I SA/Wr 441/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-12-03
NSApodatkoweWysokawsa
przywrócenie terminuzażaleniezgłoszenie SD-Z2spadekOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweterminy procesowesądowa kontrolaWSA

WSA we Wrocławiu oddalił skargę podatniczki na postanowienie DIAS odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, uznając, że wniosek został złożony po terminie.

Skarżąca M.P. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS), które odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2. DIAS odmówił przywrócenia terminu, uznając, że wniosek został złożony po upływie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko DIAS co do uchybienia terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, mimo że nie odrzucił skargi z przyczyn proceduralnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) z dnia 29 kwietnia 2025 r., którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kłodzku z dnia 23 sierpnia 2024 r. Postanowienie organu I instancji odmawiało wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 dotyczącego nabycia spadku. DIAS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji, a następnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia tego zażalenia, uznając, że wniosek został złożony po upływie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia (11 lutego 2025 r.). Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, zasady zaufania obywatela do organów państwa oraz pominięcie jej indywidualnej sytuacji życiowej. Sąd, mimo że nie podzielił stanowiska DIAS co do odrzucenia skargi z przyczyn proceduralnych, oddalił skargę merytorycznie. Sąd uznał, że DIAS prawidłowo zastosował przepisy Ordynacji podatkowej, a wniosek o przywrócenie terminu został złożony po terminie (nadany 24 lutego 2025 r. zamiast w ciągu 7 dni od 11 lutego 2025 r.). Sąd podkreślił, że przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w art. 162 § 2 o.p. jest niedopuszczalne, a okoliczności życiowe strony mogłyby być brane pod uwagę jedynie po spełnieniu wymogu złożenia wniosku w terminie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia, złożony po upływie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, nie może zostać uwzględniony, nawet jeśli strona uprawdopodobni brak winy w uchybieniu terminowi.

Uzasadnienie

Przepis art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej wymaga, aby podanie o przywrócenie terminu zostało wniesione w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Niespełnienie tego warunku skutkuje odmową przywrócenia terminu, bez badania przesłanki braku winy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

o.p. art. 162 § § 1

Ordynacja podatkowa

W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

o.p. art. 162 § § 2

Ordynacja podatkowa

Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres uwzględnienia skargi przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Granice rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Pomocnicze

o.p. art. 162 § § 3

Ordynacja podatkowa

Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne.

o.p. art. 162 § § 4

Ordynacja podatkowa

Przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych.

o.p. art. 163 § § 2

Ordynacja podatkowa

W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.

o.p. art. 216

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 165a § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 236 § § 1 pkt 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

Zasada zaufania obywatela do organów państwa.

o.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

Organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 58 § § 1 pkt 6

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa odrzucenia skargi.

p.p.s.a. art. 46 § § 2a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.

p.p.s.a. art. 54 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 54 § § 1a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego.

p.p.s.a. art. 49a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 45 § ust. 1

Zasada prawa do sądu.

p.p.s.a. art. 119 § pkt 3

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

p.p.s.a. art. 133 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozpoznanie sprawy na podstawie akt.

p.p.s.a. art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Skład sądu.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sąd nie podzielił stanowiska organu o odrzuceniu skargi z powodu wyboru innego kanału komunikacji elektronicznej niż e-PUAP, powołując się na prawo do sądu.

Odrzucone argumenty

Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia został złożony po terminie (po upływie 7 dni od ustania przyczyny uchybienia). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w art. 162 § 2 o.p. jest niedopuszczalne.

Godne uwagi sformułowania

Sąd nie podzielił stanowiska DIAS wskazującego na konieczność odrzucenia skargi. Przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. należy wykładać w taki sposób, by urzeczywistniał konstytucyjne normy prawne, szczególnie wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadę prawa obywatela do sądu. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w art. 162 § 2 o.p. jest niedopuszczalne.

Skład orzekający

Łukasz Cieślak

sprawozdawca

Marta Semiczek

członek

Tadeusz Haberka

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących terminów w postępowaniu podatkowym, w szczególności art. 162 Ordynacji podatkowej, oraz kwestii proceduralnych związanych z wnoszeniem skarg do sądów administracyjnych drogą elektroniczną."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji uchybienia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, a także kwestii technicznych doręczania pism elektronicznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnych kwestii proceduralnych związanych z terminami w postępowaniu podatkowym oraz sposobem wnoszenia pism do sądów administracyjnych drogą elektroniczną, co jest istotne dla praktyków.

Pozny wniosek o przywrócenie terminu – czy sąd administracyjny ochroni prawo do sądu?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 441/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-12-03
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Łukasz Cieślak /sprawozdawca/
Marta Semiczek
Tadeusz Haberka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6114 Podatek od spadków i darowizn
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2025 poz 111
art. 162, 163
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Haberka Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Łukasz Cieślak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2025 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.P. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego K.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr 0201-IOM.4104.14.2025 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. nr 0201-IOM.4104.14.2025 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ II instancji), podając w podstawie prawnej art. 216 i art. 163 § 2 w związku z art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa, o.p.), po rozpatrzeniu wniosku M. P., w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy – K. K. (dalej: strona, podatnik, strona skarżąca), odmówił stronie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Kłodzku (dalej: NUS, organ I instancji) z 23 sierpnia 2024 r. nr 0209-SPM.4104.92.2024, którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2 dotyczącego nabycia spadku po zmarłej H. K.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia oraz akt sprawy wynika, że na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z 7 grudnia 2023 r. ([...]) spadek po zmarłej [...] kwietnia 2023 r. H. K. na podstawie ustawy nabyli z dobrodziejstwem inwentarza: jej córka I. Ł. - w udziale wynoszącym 1/2 części; jej wnuk F. K. - w udziale wynoszącym 1/4 części; jej wnuczka M. P. - w udziale wynoszącym 1/4 części. Postanowienie uprawomocniło się z dniem 15 grudnia 2023 r.
16 sierpnia 2024 r. do organu I instancji wpłynęło zgłoszenie strony o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych (SD-Z2) z tytułu nabycia spadku po zmarłej H. K. Wraz z ww. zgłoszeniem złożono pismo zatytułowane "Zawiadomienie o popełnieniu czynu zabronionego", w którym powiadomiono o niezłożeniu w zgłoszenia o nabyciu spadku w terminie, który upływał z dniem 14 sierpnia 2024 r. Jako przyczynę niewywiązania się z powyższego terminu strona wskazała na brak możliwości przyjazdu do kraju, a także względy zdrowotne. W piśmie wniesiono o przywrócenie terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2.
Organ I instancji opisanym wyżej postanowieniem z 23 sierpnia 2024 r., wskazując jako podstawę swego działania art. 165a § 1 Ordynacji podatkowej, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przywrócenia terminu do złożenia zgłoszenia SD-Z2. Postanowienie doręczono 28 sierpnia 2024 r. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, podatnik wniósł zażalenie, które 3 września 2024 r. nadał przesyłką pocztową w Wielkiej Brytanii. Zażalenie wpłynęło do organu I instancji 18 września 2024 r.
Organ II instancji postanowieniem z 29 stycznia 2025 r. nr 0201-IOM.4104.70.2024 stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie NUS z 23 sierpnia 2024 r. DIAS wskazał, że przesyłka zawierająca zażalenie podatnika na postanowienie organu I instancji nadana w brytyjskim urzędzie pocztowym wpłynęła do polskiej placówki pocztowej operatora wyznaczonego, jakim jest P. S.A., dopiero 16 września 2024 r., a więc po upływie terminu, o którym mowa w art. 236 § 1 pkt 1 o.p. Postanowienie doręczono stronie 11 lutego 2025 r.
Następnie 5 marca 2025 r. do organu II instancji wpłynęło pismo podatnika z 23 lutego 2025 r. zatytułowane: "Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz przywrócenia terminu do złożenia druku SD-Z2". Przesyłka zawierająca przedmiotowe pismo została nadana w brytyjskim urzędzie pocztowym 24 lutego 2025 r., a wpłynęła do polskiej placówki pocztowej operatora wyznaczonego 4 marca 2025 r., a do DIAS trafiła 5 marca 2025 r. Pismem z 11 marca 2025 r. DIAS wezwał podatnika do pisemnego sprecyzowania/ uzupełnienia złożonego pisma poprzez jednoznaczne określenie jego charakteru. Podatnik w piśmie z 14 marca 2025 r. doprecyzował zakres złożonego wniosku, wskazując, że jest nim żądanie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie NUS z 23 sierpnia 2024 r. oraz żądanie przywrócenia terminu do złożenia druku SD-Z2. Wskazał przy tym, że podstawą złożonego wniosku jest przekroczenie terminów z przyczyn niezależnych od niego (choroba i brak dokumentów), a celem tego żądania jest umożliwienie dochowania obowiązków formalnych w zakresie postępowania podatkowego poprzez złożenie zgłoszenia SD-Z2.
Kolejno podatnik w piśmie z 27 marca 2025 r. (na wezwanie DIAS) wskazał, że przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia ustała 11 lutego 2025 r., tj. w dniu, w którym otrzymał informację o tym, że zażalenie na postanowienie NUS zostało doręczone do polskiej placówki pocztowej już po upływie przewidzianego terminu. Podatnik podniósł, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, ponieważ przesyłka została nadana z Wielkiej Brytanii, a z winy operatora pocztowego dotarła do Polski po upływie ustawowego terminu. Opóźnienie, według strony, wynikało również z faktu, że oczekiwała na skompletowanie wszystkich dokumentów, aby móc przesłać całość razem, unikając dodatkowych nieporozumień i uzupełnień. Do pisma dołączono zażalenie na postanowienie NUS z 23 sierpnia 2024 r., wnosząc o jego uchylenie i rozpatrzenie sprawy merytorycznie. Podatnik wskazał, że postanowienie NUS uważa za niezasadne, ponieważ opóźnienie w złożeniu zgłoszenia SD-Z2 było spowodowane okolicznościami niezależnymi od niego, tj. m.in. koniecznością skompletowania wszystkich dokumentów, których nie posiadał mieszkając w Anglii oraz ciężką nieuleczalną chorobą siostry, przez co musiał pozostać w Wielkiej Brytanii do czasu przejścia szeregu badań i w celu opieki nad siostrą. Podkreślił, że działał w dobrej wierze, starając się wypełnić obowiązki podatkowe po ustaniu przeszkód.
DIAS opisanym na wstępie postanowieniem z 29 kwietnia 2025 r. odmówił przywrócenia wnioskowanego terminu. Na uzasadnienie rozstrzygnięcia podano, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, a więc brak było podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku strony. DIAS stwierdził, że skoro przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia ustała 11 lutego 2025 r., to termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu minął 18 lutego 2025 r. Natomiast strona sporządziła wniosek 23 lutego 2025 r. i nadała go w Wielkiej Brytanii 24 lutego 2025 r., a wniosek trafił do polskiej placówki pocztowej 4 marca 2025 r. Nie został zatem spełniony warunek, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem podanie o przywrócenie terminu nie zostało wniesione w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W tych okolicznościach organ II instancji nie badał, czy strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminowi.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem DIAS, strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając:
1) naruszenie art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony po upływie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi;
2) naruszenie zasady zaufania obywatela do organów państwa (art. 121 Ordynacji podatkowej);
3) pominięcie indywidualnej sytuacji życiowej oraz obiektywnych przeszkód losowych (ciężka choroba siostry, śmierć członków rodziny, zamieszkanie za granicą).
Uzasadniając powyższe wskazano, że organ podatkowy błędnie i ocenił, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony po upływie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. Podniesiono opóźnienie z winy brytyjskiego operatora pocztowego. Strona skarżąca podniosła również trudną sytuację przedstawiciela ustawowego skarżącej (choroba członka rodziny, śmierć matki, samotne wychowywanie dziecka zagranicą), które powinny zostać uznane za podstawę przywrócenia terminu. Dodatkowo strona wskazała, że zaistniałe okoliczności (poważna choroba, brak możliwości przyjazdu do Polski, brak pełnomocnika na miejscu, oczekiwanie na komplet dokumentów niezbędnych do prawidłowego zgłoszenia SD-Z2) miały charakter niezależny od niej i dlatego też powinny zostać zakwalifikowane jako przesłanki do przywrócenia terminu. Skarżąca ponadto zauważyła, że organ podatkowy nie rozważył w sposób wystarczający braku winy z jej strony w uchybieniu terminowi oraz nie uwzględnił konstytucyjnej zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
Mając na uwadze powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS, a także zobowiązanie organu podatkowego do ponownego rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia z uwzględnieniem rzeczywistych okoliczności oraz o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie NUS z 23 sierpnia 2024 r.
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na tryb przesłania skargi, a jedynie z ostrożności procesowej - o oddalenie skargi.
Zdaniem DIAS skarga – mimo właściwego pouczenia zawartego w postanowieniu DIAS – została złożona za pośrednictwem e-doręczeń, tj. została nadana przy wykorzystaniu PURDE i dostarczona w formie elektronicznej na adres ADE Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu, a zatem za pośrednictwem innego niż e-PUAP kanału korespondencji elektronicznej. Wybór przez skarżącego ww. kanału doręczenia skargi w formie dokumentu elektronicznego, w ocenie DIAS, powoduje, że została ona wniesiona nieskutecznie. DIAS podkreślił, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje możliwość wnoszenia pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jednakże konieczne jest w takim przypadku zachowanie przewidzianych przez ustawę standardów procesowych. Przede wszystkim wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu (e-PUAP). Tym samym nie można przyjąć, że skarga została skutecznie wniesiona do sądu administracyjnego. Niezależnie od powyższego DIAS odniósł się do zarzutów skargi, oceniwszy je jako niezasadne, i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Przede wszystkim należy jednak wyjaśnić, że Sąd nie podzielił stanowiska DIAS wskazującego na konieczność odrzucenia skargi. Sąd podzielił pogląd wyrażony w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 września 2025 r., I FSK 1176/25 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl), że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a. skarga podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym została na podstawie art. 54 § 2 p.p.s.a. przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego. Wskazać przy tym należy, że zgodnie z art. 54 § 1a p.p.s.a. skargę w formie dokumentu elektronicznego wnosi się do elektronicznej skrzynki podawczej tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio. Jak wskazał NSA w ww. postanowieniu przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie "elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Przepis ten posługuje się ogólnym pojęciem "elektronicznej skrzynki podawczej" i nie zawęża go np. do adresu elektronicznego konta na e-PUAP. Zgodzić przy tym się należy, że przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. należy wykładać w taki sposób, by urzeczywistniał konstytucyjne normy prawne, szczególnie wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP zasadę prawa obywatela do sądu. Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy nie zostanie urzeczywistnione, jeśli odrzucając skargę bezpodstawnie tamuje się stronie możliwość inicjowania kontroli sądowoadministracyjnej tylko z powodu wniesienia skargi do sądu za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem innego niż e-PUAP kanału komunikacji elektronicznej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd nie odrzucił skargi, lecz rozpoznał ją merytorycznie.
Na wstępie wypada wspomnieć, że podstawowym zadaniem sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej. Sprawowanie kontroli oznacza pewnego rodzaju wtórność działań sądu wobec działań organów administracji. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania (korygowania) działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy administracyjnej in merito, ale jego zadaniem jest ocena, czy zebrany w postępowaniu administracyjnym materiał procesowy jest pełny, został prawidłowo zebrany i jest wystarczający do ustalenia wymaganej przez prawo podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia (zob. M. Masternak-Kubiak [w:] T. Kuczyński, M. Masternak-Kubiak, Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Komentarz, LEX 2009, art. 1, pkt 5 i powołane tam orzecznictwo).
Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia DIAS w świetle przywołanych na wstępie przepisów p.p.s.a. i uwarunkowań, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a tym samym skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Stosownie do art. 162 § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W myśl art. 162 § 3 o.p. przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 162 § 4 o.p. przepisy § 1-3 stosuje się do terminów procesowych. Na podstawie art. 163 § 2 o.p. w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia.
Sąd ocenił, że DIAS prawidłowo zastosował w sprawie powyższe przepisy prawa. Zgodzić się należy z DIAS, że strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie NUS z 23 sierpnia 2024 r. Trafnie również DIAS ustalił, że przyczyna uchybienia terminowi ustała z chwilą, gdy strona skarżąca dowiedziała się o uchybieniu terminowi, tj. z dniem doręczenia stronie postanowienia DIAS z 29 stycznia 2025 r., co nastąpiło 11 lutego 2025 r. Sąd podziela pogląd, według którego datą początkową biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu może być dzień, w którym strona powzięła wiadomość o uchybieniu terminowi. Dotyczy to przypadków, kiedy strona, dokonując czynności, działała w subiektywnym przeświadczeniu, iż robi to w terminie (zob. wyrok NSA w Gdańsku z 24 marca 1999 r., I SA/Gd 1664/98). W tym stanie rzeczy to od 11 lutego 2025 r. należało zatem liczyć termin 7-dniowy na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Strona z wnioskiem takim wystąpiła jednak pismem nadanym w Wielkiej Brytanii 24 lutego 2025 r. Tym samym strona nie zachowała terminu 7-dniowego, o którym mowa w art. 162 § 2 o.p. W takiej sytuacji prawidłowe było rozstrzygnięcie DIAS o odmowie przywrócenia terminu.
Odnosząc się do argumentów skargi, Sąd wskazuje, ustalenie złożenia wniosku po terminie ma charakter obiektywny, tzn. pismo można wnieść w terminie lub po terminie. Nie ma tu miejsca na ocenę tej okoliczności inną niż wynikająca z analizy kalendarza. W szczególności zachowania terminu nie można oceniać przez pryzmat szczególnych okoliczności dotyczących strony skarżącej. Takie okoliczności organ podatkowy winien brać pod uwagę dopiero na etapie rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Jednakże, skoro wniosek strony skarżącej o przywrócenie terminu został wniesiony z uchybieniem terminu, to brak było podstaw do badania przez DIAS przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi, skoro przesłanki określone w art. 162 o.p., wymienione powyżej, muszą być spełnione łącznie. Nietrafnie zatem strona skarżąca zarzuca, że DIAS nie wziął pod uwagę podnoszonych we wniosku okoliczności. Nie podzielił również Sąd zarzutów skargi co do naruszenia art. 121 § 1 o.p., bowiem odmowa przywrócenia terminu z uwagi na złożenie wniosku z uchybieniem terminowi nie może być poczytywana za działanie naruszające zasadę zaufania do organu podatkowego. Wypada przypomnieć, że zgodnie z art. 120 o.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Zatem prawidłowe zastosowanie wyżej przywołanych przepisów prawa przez DIAS nie może być kwalifikowane jako naruszenie art. 121 § 1 o.p.
Sąd podkreśla, że nie kwestionuje istotnego wpływu okoliczności powołanych w skardze (poważna choroba członka rodziny, brak możliwości przyjazdu do Polski, zamieszkiwanie zagranicą, samotne macierzyństwo) na sytuację życiową strony skarżącej, jednak warunkiem oceny tych okoliczności pod kątem przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie NUS było złożenie wniosku o przywrócenie terminu w terminie wynikającym z art. 162 § 2 o.p., czego strona skarżąca nie uczyniła. Natomiast przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w art. 162 § 2 o.p. jest niedopuszczalne.
Nadto, na marginesie rozstrzygnięcia, Sąd pragnie zauważyć, że przepisy dotyczące przywrócenia terminu stosuje się do terminów procesowych takich właśnie jak np. termin do złożenia zażalenia czy odwołania. W obecnym stanie prawnym przepisów tych nie stosuje się do terminów prawa materialnego takich jak np. termin do złożenia zgłoszenia SD-Z2 dotyczącego nabycia spadku.
Wziąwszy pod rozwagę wszystkie omówione okoliczności faktyczne i prawne oraz nie dopatrując się wskazanych w skardze nieprawidłowości, jak również innych naruszeń prawa, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o oddaleniu skargi.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Sąd wziął pod uwagę, że nie zachodziła konieczność osobistego stawiennictwa stron, a także za przeprowadzeniem rozprawy nie przemawiał charakter sprawy. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nie prowadziło przy tym do pominięcia stanowisk stron, bowiem podnoszone argumenty zostały rozważone w oparciu o akta sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.), a sprawa została rozpoznana przez sąd we właściwym składzie (art. 120 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI