I SA/Wr 4420/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki z o.o. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych, uznając prawidłowość oszacowania kosztów uzyskania przychodów z tytułu zakupu palet.
Spółka z o.o. zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r., kwestionując sposób ustalenia kosztów uzyskania przychodów z tytułu zakupu palet. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie w koszty części zakupionych palet, uznając dowody wewnętrzne za nierzetelne i dokonując oszacowania dochodu. Sąd administracyjny uznał postępowanie dowodowe za wnikliwe, a metodę szacowania za prawidłową, oddalając skargę.
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej we Wrocławiu, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej dotyczącą określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r. Organy podatkowe zakwestionowały zaliczenie w koszty uzyskania przychodu kwot związanych z wynagrodzeniem z umów zlecenia, świadczeniami urlopowymi oraz zawyżeniem kosztów zakupu palet. Szczególne kontrowersje budził zakup palet, gdzie spółka posługiwała się dowodami wewnętrznymi, nie wskazując dostawców i nie dokumentując zapłaty. Organy podatkowe, uznając księgi rachunkowe za nierzetelne w tym zakresie, dokonały oszacowania dochodu. Spółka zarzucała naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, wnosząc o uchylenie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po analizie materiału dowodowego, uznał postępowanie dowodowe za wnikliwe, a metodę szacowania dochodu za prawidłową, zgodną z zasadami logicznego rozumowania i zbliżoną do stanu rzeczywistego. Sąd oddalił skargę, stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, wadliwie sporządzone dowody księgowe należy oceniać jak każdy inny dowód w postępowaniu podatkowym. Jeśli podatnik jest w stanie dowieść poniesienie wydatków innymi dowodami i wykazać ich związek z działalnością, wydatki te należy uznać za koszty podatkowe. Niemniej jednak, niemożliwość ustalenia dochodu na podstawie ewidencji skutkuje jego ustaleniem w drodze oszacowania.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że formalne wady dowodów księgowych nie wykluczają ich oceny jako dowodu w postępowaniu podatkowym. Jednakże, jeśli prowadzi to do niemożności ustalenia dochodu na podstawie ewidencji, organ ma prawo ustalić dochód w drodze oszacowania, przy czym musi to zrobić w sposób możliwie najbardziej zbliżony do rzeczywistości.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (23)
Główne
p.u.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Pomocnicze
Ord. proc. pod. art. 122
Ordynacja podatkowa
Ord. proc. pod. art. 180 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord. proc. pod. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
Ord. proc. pod. art. 191
Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.p. art. 16 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
u.p.d.o.p. art. 15 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
u.p.d.o.p. art. 9 § 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych
u.o.r. art. 20 § 1
Ustawa o rachunkowości
u.o.r. art. 20 § 2
Ustawa o rachunkowości
u.o.r. art. 20 § 4
Ustawa o rachunkowości
Ord. proc. pod. art. 207
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ord. proc. pod. art. 21 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ord. proc. pod. art. 51 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ord. proc. pod. art. 53 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ord. proc. pod. art. 53 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
u.p.d.o.p. art. 27 § 1
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych
u.z.f.ś.s.
Ustawa z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych
u.k.s. art. 24 § 2
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej
Ustawa z dnia 7 czerwca 2002 r. o zniesieniu Generalnego Inspektora Celnego, o zmianie ustawy o kontroli skarbowej art. 24 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe prawidłowo oszacowały dochód strony skarżącej, ponieważ postępowanie dowodowe było wnikliwe, a metoda szacowania zgodna z prawem i zbliżona do rzeczywistości.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przez organy podatkowe poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, niezebranie pełnego materiału dowodowego i wadliwą jego ocenę. Zaliczenie w koszty uzyskania przychodu ceny zakupu palet w wysokości maksymalnie 12 zł./szt. jest błędne, podczas gdy strona dokonywała zakupu euro palet w cenie 10-14 zł./szt.
Godne uwagi sformułowania
wadliwie sporządzone dowody księgowe, należy je oceniać tak, jak każdy inny dowód w postępowaniu podatkowym niemożliwe ustalenie dochodu na podstawie ewidencji skutkuje jego ustaleniem w drodze oszacowania organom podatkowym ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu ustalenia wysokości tej podstawy w sposób możliwie najbardziej zbliżony do jej rzeczywistej wysokości
Skład orzekający
Janusz Zubrzycki
przewodniczący
Lidia Błystak
sprawozdawca
Katarzyna Radom
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących dowodów księgowych, kosztów uzyskania przychodów oraz szacowania dochodu przez organy podatkowe w przypadku nierzetelnej dokumentacji."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zakwestionowania dowodów wewnętrznych zakupu palet i zastosowania metody szacowania. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy typowych problemów podatkowych związanych z dokumentowaniem kosztów i nierzetelnością ksiąg, co jest interesujące dla prawników i księgowych zajmujących się tą tematyką.
“Nierzetelne dowody zakupu palet kosztowały spółkę miliony. Sąd wyjaśnia, jak organy podatkowe mogą szacować dochód.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 4420/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2004-11-29 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-12-20 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Janusz Zubrzycki /przewodniczący/ Katarzyna Radom Lidia Błystak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6113 Podatek dochodowy od osób prawnych Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 122, 180 par. 1, 187 par. 1, 191 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Dnia 29 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Sędziowie: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom Protokolant: Anna Szokalska - Kruś Po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w S. Ł. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r. oddala skargę. Uzasadnienie 2 Uzasadnienie Decyzją z dnia [...]nr [...]Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej na podstawie art. 24 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej (j. t. Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 ze zm.), art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 7.06.2002 r. o zniesieniu Generalnego Inspektora Celnego, o zmianie ustawy o kontroli skarbowej ...(Dz. U. Nr 89, poz. 804), art. art. 207, 21 § 1 pkt 1, § 3, 51 § 1, 53 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm.) określił spółce z o. o. A" zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000 r., zaległość podatkową i odsetki za zwłokę. Zakwestionował organ zaliczenie w koszty uzyskania przychodu: 1) kwotę [...]. stanowiącą naliczone wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia za grudzień 2000 r., wypłacone dopiero w styczniu 2001 r., co spowodowało naruszenie przepisu art. 16 ust. 1 pkt. 57 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, 2) kwotę [...] z tytułu wypłaconych świadczeń urlopowych, w tym kwotę [...]związaną z przychodami roku 1998 - 1999, w tym z tytułu świadczeń urlopowych dla osób zatrudnionych na umowie zlecenia, oraz kwotę [...]z tytułu wypłat świadczeń urlopowych za 2000 r. na rzecz osób zatrudnionych na umowie zlecenia, wskazując, iż strona do końca 2000 r. nie była zobowiązana i nie tworzyła Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, lecz w oparciu o uprawnienia wynikające z ustawy z dnia 4.03.1994 r., o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz. U. z 1996 r., Nr 70, poz. 337 ze zm.) mogła raz w roku dokonać wypłaty świadczeń socjalnych za dany rok podatkowy na rzecz pracowników zatrudnionych wyłącznie na podstawie umowy o pracę. 3) zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...]z tytułu sprzedanych palet. Podniósł organ, że działalność gospodarcza strony polegała na sprzedaży używanych palet, przed sprzedażą naprawianych. Na koszty sprzedaży palet uznanych przez stronę za koszt uzyskania przychodów składały się zakupy dokonane przez stronę udokumentowane fakturami VAT oraz udokumentowane dowodami wewnętrznymi, na których nie wskazywano dostawcy palet, których to zakupów dokonywała bezpośrednio strona względnie za pośrednictwem firmy Handlowo - Usługowej "B Z. U., stosując prowizję 1 zł./szt. palety i dokumentując zakup palet dowodami wewnętrznymi, bez wykazania dostawcy palet. Na podstawie dokumentacji firmy "B ustalono, że firma ta nie sporządzała umów kupna-sprzedaży palet, w których wskazano by strony transakcji, mimo, że zgodnie z zawartą ze stroną umową agencji winien takie umowy posiadać. Za Sygn. akt ISA/Wr 4420/02 3 palety, których zakup dokumentowany był dowodami wewnętrznymi strona płaciła gotówką, nie dokumentując rozchodu tej gotówki dowodem "kasa wypłaci", ujmując wypłatę w raporcie kasowym, nie wskazując osoby, na rzecz której dokonywano wypłaty. Wskazując na przepis art. 15 ust. 1 i art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz art. 20 i art. 21 ustawy z dnia 29.09.1994 r. o rachunkowości (Dz. U. Nr 121, poz. 591 ze zm.) stwierdził organ, że dowody wewnętrzne zakupu palet, które, po dokonaniu ich sprzedaży stanowiły podstawę do uznania tego wydatku za koszt uzyskania przychodu, nie spełniały wymogów dowodów źródłowych będących podstawą dokonania zapisów w księgach rachunkowych, a jednocześnie nie stanowią dowodu poniesionych wydatków, gdyż nie wiadomo z nich na rzecz jakich podmiotów strona dokonywała wypłat za zakupione palety, tym bardziej, że koszt zakupu palet wynosił 30 % kosztów ogółem. Stwierdził organ nadto rozbieżności w podawanej wysokości ceny zakupu palet, wg dowodów wewnętrznych maksymalnie 14 zł./szt, a ustalonych dla agenta - 12 zł./szt. (łącznie z prowizją), w związku z czym dokonano porównania cen palet na podstawie posiadanych przez stronę faktur zakupu VAT oraz zwrócono się do producentów palet w okolicach C., w wyniku czego ustalono, że ceny palet wahały się w granicach od 14 - 16 zł./szt., od 8-14 zł./szt., a palet nowych - 14 zł./szt.. W wyniku powyższych ustaleń odmówiono mocy dowodowej dowodom wewnętrznym dokumentującym zakup palet od nieznanych dostawców, których ceny zakupu wynosiły wg świadków - od 8, 10 do 12, a nawet, w wyjątkowych przypadkach - 13 zł./szt. w związku z tym, że strona nie posiada dowodów zapłaty za zakupione palety, a więc brak jest udokumentowania poniesionych wydatków. Wykazane w tych dowodach maksymalne ceny zakupu po 14 zł./szt. nie zostały potwierdzone przez świadków (pracowników), poza jednym przypadkiem zakupu od R. W., maksymalna cena dla agenta nie powiązanego ze stroną ustalona była na 11 zł./szt ( z prowizją 12 zł./szt.), zakup palet dokumentowany w 2000 r. dowodami wewnętrznymi, w których ujęto cenę 1 szt. - 14 zł. dotyczył [...]szt. palet, co stanowiło 41 % ilości zakupionych palet, dokumentowanych dowodami wewnętrznymi, a wykazana cena jest porównywalna z ceną nowych palet stosowanych na rynku c. przez producentów, natomiast sporadyczne zakupy palet dla strony przez podmioty gospodarcze dokumentowane fakturami wskazywały ceny 8-14 zł./szt. Wskazując na przepis art. 9 ust. 2 ustawy, art. 193 § 4 i § 6 Ordynacja podatkowa, uznając za nierzetelne księgi podatkowe w zakresie ewidencjonowania kosztów sprzedaży używanych palet i nieuznaniem ich za dowód w sprawie w tej części, dokonał organ oszacowania dochodu w części ustalenia kosztów sprzedaży palet w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy uznając, że ceny palet 10 i 12 zł./szt., potwierdzone zeznaniami świadków i zbieżne z cenami skupu stosowanymi Sygn. akt ISA/Wr 4420/02 4 przez firmę "B, były cenami rynkowymi, natomiast ceny wskazane w dowodach wewnętrznych - 14 zł./szt. (z wyłączeniem zakupu od R. W.) zostały zweryfikowane na 12 zł./szt. z uwagi na fakt, iż z zeznań świadków wynika, że tyle wynosiła cena skupu najlepszych palet oraz koszt skupu palet wraz z prowizją stosowany wobec firmy "B". W odwołaniu od powyższej decyzji wnosząc o jej uchylenie zarzuciła strona naruszenie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1991 r. o podatku dochodowym od osób prawnych przez ustalenie, że cena zakupu palet wynosiła maksymalnie 12 zł./szt. oraz art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej przez niezebranie materiału dowodowego wskazującego na cenę palet u innych producentów. Podniosła strona, że dokonywała zakupu europalet stosując najczęściej cenę 10-14 zł./szt., których produkcja jest znacznie droższa niż produkcja zwykłych palet, nieposiadających znaku europaleta. Organ I instancji ustalając cenę produkcji palety u producenta w C. nie ustalił, czy dotyczyła ona europalet. Podniosła strona, że wskazywała, że na terenie Polski stosowano ceny 21-24 zł./szt. oraz, że dokonała zakupu palet po 14 zł. od firmy C. Zarówno R. W. jak i posiadane faktury zakupu palet potwierdzają fakt, że były one zakupywane w cenie po 14 zł./szt. Decyzją z dnia [...] Nr [...]Izba Skarbowa na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy decyzję organu I instancji. Podzielił organ odwoławczy stanowisko organu I instancji podkreślając, że przyjęta do wyliczeń cena jednostkowa używanej palety 12 zł./szt. przyjęta została w oparciu o wyjaśnienia prezesa strony, jej pracowników, wyjaśnień i danych od producentów palet z okolic C.(rynku zbytu Spółki), wyniki kontroli w firmie "B, z których wynika, że uzgodnione ze stroną ceny skupu palet kształtowały się na poziomie 4,8,10,11 zł./szt. a prowizja wynosiła 1 zł. W 2000 r. strona obciążyła koszty uzyskania przychodów kwotą [...]. z tytułu zakupu palet i kwota ta stanowiła 91,90 % kosztów sprzedaży palet. Na 41 % dowodów wewnętrznych wpisano jednostkową cenę zakupu 14 zł./szt., natomiast w 2000 r. strona sprzedała 80 % palet odbiorcy zagranicznemu za kwotę 7 DEM/szt. czyli 14 zł./szt. Podniósł organ, że z dokumentów strony nie wynika, aby dokonywała ona obrotu wyłącznie europaletami. Odpowiadając na zarzut odwołania stwierdził organ, że od firmy C strona zakupiła dwukrotnie palety po 14 zł./szt. w ilościach 40 i 25 sztuk, w związku z czym materiał ten nie ma wpływu na rozstrzygnięcie. W skardze od decyzji Izby Skarbowej strona skarżąca wnosząc o uchylenie decyzji podniosła te same zarzuty, które podnosiła w odwołaniu i ich argumentację. Sygn. akt ISA/Wr 4420/02 5 W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W skardze strona skarżąca kwestionuje przyjętą przez organy podatkowe cenę skupowanych jako surowce wtórne używanych palet drewnianych w wysokości 12 zł./szt., stanowiącą element ustalenia części dochodu strony skarżącej w drodze oszacowania, podnosząc, że strona dokonywała skupu euro palet w cenie 10 - 14 zł. za sztukę, a wyższa cena euro palet wynika z warunków wiążących się z ich produkcją, czego organy podatkowe nie ustaliły. Jednym słowem strona skarżąca zarzuca organom podatkowym niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy poprzez zaniedbanie zebrania pełnego materiału dowodowego oraz wadliwą jego ocenę. Z zarzutami tymi nie sposób się zgodzić, bowiem postępowanie dowodowe przeprowadzone zostało wnikliwie, w oparciu o cały posiadany przez stronę materiał źródłowy, przesłuchania świadków, przy udziale strony i uwzględnieniu twierdzeń strony i zgłaszanych przez nią wniosków dowodowych a przyjęta przez organy podatkowe metoda szacowania części dochodu uwzględniała interes strony skarżącej i doprowadziła do ustalenia tego dochodu w sposób zbliżony do rzeczywistego, co widoczne jest wyraźnie przy analizie zebranego przez organy podatkowe materiału dowodowego i jego oceny. Jak wynika z materiału dowodowego w sprawie strona skarżąca obciążyła koszty uzyskania przychodu w 2000 r. kwotą [...]. z tytułu zakupu palet. Zakwestionowały organy 41 % Sygn. akt ISA/Wr 4420/02 6 zakupionych palet, których zakup udokumentowany został dowodami wewnętrznymi z wykazaną w nich cenę jednostkową palety - 14 zł., co odnosiło się do [...]sztuk palet. W 2000 r. podstawowa działalność strony skarżącej polegała na sprzedaży palet używanych, a kwota zaliczona w koszty uzyskania przychodu z tytułu zakupu palet stanowiła 91,90 % kosztów sprzedaży. Dowodami dokumentującymi poniesienie przez skarżącą wydatków na zakup palet były dowody wewnętrzne, z których nie wynika źródło zakupu palet używanych, nadto jakie palety zostały zakupione, zawierają one jedynie cenę jednostkową palety, ilość nabytych palet i ogólną kwotę należną zbywcy z tytułu nabytej ilości palet. Nie posiada strona skarżąca również potwierdzenia zapłaty należności za zakupione palety, których zakup dokumentowano dowodami wewnętrznymi. Nie wskazała sprzedawców palet, co umożliwiłoby weryfikację ceny jednostkowej palet, zawartej w wystawionych przez stronę dowodach wewnętrznych. Powszechne jest stanowisko zarówno orzecznictwa jak i doktryny, że wadliwie sporządzone dowody księgowe, np. wystawione niezgodnie z zasadami rachunkowości, należy oceniać tak, jak każdy inny dowód w postępowaniu podatkowym. Organy podatkowe nie mają podstaw do nieuznawania dokumentów księgowych za dowód tylko dlatego, że są one wadliwe z punktu widzenia rachunkowości. Przepis art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przewiduje, że wysokość dochodu, podstawa opodatkowania i należny podatek są ustalane na podstawie prowadzonej ewidencji rachunkowej, ale z zapisu tego nie wynika, aby przy ustalaniu kosztów uzyskania przychodów należało brać wyłącznie poprawnie dokonane zapisy w ewidencji dokonane na podstawie prawidłowo sporządzonych dokumentów. Jeżeli podatnik jest w stanie dowieść poniesienie wydatków innymi dowodami i wykazać ich związek z prowadzoną działalnością - związanymi z nią przychodami - to wydatki te należy uznać za koszty podatkowe, bowiem zgodnie z treścią art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem Niekorzystnym następstwem nieprawidłowego prowadzenia rachunkowości jest dla podatnika to, że niemożliwe ustalenie dochodu na podstawie ewidencji skutkuje jego ustaleniem w drodze oszacowania. W wypadku gdy w grę wchodzi szacunkowe ustalenie podstawy opodatkowania, ścisłe ustalenie jej wysokości, zgodnie ze stanem rzeczywistym, z reguły nie jest możliwe, niemniej jednak na organie prowadzącym postępowanie ciąży obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych kroków w celu ustalenia wysokości tej podstawy w sposób możliwie najbardziej zbliżony do jej rzeczywistej wysokości, w związku z czym nie może przyjmować za podstawę swoich rozstrzygnięć Sygn. akt ISA/Wr 4420/02 7 ustaleń dowolnych lub przypadkowych (por. wyrok z dnia 16.07.1985 r. sygn. IIISA 601/85 -KPA z orzecznictwem str. 181 i 182). Organy podatkowe będące uprawnionymi do ustalania w drodze oszacowania podstaw opodatkowania nie są zwolnione od przestrzegania przepisów postępowania podatkowego zobowiązujących do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 122 Ordynacji podatkowej) i wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji) oraz jego oceny (art. 191 Ordynacji) w celu uzyskania, w wyniku postępowania, takiego obrazu faktycznego, który jest zgodny z rzeczywistością. Ocena, czy materiały za badany okres są wystarczające do ustalenia podstaw opodatkowania należy do organów podatkowych. Ocena ta może zostać podważona, tylko wówczas, gdy zostanie wykazane, że narusza ona zasadę swobodnej oceny dowodów wynikającą z art. 80 k.p.a. (art. 191 Ordynacji podatkowej) (por. wyrok z dnia24.11.1994 r. sygn. SA/Wr 810/94; z dnia 27.02.1996 r. SA/Wr 1621/95 - niepubl.). Kontroli Sądu w tej sytuacji podlega nie wybór metody szacowania lecz to, czy zastosowane w tej metodzie dane znajdują odzwierciedlenie w materiale dowodowym i czy wniosek końcowy w postaci ustalenia dochodu wynikający z zastosowanej metody jest prawidłowy (wyrok z dnia 29.03.1990 r. SA/Gd 1439/89 - POP 1992, poz. 16; z dnia 22.09.1995 r. SA/Wr 72/95 niepubl.). W związku z zakwestionowaniem dowodów zakupu palet, w których wykazano jednostkową cenę 14 zł., co wiązało się z zarzutem nieprawidłowości udokumentowania dokonywanych zakupów, organ podatkowy dokonał oszacowania podstawy opodatkowania w zakresie kosztów uzyskania przychodów w części dotyczącej zakwestionowanych dowodów zakupu. Przepis art. 20 ust. 4 ustawy o rachunkowości, na którą wskazują organy orzekające, zezwala, w przypadku uzasadnionego braku możliwości uzyskania zewnętrznych obcych dowodów źródłowych, na dokumentowanie operacji gospodarczej za pomocą księgowych dowodów zastępczych, sporządzonych przez osoby dokonujące tych operacji, jednakże również te dowody powinny zawierać co najmniej określenie stron (nazwy, adresy) dokonujących operacji gospodarczych. Dowody wewnętrzne, jak stanowi zapis tejże ustawy w art. 20 ust. 2 pkt. 3, dotyczą operacji wewnątrz jednostki. Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie, dowodami wewnętrznymi dokumentowano operacje zewnętrzne, nie wpisując do nich podstawowych danych, które dokument księgowy winien zawierać i mimo, iż, jak wyżej podniesiono, względy formalne, wynikające z przepisów o rachunkowości, nie mają decydującego znaczenia w kwestii oceny konkretnego wydatku jako Sygn. akt ISA/Wr 4420/02 8 kosztu uzyskania przychodu, to wpływają na ostateczny tok postępowania, którego wynikiem jest ustalenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania. Gromadząc materiał dowodowy w celu zebrania danych niezbędnych do szacowania, przesłuchał organ I instancji pracowników strony skarżącej zajmujących się skupem palet używanych. Przesłuchanie to nastąpiło w obecności prezesa strony skarżącej. Wskazał organ na umowę wiążącą stronę z dokonującą, na jej zlecenie, skupu palet używanych firmą B i poddał ją ocenie, na wyniki przeprowadzonej w tej firmie kontroli i wyjaśnienia jej właściciela, co pozwoliło na ustalenie, że firma ta dokonywała skupu palet w cenach po 11,00 zł., 10,00 zł., 8,00 zł. i 4,00 zł., podkreślając, że również ta firma nie posiada, wbrew warunkom umowy zawartej ze skarżącą, umów kupna - sprzedaży, z których wynikałyby dane sprzedawców palet, dokumentując zakup dowodami wewnętrznymi. Firma ta dostarczyła skarżącej ok. [...]palet w 2000 r. Przeprowadził organ ustalenia u innych sprzedawców dotyczące ceny palet dla celów zastosowania porównawczej metody szacowania. Prawidłowo także ocenił organ oświadczenie prezesa Spółki z dnia [...] (k. 23), który wyjaśnia, że kupowano palety po 10,00 zł., 12,00 zł. i nowe po 14,00 zł., płacąc za uszkodzone palety po 10,00 zł. a za palety nieuszkodzone po 12,00 zł., a po przeprowadzonej wewnątrzzakładowej kontroli jakości dopłacano dalsze wynagrodzenie w wys. 2,00 zł. za sztukę, a dowodach skupu wskazano cenę końcową, nie dając wiary tym wyjaśnieniom, wskazując, że brak wykazania w dowodach zakupu sprzedawcy palet uniemożliwiał stosowanie praktyki dopłacania do przyjętej wstępnie ceny palet. Oceniając prawidłowość postępowania organów orzekających w sprawie oraz legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy na argumentację decyzji organów obu instancji, które zawierają szczegółowe wyjaśnienie przesłanek, które legły u podstaw zaskarżonej decyzji, a także podkreślić, iż w tych przypadkach, gdy strona skarżąca wskazywała inne dowody mogące świadczyć o prawidłowości przyjętych przez nią jednostkowych cen skupu palet, np. dostawcę palet zakupionych po kwestionowanej cenie (św. R. W.), organ I instancji przeprowadził stosowne postępowanie i uwzględnił stanowisko strony znajdujące oparcie w wyjaśnieniach przesłuchanego sprzedawcy. Nie ma znaczenia, zdaniem Sądu, w świetle realiów rozpoznawanej sprawy, ustalenie ceny euro palet. Organy podatkowe nie kwestionowały, że nowe euro palety, jak twierdzi strona skarżąca, posiadają wyższą cenę sprzedaży, aniżeli zwykłe, drewniane palety, dokonując ustalenia dochodu w drodze oszacowania w odniesieniu do palet, których zakup Sygn. akt ISA/Wr 4420/02 9 dokumentowano dowodami wewnętrznymi, w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, z którego nie wynikało jakie palety strona skarżąca skupywała. Podkreślić także należy, że w toku postępowania przed organem I instancji, strona skarżąca nie podnosiła, iż dokonywała skupu tylko euro palet. Słuchani świadkowie faktu tego nie podnosili, także obecny przy ich przesłuchaniu prezes również na kwestię tą nie zwracał uwagi. Fakt ten nie był także odnotowywany w firmie B prowadzącej skup palet dla skarżącej. W wystawianych dowodach wewnętrznych zakupu palet brak jest rozróżnienia w dokonywanych zakupach palet czy też euro palet. Zdaniem Sądu, zastosowanie szacunku przez organy podatkowe, w celu ustalenia dochodu strony skarżącej osiągniętego w 2000 r., poprzedzone zostało dokonaniem przez organy podatkowe wnikliwej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, która pozwoliła na postawienie tezy, że w rozpoznawanej sprawie adekwatne do zaistniałych okoliczności będzie ustalenie części dochodu w drodze jego oszacowania. Nie znajdując podstaw do zakwestionowania legalności zaskarżonej decyzji, uznając, że materiał dowodowy w sprawie został należycie zgromadzony, z zachowaniem wymogów art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, dokonana ocena materiału dowodowego nie wykracza poza granice zakreślone ramami przepisu art. 191 Ordynacji, a przyjęta metoda szacowania części dochodu wywodzi się z prawidłowych założeń i jest zgodna z zasadami logicznego rozumowania, dając wynik zbliżony do stanu rzeczywistego, przez co nie może być on skutecznie kwestionowany, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. postępowanie przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI