I SA/Wr 444/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, uznając częściowo zasadność skargi spółki w zakresie opodatkowania kosztów zastępstwa procesowego i odsetek od wierzytelności.
Spółka złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą określenia zobowiązania podatkowego w VAT za III kwartał 2018 r. Spór dotyczył opodatkowania kosztów zastępstwa procesowego, opłat sądowych i odsetek od wierzytelności jako elementów podstawy opodatkowania VAT w ramach usługi windykacji. Spółka powoływała się na indywidualną interpretację podatkową. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając częściowo zarzuty skargi za zasadne, w szczególności w zakresie ochrony wynikającej z interpretacji podatkowej oraz opodatkowania kosztów zastępstwa procesowego.
Sprawa dotyczyła skargi spółki "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. w wysokości 21.023,00 zł. Spółka kwestionowała uznanie kosztów zastępstwa procesowego, opłat sądowych oraz odsetek od zrealizowanych wierzytelności za czynności podlegające opodatkowaniu VAT, stanowiące element podstawy opodatkowania usługi windykacji. Spółka argumentowała, że postępowała zgodnie z otrzymaną indywidualną interpretacją podatkową z 2012 r. oraz ustaleniami z poprzedniej kontroli. Organ podatkowy uznał, że stan faktyczny opisany we wniosku o interpretację był niepełny, a umowa cesji wierzytelności miała charakter powierniczy, co oznaczało, że spółka świadczyła usługę windykacji, a nie nabywała wierzytelności. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Sąd uznał częściowo zarzuty skargi za zasadne. W zakresie zasady zaufania do organów podatkowych, sąd stwierdził, że nie może ona prowadzić do stosowania przepisów niezgodnych z prawem, jednakże organ powinien uwzględnić wadliwość udzielonej informacji przy rozstrzyganiu o kosztach. Sąd uznał za zasadne zarzuty dotyczące pominięcia przez organ uzyskanej przez spółkę interpretacji podatkowej, stwierdzając, że stan faktyczny był tożsamy z opisanym we wniosku. Sąd uznał również częściowo za zasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie kosztów postępowań sądowych i egzekucyjnych, wskazując, że kwoty te otrzymywane są od dłużnika, a nie od cedenta, i nie stanowią świadczenia wzajemnego na rzecz dłużnika. Natomiast odsetki od należności głównej zostały uznane za element wynagrodzenia za usługę windykacji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Koszty zastępstwa procesowego otrzymywane od dłużnika nie podlegają opodatkowaniu VAT, gdyż nie stanowią świadczenia wzajemnego na rzecz dłużnika. Odsetki od należności głównej stanowią element wynagrodzenia za usługę windykacji i podlegają opodatkowaniu VAT.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że koszty zastępstwa procesowego zasądzone od dłużnika nie są świadczeniem wzajemnym na rzecz dłużnika, a zatem nie podlegają opodatkowaniu VAT. Odsetki wyegzekwowane ponad wartość nominalną wierzytelności stanowią formę świadczenia wzajemnego cedenta za usługę windykacji i podlegają opodatkowaniu.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (32)
Główne
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Opodatkowaniu podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju.
u.p.t.u. art. 8 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przez świadczenie usług rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów.
u.p.t.u. art. 29a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawą opodatkowania jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej.
o.p. art. 14k § § 1
Ordynacja podatkowa
Zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub uchyleniem nie może szkodzić wnioskodawcy.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 29 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis obowiązujący przed 2014 r., odnoszący się do podstawy opodatkowania.
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 8 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 7 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 2 § pkt 6
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 8 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 7 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
o.p. art. 14k § § 3
Ordynacja podatkowa
Wyłączenie odpowiedzialności karnej i naliczania odsetek w przypadku zastosowania się do interpretacji indywidualnej.
o.p. art. 14m § § 1
Ordynacja podatkowa
Zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku w zakresie wynikającym ze zdarzenia będącego przedmiotem interpretacji.
o.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
o.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada legalizmu i praworządności w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 14k
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 200
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 123
Ordynacja podatkowa
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a, b i c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zwrotu niezbędnych kosztów procesu.
k.p.c. art. 98 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada powszechności opodatkowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 14k O.p. poprzez błędne uznanie, że indywidualna interpretacja podatkowa nie posiada mocy wiążącej. Naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie opodatkowania kosztów zastępstwa procesowego i opłat sądowych.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia zasady zaufania do organów podatkowych w kontekście błędnych rozliczeń podatkowych (sąd uznał za nieuzasadniony w części dotyczącej obowiązku stosowania prawa).
Godne uwagi sformułowania
Istotą transakcji zawartej pomiędzy Spółką a cedentem jest świadczenie usług ściągania długów, a nie ich sprzedaż. Zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy. Nie można powierniczej cesji wierzytelności traktować jako odrębnego świadczenia. Jest to bowiem czynność nierozerwalnie związana z kompleksową usługą ściągania długów.
Skład orzekający
Marta Semiczek
przewodniczący sprawozdawca
Piotr Kieres
przewodniczący
Dagmara Dominik-Ogińska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT usług windykacyjnych, w szczególności kosztów zastępstwa procesowego i odsetek, a także ochrona prawna wynikająca z indywidualnych interpretacji podatkowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego modelu biznesowego spółki windykacyjnej i może wymagać analizy pod kątem konkretnych umów i stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych zagadnień VAT związanych z branżą windykacyjną, co jest istotne dla wielu firm. Wyjaśnia również znaczenie ochrony prawnej wynikającej z interpretacji podatkowych.
“Czy koszty windykacji i odsetki od długu zawsze podlegają VAT? WSA wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 21 023 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 444/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2021-10-06 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2020-08-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Marta Semiczek /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FSK 457/23 - Wyrok NSA z 2026-01-29 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 2174 art. 5 ust. 1, 8 ust. 1, 29 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jedn. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Piotr Kieres, Sędziowie: sędzia WSA Dagmara Dominik -Ogińska, sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Protokolant: starszy specjalista Agnieszka Dąbrowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z/s we W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z 19 lutego 2020 r nr 0201-IOR.4103.14.2019 w przedmiocie określenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług z III kwartał 2018 r. oraz zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-[...] z 27 września 2019 r. nr 0225- SPV.4103.27.2019 ; II. zasądza na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu kwotę 6 917 (sześć tysięcy dziewięćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław-K. z 27.09.2019 r. nr 0225-SPV.4103.27.2019, określającą A sp. z o.o. (dalej Strona Skarżąca) zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. w wysokości 21.023,00 zł. W dniu 25.10.2018 r. Strona. złożyła deklarację VAT-7K za III kwartał 2018 roku, w której wykazała kwotę różnicy podatku naliczonego nad należnym w wysokości 38.912,00 zł do zwrotu na rachunek bankowy w terminie 60 dni. W wyniku analizy dokumentów przedłożonych w toku kontroli podatkowej nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie podatku naliczonego przysługującego do odliczenia. Organ podatkowy I instancji stwierdził natomiast, że Spółka dokonywała nieprawidłowego rozliczenia podatku należnego od towarów i usług. Organ uznał, że Strony nie chroni posiadana interpretacja indywidualna ponieważ stan faktyczny opisany we wniosku, jest niepełny, tj. nie zawiera istotnych elementów dotyczących charakteru transakcji przeprowadzanych w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę, w szczególności powierniczego charakteru dokonywanych przelewów wierzytelności. W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości w rozliczeniu podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław-K. wydał 27.09.2019 r. decyzję nr 0225-SPV.4103.27.2019, w której określił kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. w wysokości 0 zł oraz zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za III kwartał 2018 r. w wysokości 21.023,00 zł. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu podatkowego Spółka wniosła odwołanie od powyższej decyzji zachowując ustawowy termin. Przedmiotowej decyzji Strona zarzuca naruszenie: - norm prawa materialnego tj. art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług (tj. Dz. U z 2018 roku, poz. 2174 z późn. zm.) dalej jako ustawa o VAT, przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że koszty zastępstwa procesowego zwracane przez dłużnika Spółce na podstawie wyroku sądu i pozostałe koszty i opłaty sądowe a także odsetki od zrealizowanych wierzytelności, należy traktować jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które stanowią element podstawy opodatkowania podatkiem VAT świadczonej przez Spółkę usługi windykacji wierzytelności i podlegają opodatkowaniu na zasadach właściwych dla tej usługi, - podstawowych zasad prowadzenia postępowania podatkowego mające wpływ na treść wydanej decyzji tj.: - art. 14k ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), poprzez błędne uznanie, że uzyskana przez Spółkę indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego z 2012 roku nie posiada mocy wiążącej w odniesieniu do stanu faktycznego będącego przedmiotem kontroli dot. III kwartału 2018 roku, pomimo tego, że stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie; - art. 121 § 1 O.p. tj. zasady zaufania do organów podatkowych, poprzez fakt, że Spółka postępowała zgodnie z otrzymaną w jej sprawie interpretacją indywidualną a także zgodnie z ustaleniami organu podatkowego z poprzedniej kontroli podatkowej działając tym samym w oparciu o zasadę zaufania do organów podatkowych a następnie została obarczona negatywnymi skutkami takiego postępowania w związku z odmienną oceną takiego samego stanu faktycznego przez organ w kolejnej kontroli podatkowej; - art. 200 O.p. w zw. z art. 123 1 O.p. poprzez wydanie przedmiotowej decyzji nie czekając na wypowiedzenie się Strony, co do zebranego materiału dowodowego i tym samym uniemożliwienie Spółce wypowiedzenia się w przedmiocie zebranego materiału dowodowego. Dodatkowo Spółka wniosła o włączenie do materiału dowodowego korekt deklaracji podatkowych w VAT za lata 2008-2013, które to korekty Spółka złożyła po uzyskaniu pozytywnej interpretacji podatkowej i których poprawność nie została zakwestionowana przez organ podatkowy w uprzednio prowadzonych kontrolach podatkowych. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji wskazał, że Strona nieprawidłowo przywołuje przepis art. 29 ust. 1 ustawy o VAT w sytuacji, gdy od 2014 r. obowiązuje art. 29a ust. 1 ww. ustawy. Stosownie do powyższego przepisu podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem ust. 2-5, art. 30a-30c, art. 32, art. 119 oraz art. 120 ust. 4 i 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Organ ustalił, że Przedmiotem działalności A sp. z o.o. jest windykacja wierzytelności przyjętych do inkasa (PKD 6499Z- pozostała finansowa działalność usługowa, gdzie indziej niesklasyfikowana z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszy emerytalnych). Z akt sprawy wynika, że Spółka zawiera z kontrahentami umowy cesji wierzytelności, w których występuje jako cesjonariusz, a wierzytelności są nabywane w celach windykacyjnych. Aby odzyskać należności spółka składa m.in. w sądach powszechnych pozwy w swoim imieniu, a po otrzymaniu wyroku kieruje wnioski do komorników. Po zrealizowaniu wierzytelności, Spółka zwraca otrzymane środki cedentowi. Z otrzymanych kwot potrąca jednak koszty postępowania sądowego i egzekucyjnego (koszty zastępstwa i opłaty), które poniosła za cedenta oraz swoje wynagrodzenie (prowizja), a także ewentualne odsetki od należności. Spółka, jako przychody podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług traktuje: - przychody z tytułu prowizji za windykację; - przychody z tytułu kosztów zastępstwa prawnego, gdy są płatne z góry przez cedenta; - przychody z tytułu kosztów zastępstwa egzekucyjnego i klauzulowego, gdy są płatne z góry przez cedenta. Oceniając przedłożone umowy cesji organ uznał, że że Spółka zawarła w rzeczywistości umowę powierniczego przelewu wierzytelności (umowa ta nie została uregulowana w polskich przepisach, co oznacza, że stanowi ona tzw. umowę nienazwaną). Umowa powierniczego przelewu wierzytelności polega na tym, że cedent (wierzyciel) dokonuje warunkowej sprzedaży wierzytelności na rzecz cesjonariusza (w rozpatrywanym przypadku spółki) celem jej realizacji (windykacji). Cesjonariusz reguluje wierzytelność na rzecz cedenta po jej odzyskaniu od dłużnika. W przypadku bezskuteczności egzekucji, cesjonariusz zwraca wierzytelność cedentowi. Wyróżnić można następujące najistotniejsze elementy umowy powierniczego przelewu wierzytelności: - kupujący wierzytelność (cesjonariusz) może ją zwrócić sprzedającemu (cedent), gdy egzekucja okaże się bezskuteczna; - ryzyko bezskuteczności egzekucji obciąża sprzedającego wierzytelność (cedent); - płatność za wierzytelność zostaje odroczona do czasu jej ściągnięcia; - wynagrodzenie kupującego wierzytelność (cesjonariusz) za jej windykację określane jest procentowo i potrącane ze ściągniętego długu. Analiza treści umowy wskazuje, że na Spółkę nie przeszło ryzyko niewypłacalności dłużnika, pomimo że podejmując czynności zmierzające do realizacji należności działa w imieniu własnym. Ponadto poniesione przez Spółkę koszty dochodzenia tych należności, tj. koszty zastępstwa procesowego, opłat sądowych i egzekucyjnych, obciążają cedenta (są one potrącane z wyegzekwowanej kwoty przed przekazaniem jej cedentowi, natomiast w przypadku przegrania procesu sądowego cedent zwraca te kwoty spółce, przy bezskuteczności egzekucji cedent zwraca koszty zastępstwa procesowego). Z umowy wynika także, że wierzytelność może być zwrócona cedentowi jeżeli egzekucja wobec dłużnika okazałaby się bezskuteczna. Powyższe oznacza, że istotą transakcji zawartej pomiędzy Spółką a cedentem jest świadczenie usług ściągania długów, a nie ich sprzedaż. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że cedent polecił Spółce windykację wierzytelności, a świadczenie Spółki stanowi realizację tego typu usługi. W ocenie Organu dodatkowe koszty, nawet gdy są odrębnie pobierane i rozliczane, wchodzą do podstawy opodatkowania czynności podstawowej. W ustawie o VAT brak jest definicji kosztów dodatkowych. Przyjąć jednak należy, że są to wszelkie opłaty i należności, co prawda odrębne od wynagrodzenia za świadczenie główne, jednakże stanowiące element ceny za świadczenia zapewniane w ramach wykonywania świadczenia głównego. Z umów cesji wierzytelności zawieranych przez Spółkę (karty nr 65-76 akt sprawy ) wynika, że czynnością podstawową jest windykacja należności, za którą należy się wynagrodzenie prowizyjne. Aby tę usługę zrealizować należy jednak ponieść dodatkowe koszty w postaci zastępstwa procesowego, czy opłat sądowych/egzekucyjnych, które mogą być ponoszone przez Spółkę, a następnie rozliczane z cedentem. Z uwagi, że koszty poniesione przez Spółkę są potrącane ze zrealizowanej wierzytelności przed jej przekazaniem cedentowi, przyjąć należy, że są to koszty dodatkowe obciążające cedenta. Tym samym wchodzą one do podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Koszty te wraz z wynagrodzeniem prowizyjnym stanowią łączną cenę świadczonej usługi. Należy bowiem uznać, że nie mają one samoistnej racji bytu i są tylko i wyłącznie składnikiem wynagrodzenia za realizację usługi podstawowej, tj. windykację wierzytelności. Wobec powyższego koszty zastępstwa prawnego i opłat sądowych/ egzekucyjnych poniesione bezpośrednio przez Spółkę, a następnie zwracane przez cedenta poprzez potrącenie z odzyskanej wierzytelności, stanowią element zapłaty w rozumieniu powołanego wyżej art. 29a ust. 1 ustawy o VAT, podlegający opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Organ podkreślił, że postanowienie, iż kosztami zastępstwa procesowego obciążony zostanie ostatecznie dłużnik, określa sposób sfinansowania pomiędzy stronami zapłaty za powyższy element usługi windykacyjnej. Ponadto z zapisów umowy o obsługę prawną zawartej z radcą prawnym A. B., który zgodnie z informacjami udzielonymi przez Spółkę prowadzi większość spraw sądowych w ramach usług windykacyjnych świadczonych przez Spółkę wynika, że Spółka nie dokonuje z góry płatności tytułem kosztów zastępstwa prawnego w sprawach prowadzonych na rzecz klienta, do ponoszenia których zobowiązuje się w zawieranych umowach cesji wierzytelności. Rozliczenie z tego tytułu następuje co do zasady po zapłacie lub wyegzekwowaniu ww. kwot od przeciwnika Spółki, a w przypadku zawarcia ugody lub przegrania sprawy strony uzgadniają wysokość wynagrodzenia odrębnie dla każdej takiej sprawy. W ocenie organu odwoławczego Spółka jest obowiązana do opodatkowania podatkiem VAT wynagrodzenia, w skład którego będzie wchodziło uzgodnione wynagrodzenie wyrażone w procencie odzyskanej należności głównej oraz wartość odzyskanych kosztów zastępstwa prawnego oraz innych opłat stanowiących zapłatę za świadczone usługi. Także zrealizowane odsetki od należności głównej stanowią w ocenie Organu element wynagrodzenia za usługę. Organ wskazał, ze zgodnie z umową wierzytelność zrealizowana poza wartością nominalną wierzytelności, stanowi przychód cesjonariusza. Oznacza to, że cesjonariusz, w ramach umowy cesji wierzytelności nabywa również prawo do zrealizowanych odsetek od należności głównej. W ocenie Organu odsetki nie mają samoistnej racji bytu i są tylko i wyłącznie składnikiem zapłaty za realizację usługi podstawowej (stanowią konkretną kwotę przysporzenia po stronie Spółki, uzyskaną w wyniku świadczenia usługi windykacyjnej). Spółka potrąca te odsetki dla siebie z kwoty odzyskanej wierzytelności przed jej przekazaniem cedentowi. W tym stanie rzeczy odsetki te niewątpliwie pełnią rolę zapłaty. Organ podkreślił, że zbycie odsetek przez cedenta nie nastąpiło za wynagrodzeniem określonym kwotowo. Tym samym, z uwagi na brak odrębnych zapisów umowy, należy wnioskować, że w przypadku zwrotnej cesji wierzytelności, prawo do realizacji odsetek wraca do cedenta, a zatem także nie ma charakteru definitywnego przysporzenia. Zatem otrzymane przez Spółkę odsetki powinny być w przedmiotowym przypadku elementem podstawy opodatkowania usługi głównej i to niezależnie od tego, czy stanowią element kalkulacyjny wchodzący w skład umówionej przez strony należności za tę usługę. Odnosząc się do powoływanej przez stronę uzyskanej interpretacji podatkowej organ ocenił, że stan faktyczny opisany we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, na którą powołuje się Spółka, jest niepełny, tj. nie zawiera istotnych elementów dotyczących charakteru transakcji przeprowadzanych w ramach działalności gospodarczej prowadzonej przez Spółkę, w szczególności powierniczego charakteru zawieranych umów cesji wierzytelności. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, podkreślił, że autonomia postępowania podatkowego ogranicza związanie organu podatkowego ustaleniami zapadłymi w innych postępowaniach. Przyjęte w danym postępowaniu okoliczności faktyczne i prawne mogą pozostawać bez wpływu na inne postępowania, którego przedmiotem jest inny okres rozliczeniowy. Ponadto Organ wskazał na wyższość zasady legalizmu wynikającej z art. 120 ustawy Ordynacja podatkowej nad ww. zasadą zaufania. Dopóki organ podatkowy działa w granicach prawa, a jego rozstrzygnięcie znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego o procesowego, zarzut naruszenia zasady zaufania nie będzie zasadny. W skardze na tą decyzję Skarżąca zarzuciła naruszenie: 1. Przepisów prawa procesowego, tj.: a) Art. 121 § 1 o.p. tj. zasady zaufania do organów podatkowych, poprzez fakt, że Spółka postępowała zgodnie z otrzymaną w jej sprawie interpretację indywidualną a także zgodnie z ustaleniami organu podatkowego z poprzedniej kontroli podatkowej działając tym samym w oparciu o zasadę zaufania do organów podatkowych a następnie została obarczona negatywnymi skutkami takiego postępowania w związku z odmienną oceną takiego samego stanu faktycznego przez organ w kolejnej kontroli podatkowej; b) Art. 14k o.p., poprzez błędne uznanie, że uzyskana przez Spółkę indywidualna interpretacja przepisów prawa podatkowego z 2012 roku nie posiada mocy wiążącej w odniesieniu do stanu faktycznego będącego przedmiotem kontroli dot. III kwartału 2018 roku, pomimo tego, że stan faktyczny w tym zakresie nie uległ zmianie. 2. Norm prawa materialnego tj, art. 5 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 29 ust. 1 ustawy o VAT, poprzez ich błędną wykładnie, co w konsekwencji prowadziło do ich niewłaściwego zastosowania polegającego na uznaniu, że koszty zastępstwa procesowego zwracane przez dłużnika Spółce na podstawie wyroku sądu i pozostałe koszty i opłaty sądowe a także odsetki od zrealizowanych wierzytelności, należy traktować jako czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, które stanowią element podstawy opodatkowania podatkiem VAT świadczonej przez Spółkę usługi windykacji wierzytelności i podlegają opodatkowaniu na zasadach właściwych dla tej usługi, podczas gdy prawidłowa wykładania ww. przepisów prowadzi do wniosku, że powyższe koszty, opłaty i odsetki pozostają poza zakresem ustawy o VAT. W odpowiedzi na Skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddaleni, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna jakkolwiek nie wszystkie podniesione zarzuty należy uznać za zasadne. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137)., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej w dalszej części "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności należy się odnieść do zarzutów naruszenia przepisów o postępowaniu w tym do zarzutu naruszenia zasady zaufania wynikjacej z art. 121 Ordynacji podatkowej Strona skarżąca naruszenia art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 2 Konstytucji RP upatruje w obarczeniu jej negatywnymi skutkami wynikającymi z błędów, czy też niedopatrzeń organu podatkowego w procesie stosowania obowiązujących przepisów prawa podatkowego. W tym zakresie skarżąca przede wszystkim wskazuje na fakt przeprowadzenia kontroli podatkowej w 2013 która w jej mniemaniu potwierdziła prawidłowość określania przez nią podstawy opodatkowania. Oceniając ten zarzut wskazać należy, że w myśl art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zasada prowadzenia postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych jest jedną z podstawowych zasad prowadzenia postępowania podatkowego. Oznacza ona zakaz przerzucania na podatnika błędów lub uchybień popełnionych przez ustawodawcę lub przez organy podatkowe. Zasady zaufania do organów podatkowych nie można odczytywać w oderwaniu od zawartej w art. 120 Ordynacji podatkowej zasady legalizmu i praworządności, które nakazują organom podatkowym działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa i w toku postępowania stać na straży praworządności. Zasady te realizują bowiem normy konstytucyjne, w tym art. 2 Konstytucji RP. Z kolei art. 2 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Powołana norma ma charakter generalny, co oznacza, że wywodzone są z niej inne zasady ogólne dotyczące w szczególności stanowienia prawa, czy prowadzenia postępowania administracyjnego. Wynika z niej między innymi zasada pewności prawa podatkowego oraz zasada sprawiedliwości, a także zasada zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa. Skoro jest to norma generalna, to do jej naruszenia w postępowaniu administracyjnym dojść może w związku z naruszeniem innych norm, które były bądź powinny być stosowane w tym postępowaniu. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalone jest stanowisko, że aby skutecznie podnieść w skardze naruszenie zasady państwa prawnego trzeba wykazać, że organ naruszając (ściśle wskazane) przepisy prawa powszechnie obowiązującego wydał orzeczenie, które z uwagi na skutki, jakie wywołuje, nie da się pogodzić z porządkiem prawnym demokratycznego państwa prawnego (tak wyroki NSA: z dnia 11 listopada 2005 r., sygn. akt II GSK 36/05, publ. w LEX nr 166070; z dnia 14 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 250/06, publ. w LEX nr 317893). W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, że postępowanie budzące zaufanie to przede wszystkim postępowanie staranne, czyli prowadzone dokładnie i rzetelnie. Jednocześnie postępowanie prowadzone w sposób budzący zaufanie musi być merytorycznie poprawne, w którym ocenie podlegają wszystkie elementy danego stosunku prawnego. Realizowany w ramach zasady zaufania do organów zakaz przerzucania na stronę negatywnych skutków błędów lub niedopatrzeń organu podatkowego nie może skutkować przyznaniem stronie prawa do zastosowania stawki podatku od towarów i usług niezgodnej z przepisami. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 października 2009 r., sygn. akt II FSK 737/08 (publ. LEX nr 551737)"jeśli podatnikowi zostanie udzielona błędna informacja dotycząca interpretacji przepisów prawa podatkowego w jego indywidualnej sprawie, która nie była przez niego spowodowana, podatnik nie będzie ponosił negatywnych skutków zastosowania się do niej. Jednakże brak negatywnych konsekwencji dla podatnika nie oznacza, że organ podatkowy zobowiązany będzie do wydania błędnej, niezgodnej z prawem decyzji. Oznacza jedynie to, że podatnik nie powinien ponosić konsekwencji karno - skarbowych, zaś w ewentualnym postępowaniu podatkowym, dotyczącym wniosku o zastosowanie ulg poprzez umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę, organ podatkowy prowadzący to postępowanie powinien uwzględniać wadliwość udzielonej informacji dotyczącej interpretacji przepisów prawa podatkowego". Zatem w ocenie Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy zezwolenie skarżącej Spółce na nieprawidłowe określanie podstawy opodatkowania, poprzez odwołanie się do zasady zaufania do organów podatkowych i art. 2 Konstytucji RP naruszałoby inne przepisy Konstytucji RP, w tym zasadę równości (art. 32 ust. 1) czy powszechności opodatkowania (art. 84). Sytuacja taka prowadziłaby do nie znajdującego racjonalnego uzasadnienia rozróżnienia i pokrzywdzenia podmiotów gospodarczych, prowadzących działalność gospodarczą w tej samej sferze, które w świetle obowiązujących przepisów prawa podatkowego regulują w sposób prawidłowy zobowiązania podatkowe. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że w przypadku, gdy organy podatkowe w trakcie kontroli podatkowej, a następnie w postępowaniu podatkowym stwierdziły, że skarżąca Spółka nieprawidłowo ustalała podstawę opodatkowania to winny opodatkować określić ją w sposób prawidłowy. Skoro jednak spółka powoływała się na fakt wcześniejszych kontroli podatkowych, które w jej przekonaniu potwierdziły prawidłowość rozliczenia, to powołując się na zasadę zaufania do organów podatkowych mogła oczekiwać od organów podatkowych, że nie będą obciążać jej odsetkami za zwłokę czy też umorzą jej powstałą zaległość podatkową w całości lub w części. W tej więc części Sąd uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione Uzasadnione są natomiast zarzuty skargi w części w której odnoszą się do pominięcia uzyskanej przez Skarżąca interpretacji przepisów prawa podatkowego. Wbrew stanowisku organu odwoławczego uzyskana przez strona interpretacja dotyczy stanu faktycznego tożsamego z ustalonym w sprawie. Niezasadne jest twierdzenie Organu, że interpretacja odnosi się do stanu faktycznego w którym nie dochodzi do cesji powierniczej. W opisie stanu faktycznego wyraźnie wskazano, że spółka prowadzi działalność windykacyjną i że nabywa wierzytelności od wierzycieli pierwotnych celem ich realizacji. Wskazano także, że to spółka ponosi koszty zastępstwa procesowego. Z tak opisanego stanu faktycznego nie wynika, aby wydana interpelacja dotyczyła tylko cesji definitywnej i dochodzenia należności na własny rachunek. Wskazuje na to wyraźnie stwierdzenie, że ponoszenie przez spółkę kosztów zastępstwa wynika z umów zawieranych z klientami. Przy zwykłej umowie cesji zawieranie takich postanowień w umowie ze zbywcą było by bez sensu. Fakt, iż w opisie stanu faktycznego nie zawarto stwierdzenia o "cesji powierniczej' nie ma wpływu na ocenę tożsamego stanu faktycznego. Określenie to nie wynika bowiem z brzemienia żadnych przepisów prawa lecz zostało samodzielnie ukształtowane w orzecznictwie i doktrynie. Tożsamość stanu faktycznego należy oceniać na podstawie jego istotnych elementów stosunków prawnych, nie zaś na podstawie umownej nazwy. Z powołanej interpretacji nie wynika aby organ uzależniał ocenę stanowiska wnioskodawcy od jakichkolwiek dodatkowych okoliczności niż wymienione w stanie faktycznym to jest od : -prowadzenia działalności windykacyjnej - nabywania wierzytelności celem ich realizacji - określenia w umowie iż koszty zastępstwa obciążają spółkę. Zrealizowanie się tych przesłanek powoduje, że w zakresie objętym interpretacją spólk korzysta z wynikające z niej ochrony. Zasadne są więc zarzuty nieuzasadnionej odmowy udzielenia stronie ochrony wynikającej z uzyskania interpretacji Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują ochronę prawną przysługującą wnioskodawcy w przypadku zastosowania się do indywidualnej interpretacji. W szczególności art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej przewiduje, że zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Użyty w tym przepisie zwrot "nie może szkodzić" należy rozumieć w ten sposób, że w stosunku do podmiotu, który zastosował się do indywidualnej interpretacji przed jej zmianą, w określonych w dalszych przepisach, sytuacjach następuje wyłączenie odpowiedzialności karnej, naliczania odsetek (art. 14k § 3 Ordynacji podatkowej, a nawet zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku w zakresie wynikającym ze zdarzenia będącego przedmiotem interpretacji (art. 14m § 1 Ordynacji podatkowej). W tzw. przepisach ochronnych zawiera się główne przesłanie, a więc cel i sens wprowadzenia instytucji interpretacji podatkowych. Główną funkcją tych przepisów jest zagwarantowanie pewności prawnej, stabilnych reguł działania podatników w sferze podlegającej przepisom podatkowym oraz przede wszystkim uchronienie ich od negatywnych konsekwencji wynikających z możliwych zmian w wykładni tych przepisów przez organy podatkowe. Formalnym wyrazem tych gwarancji są właśnie uregulowania zawarte we wskazanych wyżej przepisach, które określają przypadki i zakres udzielonej podatnikowi ochrony w przypadku zmiany stanowiska organów podatkowych co do oceny prawnej zdarzeń przedstawionych we wnioskach o wydanie interpretacji podatkowych. Organ wydający interpretację uznając w określonym zakresie stanowisko wnioskodawcy za prawidłowe, jeżeli wnioskodawca zastosował się do tej interpretacji, udziela wnioskodawcy ochrony prawnej w zakresie określonym we wspomnianych przepisach tj. art. 14k-14n Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt 2050/13, wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 914/12). " art. 14k § 1 o.p. ustawodawca przewiduje, że zastosowanie się do interpretacji indywidualnej przed jej zmianą lub przed doręczeniem organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego uchylającego interpretację indywidualną nie może szkodzić wnioskodawcy, jak również w przypadku nieuwzględnienia jej w rozstrzygnięciu sprawy podatkowej. Użyty w tym przepisie zwrot " nie może szkodzić" oznacza w świetle art. 14k § 3 o.p., że w stosunku do podmiotu, który zastosował się do indywidualnej interpretacji przed jej zmianą, w określonych w dalszych przepisach sytuacjach następuje wyłączenie odpowiedzialności karnej, naliczania odsetek, jak też zwolnienie z obowiązku zapłaty podatku w zakresie wynikającym ze zdarzenia będącego przedmiotem interpretacji (art. 14m § 1 o.p.)." (Wyrok NSA z 29.08.2018 r., II FSK 2493/16, LEX nr 2559195.) Za zasadne Sąd uznał częściowo zarzut naruszenie przepisów prawa materialnego w zakresie w jakim dotyczą kosztów postępowań sądowych i egzekucyjnych. Przede wszystkim Sąd wskazuje, że organy nie dokonały żadnych ustaleń co do tego że Skarżąca ponosi koszty opłat sądowych – z umowy jednoznacznie wynika że obciążają one zaliczkowo co do zasady Cedenta. Ostatecznie – co jest oczywiste- zwrot kosztów niezbędnego procesu obciąża dłużnika. Organy zaś nie wyjaśniły czy Skarżąca zatrzymywała na swoją rzecz zwrot kosztów poniesionych przez cedenta. Ponadto – w ocenie Sądu- zgodzić się należy ze Skarżącą, że kwoty te otrzymywane są od dłużnika, nie zaś od Cedenta. Z dłużnikiem nie łączy natomiast Skarżącej stosunek, który można by określić jako świadczenie usług. Co do zasady zgodzić się należy ze stanowiskiem organu, że przedmiotem stosunku prawnego łączącego Skarżącą z cedentami jest w istocie umowa o windykację należności i opodatkowaniu podlega wszystko co Skarżąca uzyska kosztem majątku cedenta. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zakres tych czynności sformułowany został odpowiednio w art. 7 oraz w art. 8 ustawy. Na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy, przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel (...). Przy czym towarami - w myśl art. 2 pkt 6 cyt. ustawy - są rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii. Natomiast przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 - stosownie do art. 8 ust. 1 ustawy - rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również: 1. przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej; 2. zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji; 3. świadczenie usług zgodnie z nakazem organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w jego imieniu lub nakazem wynikającym z mocy prawa. Z tak szeroko sformułowanej definicji wynika, że przez świadczenie usług należy przede wszystkim rozumieć określone zachowanie podatnika na rzecz odrębnego podmiotu, które zasadniczo wynika z dwustronnego stosunku zobowiązaniowego, zakładającego istnienie podmiotu będącego odbiorcą (nabywcą usługi), jak również podmiotu świadczącego usługę. Przez świadczenie usług należy zatem rozumieć każde zachowanie niebędące dostawą towarów i świadczone na rzecz innego podmiotu. Powołane przepisy wskazują, że pojęcie świadczenia usług ma bardzo szeroki zakres, gdyż nie obejmuje wyłącznie działań podatnika, lecz również zobowiązanie do powstrzymania się od dokonywania czynności lub do tolerowania czynności bądź sytuacji. Pod pojęciem usługi (świadczenia) należy rozumieć każde zachowanie, na które składać się może zarówno działanie (uczynienie, wykonanie czegoś), jak i zaniechanie (nieczynienie bądź też tolerowanie, znoszenie określonych stanów rzeczy). Należy jednak zaznaczyć, że nie każde powstrzymanie się od działania, czy tolerowanie czynności lub sytuacji może zostać uznane za usługę w rozumieniu przepisów ustawy. Z treści powołanego wyżej przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT jednoznacznie wynika, że dostawa towarów i świadczenie usług co do zasady podlegają opodatkowaniu VAT wówczas, gdy są wykonywane odpłatnie (z wyjątkiem przypadków ściśle określonych w art. 7 ust. 2 oraz w art. 8 ust. 2 cyt. ustawy). Aby uznać dane świadczenie za odpłatne, musi istnieć stosunek prawny pomiędzy świadczącym usługę a odbiorcą, a w zamian za wykonanie usługi powinno zostać wypłacone wynagrodzenie. Przy czym przepisy ustawy nie określają postaci wynagrodzenia. W dorobku orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (np. wyrok z dnia 8 marca 1988 r. w sprawie C-102/86 Apple and Pear Development Council przeciwko Commissioners of Customs and Excise), przyjmuje się, że odpłatność ma miejsce wtedy, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy dostawą towarów lub świadczeniem usług a otrzymanym wynagrodzeniem, przy czym wynagrodzenie jakkolwiek musi być wyrażone w pieniądzu, to jednak nie musi być w tej formie dokonane. Należy podkreślić, że na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług bez znaczenia pozostaje to, czy kwota uzyskanego wynagrodzenia (cena) została skalkulowana tak, że stanowi tylko koszt wytworzenia towaru lub wykonania usługi, czy została powiększona także o zysk sprzedającego. Skoro przepisy nie określają formy zapłaty za świadczoną usługę, należy uznać, że zobowiązanie usługobiorcy może mieć postać świadczenia nie tylko określonej sumy pieniędzy, ale także świadczenie innej usługi (usługi wzajemnej). Oznacza to, że z danego stosunku prawnego, na podstawie którego wykonywana jest usługa, musi wynikać wyraźna, bezpośrednia korzyść na rzecz świadczącego usługę. Ponadto, aby dana czynność (świadczenie) podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT, musi istnieć bezpośredni związek o charakterze przyczynowym pomiędzy świadczoną usługą a świadczeniem wzajemnym. Otrzymana zapłata powinna być konsekwencją wykonania świadczenia. Odpłatność określana jest przez strony umowy i jeśli strony ustalą zapłatę, wówczas wykonane świadczenie staje się odpłatne. W przypadku istnienia świadczenia wzajemnego otrzymanego przez świadczącego usługę, należy uznać czynności wykonywane w ramach zawartej umowy za odpłatne świadczenie usług określone w art. 8 ust. 1 ustawy, podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Wobec powyższej analizy, dostawa towarów lub świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług wtedy, gdy są wykonane odpłatnie, oraz gdy pomiędzy dostawcą towaru lub świadczącym usługę i ich beneficjentem (odbiorcą) istnieje jawny lub dorozumiany stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane są świadczenia wzajemne. W tym miejscu należy wskazać, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w orzeczeniach, w których odnosił się do opodatkowania VAT świadczeń kompleksowych, wielokrotnie zaznaczał, że jeżeli dwa lub więcej niż dwa świadczenia (czynności) dokonane przez podatnika na rzecz usługobiorcy są tak ściśle powiązane, że obiektywnie tworzą w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie dla celów podatku od wartości dodanej. Pogląd taki został wyrażony, m.in. w orzeczeniu w sprawie C-349/96, w którym Trybunał stwierdził, że "pojedyncze świadczenie ma miejsce zwłaszcza wtedy, gdy jedną lub więcej części składowych uznaje się za usługę zasadniczą, podczas, gdy inny lub inne elementy traktuje się jako usługi pomocnicze, do których stosuje się te same zasady opodatkowania, co do usługi zasadniczej". Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w wyroku Trybunału w sprawie C-2/95, jak również w wyroku C-41/04. Również w wyroku z dnia 15 maja 2001 r. w sprawie C-34/99, skład orzekający stwierdził " (...) z orzecznictwa Trybunału wynika, że w przypadku, gdy transakcja składa się z kilku elementów, stanowią one jedną dostawę, w szczególności w przypadku, gdy jeden element należy postrzegać jako stanowiący usługę podstawową, podczas gdy pozostałe należy traktować jako usługi pomocnicze, traktowane pod względem podatkowym tak jak usługa podstawowa (...)". Kwestię rozróżnienia zasadniczego i pomocniczego charakteru poszczególnych czynności podniósł Trybunał w uzasadnieniu wyroku w sprawie C-572/07. Skład orzekający w tej sprawie stwierdził " (...) w pewnych okolicznościach formalnie odrębne świadczenia, które mogą być wykonywane oddzielnie, a zatem które mogą oddzielnie prowadzić do opodatkowania lub zwolnienia, należy uważać za jednolitą czynność, jeżeli nie są od siebie niezależne". W opinii Trybunału, powyższe znajduje zastosowanie np. "w sytuacji, gdy można stwierdzić, że jedno lub więcej świadczeń stanowi świadczenie główne, a inne świadczenie lub świadczenia stanowią jedno lub więcej świadczeń pomocniczych dzielących los podatkowy świadczenia głównego. W szczególności dane świadczenie należy uważać za świadczenie pomocnicze w stosunku do świadczenia głównego, gdy dla klientów nie stanowi ono celu samego w sobie, lecz środek do korzystania na jak najlepszych warunkach z głównej usługi usługodawcy (...)". Mając na uwadze powołane wyżej przepisy prawa oraz ustalony stan faktyczny stwierdzić należy, że analiza okoliczności sprawy wskazuje, iż istotą czynności podejmowanych przez Skarżącą jest usługa ściągania długów. Przy czym nie można powierniczej cesji wierzytelności traktować jako odrębnego świadczenia. Jest to bowiem czynność nierozerwalnie związana z kompleksową usługą ściągania długów (uzyskiwania odszkodowań) świadczoną przez Wnioskodawcę, tym samym jest czynnością pomocniczą do ww. kompleksowej usługi. Wobec powyższego samo zawarcie powierniczej cesji wierzytelności w celu wykonania kompleksowej usługi ściągania długów (uzyskania odszkodowań) nie będzie czynnością skutkującą powstaniem obowiązku podatkowego w podatku VAT. Będzie nią wykonanie usługi – czyli przekazanie Cedentowi wyegzekwowanych kwot, zaś podstawą opodatkowani uzyskane wynagrodzenie. Nie można jednak- jak czyni to organ- rozciągać pojęci wynagrodzenia na wszelkie wpłaty jakie Skarżąca otrzymuje w związku z realizacją umowy. W pierwszej kolejności nie dotyczy to tych kwot które Skarżąca zobowiązana jest zwrócić cedentowi. W sposób niewątpliwy dotyczy to należności głównej pomniejszonej o prowizję i kwot kosztów zwracanych cedentowi poniesionych przez niego opłat. Nie dotyczy to także kwot które skarżąca uzyskuje od dłużnika ale – na mocy odrębnych umów zobowiązana jest przekazać je osobom trzecim- to jest kosztów zastępstwa. Jak wskazano wyżej, organy nie ustaliły aby Skarżąca zatrzymywała na swoja rzecz zwrot kosztów procesu poniesionych przez Cedenta. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 98 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, z późn. zm.), strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Stosownie do § 2 ww. artykułu, do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata - stosownie do § 3 ww. artykułu - zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. W myśl § 4 ww. artykułu, wysokość kosztów sądowych, zasady zwrotu utraconego zarobku lub dochodu oraz kosztów stawiennictwa strony w sądzie, a także wynagrodzenie adwokata, radcy prawnego i rzecznika patentowego regulują odrębne przepisy. Powołany przepis art. 98 statuuje dwie podstawowe zasady rozstrzygania o kosztach procesu: a. zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca (merytorycznie albo formalnie i niezależnie od tego, czy ponosi winę w prowadzeniu procesu), zobowiązana jest zwrócić swemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu oraz b. zasadę kosztów niezbędnych i celowych zobowiązującą stronę przegrywającą do zwrotu przeciwnikowi procesowemu tylko tych poniesionych faktycznie kosztów procesu, jakie były niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (uznaniowa ocena sądu w tym względzie uzależniona jest od okoliczności sprawy, a zarazem ograniczona dyspozycjami art. 98 § 2 i § 3) - (Bodio Joanna, Demendecki Tomasz, Jakubecki Andrzej, Marcewicz Olimpia, Telenga Przemysław, Wójcik Mariusz P., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, Oficyna 2008, wyd. III, komentarz do art. 98, publikacja elektroniczna LEX). Jak wynika z powyższego obydwie obowiązujące w postępowaniu cywilnym zasady zwrotu kosztów procesu przesądzają o konieczności zwrotu kosztów przez Stronę przegrywającą. Istotą różnicy w przedstawionych zasadach jest sposób ustalenia poszczególnych składników takich kosztów. Biorąc pod uwagę powołane przepisy należy stwierdzić, że Spółka nie świadczy żadnej usługi na rzecz dłużnika, związanego z zasądzonym zwrotem kosztów postępowania sądowego, gdyż w tym zakresie pomiędzy Spółką a dłużnikiem nie istnieje żaden (nawet dorozumiany) stosunek prawny (umowa), w ramach którego spełniane byłyby świadczenia wzajemne. Spółka bowiem w sądzie reprezentuje własne interesy i nie wykonuje na rzecz jej dłużnika żadnych czynności określonych w art. 5 ust. 1 ustawy. A zatem kwota zwrotu kosztów postępowania sądowego zasądzona wyrokiem sądu nie jest w żaden sposób związana z uzyskaniem świadczenia wzajemnego. Tym samym należy uznać, że w tym konkretnym przypadku, Spółka otrzymując od dłużnika kwotę zwrotu kosztów zastępstwa procesowego nie świadczy na rzecz dłużnika usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy, tak więc czynność ta nie podlega opodatkowaniu. Podsumowując należy uznać, że otrzymany przez Spółkę od dłużnika, a zasądzony przez sąd zwrot kosztów zastępstwa procesowego nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Dotyczy to również pozostałych kosztów procesu, jeśli pierwotnie ciężar ich uiszczenia poniosła spółka a także tych kosztów które przelała na rzecz Cedenta. Za wynagrodzenie Spółki można by jedynie uznać te koszty procesowe które zatrzymała, kosztem majątku Cedenta. Słuszne jest natomiast w ocenie Sądu stanowisko organu odnośnie odsetek. Jak bowiem wynika z przedstawionych umów Skarżąca ma prawa zatrzymać dla siebie wszelkie kwoty wyegzekwowane ponad wartość nominalną wierzytelności. W tym wypadku to Cedent w zamian za świadczoną usługę zrzeka się na rzecz Skarżącej swoich potencjalnych przychodów. Jest to więc forma świadczenia wzajemnego, będącego ekwiwalentem za usługę windykacji. Reasumując częściowo zasadne okazały się zarówno zarzuty naruszenia przepisów o postępowaniu jak i zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego. Wobec czego Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Wroclaw-K. wydaną w pierwszej instancji (art. 135 p.p.s.a.). W ponownym postępowaniu organy zobowiązane będą uwzględnić ochronę wynikająca dla Skarżącej z uzyskanej interpretacji oraz poczynioną przez Sąd wykładnię przepisów prawa materialnego. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając uiszczony wpis od skargi, opłatę od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI