I SA/WR 3953/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o wymiarze podatku od nieruchomości od blaszanego garażu i gruntu z powodu naruszenia przepisów proceduralnych przez organy podatkowe.
Sprawa dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości od blaszanego garażu i gruntu za rok 2001. Skarżąca kwestionowała opodatkowanie, wskazując na brak fundamentów garażu i nieotrzymanie informacji o obowiązku podatkowym. Organy podatkowe nie wszczęły formalnego postępowania, nie umożliwiły stronie wypowiedzenia się co do materiału dowodowego i nie wyjaśniły charakteru obiektu. Sąd uznał te naruszenia za istotne i uchylił zaskarżone decyzje.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą podatek od nieruchomości za 2001 rok od blaszanego garażu i gruntu. Podstawą decyzji było złożenie przez skarżącą wykazu nieruchomości na wezwanie urzędu. Skarżąca podnosiła, że garaż blaszany bez fundamentów nie stanowi nieruchomości, a także że nie była informowana o obowiązku podatkowym. Organy podatkowe nie wydały postanowienia o wszczęciu postępowania ani nie dały stronie możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, naruszając tym samym zasady postępowania podatkowego (art. 121, 122, 123 Ordynacji podatkowej). Sąd uznał, że te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodatkowo, sąd wskazał na potrzebę dokładnego wyjaśnienia charakteru spornego obiektu (czy jest to budynek, czy budowla) oraz jego związku z prowadzeniem działalności gospodarczej, co było kluczowe dla prawidłowego ustalenia przedmiotu opodatkowania zgodnie z art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Kwestia ta wymaga dokładnego wyjaśnienia przez organy podatkowe, w szczególności ustalenia, czy obiekt jest budynkiem lub budowlą w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a także czy jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że organy nie wyjaśniły charakteru obiektu (budynek/budowla) i jego związku z działalnością gospodarczą, co jest kluczowe dla ustalenia przedmiotu opodatkowania. Definicje z prawa cywilnego i budowlanego nie są bezpośrednio stosowane, a kluczowe są przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (14)
Główne
u.p.o.l. art. 2
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Definiuje podatników podatku od nieruchomości (osoby fizyczne, prawne, jednostki organizacyjne) oraz obowiązek podatkowy związany z posiadaniem nieruchomości lub obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem.
u.p.o.l. art. 3
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Określa przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości: budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, oraz określone grunty. Sąd podkreślił, że ten przepis ma decydujące znaczenie dla ustalenia przedmiotu opodatkowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeśli sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
u.p.o.l. art. 3 § 4
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Definicja budynku dla potrzeb ustawy o podatkach i opłatach lokalnych jako obiektu budowlanego umocowanego w ziemi lub na ziemi, posiadającego ściany lub słupy albo filary oraz pokrycia dachowe.
Pomocnicze
o.p. art. 121
Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, w tym obowiązek informowania strony o jej prawach i obowiązkach.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej, nakazująca organom podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 123
Ordynacja podatkowa
Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, gwarantująca jej prawo do wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i zgłoszonych żądań przed wydaniem decyzji.
o.p. art. 198
Ordynacja podatkowa
Prawo strony do przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek, odpisów lub uwierzytelnionych kopii.
o.p. art. 200
Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji.
o.p. art. 68 § 2
Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący terminu powstania zobowiązania podatkowego w przypadku niezłożenia deklaracji lub nieujawnienia wszystkich danych.
o.p. art. 3 § 5
Ordynacja podatkowa
Definicja deklaracji podatkowej, obejmująca również wykazy.
u.p.o.l. art. 6 § 6
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Obowiązek osób fizycznych złożenia wykazu nieruchomości w terminie czternastu dni od momentu powstania obowiązku podatkowego.
k.c. art. 46 § 1
Kodeks cywilny
Definicja nieruchomości jako części powierzchni ziemskiej stanowiącej odrębny przedmiot własności, a także budynków trwale z gruntem związanych.
Ustawa - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § 1
Przepis regulujący rozpoznawanie spraw przez sądy administracyjne w okresie przejściowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania podatkowego przez organy obu instancji, w szczególności brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu i niewyjaśnienie stanu faktycznego. Niewłaściwa wykładnia prawa materialnego dotycząca przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości.
Odrzucone argumenty
Argumenty organów podatkowych dotyczące powstania obowiązku podatkowego za lata ubiegłe na podstawie art. 68 § 2 o.p. i art. 6 ust. 6 u.p.o.l. (nie zostały w pełni odniesione przez sąd w kontekście uchylenia decyzji z przyczyn proceduralnych).
Godne uwagi sformułowania
Organy Skarbowe naruszyły przepisy art. 121, 122 i 123 Ordynacji podatkowej nie zapewniając stronie uczestnictwa w postępowaniu i nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego. Czynny udział strony w każdym stadium postępowania ma na celu zapewnienie jej wpływu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej. Przyjmowanie zatem, iż tak samo nazwane instytucje na gruncie prawa podatkowego, prawa cywilnego czy prawa budowlanego znaczą zawsze to samo, w wielu wypadkach musi prowadzić do błędnych wniosków, a nawet swoistego "ubezwłasnowolnienia" prawa podatkowego w realizacji konstytucyjnych powinności. Przedmiot podatku od nieruchomości, regulowany przepisami ustawy z o podatkach i opłatach lokalnych, to grunty, budynki i budowle albo ich części, i to bez względu na to, czy są one nieruchomościami w rozumieniu art. 46 k.c. albo obiektami budowlanymi opisanymi w prawie budowlanym.
Skład orzekający
Jadwiga Danuta Mróz
przewodniczący
Janusz Zubrzycki
członek
Marta Semiczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Naruszenia przepisów postępowania podatkowego, obowiązek wyjaśniania stanu faktycznego i zapewnienia czynnego udziału strony, a także interpretacja przepisów dotyczących przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości (budynki, budowle, garaże blaszane)."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji garażu blaszanego i interpretacji przepisów o podatku od nieruchomości w kontekście naruszeń proceduralnych. Nie stanowi przełomu w orzecznictwie, ale utrwala standardy proceduralne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe są procedury w postępowaniu podatkowym i jak błędy organów mogą prowadzić do uchylenia decyzji, nawet jeśli kwestia merytoryczna (czy garaż jest opodatkowany) nie została w pełni rozstrzygnięta. Jest to przykład z życia, który może być pouczający dla podatników i prawników.
“Błąd proceduralny uchylił podatek od garażu blaszanego – lekcja dla urzędów i podatników.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 3953/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2004-03-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2001-11-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Jadwiga Danuta Mróz /przewodniczący/ Janusz Zubrzycki Marta Semiczek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 121, 122, 123, 198, 200 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 1991 nr 9 poz 31 art. 2, 3 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Sentencja Dnia 23 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca) Protokolant: Małgorzata Jakubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004 sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2001 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. nr ewid. [...]; II. orzeka, że decyzje wymienione w pkt. I nie mogą być wykonywane. Uzasadnienie Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości położonej we W. przy ul. K. S. W. [...] za 1997r. Decyzją tą organ pierwszej instancji pierwszej instancji ustalił podatek od nieruchomości od obiektu nie złączonego trwale z gruntem (garaż blaszany) i gruntu we W. przy ul. K.S. W. [...], w wysokości [...] za 2001 rok. Podstawą wydania decyzji było złożenie przez J. K. w dniu [...]- na wezwanie Urzędu Miasta W. -,,wykazu nieruchomości". Organ I Instancji nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego ani nie wyznaczył stronie terminu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału. W odwołaniu od decyzji I Instancji podatniczka podnosiła, iż w latach ubiegłych nie była informowana, że użytkowany przez nią garaż jest nieruchomością. Wyjaśniła, iż przedmiotowy garaż (blaszak) nie posiada fundamentów betonowych wobec czego nie może stanowić nieruchomości rozumianej jako "stała zabudowa". Wskazała ponadto, iż została wezwana do jego usunięcia do dnia [...]. Podatniczka wyraziła zaskoczenie, iż organ podatkowy zażądał zapłaty podatku po pięciu latach również za lata ubiegłe. Poinformowała też, iż jest samotną rencistką I grupy inwalidzkiej i nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, bowiem otrzymywana przez nią renta w wysokości [...] nie wystarcza na leczenie oraz opłaty. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, póz. 31 z późn. zm. w brzmieniu do 31 grudnia 1996r). zgodnie z którym obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży m.in. na osobach fizycznych będących posiadaczami bez tytułu prawnego nieruchomości lub obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy. Kolegium przyjęło, że podatniczka jest posiadaczem garażu blaszanego, nie posiadającego fundamentów betonowych. Przedmiotowy garaż, na mocy powołanego wyżej przepisu, podlega zatem, jako obiekt budowlany nie złączony trwale z gruntem, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Natomiast odnośnie gruntu kolegium wywodzi, iż powołana wcześniej ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia nieruchomości dla celów podatku od nieruchomości, o której mowa w art. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy. W związku z powyższym, zgodnie z regułami wykładni systemowej należy posłużyć się definicją nieruchomości zawartą w art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, póz. 93 z późn. zm.). Sygn. akt I SA/Wr 3953/01 Zgodnie z jego treścią nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntów przedmiot własności. Przedmiotowy grunt nie jest zatem nieruchomością w rozumieniu kodeksu cywilnego, a jedynie jej częścią będącą w posiadaniu zależnym. Ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych posiadających bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części podatniczka- jako posiadaczka części nieruchomości zobowiązana jest opłacać tego tytułu podatek Powierzchnia gruntu ([...] m ) objęta opodatkowaniem odpowiada powierzchni garażu ([...] m ). Odnosząc się do zarzutu Podatniczki odnośnie naliczenia podatku za pięć ubiegłych lat Kolegium wywodziło, iż zgodnie z przepisem art. 68 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego lub w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 68 § 1, nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Z kolei przepis art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej stanowi, iż przez deklaracje rozumie się również zeznania, wykazy oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci, zaś zgodnie z przepisem art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby fizyczne są zobowiązane składać wykaz nieruchomości w terminie czternastu dni od momentu zaistnienia okoliczności powodujących powstanie obowiązku podatkowego. A ponieważ podatniczka nie złożyła wymaganego wykazu, a decyzja została doręczona przed upływem pięciu lat, powstał obowiązek podatkowy. W skardze na powyższą decyzję podatniczka zrzuciła, że Wydział Finansowo-Podatkowy przy Urzędzie Miasta w ubiegłych latach nie powiadamiał jej że garaż ( blaszak ) stanowi jakąkolwiek nieruchomość. Wyjaśniła, że czynsz opłacała na ręce A Sp. z o.o. Biuro Lokali Użytkowych, który również nie poinformował jej, że jest posiadaczką nieruchomości. Wyjaśnia, że posiadany garaż (blaszak) nie posiada fundamentów betonowych i tym samym nie może przedstawiać stałej zabudowy, która jest nazywana "nieruchomość". Ponadto powołuje się na pismo od Zarządcy Lokali Użytkowych do wzywające do usunięcia Sygn. akt I SA/Wr 3953/01 garażu - blaszaka do dnia [...]. Powołała się na niemożność spłacenia ustalonego zobowiązania ze względu na stan majątkowy. Kolegium potrzymało wywody zwarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. przed dniem [...] i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego - zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje Skarga jest zasadna. W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W postępowaniu Organy Skarbowe naruszyły przepisy art. 121, 122 i 123 Ordynacji podatkowej nie zapewniając stronie uczestnictwa w postępowaniu i nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego. Jak wynika z akt administracyjnych, jedyną podstawą wydania decyzji przez organ I Instancji było złożenie przez stronę "wykazu nieruchomości", przy czym skarżąca nie została w żaden sposób pouczona o skautach złożenia takiego oświadczenia i o sposobach jego wypełnienia (art. 121 Ordynacji podatkowej) ani nie została poinformowana o fakcie wszczęcia na tej podstawie postępowania podatkowego (123 Ordynacji) i nie miała możliwości wypowiedzieć się co do zgromadzonego w postępowaniu materiału i przeprowadzonych dowodów (art. 198 i 200 Ordynacji). Wydając zaskarżona decyzję organ odwoławczy nie zwrócił uwagi, że organ pierwszej instancji przez takie działanie wydał decyzje z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 Ordynacji). Z zasady tej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie stronie przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych Sygn. akt I SA/Wr 3953/01 dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Czynny udział strony w każdym stadium postępowania ma na celu zapewnienie jej wpływu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej. Prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie. Powyższe naruszenia zasad postępowania bezpośrednio wpłynęły na niepełne ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej (art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej. Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu. W szczególności skupiły się wyłącznie na ocenie, czy sytuacja Skarżącej odpowiada definicji podatnika zgodnie z art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie wyjaśniły zaś kluczowej w sprawie kwestii istnienia i rodzaju Sygn. akt I SA/Wr 3953/01 przedmiotu opodatkowania. Brak zaś tych ustaleń uniemożliwia ocenę prawidłowości wymiaru zobowiązani podatkowego. Wbrew bowiem stanowisku organów podatkowych art. 2 ustawy, o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje przedmiotu opodatkowania. Przepis ten stanowi, iż podatnikami są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Obowiązek podatkowy ciąży na tych podmiotach wówczas, gdy mają określone w ustawie prawo do korzystania z nieruchomości lub też faktycznie nią władają. Podmiot podatku i jego przedmiot są zatem integralnie ze sobą powiązane i dopiero łączna ich analiza może wykazać, czy wymieniony w ustawie podmiot stanie się podatnikiem. Następuje to wtedy, gdy można go powiązać z przedmiotem podatku - poprzez własność lub posiadanie nieruchomości. Innymi słowy, ustawa uzależnia nałożenie obowiązku podatkowego na określone podmioty od tego, czy można im przypisać wskazany w ustawie tytuł prawny w stosunku do nieruchomości, lub też faktyczne władanie nieruchomością (Ryszard Mastalski: "Prawo podatkowe" II część szczegółowa - C.H. Beck, 2 wydanie, Warszawa 1998 r. str. 540). Z dotychczasowych rozważań wynika, iż obowiązek podatkowy, według art. 2 ust. 1 pkt 1, ciąży m.in. na osobach fizycznych, którzy są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem. Przy czym wskazać należy, iż przedmiotem podatku nie tyle jest przedmiot fizyczny (obiekt opodatkowania), co stosunek podmiotu podatku do tego przedmiotu. Z kolei przepis art. 3 tej ustawy regulujący przedmiot opodatkowania w ujęciu niejako fizycznym, stanowi rozwinięcie i uściślenie treści przepisu art. 2 w tej jego części, który dotyczy nieruchomości lub obiektów budowlanych. Zgodnie z tym przepisem opodatkowaniu podlegają * budynki lub ich części, * budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna, - poszczególnego rodzaju grunty. Wobec tego, dla ustalenia prawidłowo istnienia i wysokości zobowiązania podatkowego konieczna jest ocena, czy sporny obiekt został wymieniony w art. 3 ustawy. W tym celu należy prawidłowo ustalić zakres użytych w tym przepisie pojęć budynku i budowli. 84 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., statkujący zasadę powszechności Sygn. akt I SA/Wr 3953/01 opodatkowania i art. 217 Konstytucji RP, wprowadzający zasadę zupełności ustawowej w minimalnym określeniu prawno podatkowego stanu faktycznego (podmiotu, przedmiotu, podstawy opodatkowania, stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku) spowodował, że problematyka podatkowa została podniesiona do rangi zasad konstytucyjnych. Ma to nie tylko podstawowe znaczenie dla procesu stanowienia prawa podatkowego i jego wykładni, ale może być skutecznym narzędziem w walce z nadmiernym fiskalizmem i gwarancją tworzenia lepszego prawa podatkowego w przyszłości. Stwierdzić należy, że prawo podatkowe, w przeciwieństwie do prawa cywilnego normującego stosunki majątkowe i rodzinne równorzędnych osób, jest częścią prawa publicznego, w którym występuje podporządkowanie strony adresowanym do niej normom prawnym. Oznacza to, że zupełnie inne cele stawia sobie ustawodawca normując stosunki społeczne za pomocą norm prawa podatkowego, prawa cywilnego czy też prawa budowlanego. Przyjmowanie zatem, iż tak samo nazwane instytucje na gruncie prawa podatkowego, prawa cywilnego czy prawa budowlanego znaczą zawsze to samo, w wielu wypadkach musi prowadzić do błędnych wniosków, a nawet swoistego "ubezwłasnowolnienia" prawa podatkowego w realizacji konstytucyjnych powinności. Trzeba jednak uwzględniać, że przedmiot prawa podatkowego jest związany z reguły ze zdarzeniami ze sfery obrotu cywilnoprawnego. Stwarza to zatem związki pomiędzy prawem prywatnym a prawem podatkowym. Zauważyć przy tym należy, że prawodawca tworzący konstrukcje prawne poszczególnych podatków i ogólne prawo podatkowe powinien zwracać uwagę na to, by prawo podatkowe nie powodowało zbyt daleko idących ograniczeń w funkcjonowaniu instytucji cywilnoprawnych, oraz na to, że w ramach jednolitego polskiego systemu prawa jest niewskazane nadawanie różnych treści instytucjom należącym do różnych gałęzi prawa. W konsekwencji wskazać należy, iż w dotychczasowym orzecznictwie podatkowym Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że przy wszelkiej interpretacji przepisów prawa podatkowego, próbach odkodowania zawartych w nich norm prawnych należy posługiwać się przede wszystkim wykładnią językową, a wykładnia systemowa czy celowościowa może mieć jedynie następcze, pomocnicze znaczenie. Odwoływanie się zaś do języka prawniczego (języka, którym posługuje się nauka prawa) może być skuteczne jedynie przy powszechnej zgodności poglądów w danej kwestii. Sygn. akt I SA/Wr 3953/01 Zauważyć też trzeba, że kontrowersje wokół przedmiotu opodatkowania (nie zawsze konsekwentnie i wyraźne określonego przez ustawodawcę) powodują, że dla ustalenia podatkowo prawnego stanu faktycznego, ujmowanego abstrakcyjnie w przepisach ustawy podatkowej, zasadniczego znaczenia nabierają niekiedy przepisy, które określają podstawę opodatkowania (ilościowo lub wartościowo skonkretyzowany przedmiot opodatkowania). W doktrynie prawa podatkowego, na tle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przedmiot podatku od nieruchomości rozpatruje się łącznie przez pryzmat postanowień art. 2 i 3 powyższej ustawy lub wyłącznie mając na względzie postanowienia art. 3 tej ustawy. Nadto ugruntowane jest stanowisko doktryny prawa podatkowego w tym względzie, iż decydujące lub co najmniej równorzędne znaczenie dla ustalenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości mają postanowienia art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podnieść też należy, że w doktrynie prawa podatkowego powszechne jest również stanowisko, iż ustawodawca podatkowy, kreując przedmiot podatku od nieruchomości wynikający z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, odrywa się od cywilistycznego pojęcia nieruchomości, bowiem art. 3 ust. 1 powyższej ustawy stanowi wyraźnie, iż przedmiotem podatku od nieruchomości są: budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna oraz określone grunty - i nie uzależnia opodatkowania od tego, czy są one nieruchomościami w rozumieniu kodeksu cywilnego albo obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale z gruntem w rozumieniu prawa budowlanego. W art. 4 tej ustawy zastosowano taką samą technikę legislacyjną w celu określenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości (por. uchwałę Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1999 r. sygn. akt FPK 3/99). Mając powyższe na uwadze sformułować należy tezę, iż przedmiot podatku od nieruchomości, regulowany przepisami ustawy z o podatkach i opłatach lokalnych, to grunty, budynki i budowle albo ich części, i to bez względu na to, czy są one nieruchomościami w rozumieniu art. 46 k.c. albo obiektami budowlanymi opisanymi w prawie budowlanym. Za uprawniony należy, więc uznać pogląd, iż mimo, że redakcja art. 2 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych może nasuwać pewne wątpliwości co do ich poprawności z punktu widzenia techniki legislacyjnej, to należy przyjąć, że art. 2 ustawy zawiera definicję podatnika podatku od nieruchomości, natomiast art. 3 zawiera określenie przedmiotu opodatkowania. Sygn. akt I SA/Wr 3953/01 Podkreślić trzeba, że przemawia za tym treść owych przepisów, ich konstrukcja i miejsce w ustawie podatkowej, a także założenie racjonalnego ustawodawcy, zmierzającego do uniknięcia nadmiernej kazuistyki przy określaniu podatników podatku od nieruchomości. O ile zgodzić się należy, ze stanowiskiem organów podatkowych, że skarżąca spełnia kryteria określone w art. 2 pkt 2 i 3 ustawy- jako osoba posiadająca bez tytułu prawnego grunt stanowiący własność gminy i znajdujący się na tym gruncie obiekt budowany nie związany trwałe gruntem, to nie zostało w toku postępowania wyjaśnione, czy tak opisany obiekt jest przedmiotem opodatkowania opisany w art. 3. Definicję budynku, dla potrzeb ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zawiera jej art. 3 ust. 4, z którego wynika, że należy przezeń rozumieć obiekt budowlany umocowany w ziemi lub na ziemi, posiadający ściany lub słupy albo filary oraz pokrycia dachowe. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje natomiast pojęcia budowli. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego próbuje się czasem poszukiwać konstytutywnych cech tego pojęcia, czego przykładem może być wyrok z dnia 25 kwietnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 1436/94, Monitor Podatkowy 1995, nr 9, poz. 273), w którym Sąd stwierdził, że przez budowlę, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, należy rozumieć (z wyłączeniem budynków, o których mowa w art. 3 ust. 4 tej ustawy) - efekt działalności budowniczych, stanowiący skończoną całość użytkową, wyodrębniony w przestrzeni i połączony z gruntem w sposób trwały. Podkreślić przy tym należ, że w przeciwieństwie do budynków- opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają tylko niektóre budowle- mianowicie tylko te, które związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej Skarżąca — zarówno w odwołaniu, jaki i w skardze podnosi w istocie zarzut, że opodatkowany garaż nie jest budynkiem (nie stanowi stałej zabudowy) - skoro nie posiada fundamentów. Również organ II instancji w swoich decyzjach nie opisuje spornego obiektu jako "budynek" lecz "obiekt budowlany nie związany z gruntem". Wynika z tego, iż organy w ogóle, nie podjęły działań w celu ustalenia, jaki jest charakter spornego obiektu- czy jest to budynek odpowiadający definicji art. 3 ust 4 ( w szczególności czy obiekt jest "umocowany" na gruncie) czy jest to budowla. Kwestia ta zaś ma nie tylko zasadnicze znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania, ale i dla ustalenia czy obiekt w ogóle jest opodatkowany, skoro z akt w żaden sposób nie wynika, że jest Sygn. akt I SA/Wr 3953/01 związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. W żadnym wypadku nie może być uznany za dostateczny dowód w tym przedmiocie wykaz nieruchomości z dnia [...], skoro złożony był on na wyraźne wezwanie organu, który wskazywał jakiego obiektu wykaz ma dotyczyć, nie pouczając jednocześnie strony o skutkach złożenia wykazu ani o sposobie jego wypełnienia. Skoro w odwołaniu podatniczka w istocie kwestionuje treść wykazu- organy skarbowe zobowiązane były do podjęcia choćby minimalnych działań-na przykład w postaci oględzin- dla wyjaśnienia twierdzeń podatniczki i oceny stanu faktycznego pod kontem stosowania wszystkich przepisów o podatku od nieruchomości a nie tylko przepisu art. 2. ustawy o podatkach i opłatach i opłatach lokalnych i dokonać także pod tym względem oceny stanu faktycznego. W tym stanie rzeczy- nie przesądzając jaki jest istotnie charakter spornego obiektu- stwierdzić należy, że wymienione uchybienia polegające w istocie na zaniechaniu prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego mogły wpłynąć na wynik rozstrzygnięcia w sprawie. Organy podatkowe nie odniosły się także do przedstawionych przez stronę dokumentów z których wynika, że posiadanie nieruchomości ustało w trakcie 2001. Ponadto zwrócić należy uwagę, iż decyzja organu I Instancji nie odpowiada warunkom określonym w art. 210 Ordynacji podatkowej. Znajdująca się w aktach kopia decyzji opatrzona jest datą [...], która to data- w świetle decyzji organu II Instancji nie może być datą wydania decyzji. Reasumując na skutek naruszenia przepisów proceduralnych oraz błędnej wykładni prawa materialnego organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI