponoszenie ciężaru wychowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (10)

Główne

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4c

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Definiuje krąg osób uprawnionych do preferencyjnego rozliczenia jako osoba samotnie wychowująca dzieci.

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4d

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa sposób obliczania podatku dla osoby samotnie wychowującej dzieci.

Pomocnicze

u.p.d.o.f. art. 6 § ust. 4f

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Określa przypadki wykluczające możliwość preferencyjnego rozliczenia, w tym wychowywanie dziecka wspólnie z drugim rodzicem lub w ramach opieki naprzemiennej, gdy świadczenie wychowawcze ustalono obojgu rodzicom.

u.p.p.w.d. art. 5 § ust. 2a

Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci

Reguluje zasady ustalania świadczenia wychowawczego w przypadku opieki naprzemiennej.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa zakres kognicji sądu administracyjnego.

p.p.s.a. art. 57a

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 146 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Samotne wychowywanie dziecka nie jest równoznaczne z brakiem jakiegokolwiek udziału drugiego rodzica. Kluczowe dla uznania za osobę samotnie wychowującą jest samodzielne ponoszenie kosztów i wykonywanie czynności wychowawczych. Przepis art. 6 ust. 4f ustawy o PIT wyłączający preferencję nie ma zastosowania, gdy świadczenie wychowawcze zostało ustalone tylko jednemu z rodziców.

Odrzucone argumenty

Opieka naprzemienna wyklucza możliwość uznania rodzica za osobę samotnie wychowującą dziecko. Samodzielna opieka nad dzieckiem nie jest równoznaczna z samotną opieką.

Godne uwagi sformułowania

Samotne wychowywanie nie musi przy tym mieć miejsca przez cały rok podatkowy. Dla potrzeb odkodowania znaczenia sformułowania "osoby samotnie wychowującej dziecko" fundamentalne znaczenie ma wyraz "samotnie". Samotność: Leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania "rodzic samotnie wychowujący dzieci", jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału, przebywającego z dziećmi (dzieckiem) w innym miejscu niż drugi rodzic. Kryterium "samotności" wyklucza się z kryterium "wspólności". Jeśli zatem rozwiedziony rodzic nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces jego czynności wychowawczych, to wręcz nielogiczne jest twierdzenie, że czyni to wspólnie z drugim rodzicem.

Skład orzekający

Dagmara Stankiewicz-Rajchman

przewodniczący

Łukasz Cieślak

sprawozdawca

Marta Semiczek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"osoba samotnie wychowująca dziecko\" w kontekście opieki naprzemiennej i preferencyjnego rozliczenia podatkowego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji opieki naprzemiennej, gdzie świadczenie wychowawcze zostało ustalone tylko jednemu z rodziców. Może wymagać analizy w kontekście zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia podatkowego, jakim jest ulga dla samotnych rodziców, z istotnym niuansem w postaci opieki naprzemiennej, co czyni ją interesującą dla szerokiego grona podatników i prawników.

Opieka naprzemienna a ulga dla samotnego rodzica – Sąd koryguje interpretację fiskusa.

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I SA/Wr 475/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Stankiewicz-Rajchman /przewodniczący/
Łukasz Cieślak /sprawozdawca/
Marta Semiczek
Symbol z opisem
6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek dochodowy od osób fizycznych
Skarżony organ
Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono interpretację przepisów prawa podatkowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 163
art. 6 ust. 4c, ust.4d, ust.4f
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Łukasz Cieślak (sprawozdawca) Protokolant: Starszy specjalista Katarzyna Motyl po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. B. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 12 maja 2025 r. nr 0115-KDIT2.4011.199.2025.1.MD w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla w całości zaskarżoną interpretację indywidualną; II. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez B. B. (dalej: wnioskodawca, skarżący, strona) jest interpretacja indywidualna Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: organ, DKIS) z 12 maja 2025 r. nr 0115-KDIT2.4011.199.2025.1.MD w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w zakresie możliwości preferencyjnego rozliczenia wnioskodawcy jako osoby samotnie wychowującej dziecko za 2024 r. i lata następne.
We wniosku z 28 marca 2025 r. o wydanie interpretacji wnioskodawca podał, że jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę. Z tego tytułu osiąga dochód w postaci comiesięcznego wynagrodzenia. Poza wynagrodzeniem z tytułu umowy o pracę nie osiąga innych dochodów. W okresie, którego dotyczy wniosek, oraz obecnie, podlega na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu. Wnioskodawca podał dalej, że jest rozwodnikiem oraz ojcem małoletniej córki urodzonej w 2019 r. Związek małżeński z matką dziecka został rozwiązany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Ś. z 31 października 2023 r. ([...]). Zgodnie z wyrokiem miejscem zamieszkania dziecka ustanowiono lokal mieszkalny stanowiący własność wnioskodawcy. Wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką zostało powierzone obojgu rodzicom. Sąd ustanowił pieczę naprzemienną nad dzieckiem w ten sposób, że każdy z rodziców będzie kolejno sprawował pieczę nad córką w okresach tygodniowych z zastrzeżeniem, że lokal będzie opuszczany każdorazowo przez rodzica, który w danym tygodniu nie sprawuje opieki. Od dnia rozwodu wnioskodawca nie zawarł innego związku małżeńskiego. W okresach sprawowania opieki wszelkie czynności rodzicielskie wnioskodawca wykonuje samodzielnie, bez udziału matki dziecka. Odwozi i przywozi córkę z przedszkola, przygotowuje posiłki, dba o higienę, zabawę, naukę, zapewnienie opieki lekarskiej, rozwój fizyczny i emocjonalny. Opłaca córce lekcje j. angielskiego, basen, wyjazdy wakacyjne oraz inne formy aktywności. Dokonuje zakupów żywności, ubrań, leków, środków czystości, niezbędnych mebli, zabawek itp. Córka posiada w mieszkaniu własny pokój, wyposażony we wszystkie niezbędne meble i wyposażenie.
Dalej we wniosku podano, że świadczenie wychowawcze, zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576 ze zm.; dalej: u.p.p.w.d.), zostało ustalone w całości dla wnioskodawcy. Dodano, że w okresie, o którym mowa we wniosku, w stosunku do wnioskodawcy oraz jego córki nie miały zastosowania przepisy, o których mowa w art. 6 ust. 8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 163 ze zm.; dalej: u.p.d.o.f.).
W związku z powyższym sformułowano następujące pytania: 1) czy w przedstawionym stanie faktycznym wnioskodawca może zostać uznany za osobę samotnie wychowującą małoletnie dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. za 2024 r. i lata następne, do chwili zmiany stanu faktycznego lub zmian w prawie podatkowym w zakresie korzystania z ww. ulgi; 2) czy w przedstawionym stanie faktycznym wnioskodawca ma prawo do preferencyjnej formy opodatkowania przewidzianej w art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. jako osoba samotnie wychowująca małoletnią córkę, tj. czy jest uprawniony do tego, by w odniesieniu do jego dochodów podatek został określony w podwójnej wysokości.
Prezentując własne stanowisko w sprawie, wnioskodawca stwierdził, że w jego ocenie spełnia on przesłanki do uznania za osobę samotnie wychowującą dziecko, co w konsekwencji uprawnia go do preferencyjnego opodatkowania dochodów zgodnie z art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. W jego ocenie nie jest również objęty wyłączeniem, o którym mowa w art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f., albowiem nie zachodzi okoliczność wspólnego wychowywania dziecka z jego matką oraz z uwagi na fakt, że świadczenie wychowawcze, zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., zostało ustalone w całości dla wnioskodawcy. Uzasadniając zajęte stanowisko, wnioskodawca odwołał się do licznego orzecznictwa sądów administracyjnych.
DKIS ocenił stanowisko wnioskodawcy jako nieprawidłowe. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał art. 6 ust. 4c, ust. 4d, ust. 4f i ust. 8 u.p.d.o.f. oraz art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.p.p.w.d. Organ stwierdził, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest taka osoba, która osobiście troszczy się o bieżące zaspokajanie codziennych potrzeb dziecka w pojedynkę, tj. w pełni albo w przeważającej mierze bez udziału drugiego z rodziców. Samotne wychowywanie oznacza zatem wychowywanie dziecka (dzieci) bez faktycznego udziału drugiego rodzica. Samodzielna opieka nad dzieckiem nie jest równoznaczna z samotną opieką. Fakt, że każdy z rodziców zajmuje się dzieckiem w ustalonym czasie, czyli samodzielnie i w tym czasie drugi rodzic nie uczestniczy w wychowaniu tego dziecka, nie oznacza że mamy do czynienia z samotnym wychowaniem dziecka. Zdaniem DKIS prawo do preferencji podatkowej przysługuje wyłącznie jednemu z rodziców czy opiekunów prawnych, który będąc osobą stanu wolnego faktycznie w roku podatkowym samotnie dziecko wychowuje, czyli sprawuje nad nim samodzielnie ciągłą opiekę, bez udziału drugiego rodzica w procesie wychowawczym.
Dalej DKIS wskazał, że w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. Od 1 stycznia 2022 r., zgodnie z tym przepisem, nie przyznaje się preferencji osobie, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko. Dotyczy to również sytuacji, gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z u.p.p.w.d. W art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. ustawodawca zastrzegł natomiast, że w przypadku opieki naprzemiennej orzeczonej przez sąd kwotę świadczenia wychowawczego ustala się w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia. Zatem każdemu z rodziców, który, na mocy orzeczenia sądu, wykonuje opiekę naprzemienną nad małoletnim dzieckiem przysługuje świadczenie wychowawcze ustalone w sposób wskazany w tym przepisie. Skoro ustanowienie opieki naprzemiennej powoduje podział świadczenia wychowawczego pomiędzy oboje rodziców, to niezależnie od ustaleń pomiędzy rodzicami (że świadczenie będzie pobierał jeden z nich) lub braku takich ustaleń (jeden z rodziców nie zajmuje się dzieckiem i to drugi pobiera świadczenie) - prawo do preferencyjnego rozliczenia nie przysługuje.
W ocenie DKIS nie sposób uznać, że w przypadku wnioskodawcy spełnione zostały wszystkie warunki wymagane do rozliczenia podatku jak dla osoby samotnie wychowującej dziecko. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że do wnioskodawcy nie mają zastosowania wykluczenia dookreślone w art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. Ustalenia z matką dziecka, że tylko wnioskodawca pobiera świadczenie wychowawcze, pozostaje bez wpływu na prawo do ww. preferencji w sytuacji, gdy małoletnie dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną. W związku z tym, że w wyroku rozwodowym sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnią córką obojgu rodzicom, jednocześnie ustalając nad nią pieczę naprzemienną, w ten sposób, że każdy z rodziców będzie kolejno sprawował pieczę nad córką w okresach tygodniowych, to wystąpiła określona w art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. negatywna przesłanka uniemożliwiająca skorzystanie wnioskodawcy z tej preferencji. Sposób opodatkowania, o którym mowa w art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f., nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje dziecko wspólnie z drugim rodzicem, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W konsekwencji, za 2024 r. i lata następne wnioskodawca nie będzie mógł rozliczyć się jako rodzic samotnie wychowujący dziecko na zasadach określonych w art. 6 ust. 4c i ust. 4d u.p.d.o.f.
Z przytoczoną interpretacją indywidualną nie zgodził się wnioskodawca, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Zaskarżonej interpretacji zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4c i ust. 4f w związku z art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wnioskodawca nie może zostać uznany za osobę samotnie wychowującą małoletnie dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. za 2024 r. i lata następne oraz nie ma prawa do preferencyjnej formy opodatkowania przewidzianej w art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. Zdaniem skarżącego organ niewłaściwie interpretuje rozumienie wyrażenia "rodzic samotnie wychowujący dziecko", które to rozumienie zostało ukształtowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, do którego odwołano się w uzasadnieniu skargi. Mając na uwadze powyższy zarzut, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W odpowiedzi na skargę DKIS podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 146 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na interpretację indywidualną, stosuje odpowiednio art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i uchyla interpretację w całości albo w części, jeżeli stwierdzi zasadność zarzutów strony skarżącej obejmujących: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Spór między skarżącym a organem dotyczy oceny tego, czy w opisanych we wniosku okolicznościach skarżącemu będzie przysługiwało prawo do skorzystania z ulgi podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych jako osobie samotnie wychowującej dzieci. W ocenie skarżącego spełnia on wszystkie przesłanki niezbędne do skorzystania z opodatkowania w sposób opisany w art. 6 ust. 4c-4f u.p.d.o.f. za 2024 rok i lata kolejne. Odmienny pogląd w tej sprawie przedstawił organ podatkowy, którego zdaniem okoliczność wychowywania dziecka przez matkę i ojca w systemie opieki naprzemiennej wyklucza możliwość uznania, że którekolwiek z nich wychowuje dziecko samotnie, co skutkowało uznaniem, że skarżącemu nie przysługuje prawo do preferencyjnego rozliczenia jako osobie samotnie wychowującej dziecko. W tak zakreślonym sporze rację należało przyznać skarżącemu, ponieważ stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej interpretacji nie było prawidłowe.
Na wstępie należy wspomnieć, że ustawą z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1265 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 lipca 2022 r., w u.p.d.o.f. w art. 6 po ust. 4b dodano kolejne jednostki redakcyjne (ust. 4c – ust. 4h). Zgodnie z art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. od dochodów jednego rodzica lub opiekuna prawnego, podlegającego obowiązkowi podatkowemu, o którym mowa w art. 3 ust. 1, będącego panną, kawalerem, wdową, wdowcem, rozwódką, rozwodnikiem, osobą, w stosunku do której orzeczono separację w rozumieniu odrębnych przepisów, lub osobą, której małżonek został pozbawiony praw rodzicielskich lub odbywa karę pozbawienia wolności, jeżeli ten rodzic lub opiekun w roku podatkowym samotnie wychowuje dzieci: 1) małoletnie, 2) pełnoletnie, które zgodnie z odrębnymi przepisami otrzymywały zasiłek (dodatek) pielęgnacyjny lub rentę socjalną, 3) pełnoletnie do ukończenia 25. roku życia, uczące się w szkołach, o których mowa w przepisach regulujących system oświatowy lub szkolnictwo wyższe, obowiązujących w Rzeczypospolitej Polskiej oraz w innym państwie - podatek może być określony zgodnie z ust. 4d na wniosek wyrażony w rocznym zeznaniu podatkowym. Stosownie do art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. w przypadku, o którym mowa w ust. 4c, podatek jest określany w podwójnej wysokości podatku obliczonego od połowy dochodów osoby samotnie wychowującej dzieci, z uwzględnieniem art. 7, przy czym do sumy tych dochodów nie wlicza się dochodów (przychodów) opodatkowanych w sposób zryczałtowany na zasadach określonych w niniejszej ustawie. Natomiast w art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. przewidziano, że sposób opodatkowania, o którym mowa w ust. 4d, nie ma zastosowania do osoby, która wychowuje wspólnie z drugim rodzicem albo opiekunem prawnym co najmniej jedno dziecko, w tym również gdy dziecko jest pod opieką naprzemienną, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d.
Przenosząc treść przytoczonych wyżej przepisów prawa na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdził, że literalna wykładnia przepisu art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. nie pozwala na ograniczenie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko wyłącznie do rodzica wychowującego dziecko bez jakiegokolwiek udziału drugiego rodzica, ponieważ przepis wskazuje wyłącznie, że rodzic chcący skorzystać z ulgi, jest zobowiązany "w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci". Sąd wziął przy tym pod uwagę, że sporne w sprawie zagadnienie dotyczące pojęcia "osoba samotnie wychowująca dzieci" było już przedmiotem analizy w licznych orzeczeniach sądów administracyjnych wydanych na gruncie przepisów u.p.d.o.f. obowiązujących do 31 grudnia 2021 r. (zob. np. wyroki NSA: z 5 kwietnia 2017 r., II FSK 573/15; z 12 lutego 2020 r., II FSK 383/20; z 6 maja 2021 r., II FSK 412/19; z 14 lipca 2021 r., II FSK 3790/18; z 17 sierpnia 2021 r., II FSK 3083/19; z 23 listopada 2021 r., II FSK 1038/21; z 3 lutego 2022 r., II FSK 1513/19; z 20 kwietnia 2022 r., II FSK 2020/19; z 7 lutego 2023 r., II FSK 1766/20; z 15 czerwca 2023 r., II FSK 42/21; z 10 października 2023 r., II FSK 309/21 – orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu przedstawione w powyższych orzeczeniach rozważania zachowują aktualność w odniesieniu do przepisów u.p.d.o.f., które weszły w życie od 1 lipca 2022 r., a mają zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r., tj. przepisów art. 6 ust. 4c-4f u.p.d.o.f. w powołanym powyżej brzmieniu. Znajduje to potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki: z 10 października 2023 r., II FSK 309/21; z 24 stycznia 2024 r. II FSK 497/21; z 23 sierpnia 2024 r., II FSK 182/24; z 21 stycznia 2025 r., II FSK 633/24), jak i w najnowszych orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych (zob. m.in. wyroki: WSA w Poznaniu z 8 października 2024 r., I SA/Po 446/24, WSA we Wrocławiu z 14 grudnia 2023 r., I SA/Wr 561/23, WSA w Gorzowie Wlkp. z 12 października 2023 r., I SA/Go 246/23, WSA w Łodzi z 5 października 2023 r., I SA/Łd 589/23; WSA w Gdańsku z 11 marca 2025 r., I SA/Gd 1030/24; WSA we Wrocławiu z 23 września 2025 r., I SA/Wr 266/25).
Uwzględniając stanowisko zaprezentowane w powyższych orzeczeniach, Sąd stwierdził, że wykładnia art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. nie pozwala na ograniczenie statusu "osoby samotnie wychowującej dzieci" wyłącznie do rodziców wychowujących dzieci bez wsparcia drugiego z rodziców. Jak już wyżej wskazano, w warstwie leksykalnej przepis wskazuje tylko, że rodzic chcący skorzystać z ulgi musi "w roku podatkowym samotnie wychowywać dzieci". Samotne wychowywanie nie musi przy tym mieć miejsca przez cały rok podatkowy, czego nie kwestionuje sam organ interpretacyjny. Z treści przepisu to nie wynika. Jeśli zatem rozwiedziony rodzic nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces jego czynności wychowawczych, to nieuprawnione jest twierdzenie, że robi to wspólnie z drugim rodzicem. Jak już wielokrotnie wskazywano w przywołanym wyżej orzecznictwie sądowym, dla potrzeb odkodowania znaczenia sformułowania "osoby samotnie wychowującej dziecko" fundamentalne znaczenie ma wyraz "samotnie". Zgodnie z Wielkim słownikiem języka polskiego PWN "samotny" to "taki, który żyje sam, bez rodziny, przyjaciół, bez kontaktu z innymi", "taki, który nie ma męża lub żony albo partnera lub partnerki" (zob. wsjp.pl). Natomiast "samotność" to Leksykalne znaczenie wyrazu "samotny" ukierunkowuje na odkodowanie sformułowania "rodzic samotnie wychowujący dzieci", jako rodzica wychowującego dzieci (dziecko) w odosobnieniu od drugiego rodzica dzieci (dziecka) i bez jego udziału, przebywającego z dziećmi (dzieckiem) w innym miejscu niż drugi rodzic. Kryterium "samotności" wyklucza się z kryterium "wspólności". Wyraz "wspólny" w jego zasadniczym znaczeniu oznacza m.in. "podejmowany lub doświadczany razem z innymi osobami" (zob. wsjp.pl). Jeśli zatem rozwiedziony rodzic nie wykonuje w tym samym czasie i w tym samym miejscu czynności, przy współudziale drugiego rodzica, składających się na proces jego czynności wychowawczych, to wręcz nielogiczne jest twierdzenie, że czyni to wspólnie z drugim rodzicem.
Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że w przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanie faktycznym w 2024 r. rozwiedzeni rodzice nie wychowywali dziecka "wspólnie" (tj. jednocześnie w tym samym czasie i miejscu), ale każde z nich odrębnie. Zatem wychowywanie dziecka realizowane było przez każdego z rodziców "samotnie", tj. bez udziału drugiego z rodziców. O wspólnym (będącym antonimem samotnego) wychowaniu dziecka nie świadczy fakt powierzenia władzy rodzicielskiej wspólnie obojgu małżonkom. Pojęcia te nie są tożsame, a pojęcie samotnego wychowania dziecka winno być rozpatrywane głównie w kontekście samodzielnego pokrywania przez podatnika kosztów związanych z wychowaniem i utrzymaniem dziecka. Zastosowana przez ustawodawcę preferencja ma bowiem kontekst finansowy. Nieuprawniona jest wobec tego taka wykładnia tego przepisu, która wyklucza spod jego działania jednego z rozwiedzionych rodziców wychowującego dziecko bez udziału drugiego rodzica, czyli samotnie. Jeżeli jeden z rodziców, w stosunku do których sąd orzekł rozwód, zamieszkuje z dzieckiem, to rodzic ten w tym czasie samodzielnie, tj. bez wsparcia drugiego rodzica, wychowuje dziecko. Taki rodzic działa bez wsparcia drugiej osoby i samodzielnie wykonuje czynności związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka.
Przyjęta przez organ interpretacja art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. prowadziłaby do wniosku, że samotne wychowywanie dzieci przez cały rok podatkowy mogłoby być zrealizowane jedynie w odniesieniu do wdów, wdowców i osób rozwiedzionych, którym przyznano wyłączną władzę rodzicielską. Taka wykładnia uzależnia skorzystanie z ulgi przez jednego z rodziców de facto od całkowitego wyeliminowania drugiego z rodziców z procesu opieki i wychowania dzieci, bowiem tylko w takiej sytuacji organ uznaje przesłanki tego przepisu za spełnione, co nie znajduje jednak potwierdzenia w przedstawionym powyżej wyniku wykładni analizowanego przepisu (zob. wyrok WSA w Krakowie z 7 grudnia 2023 r., I SA/Kr 988/23). Zdaniem Sądu przyjęcie warunku, aby drugi z rodziców był wyeliminowany z opieki nad dzieckiem i jego wychowywania, przeczyłoby w istocie polityce prorodzinnej Państwa zmierzającej zgodnie z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP do systemowego wsparcia rodziców w wychowaniu dzieci, zwłaszcza w samotnym wychowaniu dzieci. Reasumując, prawidłowa wykładnia przepisu art. 6 ust. 4c uPIT prowadzi do wniosku, że rozwiedziony rodzic samotnie wychowujący dziecko, w znaczeniu powyżej wskazanym, jest uprawniony do ulgi ustanowionej w tym przepisie, jeśli spełnia pozostałe warunki zwolnienia.
Należy dostrzec, że zgodnie z art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. preferencyjne opodatkowanie nie przysługuje samotnym rodzicom, którzy wychowują co najmniej jedno dziecko wspólnie, rozumiane także jako "naprzemienne" wykonywanie opieki nad dzieckiem, w związku z którą obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze. Zdaniem Sądu redakcja tego przepisu nie modyfikuje wyżej przedstawionego rozumienia pojęcia "samotnego wychowywania dzieci", lecz wyklucza jedynie preferencyjne opodatkowanie w określonym ustawą przypadku. Wskazany przepis nie pozwala na preferencyjne opodatkowanie samotnych rodziców, którzy wychowują co najmniej jedno dziecko wspólnie, rozumiane także jako "naprzemienne" wykonywanie opieki nad dzieckiem. Przy czym wyłączenie możliwości preferencyjnego rozliczenia podatku uwarunkowane jest spełnieniem również przesłanki, by w przypadku wychowywania dziecka pod opieką naprzemienną, w związku z tą opieką obydwojgu rodzicom zostało ustalone świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W tym kontekście całkowicie nietrafnie DKIS stwierdził, że przepis art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. będzie miał zastosowanie do skarżącego, podczas gdy z opisu stanu faktycznego wynikało, że świadczenie wychowawcze zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. zostało ustalone wyłącznie skarżącemu. W takim przypadku nie można uznać, że art. 6 ust. 4f u.p.d.o.f. może znaleźć zastosowanie do skarżącego, skoro przepis ten mówi o świadczeniu wychowawczym ustalonym obydwojgu rodzicom.
Uwzględniając poczynione rozważania, Sąd stwierdził, że zasadny okazał się zatem sformułowany w skardze zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 4c i ust. 4f w związku z art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że wnioskodawca nie może zostać uznany za osobę samotnie wychowującą małoletnie dziecko w rozumieniu art. 6 ust. 4c u.p.d.o.f. za 2024 r. i lata następne oraz nie ma prawa do preferencyjnej formy opodatkowania przewidzianej w art. 6 ust. 4d u.p.d.o.f. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację w całości, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku.
Ponownie rozpoznając sprawę, DKIS zobowiązany będzie do oceny, czy według przedstawionych we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej okoliczności stanu faktycznego skarżący spełnia warunki zastosowania określonego w art. 6 ust. 4c-4f u.p.d.o.f. preferencyjnego rozliczenia, przy uwzględnieniu przedstawionej przez Sąd wykładni powyższych przepisów prawa oraz w oparciu o wyrażone przez Sąd stanowisko, zgodnie z którym w opisanym we wniosku o wydanie interpretacji stanie faktycznym skarżący jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu tychże przepisów prawa.
Zważywszy na uwzględnienie skargi, w pkt II sentencji wyroku orzeczono również w o kosztach postępowania na podstawie art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w wysokości kwoty uiszczonej przez skarżącego tytułem wpisu sądowego od skargi (200 zł).

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę