I SA/Wr 441/03

I SA/Wr 441/03 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-09-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2003-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Grzegorz Gocki /przewodniczący/
Marta Wojciechowska /sprawozdawca/
Tomasz Zborzyński
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Izba Skarbowa
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marta Wojciechowska (spr.) Protokolant ref. stażysta Iwona Drzewiecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2004 r. sprawy ze skargi W. i Z. W. na decyzję Izby Skarbowej w Opolu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998 r. I uchyla zaskarżoną decyzję, II określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Opolu na rzecz skarżących kwotę 5.318,30 zł (pięć tysięcy trzysta osiemnaście złotych trzydzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Decyzją Inspektora Kontroli Skarbowej w Urzędzie Kontroli Skarbowej w Opolu z dnia [...] Nr [...], wydaną na podstawie art. 207, art. 21 § 3, art. 53 § 4 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 24 ust. 1 pkt. 1 ustawy o kontroli skarbowej i art. 45 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, określono W. i Z. W. należny podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1998 w wysokości 229.273,70 zł oraz stwierdzono nadpłatę z tytułu wskazanego podatku w wysokości 3.062,10 zł.
W toku kontroli skarbowej sprawdzającej rzetelność deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowość obliczania i wpłacania podatku dochodowego za rok 1998 Inspektor Kontroli Skarbowej stwierdził, że Z. W. zaniżył przychód z działalności gospodarczej, prowadzonej pod nazwą A, o kwotę 34.288.02 zł z tytułu otrzymanego odszkodowania w związku z wypadkiem autobusu o numerze rejestracyjnym a. Nadto Inspektor stwierdził zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 154.641,96 zł w związku z zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodów wydatków w kwocie 120,991,95 zł poniesionych na remont autobusu o numerze rejestracyjnym b i wydatków w kwocie 29.031 zł poniesionych na modernizację autobusu o numerze rejestracyjnym c oraz zaliczeniem do kosztów uzyskania przychodów kwoty 4.619.01 zł w wyniku błędu w obliczeniach zawartego w fakturze nr 21/98 wystawionej przez firmę A.
Organ podatkowy zakwestionował dokonane przez podatnika uwzględnienie wydatków poniesionych z tytułu remontu powypadkowego samochodu (autobusu) marki Mercedes Benz o nr rej. b, w którym szkoda komunikacyjna powstała zdaniem organu, w czasie gdy wskazany pojazd nie był objęty ubezpieczeniem dobrowolnym, a zatem zgodnie z art. 23 ust 1 pkt 48 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych brak było podstaw do uznania kosztów remontu powypadkowego tego pojazdu do kosztów uzyskania przychodów.
Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wskazany pojazd, był użytkowany przez podatnika na podstawie umowy leasingu z dnia 11.05.1996 r., zawartej z firmą B S.A. w W. i posiadał wykupioną polisę ubezpieczenia komunikacyjnego AC na okres od 30.05.1997 r. do 29.05.1998 r. W dacie jego uszkodzenia na terenie Niemiec tj. w dniu 17.05.1998 r., nie posiadał on jednak wymaganego przeglądu technicznego, czego następstwem była odmowa wypłaty przez ubezpieczyciela - C S.A. Oddział Okręgowy w O. - odszkodowania z posiadanej polisy autocasco. Zgodnie bowiem z § 9 ust 1 pkt 4 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco, zatwierdzonych uchwałą Zarządu C S.A. z dnia 25.11.1994 r. nr [...], ubezpieczeniem nie były objęte szkody powstałe podczas kierowania pojazdem nie zarejestrowanym lub pojazdem nie posiadającym ważnego badania technicznego przewidzianego w dowodzie rejestracyjnym, jeżeli w odniesieniu do tego pojazdu obowiązuje wymóg rejestracji i dokonywania okresowych badań technicznych.
Ostatecznie w dniu 29.12.1998 r C S.A Oddział Okręgowy w O., mając na uwadze dotychczasowy przebieg ubezpieczenia, przyznał stronie w drodze wyjątku odszkodowanie w kwocie 28.000 zł, uzależniając jego wypłatę od złożenia przez Z. W. pisemnego zobowiązania do kontynuacji w następnych latach ubezpieczeń komunikacyjnych i majątkowych w C S.A.
Z uwagi na uzależnienie wypłaty odszkodowania od warunku kontynuacji ubezpieczeń w C S.A., zdaniem organu I instancji, otrzymane przez podatnika w drodze wyjątku odszkodowanie nie "miało charakteru pozytywnej likwidacji szkody, a więc odszkodowania za poniesioną szkodę z tytułu ubezpieczenia AC, a jedynie zapewnienie wpływu składki ubezpieczeniowej od firmy A w następnych latach".
Zdaniem Inspektora powyższe ustalenia dowodzą , że autobus nie był ubezpieczony, a zatem zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych koszt remontu powypadkowego tego autobusu nie jest kosztem uzyskania przychodów.
Nie uznano także za koszty uzyskania przychodów poniesionych przez podatnika wydatków związanych z naprawą uszkodzonego w dniu 3.11.1997 r. autobusu marki Mercedes Benz o nr rej. a, gdyż zdaniem Inspektora, w momencie powstania szkody komunikacyjnej był on użytkowany przez firmę A bez tytułu prawnego.
Wskazany pojazd był przedmiotem umowy leasingu zawartej na okres od 26.07.1993 r. do 26.08.1997 r. z firmą D Ltd. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W.
W dniu 3.11.1997 r., a zatem już po upływie okresu trwania umowy leasingu, podpisany został aneks do powyższej umowy, w ramach którego strony ustaliły, że umowa leasingu autobusu marki Mercedes Benz o nr rej. a uległa rozwiązaniu z dniem 3.11.1997 r, a także dokonano rozliczeń kaucji zwrotnej w kwocie 56.672,36 zł. która miała zostać zwrócona firmie A.
W tym samym dniu sporządzono protokół zdawczo-odbiorczy pojazdu w ramach którego dotychczasowy użytkownik A zwróciło właścicielowi - firmie D Ltd. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W., prawo do dalszego dysponowania pojazdem.
W dniu 18.11.1987 r firma A zakupiła przedmiotowy autobus za kwotę 69.140.11 zł., dokonując także jego formalnego odbioru jako sprawnego technicznie i bez usterek, mimo że w rzeczywistości pojazd ten uległ wypadkowi w dniu 3.11.1997 r. i wymagał naprawy powypadkowej.
W świetle powyższych ustaleń faktycznych, zdaniem Inspektora, w dacie uszkodzenia przedmiotowego pojazdu, które miało miejsce w okresie 3 miesięcy od wygaśnięcia umowy leasingu, a przed formalnym nabyciem przez podatnika pojazdu na własność, był on bezprawnie użytkowany przez firmę A, a jednostką właściwą do rozliczenia kosztów jego naprawy powypadkowej oraz otrzymania odszkodowania z tytułu wypadku komunikacyjnego był jego właściciel, tj. Spółka z ograniczona odpowiedzialnością D Ltd. w W.
Z tego też względu, organ I instancji uznał, że koszty naprawy autobusu poniesione przez firmę A nie są jego kosztami uzyskania przychodu, gdyż dotyczyły pojazdu będącego własnością innego podmiotu.
Nadto Inspektor ustalił, że firma Z. W. A nabyła w Niemczech w dniu 30.01.1998 autobus, który w dniu 24.02.1998 r. sprowadzono na polski obszar celny, a w dniu 27.02.1998 r .został on dopuszczony do ruchu oraz zarejestrowany jako c. Z chwilą zarejestrowania pojazd wprowadzono do ewidencji środków trwałych firmy Z. W. W marcu i kwietniu 1998 r. autobus oddano do naprawy, która polegała m.in. na wymianie poszycia zewnętrznego, zamontowaniu nowych amortyzatorów, wymianie nadkoli, naprawie komór bagażowych. Całkowity koszt wykonanych prac wynosił 29.031,00 zł i został zaliczony do kosztów uzyskania przychodów z tytułu remontu środka trwałego.
Z taką koncepcją nie zgodził się Inspektor Kontroli Skarbowej uznając, że podatnik nie dokonał remontu środka trwałego, gdyż wykonane prace ulepszyły środek trwały. Zatem wydatki te powinny zwiększyć wartość środka trwałego dla celów odpisów amortyzacyjnych.
Dodatkowo zakwestionowano wartość wyliczonych przez podatnika kosztów wynajmu na podstawie faktury z 16.06.1998 r. nr 21/98 wystawionej przez GmbH A, które po przeliczeniu powinny wynosić 35.665,65 zł, zamiast 40.284,66 zł.
Inspektor uznał, że Z. W. bezpodstawnie odliczył diety i ryczałty za noclegi od dochodów uzyskanych z tytułu pracy w Niemczech. Zdaniem Inspektora podatnikowi nie przysługiwało prawo odliczenia diet i ryczałtów od dochodów uzyskanych na terenie Niemiec.
Nie godząc się z powyższą decyzją W. i Z. W., działając poprzez ustanowionego w sprawie pełnomocnika, wnieśli odwołanie.
W odwołaniu domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 31 ustawy o kontroli skarbowej w związku z art. 122, 180, 187 Ordynacji podatkowej polegające na zaniechaniu przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego oraz naruszenie art. 120 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych poprzez błędną interpretację i art. 22 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Izba Skarbowa w Opolu decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 a ustawy Ordynacja podatkowa, Nr [...] uchyliła zaskarżoną decyzję w części i obniżyła należny podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 1998 do kwoty 217.788,60 zł oraz zwiększyła nadpłatę z tytułu wskazanego podatku do kwoty 3.062,10 zł.
Izba Skarbowa podzieliła stanowisko Inspektora Kontroli Skarbowej w Opolu odnośnie braku podstaw do zaliczenia wydatków poniesionych przez podatnika na remont powypadkowy autobusu nr rejestracyjny b, albowiem w chwili powstania szkody wyłączona była odpowiedzialność C z uwagi na brak ważnego badania technicznego pojazdu. Zatem w myśl art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych koszty remontu nie stanowiły kosztów uzyskania przychodów gdyż pojazd uszkodzony nie był objęty skutecznym ubezpieczeniem komunikacyjnym AC.
Izba uznała, że Inspektor słusznie przyjął, iż z dniem 03.11.1997 r. umowa leasingu autobusu nr rejestracyjny a uległa rozwiązaniu i wobec podpisania w tym samym dniu protokołu zdawczo-odbiorczego wskazanego autobusu, prawo dysponowania nim przysługiwało właścicielowi tj. leasingodawcy – firmie D Ltd spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zatem w momencie uszkodzenia tego pojazdu tj. 03.11.1997 r. o godz. 23.45 podatnik nie posiadał tytułu prawnego do wskazanego pojazdu, a wszelkie następstwa powstałej szkody obciążały właściciela. W tej sytuacji pokryta przez zakład ubezpieczeniowy kwota stanowiąca równowartość kosztu wynajmu autobusu zastępczego nie korzysta ze zwolnienia z art. 21 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, lecz stanowi przychód przedsiębiorstwa w oparciu o art. 14 powołanej ustawy.
Zdaniem Izby brak było podstaw do przyjęcia, że po stronie podatnika istniał obowiązek naprawy autobusu, gdyż zgodnie z umowa leasingu zobowiązany był zwrócić rzecz właścicielowi w stanie nie pogorszonym. Bowiem w chwili wypadku umowa leasingu wygasła.
Jednocześnie Izba podzieliła stanowisko podatnika w kwestii remontu autobusu marki "Smit" B.V. numer rejestracyjny c uznając, że wykonane prace były remontem, a nie modernizacją. Nie doszło bowiem do istotnych zmian cech użytkowych pojazdu i jego ulepszenia, a zatem podatnik słusznie zaliczył poniesione koszty z tytułu remontu wskazanego pojazdu jako koszty uzyskania przychodów w myśl art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Izba podzieliła również stanowisko Inspektora w kwestii kosztów wynajmu wynikających z faktury 21/98 z dnia 16.06.1998 r. i bezpodstawności odliczenia diet oraz ryczałtów za noclegi od dochodów osiąganych przez Z. W. w Niemczech. Podatnicy nie kwestionowali tych ustaleń we wniesionym odwołaniu.
W skardze skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. i Z. W. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej w części dotyczącej nadpłaty podatkowej. Skarżący zarzucili rażące naruszenie art. 120, 122 w związku z art. 247 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez dowolne przyjęcie, że podatnik zaliczył do kosztów uzyskania przychodów kwotę 120.991,95 zł oraz poprzez błędne przyjęcie, iż podatnik otrzymał w roku 1998 odszkodowanie z tytułu wypadku autobusu numer rejestracyjny a w kwocie 175.290,09 zł. Nadto skarżący zarzucili rażące naruszenie art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, a także artykułu 247 § 1 pkt 3 ustawy Ordynacja podatkowa w związku z zastosowaniem błędnych progów podatkowych. Skarżący podkreślili, że szkoda komunikacyjna w przypadku autobusu o numerze rejestracyjnym b wyniosła 56.440,25 zł. Z tytułu wyrządzonej szkody ubezpieczyciel wypłacił odszkodowanie w kwocie 28.000 zł. Natomiast koszt naprawy autobusu wyniósł aż 120.991,95 zł. Zdaniem skarżących koszt ten byli zobowiązani ponieść w związku z treścią umowy leasingowej, która obligowała ich do utrzymania autobusu w stanie nie pogorszonym Dodatkowo skarżący wskazali na błędne zastosowanie przez organy obu instancji art. 22 ust. 1 pkt 48, gdyż dotyczy on samochodów, a nie autobusów , które zgodnie z klasyfikacją GUS - SWW stanowią wydzieloną grupę pojazdów samochodowych. Podkreślili również, ze nie ma znaczenia brak ważnych badań technicznych, gdyż autobus był ubezpieczony i wypłacono odszkodowanie.
W kwestii obowiązku naprawy po wypadku drugiego autobusu skarżący wskazali, iż Z. W. jako użytkownik autobusu, nawet po zakończeniu umowy leasingu był zobowiązany do dokonywania napraw, a stanowił o tym art. 260 § 1 kodeksu cywilnego. Dodatkowo w piśmie uzupełniającym skargę skarżący wycofali zarzut błędnego zastosowania progów podatkowych i podtrzymali dotychczasową argumentację.
W odpowiedzi na skargę i odpowiedzi na pismo procesowe skarżących Izba Skarbowa w Opolu podtrzymała dotychczasowe stanowisko i wniosła o oddalenie skargi. Dodatkowo Izba stwierdziła, że zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 17.01.1997 r. w sprawie amortyzacji środków trwałych autobusy i inne samochody sklasyfikowano w pozycji numer 55 załącznika do rozporządzenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W związku z reorganizacją Naczelnego Sadu Administracyjnego, niniejsza sprawa na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji, przeprowadzona przez Sąd zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1260) wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów.
W kwestii dotyczącej poniesionych przez Z. W. wydatków z tytułu remontu powypadkowego autobusu marki Mercedes nr rej. b, Sąd podzielił stanowisko skarżącego, iż szkoda komunikacyjna w pojeździe powstała w okresie, w którym przedmiotowy pojazd był objęty ubezpieczeniem dobrowolnym, co zgodnie z art. 23 ust 1 pkt 48 ustawy z dnia 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych jest warunkiem do uznania kosztów remontu powypadkowego jako kosztów uzyskania przychodów.
Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ podatkowy, wskazany autobus był przedmiotem umowy leasingu zawartej w dniu 11.05.1996 r. pomiędzy spółką z ograniczoną odpowiedzialnością B S.A. w W. a Z. W. - A. Firma A, jako leasingobiorca użytkowała wymieniony autobus i wykupiła dobrowolne ubezpieczenie komunikacyjne AC na okres od 30.05.1997 r. do 29.05.1998 r.
Faktem jest, że w dacie wystąpienia szkody, tj. w dniu 17.05.1998 r. autobus nie posiadał ważnego badania technicznego.
Z tego też względu C S.A. Oddział Okręgowy w O., w oparciu o § 9 ust 1 pkt 4 ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco, odmówił wypłaty odszkodowania na zasadach ogólnych z posiadanej polisy autocasco, gdyż ubezpieczeniem nie były objęte szkody powstałe podczas kierowania pojazdem nie posiadającym ważnego badania technicznego przewidzianego w dowodzie rejestracyjnym.
Jednak w dniu 29.12.1998 r. C S.A Oddział Okręgowy w O., mając na uwadze dotychczasowy przebieg ubezpieczenia, przyznał stronie w drodze wyjątku odszkodowanie w kwocie 28.000 zł., uzależniając jego wypłatę od złożenia przez Z. W. pisemnego zobowiązania do kontynuacji dalszych ubezpieczeń komunikacyjnych i majątkowych w C S.A.
Uzależnienie wypłaty odszkodowania od warunku kontynuacji ubezpieczeń w C S.A. nie oznacza jednak, wbrew twierdzeniom organu podatkowego, iż otrzymane przez podatnika w drodze wyjątku odszkodowanie nie miało charakteru pozytywnej likwidacji szkody, a więc odszkodowania za poniesioną szkodę z tytułu ubezpieczenia AC, a jedynie miało na celu zapewnienie wpływu składki ubezpieczeniowej od firmy A w kolejnych latach.
Świadczenie odszkodowawcze wypłacono w oparciu o zawartą umowę ubezpieczenia komunikacyjnego w związku z częściową likwidacją szkody powstałej w pojeździe.
Wypłata odszkodowania w drodze wyjątku, w odróżnieniu od ogólnych zasad odpowiedzialności za szkodę w pojeździe, ma charakter fakultatywny, a zatem przyznanie tej formy odszkodowania pozostawione zostało do wyłącznego uznania ubezpieczyciela.
Z tego też względu, przyznanie odszkodowania w drodze wyjątku, jak i jego wysokość, pozostaje w wyłącznej gestii ubezpieczyciela, który może uzależnić jego wypłatę od innych czynników, w tym także dalszej kontynuacji ubezpieczeń w jego firmie ubezpieczeniowej.
Uzależnienie wypłaty odszkodowania przyznanego w drodze wyjątku od warunku kontynuacji ubezpieczeń w C S.A. nie oznacza zatem, że przyznane świadczenie traci charakter odszkodowania wypłaconego w oparciu o posiadaną przez ubezpieczonego polisę dobrowolnego ubezpieczenia komunikacyjnego.
Kwota wypłaconego odszkodowania stanowi bowiem realizację szkody powstałej w dniu 17.05.1998 r i dotyczącej autobusu Mercedes b.
W piśmie C Oddziału Okręgowego w O. z dnia 29.12.1998 r. wskazano, że przyznane stronie w drodze wyjątku odszkodowanie pozostawało w bezpośrednim związku z realizacją szkody powstałej w pojeździe w wyniku zdarzenia z dnia 17.05.1998 r. Przyznane świadczenie jest zatem odszkodowaniem, gdyż zostało przyznane w związku z wykupieniem dobrowolnego ubezpieczenia AC i związane jest z wystąpieniem szkody w okresie obowiązywania umowy ubezpieczenia .Zatem zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 48 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 1993 r. Nr 90, poz. 416 ze zmianami) i art. 22 ust. 1 wskazanej ustawy, koszty poniesione przez podatnika z tytułu remontu powypadkowego stanowią koszty uzyskania przychodów. Przy czym zaznaczyć należy, że organy słusznie przyjęły iż treść wskazanego punktu 48 odnosi się również do autobusów.
W odniesieniu do dokonanego przez podatnika uwzględnienia jako kosztów uzyskania przychodu poniesionych przez niego wydatków z tytułu remontu powypadkowego samochodu (autobusu) marki Mercedes Benz o nr rej. a, Sąd podzielił stanowisko skarżącego w zakresie podniesionego zarzutu naruszenia przez organ podatkowy art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej, nakładających na organy podatkowe obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i działania na podstawie przepisów prawa.
Analizując kwestię posiadania lub nieposiadania przez stronę tytułu prawnego do dysponowania wskazanym pojazdem w chwili zaistnienia kolizji drogowej, tj. w dniu 3.11.1997 r. o godz. 23.45j, organy ograniczyły swoje rozważania do oceny prawa do użytkowania pojazdem w oparciu o zawartą przez podatnika umowę leasingu z dnia 26.07.1993 r.
Na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdzić należy, że w chwili uszkodzenia pojazdu podatnik nie był już jego użytkownikiem z tytułu umowy leasingu, bowiem w dniu 3.11.1997 r. strony podpisały aneks, w którym ustaliły, że umowa leasingu autobusu marki Mercedes Benz nr rej. a uległa rozwiązaniu z dniem 3.11.1997 r. Strony dokonały także rozliczeń kaucji zwrotnej w kwocie 56.672,36 zł., należnej firmie A po zakończeniu umowy.
W tym samym dniu sporządzono protokół zdawczo-odbiorczy pojazdu w ramach którego, dotychczasowy użytkownik A zwrócił właścicielowi tj. firmie D Ltd. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prawo do dalszego dysponowania pojazdem. Fakt rozwiązania umowy leasingu nie może jednak przesądzać o bezprawnym użytkowaniu pojazdu przez dotychczasowego leasingobiorcę.
Organ odwoławczy w swoich rozważaniach prawnych całkowicie pominął drugi aspekt sprawy, którego istnienie jedynie częściowo zasygnalizował organ I instancji, a dotyczący kwestii sprzedaży wskazanego pojazdu na rzecz dotychczasowego leasingobiorcy.
Słusznie zwraca uwagę pełnomocnik skarżącego, że ocena stanu prawnego w zakresie posiadania przez dotychczasowego leasingobiorcę tytułu prawnego do pojazdu w chwili wypadku, powinna być poprzedzona dokładnym wyjaśnieniem okoliczności związanych ze złożeniem przez podatnika w dniu 3.11.1997 r. zamówienia zakupu leasingowanego pojazdu oraz zadysponowania przez niego na poczet ceny nabycia pojazdu przysługująca mu kaucją zwrotną z umowy leasingu.
Wyjaśnienie tych okoliczności pozwoli dopiero rozstrzygnąć kwestię posiadania przez podatnika tytułu prawnego do wskazanego pojazdu i możliwość uwzględnienia poniesionych kosztów remontu pojazdu po wypadku w kosztach uzyskania przychodów.
Zgodnie z art. 155 kodeksu cywilnego przeniesienie własności rzeczy oznaczonej co do tożsamości następuje z chwilą zawarcia umowy. Do zawarcia umowy wystarczy złożenie zgodnych oświadczeń woli. Przeniesienie własności następuje solo consensus, tj. na skutek samej umowy. Konsensualny charakter tej umowy oznacza, że do przeniesienia własności nie jest konieczne wydanie rzeczy. Zasada ta dotyczy jedynie rzeczy oznaczonych co do tożsamości (porównaj Komentarz do kodeksu cywilnego str. 124 i nast. Stanisław Rudnicki, wydanie 5 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis).
Umowa zobowiązująca z reguły wywołuje skutki rozporządzające, a zatem z chwilą jej zawarcia kupujący staje się podmiotem sprzedanego mu prawa, przy czym w odniesieniu do rzeczy oznaczonych co do tożsamości, przeniesienie własności takiej rzeczy następuje bez konieczności wydania jej kupującemu.
W niniejszej sprawie w dniu 3.11.1997 r. strony umowy ustaliły wszystkie istotne elementy sprzedaży, określając w złożonym zamówieniu zarówno zindywidualizowany przedmiot umowy jak i jego cenę. W tym samym dniu Z. W. zwróconą mu kaucję zadysponował na poczet umowy kupna leasingowanego wcześniej pojazdu.
Jednocześnie w aktach sprawy znajduje się faktura VAT nr 35L/BL/WA/97 wystawiona w dniu 18.11.1997 r przez firmę D Ltd. Spółka z o.o., dotycząca sprzedaży powyższego pojazdu, w której jako datę zawarcia transakcji wskazano dzień 18.11.1997 r. W tym samym dniu wystawiona została też przez sprzedającego dyspozycja wydania samochodu, którego odbiór pokwitowany został osobiście przez Z. W.
W świetle powyższych ustaleń i dowodów oraz oczywistych sprzeczności, organy nie wyjaśniły w sposób dostateczny kwestii kiedy doszło do faktycznej sprzedaży wskazanego pojazdu, a tym samym z jakim momentem strona stała się jego prawnym właścicielem, co stanowi naruszenie art. 122, 187 Ordynacji podatkowej mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelną zasadą postępowania jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1977 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zmianami). Zgodnie z tą zasadą organy podatkowe winny podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu. Z zasady prawdy obiektywnej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności związanych ze sprawą, bowiem tylko wówczas będzie możliwe ustalenie prawidłowego stanu faktycznego.
Realizację zasady prawdy obiektywnej gwarantują obowiązki nałożone na organy podatkowe w art. 187 Ordynacji podatkowej. W myśl art. 187 § 1 organy winny zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy (porównaj Komentarz 2003, Ordynacja podatkowa B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki wyd. "UNIMEX" Wrocław 2003, s. 622)
Prawidłowe rozstrzygnięcie sporu dotyczącego wskazanych wyżej kwestii wymagało podjęcia działań zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, który w sposób wyczerpujący wyjaśniłby wszelkie wątpliwości, a zaniechanie przez organy tego obowiązku skutkuje nieprawidłowym czy też niepełnym ustaleniem stanu faktycznego (porównaj wyrok NSA z 11.09.2000 r. sygn. akt I SA/Ka 559/99 wybór LEX 44729).
Podkreślić jednocześnie należy, iż kwestie te były już przedmiotem rozważań przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Opolu w sprawie I SA/Wr 1747/01, w której to sprawie Sąd zajął stanowisko w obu omawianych przypadkach. Sąd w niniejszym składzie podziela w pełni pogląd wyrażony przez Sąd w przytoczonej sprawie.
Uregulowania zawarte w art. 122, 187 ustawy Ordynacja podatkowa korespondują z zasadą praworządności wyrażoną w art. 120 tejże ustawy, w myśl której organy podatkowe stosując przepisy prawa podatkowego działają na podstawie przepisów i w granicach prawa.
Jednocześnie Sąd nie stwierdził naruszenia art. 247 § 1 pkt 2, który to artykuł jest jedną z przesłanek stwierdzenia nieważności, gdyż wskazany w tym przepisie brak podstawy prawnej odnosi się do przypadków wydania decyzji pomimo braku przepisu dopuszczającego działanie organu, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Wobec powyższych ustaleń Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Orzeczenie o kosztach wydano na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11.05.1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zmianami) w związku z art. 97 § 2 wskazanej wcześniej ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto na podstawie art. 152 cyt. ustawy określono, że zaskarżona decyzja organu II instancji nie może być wykonywana.