I SA/Wr 4209/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Spółki A na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą określenia zobowiązania w podatku VAT za marzec 1998 r., uznając, że anulowanie faktury nie jest dopuszczalne, jeśli dokument została wprowadzona do obrotu.
Spółka A zaskarżyła decyzję Izby Skarbowej określającą jej zobowiązanie w podatku VAT za marzec 1998 r. Spór dotyczył momentu powstania obowiązku podatkowego w związku z wystawieniem faktur z adnotacją "anulowano", które zostały zaksięgowane przez kontrahenta i wydane na ich podstawie towary. Spółka argumentowała, że anulowane faktury bez podpisów nie stanowią dokumentu, a późniejsza prawidłowa faktura dokumentuje sprzedaż. Sąd uznał, że anulowanie faktury jest niedopuszczalne, jeśli dokument został wprowadzony do obrotu, a sprzedaż miała miejsce w dacie wystawienia pierwotnych faktur.
Sprawa dotyczyła skargi Spółki A na decyzję Izby Skarbowej we W. dotyczącą określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 1998 r. Organ I instancji określił Spółce zobowiązanie podatkowe, zaległość i odsetki, stwierdzając zaniżenie podatku należnego z powodu ujęcia w fakturach korygujących zwrotów towarów, które nie były ujęte w pierwotnych dokumentach sprzedaży lub przekraczały faktyczną sprzedaż. Dodatkowo, zarzucono naruszenie przepisów w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego, wskazując na wystawienie faktur z adnotacją "anulowano", które następnie zostały zaksięgowane przez kontrahenta i na ich podstawie wydano towar. Organ uznał, że sprzedaż miała miejsce w marcu 1998 r., a podatek powinien być odprowadzony w tym miesiącu. W odwołaniu Spółka domagała się uchylenia decyzji, kwestionując powołanie art. 6 ust. 2 ustawy o VAT i wskazując na istotność daty wystawienia dokumentu. Podnosiła, że "anulowane" faktury bez podpisów nie stanowiły podstawy do odliczenia, a dopiero prawidłowo wystawiony dokument z dnia [...] mógł stanowić podstawę. Zarzucono również naruszenie przepisów procesowych i niewykonanie zaleceń organu odwoławczego. Spółka kwestionowała także uznanie za zaległość podatkową kwoty nienależnie dokonanego zwrotu podatku. Izba Skarbowa utrzymała w mocy rozstrzygnięcie Inspektora, uznając, że brak podpisu nie dyskwalifikuje dokumentu, jeśli dokumentuje on rzeczywistą transakcję. Praktyka dopuszcza anulowanie dokumentu tylko, jeśli nie został wprowadzony do obrotu. W tej sprawie dokumentacja wskazywała na inny przebieg zdarzeń. Izba nie podzieliła zarzutów dotyczących naruszenia postępowania i uznała, że nienależny zwrot podatku traktowany jest na równi z zaległością zgodnie z art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W złożonej skardze Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności lub uchylenie decyzji, powtarzając argumenty o braku podpisu na fakturze i jej nie wprowadzeniu do obrotu. Zarzucono sprzeczność z poprzednim rozstrzygnięciem Izby i naruszenie przepisów procesowych poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu. Kwestionowano również uznanie za zaległość podatkową nienależnego zwrotu różnicy podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd uznał, że na gruncie ustawy o VAT nie istnieje pojęcie anulowania faktury, jeśli dokument został wprowadzony do obrotu. Sprzedaż miała miejsce w dacie wystawienia pierwotnych faktur, a obowiązek podatkowy powstał zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy o VAT. Brak podpisu na fakturze nie dyskwalifikuje jej jako dokumentu księgowego, jeśli została wprowadzona do obrotu. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów o kontroli skarbowej w zakresie kontroli krzyżowej. Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej w zakresie ustalenia stanu faktycznego i postępowania dowodowego również uznano za nieuzasadnione. Sąd potwierdził, że nienależny zwrot podatku, w tym zwrot różnicy podatku, jest traktowany na równi z zaległością podatkową na podstawie art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały przepisy prawa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, anulowanie faktury, która została wprowadzona do obrotu prawnego, nie jest dopuszczalne i nie wyklucza powstania obowiązku podatkowego. Sprzedaż miała miejsce w dacie wystawienia pierwotnych faktur.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów, że na gruncie ustawy o VAT nie istnieje pojęcie anulowania faktury, jeśli dokument został wprowadzony do obrotu. Faktura dokumentująca sprzedaż, nawet z adnotacją "anulowano", jeśli została zaksięgowana przez kontrahenta i na jej podstawie wydano towar, rodzi obowiązek podatkowy w momencie jej wystawienia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
u.p.t.u. i p.a. art. 6 § ust. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
o.p. art. 52 § § 1 pkt 2
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
u.p.t.u. i p.a. art. 33
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
u.k.s. art. 20
Ustawa o kontroli skarbowej
o.p. art. 51 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 273 § § 1 pkt 2 lit c
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 187
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 233
Ordynacja podatkowa
o.p. art. 127
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
Anulowanie faktury, która została wprowadzona do obrotu prawnego (zaksięgowana przez kontrahenta, wydano towar), nie wyklucza powstania obowiązku podatkowego. Obowiązek podatkowy w VAT powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później niż w 7 dniu od wydania towaru. Faktura bez podpisu, jeśli została wprowadzona do obrotu, może być uznana za dokument księgowy i podstawę odliczenia VAT. Nienależny zwrot podatku (w tym zwrot różnicy podatku) jest traktowany na równi z zaległością podatkową.
Odrzucone argumenty
Anulowane faktury bez podpisów nie stanowią dokumentu uzasadniającego odliczenie. Organ I instancji nie przeprowadził zleconego przez Izbę postępowania dowodowego i oparł się na tych samych dowodach, które wcześniej Izba uznała za niewystarczające. Kwestionowanie uznania za zaległość podatkową nienależnie dokonanego zwrotu różnicy podatku, gdyż pojęcia te nie są tożsame.
Godne uwagi sformułowania
na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług nie występuje pojęcie anulowania faktury Praktyka obrotu gospodarczego dopuszcza taką sytuację, ale jedynie wówczas, gdy faktura nie dokumentuje żadnej czynności i nie została wprowadzona do obrotu. Brak korekty faktury (...) uniemożliwia zmniejszenie obrotu, nawet gdyby obie strony transakcji zgodnie twierdziły, że rzeczywista należność była odmienna od figurującej w fakturze. Art. 33 ust. 1 in fine wiąże wyraźnie obowiązek zapłaty podatku z faktem wystawienia faktury, a nie ze sprzedażą. Możliwość "anulowania" faktur (...) należy zaaprobować jako praktyczną i realną drogę "wycofania się" podatnika z błędnego wystawienia dokumentu rozliczeniowego. Jednak powinna ona dotyczyć wyłącznie tych dokumentów rozliczeniowych (...) które nie zostały wprowadzone przez podatnika do obrotu prawnego W analizowanej sprawie nie występuje jednak żadna z ww. przywołanych przesłanek. W ocenie Sądu odesłanie zawarte w ust. 3 ww. art. 20 ustawy o kontroli skarbowej odnosi się do zasad przeprowadzania kontroli krzyżowej, a więc do podmiotu objętego tą właśnie kontrolą (...), nie zaś do podmiotu objętego kontrolą właściwą. W ocenie Sądu pojęcie "zwrot podatku", którym posługuje się ustawodawca w art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej mieści w sobie instytucje określaną przez Skarżącego jako kwota zwrotu różnicy podatku.
Skład orzekający
Halina Betta
przewodniczący
Katarzyna Radom
sprawozdawca
Lidia Błystak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących anulowania faktur VAT, momentu powstania obowiązku podatkowego, traktowania nienależnego zwrotu podatku jako zaległości podatkowej oraz zasad kontroli krzyżowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w marcu 1998 r. i okresu poprzedzającego nowelizację Ordynacji podatkowej wprowadzającą definicję "zwrotu podatku".
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowych kwestii w VAT, takich jak anulowanie faktur i moment powstania obowiązku podatkowego, które są częstym źródłem sporów. Interpretacja sądu w tych kwestiach ma duże znaczenie praktyczne dla przedsiębiorców.
“Czy "anulowana" faktura VAT może uratować przed obowiązkiem podatkowym? Sąd rozwiewa wątpliwości.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 4209/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-02-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-12-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Betta /przewodniczący/
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Lidia Błystak
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
FSK 1530/04 - Wyrok NSA z 2005-04-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 33, 6 ust. 4
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S.NSA Halina Betta Sędziowie: S. NSA Lidia Błystak Asesor WSA Katarzyna Radom – sprawozdawca Protokolant: Edyta Luniak Po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2004 r. sprawy ze skargi Spółki A Spółka z o.o. w J. G. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 1998 r.: Oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...]wydaną w wyniku ponownego rozpatrywania sprawy Inspektor Kontroli Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. określił Spółce A zobowiązanie z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 1998 r., zaległość, odsetki za zwłokę od niezapłaconego w terminie podatku oraz ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania.
Czynności kontrolne ujawniły, że Spółka zaniżyła podatek należny o kwotę [...]. W fakturach korygujących dotyczących zwrotu towarów, znajdowały się pozycje, których nie ujęto w pierwotnych dokumentach sprzedaży lub też dokonano zwrotu większej ilości towaru niż sprzedano. W związku z powyższym Inspektor powiększył sprzedaż o wartość nie ujętych w fakturach pierwotnych towarów.
W decyzji zarzucono również naruszenie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym w zakresie momentu powstania obowiązku podatkowego, co wpłynęło na zmianę rozliczenia podatku. Skarżąca w dniu [...] i [...] wystawiła faktury nr [...] i [...], oraz [...] i [...] dokumentujące sprzedaż towarów na rzecz Spółki B. Faktury powyższe były opatrzone zapisem "dokument anulowano" i w miesiącu następującym po miesiącu ich wystawienia pojawiła się kolejna faktura nr [...] z dnia [...] dokumentująca tę samą sprzedaż. W oparciu o pierwotne dokumenty (opatrzone zapisem anulowano) towar w miesiącu ich wystawienia tj. w dniu [...] został zaksięgowany w dokumentacji księgowej Skarżącej ("zdjęty" ze stanu magazynowego). Jednocześnie odbiorca towarów w tym właśnie okresie zaewidencjonował ww. faktury w swoich urządzeniach księgowych na podstawie polecenia księgowania. Organ I instancji uznał, że sprzedaż zaistniała w dacie wystawienia faktury pierwotnej i w tym właśnie miesiącu powstał obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług. Nie deklarując podatku we właściwym miesiącu Spółka zaniżyła kwotę zobowiązania za miesiąc marzec 1998 r. W uzasadnieniu organ wskazał ponadto, że faktury "anulowane" odpowiadają ilościowo i wartościowo fakturze z dnia [...], zaś nabywca otrzymał towar w dniu wystawienia faktur "anulowanych" i w tym samym dniu dokonał ich zaksięgowania. Późniejsze korekty ze strony nabywcy dowodzą jedynie istnienia powiązań osobowych pomiędzy stronami transakcji (Prezes Skarżącej był prokurentem w Spółce nabywającej towary na podatnie kwestionowanych faktur).
W ocenie organu podatkowego nie istniej pojęcie anulowania dokumentu, zaś z dowodów zebranych w postępowaniu wynika, że sprzedaż miała miejsce w marcu, powyższe prowadzi do wniosku, że w tym właśnie miesiącu winien być odprowadzony podatek należny z tytułu dokonanej sprzedaży. Nie deklarując do opodatkowania w marcu powyższej sprzedaży Spółka naruszyła art. 6 ust. 2 i 4 ustawy o podatku od towarów i usług.
W złożonym odwołaniu Spółka domagała się uchylenia decyzji organu I instancji i umorzenia postępowania. Wskazywała na błędne powołanie art. 6 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług bowiem w analizowanym przypadku obowiązek podatkowy powstaje w chwili dokonania sprzedaży, jeśli jednak istnieje obowiązek udokumentowania ww. sprzedaży fakturą istotna jest data wystawienia tego dokumentu. Spółka nie kwestionuje daty sprzedaży, ale datę wystawienia dokumentu, w jej ocenie "anulowane" faktury nie stanowiły dokumentu uzasadniającego odliczenie z uwagi na brak podpisów, co jasno wynika z wyjaśnień księgowej Spółki. Dopiero prawidłowo wystawiony dokument mógł stanowić podstawę do odliczenia podatku, a taki zaistniał w dniu [...] i był wystawiony w terminie 7 dni od daty sprzedaży, co jest zgodne z art. 6 ust. 4 ww. ustawy.
W odwołaniu podniesiono także zarzuty dotyczące naruszenie norm prawa procesowego poprzez poniechanie ustalenia stanu faktycznego oraz pominięcie środków dowodowych i przerzucenie na stronę ciężaru dowodu. Ponadto bezprawne zdaniem Strony było przeprowadzenie dowodu polegającego na sprawdzeniu faktur u kontrahenta Spółki bez jej udziału. Spółka w takim działaniu upatrywała naruszenia art. 20 w związku z art. 19 i art. 18 ustawy o kontroli skarbowej w związku z art. 123 ordynacji podatkowej. W ocenie Spółki organ I instancji, rozpatrujący sprawę po raz kolejny (po poprzednim uchyleniu decyzji do ponownego rozpatrzenia) zignorował zalecenia zawarte w orzeczeniu organu odwoławczego (sprawdzenie numeracji faktur), co stanowi naruszenie art. 233 ustawy ordynacja podatkowa polegające na niewykonaniu decyzji organu wyższego stopnia.
Skarżąca kwestionowała także uznanie przez organ I instancji za zaległość podatkową kwoty nienależnie, jak się w efekcie prowadzonego postępowania okazało, dokonanego zwrotu podatku. Podnosiła skarżąca, że zgodnie z art. 51 § 1 o.p. zaległością
podatkową jest niezapłacony w terminie płatności podatek. Podatkiem zaś zgodnie z art. 4 art. 5 i art. 6 ustawy o.p. jest zobowiązanie do uiszczenia na rzecz związku publicznoprawnego kwoty pieniężnej (podatku) wynikającej z obowiązku podatkowego określonego ustawą. Określając kwotę zaległości ponad wysokość niezapłaconego podatku Inspektor naruszył ww. przepisy.
W dniu [...] do Izby Skarbowej wpłynęło pismo Skarżącej w którym nie kwestionuje ona ustalenia w zakresie dotyczącym faktur korygujących ale twierdzi, że organ I instancji nie zbadał przyczyn zaistniałego stanu rzeczy. Podstawą dokonania korekty i zwrotu towaru w ilości większej niż wynikający ze sprzedaży było stosowanie korekty zbiorczej i w żadnej mierze nie było zamiarem strony "oszukanie" Skarbu Państwa, świadczy o tym m.in. wysokość stwierdzonych uszczupleń podatkowych. Błąd podatnika polegał na braku wskazania, iż jest to faktura korygująca zbiorcza. Natomiast błędem organu I instancji było niewyjaśnienie tych okoliczności. Inne winny być konsekwencje prawne wystawienia faktur korygującej potwierdzającej zwrot towarów niewydanych a inne braku oznaczenia, że faktura jest korektą zbiorczą.
Izba Skarbowa w decyzji z dnia [...] nie podzieliła zarzutów odwołania i utrzymała w mocy rozstrzygniecie Inspektora. W uzasadnieniu Organ odwoławczy wskazał, że brak podpisu nie dyskwalifikuje dokumentu jako podstawy odliczenia, o ile dokumentuje ona rzeczywiście przeprowadzona transakcję, a co do faktu istnienia sprzedaży nie ma wątpliwości. Odnosząc się do anulowania faktur Izba stwierdziła, że praktyka zna i dopuszcza anulowanie dokumentu, ale tylko takiego, który nie został wprowadzony do obrotu. W rozpatrywanym stanie faktycznym dokumentacja zarówno Spółki jak i kontrahenta wskazuje na inny przebieg zdarzeń. Nie podzieliła Izba także zarzutów dotyczących naruszenia postępowania podatkowego oraz ustawy o kontroli skarbowej. Nie uwzględniono także zarzutów przedstawionych w piśmie z dnia [...] wskazując na obowiązek strony w zakresie rzetelnego dokumentowania transakcji oraz wskazania na dowody, na które się powołuje Skarżąca. W zakresie postępowania dowodowego Izba nie dopatrzyła się naruszenia przepisów dotyczących prawidłowości przeprowadzenia kontroli krzyżowej. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej. Izba wskazała na brzmienie art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej Zgodnie, z którym na równi z zaległością traktuje się nienależny zwrot podatku.
W złożonej skardze Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji względnie o jej uchylenie.
W uzasadnieniu Spółka podkreślała, że faktura bez podpisu nie stanowi dokumentu, poza tym sporne faktury nigdy nie zostały wprowadzone do obrotu, u zbywcy znajdowały się i oryginał i kopia. Dokumenty, na które powoływał się organ świadczące o dokonanej sprzedaży nie były związane z ewidencją VAT.
Zarzucono także sprzeczność zaskarżonego rozstrzygnięcia z rozstrzygnięciem Izby uchylającym decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] do ponownego rozpatrzenia. W ocenie Spółki Inspektor nie przeprowadził "zleconego" przez Izbę postępowania dowodowego i oparł się na tych samych dowodach, które wcześniej Izba uznała za niewystarczające. Obecne utrzymanie w mocy orzeczenia organu I instancji, w którym nie przywołano żadnych nowych dowodów narusza art. 180, art. 187 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej.
Spółka uznała także, iż pozbawiona została prawa czynnego uczestniczenia w postępowaniu poprzez uniemożliwienie jej uczestniczenia w kontroli prowadzonej u kontrahenta.
Skarżąca kwestionowała także uznanie za zaległość podatkową nienależnie dokonany różnicy zwrotu podatku od towarów i usług, akcentując, że powołany przez Izbę Skarbową przepis odnosi się do zwrotu podatku, natomiast Skarżąca otrzymała na podstawie deklaracji zwrot różnicy podatku a te pojęcia nie są tożsame. W konsekwencji organy nie miały prawa określić ani zaległości podatkowej ani odsetek od uwzględniając kwotę nienależnie dokonanego zwrotu różnicy podatku. Prawidłowość przyjętej interpretacji potwierdza również okoliczności, że od dnia wejścia w życie ordynacji podatkowej brak było podstaw prawnych do dokonania zaliczenia na poczet zaległości podatkowych zwrotu różnicy podatku pomimo, iż art. 273 § 1 pkt 2 lit c Ordynacji podatkowej stanowił o możliwości zaliczenia na poczet zaległości zwrotu podatku.
Jako ostatni zarzut wskazała Skarżąca na naruszenie art. 127 ordynacji podatkowej poprzez podjecie rozstrzygnięcia konwalidującego decyzje organu I instancji w sytuacji braku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, co uprzednio potwierdziła Izba w swoim piśmie z dnia [...] i decyzji z tej samej daty.
W odpowiedzi na skargę Izba wniosła o jej oddalenie powołując się na wcześniejszą argumentację w zakresie formalnej poprawności dokumentu oraz momentu powstania obowiązku podatkowego. Odnosząc się do zarzutów naruszenie prawa procesowego Izba podtrzymała wywody dotyczące prawidłowości kontroli u kontrahenta. Odpierając zarzut naruszenia zasady zaufania Izba wskazała, że w istocie podstawą uchylenia decyzji pierwotnych były uchybienia w zakresie uzasadnienia decyzji, na co Skarżąca wskazywała w swym odwołaniu złożonym od pierwotnej decyzji. W zakresie postępowania dowodowego Organ odwoławczy wskazywał jedynie na konieczność ustalenia czy faktura z dnia [...] dokumentuje sprzedaż dokonaną w marcu 1998 r.
Zgodziła się Izba z zarzutem nie przeprowadzenia przez Inspektora postępowania dowodowego, ale ta okoliczność z uwagi na wskazanie przez Inspektora stosownych dowodów uzasadniających jego stanowisko nie może przesądzać o konieczności uchylenia decyzji. Nie podzieliła Izba także zarzutu dotyczącego naruszenia art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wbrew jej wywodom zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela podgląd wyrażony w zaskarżonej decyzji, iż na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług nie występuje pojęcie anulowania faktury. Praktyka obrotu gospodarczego dopuszcza taką sytuację, ale jedynie wówczas, gdy faktura nie dokumentuje żadnej czynności i nie została wprowadzona do obrotu. (por. J. Zubrzycki "Leksykon VAT 2001 r." s.486). Powyższy pogląd znajduje odzwierciedlenie również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego:
"Brak korekty faktury (rachunku uproszczonego) uniemożliwia zmniejszenie obrotu, nawet gdyby obie strony transakcji zgodnie twierdziły, że rzeczywista należność była odmienna od figurującej w fakturze (rachunku uproszczonym). Innym przykładem zastosowania przez ustawodawcę zasady prawdy formalnej (a nie materialnej) jest art. 33 ustawy o VAT, który wprowadza obowiązek zapłaty podatku wykazanego w fakturze (rachunku uproszczonym) przez wystawcę, choćby obiektywnie (materialnie) sprzedaż nie była objęta obowiązkiem podatkowym. Art. 33 ust. 1 in fine wiąże wyraźnie obowiązek zapłaty podatku z faktem wystawienia faktury, a nie ze sprzedażą. Przepis ten adresowany jest nie tylko do podatników VAT, ale do każdego podmiotu, który wystawi fakturę (rachunek uproszczony). Nie może mieć przy tym znaczenia przesądzającego fakt "anulowania" przez stronę skarżącą wystawionych przez nią uprzednio faktur (rachunków uproszczonych). Możliwość "anulowania" faktur (rachunków uproszczonych), mimo że nie jest dopuszczona wyraźnie przez ustawę o VAT, należy zaaprobować jako praktyczną i realną drogę "wycofania się" podatnika z błędnego wystawienia dokumentu rozliczeniowego. Jednak powinna ona dotyczyć wyłącznie tych dokumentów rozliczeniowych (faktur, rachunków uproszczonych), które nie zostały wprowadzone przez podatnika do obrotu prawnego (np. poprzez doręczenie ich kontrahentom). Natomiast w przypadku wprowadzenia takich dokumentów do obrotu prawnego, pozostaje jedynie możliwość dokonania korekt faktur (rachunków uproszczonych) na zasadach określonych przepisami." (Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19.12.2000 r. III SA 1715/99).
W analizowanej sprawie nie występuje jednak żadna z ww. przywołanych przesłanek. Z ustaleń organu wynika, że faktura została zaewidencjonowana w firmie kontrahenta, a uprzednio na jej podstawie wydano towar z magazynu. Nie budzi też wątpliwości - i to w zasadzie nie jest pomiędzy stronami sporne - że sprzedaż nastąpiła w dacie wystawienia faktur pierwotnych opatrzonych przez stronę adnotacją "anulowano". Przez cały tok postępowania strona nie wyjaśniła racjonalnych przyczyn anulowania faktury kwestionując jedynie ustalenia organów podatkowych w zakresie dotyczącym obowiązku podatkowego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności należy stwierdzić, że pierwotne faktury dokumentowały sprzedaż, a skoro tak to zgodnie z treścią art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług, jeżeli sprzedaż towaru lub wykonanie usługi powinno być potwierdzone fakturą lub rachunkiem uproszczonym, obowiązek podatkowy
powstaje z chwilą wystawienia faktury lub rachunku uproszczonego, nie później jednak niż w 7 dniu od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. W związku z powyższym działania organów podatkowych w zakresie określenia momentu powstania obowiązku podatkowego odpowiadają prawu.
W świetle poczynionych przez organy podatkowe ustaleń faktycznych nie sposób podzielić twierdzeń Skarżącego, że brak podpisu wystawcy na fakturze powoduje, iż nie można uznać jej za dokument księgowy. W realiach niniejszej sprawy sama Strona za taki go uznała, po pierwsze na jego podstawie dokonano w obu firmach operacji księgowych, po drugie dokument ten anulowano, jeśli nie nosiłby cech dokumentu taki zabieg byłby zbędny. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy strona wprowadziła fakturę bez podpisu do obrotu prawnego, to taki brak należałoby uznać za błąd mniejszej wagi, zaś przepisy ustawy o podatku od towarów i usług w badanym okresie nie przewidywały zakazu odliczenia podatku w przypadku wystąpienia takich błędów w fakturze.
Nie były uzasadnione także zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów ustawy o kontroli skarbowej polegające na pominięciu Strony w czynnościach kontrolnych wykonywanych u kontrahenta Skarżącej w ramach tzw. "kontroli krzyżowej". Zgodnie z treścią z art. 20 ustawy o kontroli skarbowej:
"1.Badanie dokumentów i ewidencji polega na sprawdzeniu ich rzetelności oraz zgodności z przepisami prawa.
2. Inspektor, w związku z prowadzonym u kontrolowanego postępowaniem kontrolnym, może po okazaniu legitymacji służbowej dokonać sprawdzenia prawidłowości i rzetelności badanych dokumentów u kontrahentów kontrolowanego prowadzących działalność gospodarczą, bez względu na ich siedzibę; z czynności tych sporządza się protokół, który podpisują osoby obecne przy dokonywaniu tych czynności. Przepis art. 9 ust. 4 nie ma w tym przypadku zastosowania.
3. Do czynności sprawdzających u osób wymienionych w ust. 2 stosuje się odpowiednio art. 17 i 19."
W ocenie Sądu odesłanie zawarte w ust. 3 ww. art. 20 ustawy o kontroli skarbowej odnosi się do zasad przeprowadzania kontroli krzyżowej, a więc do podmiotu objętego tą właśnie
kontrolą (potocznie zwaną kontrolą "krzyżową"), nie zaś do podmiotu objętego kontrolą właściwą. Świadczą o tym wprost przywołane zapisy "do czynności sprawdzających u osób wymienionych w ust. 2", a więc u kontrahentów kontrolowanego, znajdują zastosowanie i to odpowiednio art. 17 i 19 ustawy o kontroli skarbowej. Przyjęcie innej interpretacji jest niedopuszczalne, prowadziłoby bowiem sytuacji, w której podatnik miałby wgląd do dokumentacji swojego partnera handlowego, co z pewnością nie było zamysłem ustawodawcy. Uprawnienia do wglądu w dokumentacje księgową podmiotów gospodarczych służą ustawowo określonym organom, po uruchomieniu właściwych procedur. Uznanie za prawidłowe stanowiska Skarżącego prowadziłoby do naruszenia tych zasad.
Obowiązkiem organu w takim przypadku jest natomiast zapoznanie strony z ustaleniami dokonanej u kontrahenta kontroli, co w niniejszej sprawie nastąpiło.
Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów art. 180, art. 187, art. 191 w związku z art. 121 § 1 i art. 233 ustawy ordynacja podatkowa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Z akt sprawy wynika, iż organ odwoławczy uchylił decyzję Inspektora i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia, wskazując jakie dowody winny zostać przeprowadzone. W ocenie Sądu takie działanie Organu odwoławczego było zbyt pochopne, bowiem okoliczności, których wyjaśnienia domagała się Izba Skarbowa były opisane w aktach sprawy, w obszernym protokole z czynności kontrolnych. W związku z powyższym Inspektor w kolejnej decyzji przywołał jedynie powyższe fakty. W tym kontekście wątpliwości może raczej budzić decyzja kasacyjna, od której Strona jednak nie wniosła żadnych środków zaskarżenia. Powyższe fakty jakkolwiek w sposób pośredni przyznaje również i Izba Skarbowa w zaskarżonej decyzji oraz w odpowiedzi na skargę.
Nie można także podzielić zarzutu skargi w zakresie naruszenia art. 51 § 1 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu pojęcie "zwrot podatku", którym posługuje się ustawodawca w art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej mieści w sobie instytucje określaną przez Skarżącego jako kwota zwrotu różnicy podatku. Nie można, bowiem interpretacji pojęcia zwrot podatku oderwać od treści art. 52 § 1 Ordynacji podatkowej ustawodawca uznał, że na równi z zaległością należy traktować:
• nadpłatę jeżeli w zeznaniu lub w deklaracji, o których mowa w art. 74 § 2, została wykazana nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, a organ podatkowy dokonał jej zwrotu lub zaliczenia na poczet zaległości podatkowych bądź bieżących lub przyszłych zobowiązań podatkowych,
• zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, chyba że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy,
• wynagrodzenie płatników lub inkasentów pobrane nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej.
W analizowanym przepisie chodzi zatem o wszelkie, nie będące nadpłatą, formy zwrotu podatku. Odnosząc powyższe do ustawy o podatku od towarów i usług wskazać należy na konstrukcję podatku od towarów i usług, w której istnieją dwa istotne pojęcia - podatku naliczonego i należnego. Różnica pomiędzy powyższymi wartościami stanowi albo zobowiązanie należne budżetowi państwa albo zwrot różnicy podatku, który w świetle Ordynacji podatkowej nie jest jednak nadpłatą w rozumieniu ordynacji.
Skoro zatem ustaw o podatku od towarów i usług posługuje się pojęciem zwrotu podatku, który nie stanowi nadpłaty to niewątpliwe wskazana sytuacja mieści się w zakresie przedmiotowym art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Pojęcie zwrotu podatku jest pojęciem szerszym od pojęcia zwrotu różnicy podatku. Należy zgodzić się ze Skarżącą, iż w chwili orzekania nie funkcjonowała definicja, pojęcie "zwrotu podatku" (zostało wprowadzone do Ordynacji dopiero nowelą z mocą obowiązująca od [...]). Skoro tak to dokonując wykładni systemowej i logicznej powyższego pojęcia stwierdzić należy, że mieści ono w sobie każdą formę zwrotu podatku w tym także zwrotu różnicy podatku. Nie przekonuje także argument skargi oparty na wykładni art. 273 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, bowiem odnosi się on do zupełnie innej sytuacji faktycznej, a mianowicie do zaliczenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym na poczet zaległości podatkowej. W rozważnym stanie faktycznym chodzi natomiast o uznanie kwoty zwrotu różnicy
podatku za należność traktowaną na równi z zaległością. Nie budzi wątpliwości i zostało to wyartykułowane we wcześniejszych rozważaniach, że kwota nadwyżki podatku naliczonego nad należnym nie jest nadpłatą, a tylko kwotę nadpłaty można było w świetle
art.. 273 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej zaliczyć na poczet zaległości, ale ta wątpliwość nie jest przedmiotem rozważań ani sporu.
Końcowo wskazać trzeba na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego wyrażające pogląd o zasadności stosowania art. 52 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej do kwot zwrotu różnicy podatku od towarów i usług. (por. wyrok SN z dnia 7.05.2002 r. III RN 58/2001, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.10.1999 r. sygn. akt III S.A. 7550/98).
Wbrew zarzutom skargi nie doszło do naruszenia art. 127 Ordynacji podatkowej przywoływane przez Skarżącą pismo Izby Skarbowej z dnia [...] nie wskazywało okoliczności innych niż ujęte w decyzji nakazującej ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego. Pozostałe uwagi odnoszące się do powołania w uzasadnieniu miast w sentencji podstawy rozstrzygania, czy też wskazujące pewne braki formalne uzasadnienia poprzez przywoływanie w nich treści pism strony, nie mogły stanowić i jak wynika z treści decyzji kasacyjnej nie stanowiły podstawy uchylenia pierwotnej decyzji.
Niemniej należy zauważyć, iż takie działanie organów podatkowych nie wynika z jakichkolwiek uregulowań prawnych i z pewnością nie powinno być praktykowane, wszelkie zastrzeżenia, nawet te które nie wpływają na uchylenie decyzji, winny być artykułowane w treści rozstrzygnięcia organu odwoławczego.
Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oraz art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI