I SA/WR 455/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatników, uznając sprzedaż prawa wieczystego użytkowania gruntów za działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych.
Sprawa dotyczyła opodatkowania dochodów ze sprzedaży prawa wieczystego użytkowania działek rolnych. Skarżący twierdzili, że sprzedaż nie stanowiła działalności gospodarczej, lecz odrębne źródło przychodów. Organy podatkowe i sąd uznały jednak, że działania skarżących, obejmujące zakup, zmianę przeznaczenia, podział i sprzedaż działek, nosiły znamiona zorganizowanej i ciągłej działalności gospodarczej, podlegającej opodatkowaniu jako przychód z tego tytułu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę A. i W. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. Skarżący wykazali w zeznaniu rocznym dochody z działalności gospodarczej, wynagrodzeń i umowy zlecenia. Postępowanie kontrolne wykazało, że A. J. prowadził działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej oraz zajmował się handlem działkami. Nabył prawo wieczystego użytkowania działek rolnych, a następnie, po zmianie ich przeznaczenia na cele budowlane i podziale na mniejsze parcele, sprzedawał je w latach 2000-2004. Organy podatkowe uznały, że zakup i sprzedaż działek stanowiły działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy, a uzyskany przychód podlegał opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym Konstytucji RP, twierdząc, że sprzedaż nie była działalnością gospodarczą, a działania organów naruszały prawo do równego traktowania. Sąd, analizując definicję działalności gospodarczej zawartą w Prawie działalności gospodarczej oraz orzecznictwie, uznał, że działania skarżących – zakup gruntów w celu dalszej odsprzedaży, zmiana ich przeznaczenia, podział i sprzedaż – nosiły cechy zorganizowanej, ciągłej i zarobkowej działalności gospodarczej. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że organy podatkowe prawidłowo zakwalifikowały uzyskane przychody.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, sprzedaż prawa wieczystego użytkowania gruntów w opisanych okolicznościach stanowi działalność gospodarczą.
Uzasadnienie
Działania polegające na zakupie gruntów w celu dalszej odsprzedaży, zmianie ich przeznaczenia, podziale na mniejsze działki i sprzedaży w latach następnych noszą znamiona zorganizowanej, ciągłej i zarobkowej działalności gospodarczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
u.p.d.o.f. art. 10 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Ustala źródła przychodów, w tym przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej (pkt 3) oraz odpłatne zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntów, jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej (pkt 8 lit. c).
Pomocnicze
Ustawa Prawo działalności gospodarczej art. 2 § 1
Definiuje działalność gospodarczą jako działalność wytwórczą, budowlaną, handlową i usługową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły.
u.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa art. 191
Ordynacja podatkowa art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 84
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sprzedaż prawa wieczystego użytkowania gruntów, połączona ze zmianą przeznaczenia, podziałem i dalszą odsprzedażą, stanowi działalność gospodarczą. Działania skarżących nosiły znamiona zorganizowanej, ciągłej i zarobkowej działalności gospodarczej. Opodatkowanie sprzedaży jako działalności gospodarczej jest zgodne z zasadą powszechności opodatkowania i równości wobec prawa.
Odrzucone argumenty
Sprzedaż działek nie stanowiła działalności gospodarczej, lecz odrębne źródło przychodów. Organy podatkowe naruszyły prawo materialne i procesowe, w tym Konstytucję RP (prawo do równego traktowania). Organy podatkowe nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego (np. dotyczącego zamiaru uprawy wierzby energetycznej). Organy podatkowe naruszyły zasadę zaufania do organów podatkowych (powołując się na błędną decyzję i interpretację).
Godne uwagi sformułowania
działalność wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą [...] jest osoba fizyczna [...] jeżeli jej przedmiot obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej sprzedaż praw wieczystego użytkowania gruntów [...] stanowiła działalność gospodarczą nie ma i nie może mieć znaczenia, że określony podmiot prowadzący konkretną działalność gospodarczą nie ocenia jej (subiektywnie) jako działalności gospodarczej powszechność opodatkowania oznacza, że podatek musi być świadczeniem ustanawianym nie dla poszczególnych podmiotów, ale dla wszystkich tych podmiotów, ujętych generalnie
Skład orzekający
Halina Betta
przewodniczący sprawozdawca
Marta Semiczek
członek
Katarzyna Borońska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy sprzedaż nieruchomości lub prawa wieczystego użytkowania gruntów może być uznana za działalność gospodarczą podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2001 r. i specyficznych okoliczności faktycznych sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje kluczowe rozróżnienie między zwykłą sprzedażą a działalnością gospodarczą w kontekście podatkowym, co jest częstym problemem dla przedsiębiorców i inwestorów.
“Kiedy sprzedaż działki to już biznes? Sąd wyjaśnia, jak nie wpaść w pułapkę podatkową.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 455/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-11-24 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-03-22 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Halina Betta /przewodniczący sprawozdawca/ Katarzyna Borońska Marta Semiczek Symbol z opisem 6112 Podatek dochodowy od osób fizycznych, w tym zryczałtowane formy opodatkowania Hasła tematyczne Podatek dochodowy od osób fizycznych Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2000 nr 14 poz 176 art. 10 ust. 1 pkt 3 Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - tekst jednolity Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Semiczek, Asesor WSA Katarzyna Borońska, Protokolant Kamila Paszowska-Wojnar, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi A. i W. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. oddala skargę Uzasadnienie W złożonym zeznaniu o wysokości wspólnych dochodów małżonków osiągniętych w 2001 r. skarżący W. i A. J. wykazali dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez A. J. w wysokości [...], dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w kwocie [...] oraz z tytułu umowy zlecenia w wysokości [...]. Skarżąca zaś wykazała dochód z wynagrodzenia ze stosunku pracy w wysokości [...]. Łączny dochód małżonków za 2001 r. wyniósł [...]. Po dokonaniu odliczeń od dochodu, a następnie od podatku – należny podatek dochodowy małżonków za 2001 r. zamknął się kwotą [...]. W wyniku wszczętego postępowania kontrolnego Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. stwierdził, że A. J. prowadził w 2001 r. działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej A . Przedmiotem działalności spółki były usługi projektowe we wszystkich branżach budowlanych, nadzory budowlane, kosztorysowanie, usługi ogólno-budowlane w zakresie instalacji wodno-kanalizacyjnych, gazowych, elektrycznych oraz melioracje. Ustalono nadto iż w rozpatrywanym roku podatkowym skarżący prowadził również działalność gospodarczą w zakresie handlu (obrotu) działkami. Organ podatkowy I instancji stwierdził, że w dniu [...] podatnik oraz J. B. nabyli po ½ części prawa wieczystego użytkowania działek rolnych położonych we wsi M. gmina J.-L. o łącznej powierzchni [...]. Ustalono przy tym, że skarżący i J. B. w dniu [...], a wiec jeszcze przed podpisaniem aktu notarialnego – wystąpili o zmianę przeznaczenia tego terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego na cele związane z budownictwem mieszkaniowym tj. zabudowę mieszkaniową jednorodzinną z niezbędnymi usługami. W wyniku zmiany przeznaczenia gruntów na teren przeznaczony pod budownictwo mieszkaniowe, na podstawie Uchwały Rady Miejskiej w J.-L. z dnia [...] nr [...] (opublikowanej w Dzienniku Urzędowym Województwa D. z dnia [...] nr [...], poz. [...]) cena rynkowa tych gruntów wzrosła z kwoty [...] do kwoty [...]-[...]. W latach 2000-2004 Burmistrz Miasta i Gminy J.-L. zatwierdził w formie decyzji projekt podziału nieruchomości, będących w użytkowaniu wieczystym A. J. i J. B., łącznie na [...] działek o określonej powierzchni przeznaczonej do sprzedaży pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną, nadając im nową numerację. W grudniu 2000 r. A. J. i J. B. dokonali sprzedaży [...] podzielonych działek, a w latach 2001-2004 sprzedali kolejnych [...] działek, w tym w 2001 r. [...] działek. Organ podatkowy pierwszej instancji zauważył przy tym, iż z treści oświadczeń współwłaścicieli sporządzanych w formie aktów notarialnych z nabywcami działek będących przedmiotem użytkowania wieczystego wynika, iż zobowiązali się oni do realizacji urządzeń infrastruktury towarzyszącej budownictwu tj. wykonania wodociągu, dróg wewnętrznych, zewnętrznej sieci kanalizacji sanitarnej z przyłączami. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W., zakup prawa wieczystego użytkowania gruntów położonych we wsi M. należy traktować jako zakup towaru handlowego, bowiem A. J. oraz J. B. zakupu gruntów dokonali w celu dalszej odsprzedaży, o czym świadczy fakt dokonania zmiany ich przeznaczenia (pod zabudowę mieszkaniową), ich podział na mniejsze działki, sprzedaż działek w latach następnych oferowanych do sprzedaży w Auto Giełda D. (w dziele nieruchomości) oraz poprzez umieszczenie tablicy w M. przy drodze głównej W.-J.-L. czy w firmie B. Przychód uzyskany zatem ze sprzedaży działek należy uznać za przychód o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26.07.1991 r. (Dz. U. Nr 14 z 2000 r. poz. 176 ze zm.). Powyższe działania, zdaniem organu pierwszej instancji, odpowiadają kryteriom definicji działalności gospodarczej, określonej w art. 2 ust. 1 ustawy z 19.11.1999 r. Prawo działalności gospodarczej. Zauważono przy tym, iż w dniu [...] strona złożyła w Urzędzie Skarbowym w O. pismo, w którym oświadczyła, iż przychód uzyskany ze sprzedaży nieruchomości zakupionej w M. zostanie w ciągu [...] lat od sprzedaży przeznaczony na własne cele mieszkaniowe. W związku z niespełnieniem powyższego warunku skarżący A. J. złożył [...] w Urzędzie Skarbowym w O. deklarację PIT-23 o osiągniętych przychodach z tytułu sprzedaży w 2001 r. prawa wieczystego użytkowania działek, wykazując łączny przychód z tytułu ich sprzedaży w wysokości [...]. W konsekwencji strona uiściła na konto Urzędu Skarbowego w O. zryczałtowany podatek dochodowy w wysokości [...] – [...] wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie [...]. Jak zauważył Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej we W. powyższe nie wpływa na prawidłowość zakwalifikowania przychodów uzyskanych z tytułu sprzedaży działek do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W świetle dokonanych ustaleń organ podatkowy określił A. J. dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w zakresie handlu działkami w wysokości [...]. Na powyższą wartość złożył się przychód z tytułu sprzedaży działek przypadający na podatnika – [...] oraz koszty uzyskania przychodów przypadające na podatnika – [...] tj. koszt własny sprzedanych działek ([...] x [...]) oraz uiszczony przez stronę podatek od nieruchomości ([...]). Biorąc pod uwagę dane wykazane przez stronę z tytułu prowadzonej działalności w spółce cywilnej A, dochód z tytułu prowadzonej przez A. J. w 2001 r. działalności gospodarczej wyniósł [...]. W konsekwencji w oparciu o art. 9 ust. 3 powołanej ustawy oraz mając na uwadze decyzję wydaną przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...] na mocy której określono skarżącemu stratę z pozarolniczej działalności gospodarczej za 1999 r. w wysokości [...] dochód pomniejszono o [...] wartości straty za rok 1999 tj. o kwotę [...]. W konsekwencji łączny dochód skarżących za rozpatrywany rok podatkowy określono w wysokości [...], w tym dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości [...]. Po odliczeniu od dochodu uiszczonych przez podatników składek na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie [...] podstawa opodatkowania wyniosła [...]. W konsekwencji należny za 2001 r. podatek dochodowy skarżących określono w wysokości [...] (decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia [...] nr [...]). Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej podatnicy złożyli odwołanie, wnosząc o uchylenie wydanej decyzji w całości i umorzenie postępowania podatkowego. W złożonym odwołaniu strona podniosła, iż decyzja organu podatkowego pierwszej instancji, wydana została z naruszeniem norm prawa materialnego (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.1999 r. Prawo działalności gospodarczej) oraz prawa procesowego art. 187 § 1 Ordynacja podatkowa). Strona zarzuciła także naruszenie art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskutek wydania decyzji łamiącej prawo do równego traktowania przez władze publiczne oraz dyskryminowanie w życiu społecznym i gospodarczym. Wskazała, że zakupu działek A. J. dokonał celem uprawy wierzby energetycznej, ale wobec braku nabywców odstąpił od tej uprawy. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, Dyrektor Izby Skarbowej we W. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie z tożsamą argumentacją jak zawartą w decyzji organu I instancji. Zdaniem organu odwoławczego, zebrany materiał dowodowy bezspornie świadczy o tym, iż działki zostały zakupione w celu dalszej odsprzedaży, a nie z zamiarem upraw wierzby energetycznej jak podnosiła strona. Podkreślił, iż działalność rolna w zakresie prowadzonych upraw co do zasady jest działalnością wyróżniającą się okresowością zatem trudno przyjąć za wiarygodne wyjaśniania strony dotyczące kłopotów w sprzedaży wierzby energetycznej, skoro zakupu gruntu dokonano [...], a pismem z dnia [...] współwłaściciele nieruchomości wystąpili do odpowiedniego organu o dokonanie zmiany przeznaczenia gruntu. Podjęte w/w działania oraz podział zakupionego gruntu na poszczególne działki (o powierzchni [...] do [...] każda), co przy ilości sprzedanych działek ([...]) w latach 2000-2004 (w tym w 2002 r. – [...]) różnym nabywcom, trudno uznać zdaniem organu odwoławczego za sprzedaż na cele rolnicze. Z zebranego materiału dowodowego bezspornie wynika, zdaniem organu II instancji, że w momencie; sprzedaży gruntu (poszczególnych działek będących przedmiotem wieczystego użytkowania), wiadoma była współwłaścicielom zmiana przeznaczenia gruntu i mieli oni świadomość, że nabywcy kupują działki objęte tym prawem z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe, a nie na cele rolne. W złożonej skardze na w/w decyzję W. i A. J. wnieśli o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu podatkowego pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa procesowego) podnosząc przy tym zarzuty tożsame z zarzutami zawartymi w uprzednio złożonym odwołaniu tj.: 1) naruszenie norm prawa materialnego: - art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych i art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 19.11.1999 r. - prawo działalności gospodarczej wskutek uznania, iż sprzedaż nieruchomości wyczerpuje znamiona działalności gospodarczej; 2) naruszenie norm prawa procesowego: - art. 121 i 122 oraz 187 § 1 i art.191 Ordynacji podatkowej wskutek nie rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz prowadzenie postępowania stronniczo z pominięciem dowodów świadczących na korzyść skarżącego; - art. 8 ust. 2 oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskutek wydania decyzji łamiącej prawo do równego traktowania przez władze publiczne oraz dyskryminowanie w życiu społecznym i gospodarczym. W uzasadnieniu skarżący powołali definicję działalności gospodarczej, zawartą w art. 2 ustawy z dnia 19.11.1999 r. - Prawo działalności gospodarczej. Wskazali, iż aby dana działalność mogła być uznana za działalność gospodarczą, konieczne jest wystąpienie łącznie trzech przesłanek tzn. musi to być działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany oraz w sposób ciągły zwracając przy tym uwagę, iż zorganizowaną działalność w zakresie obrotu nieruchomościami stanowi wyodrębnione biuro - posiadające własną nazwę, lokal, telefony, numery faksu, pracowników. Dopiero na etapie opracowania biznes planu i dokonanej analizy kosztów, jak również wobec braku zainteresowania potencjalnych nabywców zakupem wierzby energetycznej, A. J. podjął decyzję o wystąpieniu z wnioskiem o zmianę przeznaczenia gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, aby w przyszłości można było ewentualnie przekształcić grunty rolne na inne cele. Zdaniem stron błędnie przyjęto, iż sprzedaż działek następowała w sposób profesjonalny poprzez reklamę publiczną. Wskazano, iż działania podejmowane przez osoby trzecie bez wiedzy A. J. polegające na umieszczaniu ogłoszeń w gazecie Auto Giełda D., na tablicy ogłoszeniowej, w oknie firmy B nie mieszczą się w pojęciu reklamy publicznej, lecz stanowią wyłącznie informację. Strony zauważyły przy tym, iż wszystkie posiadane działki nie zostały wyłączone spod produkcji rolnej i zbywane były jako grunty rolne. Rozstrzygnięciu organu podatkowego zarzucono również naruszenie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 8 ust. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wskutek pominięcia faktu wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. decyzji z dnia [...] nr [...] zobowiązującej A. J. do odprowadzenia zryczałtowanego podatku od sprzedaży nieruchomości w oparciu o art. 10 ust. 1 pkt 8 oraz art. 28 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także w świetle interpretacji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...] nr [...]. W złożonej skardze strony dodatkowo zarzucają organowi podatkowemu drugiej instancji naruszenie art. 124 i 210 ustawy - Ordynacja podatkowa, wskutek braku wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji oraz zasadności przesłanek, którymi się kierowano przy załatwieniu sprawy. Po zapoznaniu się z treścią skargi, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji stwierdził, iż zarzuty zawarte w skardze dotyczące zarówno naruszenia norm prawa materialnego, jak również norm prawa procesowego, w całości nie zasługują na uwzględnienie i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności przewidziane, w art. 1 § 2 wymienionej ustawy, umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego - art. 145 §1 pkt 1 lit. a), lit. c) i lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej w skrócie u.p.s.a.). Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie czy czynności dokonywane przez A. J., polegające na sprzedaży praw wieczystego użytkowania gruntów położonych we wsi M., stanowią działalność gospodarczą, a w konsekwencji czy dochody uzyskane w wyniku prowadzenia takiej działalności podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art.10 ust.1 pkt 3 w związku z art.24 ust.2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2000r., Nr 14, poz.176 ze zm.) - zwanej dalej u.p.d.o.f., jako przychody z pozarolniczej działalności gospodarczej czy też, tak jak utrzymują skarżący, w/w sprzedaż stanowiła źródło przychodów określone w art.10 ust.1 pkt 8 lit. c) tej ustawy. Zgodnie z przepisem art.10 ust.1 pkt 8 lit. c) u.p.d.o.f. źródłem przychodów jest odpłatne zbycie prawa wieczystego użytkowania gruntów jeżeli nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane przed upływem pięciu lat od końca roku, w którym nastąpiło nabycie. Istotne znaczenie ma zatem ustalenie czy sprzedaż nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej. U.p.d.o.f. nie definiuje pojęcia działalności gospodarczej a zatem celowe i konieczne jest odwołanie się w tym zakresie do innych aktów prawnych. Wyjaśniając znaczenie tego terminu należy posłużyć się więc wykładnią systemową i sięgnąć do regulacji innych gałęzi prawa, które znaczenie pojęcia "działalność gospodarcza" definiują. Bez wątpienia aktem prawnym, który najpełniej oddaje istotę tego pojęcia była obowiązująca w 2002 r. ustawa z dnia 19 listopada 1999r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. nr 101, poz. 1178). Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 2 tej ustawy podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą, zwanym przedsiębiorcą, jest osoba fizyczna, osoba prawna, a także jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, jeżeli jej przedmiot obejmuje prowadzenie działalności gospodarczej. W myśl natomiast art. 2 ust. 1 w/w ustawy, działalnością gospodarczą jest działalność wytwórcza, budowlana, handlowa i usługowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. (W. Kubala "Prawo działalności gospodarczej. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 40). Jak łatwo zauważyć, wymienione w cytowanym przepisie rodzaje (dziedziny) działalności gospodarczej określone zostały w sposób bardzo ogólny. Z tego powodu zaczęto stosować w praktyce rozszerzającą wykładnię tego przepisu (interpretatio extensiva). Za przykład posłużyć może wyrok NSA z dnia 24 maja 1991 r. (sygn. akt SA/Wr 294/91, OSP 1992 Nr 2 poz. 30), który wskazał, iż pojęcie działalności gospodarczej nie sprowadza się tylko do procesów technologicznych i zjawisk ekonomicznych zachodzących w toku działalności wytwórczej, budowlanej, handlowej i usługowej prowadzonej w celach zarobkowych i na rachunek podmiotu, ale obejmuje także czynności faktyczne i prawne związane np. z uzyskiwaniem czynników produkcji - o ile czynności te lub działania nie są zabronione przez prawo. Fakt, iż w określeniu przedmiotu działalności pojawia się "czteroczłonowe" zróżnicowanie, nie upoważnia samo przez się do traktowania go jako prawnie wiążącej "klasyfikacji". Należy je traktować jedynie jako rodzaj "typizacji" różnych przejawów aktywności człowieka, które wyróżnione są tradycyjnie zarówno w języku potocznym, jak i w praktyce społecznej, a w świetle prawa polskiego mogą być zaliczone do kategorii prawnej "działalności gospodarczej" o ile w danym wypadku występują równocześnie pozostałe elementy konstytutywne pojęcia "działalności gospodarczej". Owymi pozostałymi elementami konstytutywnymi" pojęcia "działalność gospodarcza" są element podmiotowy tj. prowadzenie takiej działalności na własny rachunek oraz elementy przedmiotowe tj. prowadzenie w celach zarobkowych (element celowościowy) w sposób ciągły i zorganizowany. Element podmiotowy znajduje swoje rozwinięcie w art. 2 ust. 2 Prawa działalności gospodarczej wskazujący, iż podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą może być osoba fizyczna, osoba prawna, a także nie mająca osobowości prawnej spółka prawa handlowego, która zawodowo, we własnym imieniu podejmuje i wykonuje działalność gospodarczą. Elementy przedmiotowe z uwagi na użycie w ustawie zwrotu "zarobkowa działalność [...] wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły mają charakter obiektywny zatem z punktu widzenia Prawa działalności gospodarczej dla oceny w danym przypadku czy w grę wchodzi działalność gospodarcza rozstrzygające znaczenie mają okoliczności w jakich działalność jest wykonywana. W tym sensie nie ma i nie może mieć znaczenia, że określony podmiot prowadzący konkretną działalność gospodarczą nie ocenia jej (subiektywnie) jako działalności gospodarczej, nie nazywa jej tak, oświadcza, że jej nie prowadzi bądź nie zgłasza obowiązku podatkowego itp. Zatem nazwanie bądź nienazwanie danej czynności nie przesądza jeszcze o istnieniu, nieistnieniu, cechach, charakterze L stosunkach zarówno dla podmiotu jak i przedmiotu czynności oraz jej kontrahentów-lub innych osób wywodzących z niej określone skutki - faktyczne lub prawne (wyrok NSA z dnia 30 marca 1994 r. sygn. akt SA/Łdz 224/93, nie publ.). Na uwagę w szczególności zasługuje interpretacja pojęcia "działalności gospodarczej" dokonana przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 grudnia 1991 r. (sygn. akt III CZP 117/91, OSNCP 1992 nr 5 poz. 65). W uchwale tej wskazano, że działalność gospodarczą wyróżniają następujące cechy charakterystyczne: 1) zawodowy (a więc stały) charakter, 2) związana z nim powtarzalność podejmowanych działań (element ciągłości) 3) podporządkowanie zasadzie racjonalnego gospodarowania oraz 4) uczestnictwo w obrocie gospodarczym (element zorganizowania). Wymóg, aby działalność gospodarcza prowadzona była w sposób zorganizowany implikuje po stronie podmiotu wykonującego działalność gospodarczą występowanie pewnej struktury organizacyjnej. Jednakże należy wskazać, iż przepisy prawa nie narzucają ani stopnia zorganizowania, ani formy organizacyjnej wykonywania działalności gospodarczej. O ich wyborze decyduje zwykle rodzaj i wielkość (rozmiar) działalności, jej przedmiot, warunki panujące na rynku i wiele innych czynników o charakterze zewnętrznym i subiektywnym. Dlatego też o ile określone osoby prawne z założenia posiadają pewną zorganizowaną strukturę to niekoniecznie posiadają ją osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą. Kolejną przesłanką wypełniającą definicję "działalności gospodarczej" jest wykonywanie działalności w sposób ciągły. W doktrynie poprzez działanie ciągłe należy rozumieć powtarzanie, ponawianie określonych czynności, zarówno takich samych, jak i rodzajowo podobnych, a nawet różnych, ale przedsiębranych w procesie wytwarzania, świadczenia usług itp. Przerwy występujące pomiędzy poszczególnymi czynnościami nie pozbawiają działalności cechy ciągłości (J. Odachowski. "Ciągłość działalności gospodarczej", Glosa 2003 nr 9 str. 33; C. Kosikowski "Prawo działalności gospodarczej. Komentarz, Warszawa 2000, str. 21). Odnosząc powyższe uwagi do zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego należy podzielić stanowisko organów podatkowych, że sprzedaż praw wieczystego użytkowania gruntów położonych we wsi M. przez A. J. dokonywana w 2001 r. następowała w ramach działalności gospodarczej. Należy podkreślić, że okoliczności świadczące o prowadzeniu takiej działalności w latach poprzedzających oceniany rok podatkowy jak i w latach następnych mogą mieć znaczenie dla przedstawienia obrazu działania podatnika na przestrzeni lat, gdy jego zachowania w danym roku istotnie "wpisują się" w cykl działań podejmowanych do tej pory. W sposób właściwy organy powiązały okoliczności występujące po stronie skarżących w 2001 r., jak i okoliczności z lat poprzednich i następnych, uznając, iż układają się one w pewną całość, świadczącą o prowadzeniu zaplanowanych działań obliczonych na zysk. Istotnie nietrudno dopatrzyć się w działaniach A. J. w 2001 r. cech działalności gospodarczej, tj. działalności zorganizowanej, prowadzonej w sposób ciągły w celach zarobkowych. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż A. J. wraz z J. B. w 1999 r. nabyli prawo wieczystego użytkowania działek rolnych o powierzchni [...]. Z materiału znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż A. J. i J. B. jeszcze przed dokonaniem zakupu prawa wieczystego użytkowania działek (akt notarialny z dnia [...]) podjęli działania zmierzające do zmiany ich przeznaczenia. Za pośrednictwem pełnomocnika współwłaściciele wystąpili z wnioskiem z dnia [...] o dokonanie w Miejscowym Planie Zagospodarowania Przestrzennego miasta J.-L. zmiany przeznaczenia terenu pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wraz z niezbędnymi usługami. Zmiana przeznaczenia terenu pod zabudowę mieszkaniową, a następnie podział na mniejsze działki będące przedmiotem wieczystego użytkowania ([...] działek - podkr. Sądu) i w konsekwencji sprzedaż [...] działek w latach 2000-2004, w tym – [...] w samym 2001 r. świadczy o dokonywaniu ich zbywania w wykonaniu działalności gospodarczej. Działania podatnika wskazują, iż aktywność w zakresie obrotu działkami objętymi prawem wieczystego użytkowania podejmowana była w okolicznościach wskazujących na zamiar jej wykonywania w sposób stały (ciągły) oraz że charakteryzowała się częstotliwością, wobec powyższego bez znaczenia pozostaje fakt, na który powołuje się strona, iż zakupu prawa wieczystego użytkowania działek dokonano jednorazowo. Podkreślenia wymaga przy tym fakt, iż działalność wykonywana przez A. J. miała niewątpliwie charakter zarobkowy bowiem cena zakupu prawa wieczystego wyniosła [...], a po dokonaniu zmiany przeznaczenia oraz podziału na mniejsze działki - sprzedawał je ze znacznym zyskiem w latach następnych ([...] – [...]). Za bezzasadny należy uznać zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez "zaniechania zebrania materiału dowodowego dotyczącego podjęcia przez skarżącego działań zmierzających do uprawy wierzby energetycznej" i przerzucenia tym samym ciężaru dowodzenia, który spoczywa na organach podatkowych, na podatnika. Analiza akt sprawy wskazuje, iż organy podatkowe podejmując rozstrzygnięcie w zawisłej sprawie uczyniły zadość zasadzie zawartej w powołanym przepisie. W toku prowadzonego postępowania A. J. przedłożył ogólne opracowanie poświęcone uprawie wierzby energetycznej, jednakże poza powyższym nie wskazał żadnych okoliczności ani też wiarygodnych dowodów potwierdzających ten zamiar. Dyrektor Izby Skarbowej we W. zasadnie zauważył przy tym, iż gospodarka rynkowa wymusza na działających na rynku podmiotach gospodarczych przedsięwzięcie kroków celem zdobycia potencjalnych klientów. W tym celu podmioty gospodarcze podejmują działania w obszarach informacji handlowej, promocji, reklamy, reprezentacji marketingu. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż prowadzone były działania jedynie celem zdobycia potencjalnych nabywców działek, polegające na zamieszczaniu ogłoszeń w prasie, na tablicy ogłoszeniowej czy też w firmie B. Nie ma przy tym żadnego znaczenia dla oceny stanowiska organów podatkowych szczególnie akcentowana w skardze okoliczność, iż w przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z reklamą publiczną, lecz jedynie z informacją o oferowanych do sprzedaży działkach. Nie mogą wpłynąć na ocenę materiału sprawy oświadczenia osób, które wskazały, że podejmowały w/w działania (ogłoszenia w prasie, tablica przy drodze wylotowej) bez zgody A. J. Organ odwoławczy zauważył bowiem w uzasadnieniu swojej decyzji, że uwidocznionymi w ogłoszeniach i na tablicy numerami telefonu posługiwał się w kontaktach z Urzędem Skarbowym J. B. (współwłaściciel) a osoby, które złożyły oświadczenia zaproponowały A. J. oraz J. B. możliwość sprzedaży praw wieczystych działek we wsi M. Bez wpływu na prawnopodatkową ocenę zachowań A. J. jest podnoszona w skardze okoliczność, że zbywane prawa wieczystego użytkowania dotyczyły działek rolnych bowiem ich przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną wskazuje na możliwość ich łatwego przekształcenia i zabudowy, co w powiązaniu z działaniami w latach ubiegłych świadczy o tym, że zostały one nabyte w celu ich korzystnego zbycia w momencie odpowiedniej koniunktury, a nie celem prowadzenia na nich produkcji rolniczej. Również powierzchnia sprzedawanych działek (między [...] a [...]) świadczy o tym, że nie miały one służyć celom rolniczym lecz budowlanym. W oświadczeniach składanych w formie aktu notarialnego nabywcom praw wieczystego użytkowania działek A. J. i J. B. zobowiązywali się także do realizacji urządzeń infrastruktury towarzyszącej budownictwu tj. wykonania wodociągu, dróg wewnętrznych, zewnętrznej sieci kanalizacyjnej z przyłączeniami. Niezgodne ze stanem faktycznym jest przy tym oświadczenie skarżącego, że wykonanie w/w infrastruktury nie miało związku ze zbywaniem prawa wieczystego użytkowania działek lecz stanowiło odrębną (niezależną) czynność wykonywaną przez Niego jako podmiot gospodarczy. Z treści oświadczeń wynika bowiem jednoznacznie, że zbywcy za wykonanie tych robót doliczali nabywcom określone kwoty do ceny 1 m2 działki. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że organy podatkowe uzasadniły w sposób racjonalny i zgodny z doświadczeniem życiowym wiarygodność poszczególnych dowodów, a dokonana przez nie ocena nie narusza granic swobodnej oceny dowodów określonej art. 191 Ordynacji podatkowej. Sprawą nie mającą istotnego znaczenia dla oceny działań podatnika jest także podnoszona w skardze okoliczność, że osoba prowadząca działalność gospodarczą winna posiadać wyodrębnione biuro, nazwę własną firmy, lokal, telefony, numery faksu czy też zatrudniać pracowników. A. J. nota bene prowadził ujawnioną i zarejestrowaną działalność gospodarczą prowadzoną w zakresie usług ogólnobudowlanych oraz wykonywania instalacji wodno-kanalizacyjncych. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia zasady zaufania wyrażonej w art. 121 Ordynacji podatkowej a także zarzut naruszenia art.8 ust.2 oraz art.32 ust.1 Konstytucji RP. Skarżący powołując się na w/w naruszenia wskazał na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia [...] Nr [...] określającą zryczałtowany podatek dochodowy z tytułu sprzedaży prawa wieczystego użytkowania przed upływem pięciu lat od nabycia (cyt. już art.10 ust.1 pkt 8 lit.c) u.p.d.o.f.) oraz interpretację udzieloną przez Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego we W. z dnia [...]. Powołana przez skarżącego decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. określająca zryczałtowany podatek dochodowy wydana została w 2003 r. a zatem z oczywistych względów nie mogła odnosić się do sprzedaży prawa wieczystego użytkowania gruntów w roku 2002. Ponadto decyzja ta została wyeliminowana z obrotu prawnego prawomocną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...]. Interpretacja na która powołuje się skarżący nie została udzielona w Jego indywidualnej sprawie lecz innemu podmiotowi, zatem skarżący nie może wywodzić, że działał w zaufaniu do organów podatkowych. Zgodnie z art. 14a. § 1 Ordynacji podatkowej naczelnik urzędu skarbowego, naczelnik urzędu celnego lub wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta albo marszałek województwa na pisemne zapytanie podatnika, płatnika lub inkasenta mają obowiązek udzielić pisemnej informacji o zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego w ich indywidualnych sprawach (podkr. Sądu), w których nie toczy się postępowanie podatkowe lub kontrola podatkowa albo postępowanie przed sądem administracyjnym. Jedynie na marginesie zauważyć wypada, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przedmiotową interpretację na zasadach określonych w art.14b Ordynacji podatkowej w trybie nadzoru Dyrektor Izby Skarbowej we W. nakazał uzupełnić z uwagi na niepełny stan faktyczny. Końcowo Sąd na tle przedstawionego powyżej stanu faktycznego pragnie się odnieść do sformułowanego w skardze zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art.8 ust.2 oraz art.32 ust.1 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa oraz dyskryminowanie w życiu społecznym i gospodarczym. Zgodnie art.84 Konstytucji każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków (podkr. Sądu), określonych w ustawie. Zgodnie z art. 3 ust.1 u.p.d.o.f. osoby fizyczne, jeżeli mają miejsce zamieszkania na terytorium Polski podlegają obowiązkowi podatkowemu od całości swoich dochodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). Z redakcji art.1 oraz art.2 u.p.d.o.f. wynika, że podatek dochodowy jest podatkiem powszechnym. Powszechność opodatkowania oznacza, że podatek musi być świadczeniem ustanawianym nie dla poszczególnych podmiotów, ale dla wszystkich tych podmiotów, ujętych generalnie, u których występuje zjawisko (zjawiska) rodzące obowiązek podatkowy. W doktrynie idee powszechności opodatkowania uzasadnia się sposób bardzo wszechstronny. Przede wszystkim podatek powinien spoczywać na wszystkich dlatego, że wszyscy muszą dbać o dobro publiczne i tym samym przyczyniać się do finansowania wspólnych potrzeb (R. Mastalski: Prawo podatkowe, W-wa 2001, s. 35). Nakazem powszechności w przypadku prawa podatkowego jest działanie zgodnie z regułą, że istotnie podobne stany faktyczne ustawodawca powinien traktować tak samo. Organy podatkowe wykazały w przedmiotowej sprawie, że A. J. dokonywał sprzedaży prawa wieczystego użytkowania gruntów w ramach działalności gospodarczej czego konsekwencją jest opodatkowanie tych czynności w sposób właściwy dla tego źródła przychodów. Obowiązek zapłaty podatku na zasadach określonych w art.10 ust.1 pkt 3 w związku z art.24 ust.2 u.p.d.o.f. nie może być zatem traktowany jako forma dyskryminacji podmiotu. Wręcz przeciwnie, sposób działania i wykładni przepisów przez organy podatkowe wymusza w sposób pośredni nie tylko konstytucyjna zasada równości i sprawiedliwości opodatkowania, zgodnie z którą wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną powinny być traktowane równo (orzeczenie TK z dnia 11 kwietnia 1994 r. sygn. akt K. 10/93), lecz także zasada zaufania obywatela do organów podatkowych. Akceptacja stanowiska strony powodowałaby, iż podmioty, które dokonują obrotu nieruchomościami i w sposób rzetelny wywiązują się z obowiązków wynikających z przepisów prawa podatkowego znajdują się w sytuacji prawnej gorszej niż podmioty, które takie obowiązki lekceważą. Takie stanowisko naruszałoby także zasadę praworządności wskazującą m.in., iż każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej, w tym także prawa podatkowego. Subiektywne przeświadczenie strony, że nałożenie na nią obowiązku zapłaty podatku stanowi formę dyskryminacji nie zasługuje na aprobatę. Nie podziela Sąd także zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przepisów art.124 oraz art.210 Ordynacji podatkowej poprzez niewyjaśnienie w pełni podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie niezbędne elementy określone tymi przepisami, w tym również szczegółowe uzasadnienie faktyczne i prawne. Odmienna ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego od oczekiwanego przez stronę nie może być postrzegana jako naruszenie przywołanych w skardze przepisów Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art.151 u.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI