I SA/Wr 3949/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-03-23
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od nieruchomościgaraż blaszanynieruchomośćobiekt budowlanypostępowanie podatkowenaruszenie przepisówczynny udział stronywyjaśnienie stanu faktycznegoOrdynacja podatkowaustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości od garażu blaszanego i gruntu, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe.

Sprawa dotyczyła wymiaru podatku od nieruchomości za 1997 rok od garażu blaszanego i gruntu, gdzie skarżąca kwestionowała opodatkowanie garażu jako nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, powołując się na przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz Kodeksu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasad czynnego udziału strony i wyjaśnienia stanu faktycznego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą podatek od nieruchomości za 1997 rok od garażu blaszanego i gruntu. Skarżąca podnosiła, że garaż blaszany nie stanowi nieruchomości, nie była informowana o obowiązku podatkowym i ma trudną sytuację materialną. Kolegium Odwoławcze uznało, że garaż jako obiekt budowlany nie złączony trwale z gruntem podlega opodatkowaniu, a grunt jako część nieruchomości również. Odnosząc się do naliczenia podatku za lata ubiegłe, Kolegium powołało się na przepisy Ordynacji podatkowej dotyczące przedawnienia. Sąd administracyjny uznał skargę za zasadną, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe, w tym art. 121, 122 i 123 Ordynacji podatkowej. Organy nie zapewniły stronie czynnego udziału w postępowaniu, nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego, w szczególności charakteru spornego obiektu (czy jest to budynek czy budowla) i czy podlega on opodatkowaniu zgodnie z art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sąd podkreślił, że organy nie ustaliły prawidłowo przedmiotu opodatkowania i nie oceniły stanu faktycznego pod kątem wszystkich przepisów ustawy. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie ustaliły prawidłowo charakteru spornego obiektu (czy jest to budynek, czy budowla) i czy podlega on opodatkowaniu zgodnie z art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Sama definicja garażu blaszanego nie przesądza o braku opodatkowania.

Uzasadnienie

Sąd wskazał na potrzebę prawidłowego ustalenia, czy obiekt jest budynkiem (zdefiniowanym w art. 3 ust. 4 ustawy) lub budowlą, a także czy jest związany z działalnością gospodarczą, co jest kluczowe dla ustalenia przedmiotu opodatkowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

u.p.o.l. art. 2

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

u.p.o.l. art. 3

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

o.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 123

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 198

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 200

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 68 § 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

o.p. art. 3 § 5

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

u.p.o.l. art. 6 § 6

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 97 § 1

p.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 154

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 210

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

k.c. art. 46 § 1

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny

Konstytucja RP art. 84

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy podatkowe przepisów postępowania (art. 121, 122, 123 o.p.). Brak zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w szczególności charakteru spornego obiektu (garażu blaszanego) i jego opodatkowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów opierająca się na definicji nieruchomości z KC i uznająca garaż blaszany za podlegający opodatkowaniu bez należytego wyjaśnienia jego charakteru i podstawy prawnej opodatkowania.

Godne uwagi sformułowania

Organy Skarbowe naruszyły przepisy art. 121, 122 i 123 Ordynacji podatkowej nie zapewniając stronie uczestnictwa w postępowaniu i nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego. Czynny udział strony w każdym stadium postępowania ma na celu zapewnienie jej wpływu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej. Ustawodawca podatkowy, kreując przedmiot podatku od nieruchomości wynikający z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, odrywa się od cywilistycznego pojęcia nieruchomości.

Skład orzekający

Jadwiga Danuta Mróz

przewodniczący

Janusz Zubrzycki

sędzia

Marta Semiczek

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, zwłaszcza w przypadku obiektów niebędących typowymi budynkami, oraz znaczenie prawidłowego prowadzenia postępowania podatkowego i zasady czynnego udziału strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji garażu blaszanego i interpretacji przepisów o podatkach i opłatach lokalnych w kontekście przepisów proceduralnych Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są procedury w postępowaniu podatkowym i jak organy mogą popełnić błędy, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących garażu blaszanego. Podkreśla znaczenie prawa do bycia wysłuchanym.

Czy garaż blaszany to nieruchomość? Sąd wyjaśnia błędy organów podatkowych w sprawie podatku od nieruchomości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 3949/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-03-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-11-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jadwiga Danuta Mróz /przewodniczący/
Janusz Zubrzycki
Marta Semiczek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 121, 122, 123, 198, 200
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 1991 nr 9 poz 31
art. 2, 3
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych.
Sentencja
I SA/Wr 3949/01 WYROK W IMIENIU RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca) Protokolant: Małgorzata Jakubiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004 sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 1997 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. nr ewidencyjny. [...]; II. orzeka, że decyzje wymienione w pkt. I nie mogą być wykonywane.
Uzasadnienie
Opisaną na wstępie decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości położonej we W. przy ul. K. S. W. [...] za 1997r. Decyzją tą organ pierwszej instancji pierwszej instancji ustalił podatek od nieruchomości od obiektu nie złączonego trwale z gruntem (garaż blaszany) i gruntu we W. przy ul. K.S. W. [...], w wysokości [...] za 1997 zok.
Podstawą wydania decyzji było złożenie przez J. K. w dniu [...]- na wezwanie Urzędu Miasta W.-"wykazu nieruchomości". Organ I Instancji nie wydał postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego ani nie wyznaczył stronie terminu do wypowiedzenia się co do zgromadzonego w sprawie materiału.
W odwołaniu od decyzji I Instancji podatniczka podnosiła, iż w latach ubiegłych nie była informowana, że użytkowany przez nią garaż jest nieruchomością. Wyjaśniła, iż przedmiotowy garaż (blaszak) nie posiada fundamentów betonowych wobec czego nie może stanowić nieruchomości rozumianej jako "stała zabudowa". Wskazała ponadto, iż została wezwana do jego usunięcia do dnia [...]. Podatniczka wyraziła zaskoczenie, iż organ podatkowy zażądał zapłaty podatku po pięciu latach również za lata ubiegłe. Poinformowała też, iż jest samotną rencistką I grupy inwalidzkiej i nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, bowiem otrzymywana przez nią renta w wysokości [...] nie wystarcza na leczenie oraz opłaty.
W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, póz. 31 z późn. zm. w brzmieniu do 31 grudnia 1996r). zgodnie z którym obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży m.in. na osobach fizycznych będących posiadaczami bez tytułu prawnego nieruchomości lub obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem, stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy. Kolegium przyjęło, że podatniczka jest posiadaczem garażu blaszanego, nie posiadającego fundamentów betonowych. Przedmiotowy garaż, na mocy powołanego wyżej przepisu, podlega zatem, jako obiekt budowlany nie złączony trwale z gruntem, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
Natomiast odnośnie gruntu kolegium wywodzi, iż powołana wcześniej ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia nieruchomości dla celów podatku od nieruchomości, o której mowa w art. 2 pkt 2 i pkt 3 ustawy. W związku z powyższym, zgodnie z regułami wykładni systemowej należy posłużyć się definicją nieruchomości zawartą w art. 46 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, póz.
Sygn. akt I SA/Wr 3949/01
93 z późn. zm.). Zgodnie z jego treścią nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności (grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntów przedmiot własności. Przedmiotowy grunt nie jest zatem nieruchomością w rozumieniu kodeksu cywilnego, a jedynie jej częścią będącą w posiadaniu zależnym. Ponieważ zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 powołanej wyżej ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych oraz jednostkach organizacyjnych posiadających bez tytułu prawnego nieruchomości lub ich części podatniczka- jako posiadaczka części nieruchomości zobowiązana jest opłacać tego tytułu podatek Powierzchnia gruntu ([...] m ) objęta opodatkowaniem odpowiada powierzchni garażu ([...]m2).
Odnosząc się do zarzutu Podatniczki odnośnie naliczenia podatku za pięć ubiegłych lat Kolegium wywodziło, iż zgodnie z przepisem art. 68 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), jeżeli podatnik nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego lub w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 68 § 1, nie powstaje, pod warunkiem, że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Z kolei przepis art. 3 pkt 5 Ordynacji podatkowej stanowi, iż przez deklaracje rozumie się również zeznania, wykazy oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci, zaś zgodnie z przepisem art. 6 ust. 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych osoby fizyczne są zobowiązane składać wykaz nieruchomości w terminie czternastu dni od momentu zaistnienia okoliczności powodujących powstanie obowiązku podatkowego. A ponieważ podatniczka nie złożyła wymaganego wykazu, a decyzja została doręczona przed upływem pięciu lat, powstał obowiązek podatkowy.
W skardze na powyższą decyzję podatniczka zrzuciła, że Wydział Finansowo-Podatkowy przy Urzędzie Miasta w ubiegłych latach nie powiadamiał jej że garaż ( blaszak ) stanowi jakąkolwiek nieruchomość. Wyjaśniła, że czynsz opłacała na ręce B Sp. z o.o. Biuro Lokali Użytkowych, który również nie poinformował jej, że jest posiadaczką nieruchomości. Wyjaśnia, że posiadany garaż (blaszak) nie posiada fundamentów betonowych i tym samym nie może przedstawiać stałej zabudowy, która jest nazywana "nieruchomość". Ponadto powołuje się na pismo od Zarządcy Lokali Użytkowych do
Sygn. akt I SA/Wr 3949/01
wzywające do usunięcia garażu - blaszaka do dnia [...]. Powołała się na niemożność spłacenia ustalonego zobowiązania ze względu na stan majątkowy.
Kolegium potrzymało wywody zwarte w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we W. przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego - zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Skarga jest zasadna.
W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W postępowaniu Organy Skarbowe naruszyły przepisy art. 121, 122 i 123 Ordynacji podatkowej nie zapewniając stronie uczestnictwa w postępowaniu i nie wyjaśniając dokładnie stanu faktycznego.
Jak wynika z akt administracyjnych, jedyną podstawą wydania decyzji przez organ I Instancji było złożenie przez stronę "wykazu nieruchomości", przy czym skarżąca nie została w żaden sposób pouczona o skautach złożenia takiego oświadczenia i o sposobach jego wypełnienia (art. 121 Ordynacji podatkowej) ani nie została poinformowana o fakcie wszczęcia na tej podstawie postępowania podatkowego (123 Ordynacji) i nie miała możliwości wypowiedzieć się co do zgromadzonego w postępowaniu materiału i przeprowadzonych dowodów (art. 198 i 200 Ordynacji).
Wydając zaskarżona decyzję organ odwoławczy nie zwrócił uwagi, że organ pierwszej instancji przez takie działanie wydał decyzje z naruszeniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 123 Ordynacji). Z zasady tej wynika dla organu administracji publicznej obowiązek zagwarantowania stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie stronie przed wydaniem decyzji
Sygn. akt I SA/Wr 3949/01
możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Czynny udział strony w każdym stadium postępowania ma na celu zapewnienie jej wpływu na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadą ogólną prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 122 Ordynacji podatkowej.
Prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie.
Powyższe naruszenia zasad postępowania bezpośrednio wpłynęły na niepełne ustalenie stanu faktycznego w sprawie. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 Ordynacji podatkowej w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej (art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126).
Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej.
Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu. W szczególności skupiły się wyłącznie na ocenie, czy sytuacja Skarżącej odpowiada definicji podatnika zgodnie z art. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nie wyjaśniły zaś kluczowej w sprawie kwestii istnienia i rodzaju
Sygn. akt I SA/Wr 3949/01
przedmiotu opodatkowania. Brak zaś tych ustaleń uniemożliwia ocenę prawidłowości wymiaru zobowiązani podatkowego.
Wbrew bowiem stanowisku organów podatkowych art. 2 ustawy, o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje przedmiotu opodatkowania. Przepis ten stanowi, iż podatnikami są osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. Obowiązek podatkowy ciąży na tych podmiotach wówczas, gdy mają określone w ustawie prawo do korzystania z nieruchomości lub też faktycznie nią władają. Podmiot podatku i jego przedmiot są zatem integralnie ze sobą powiązane i dopiero łączna ich analiza może wykazać, czy wymieniony w ustawie podmiot stanie się podatnikiem. Następuje to wtedy, gdy można go powiązać z przedmiotem podatku - poprzez własność lub posiadanie nieruchomości. Innymi słowy, ustawa uzależnia nałożenie obowiązku podatkowego na określone podmioty od tego, czy można im przypisać wskazany w ustawie tytuł prawny w stosunku do nieruchomości, lub też faktyczne władanie nieruchomością (Ryszard Mastalski: "Prawo podatkowe" II część szczegółowa - C.H. Beck, 2 wydanie, Warszawa 1998 r. str. 540).
Z dotychczasowych rozważań wynika, iż obowiązek podatkowy, według art. 2 ust. 1 pkt 1, ciąży m.in. na osobach fizycznych, którzy są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem. Przy czym wskazać należy, iż przedmiotem podatku nie tyle jest przedmiot fizyczny (obiekt opodatkowania), co stosunek podmiotu podatku do tego przedmiotu. Z kolei przepis art. 3 tej ustawy regulujący przedmiot opodatkowania w ujęciu niejako fizycznym, stanowi rozwinięcie i uściślenie treści przepisu art. 2 w tej jego części, który dotyczy nieruchomości lub obiektów budowlanych. Zgodnie z tym przepisem opodatkowaniu podlegają
* budynki lub ich części,
* budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna,
- poszczególnego rodzaju grunty.
Wobec tego, dla ustalenia prawidłowo istnienia i wysokości zobowiązania podatkowego konieczna jest ocena, czy sporny obiekt został wymieniony w art. 3 ustawy. W tym celu należy prawidłowo ustalić zakres użytych w tym przepisie pojęć budynku i budowli.
84 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r., statkujący zasadę powszechności
Sygn. akt I SA/Wr 3949/01
opodatkowania i art. 217 Konstytucji RP, wprowadzający zasadę zupełności ustawowej w minimalnym określeniu prawno podatkowego stanu faktycznego (podmiotu, przedmiotu, podstawy opodatkowania, stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatku) spowodował, że problematyka podatkowa została podniesiona do rangi zasad konstytucyjnych. Ma to nie tylko podstawowe znaczenie dla procesu stanowienia prawa podatkowego i jego wykładni, ale może być skutecznym narzędziem w walce z nadmiernym fiskalizmem i gwarancją tworzenia lepszego prawa podatkowego w przyszłości. Stwierdzić należy, że prawo podatkowe, w przeciwieństwie do prawa cywilnego normującego stosunki majątkowe i rodzinne równorzędnych osób, jest częścią prawa publicznego, w którym występuje podporządkowanie strony adresowanym do niej normom prawnym. Oznacza to, że zupełnie inne cele stawia sobie ustawodawca normując stosunki społeczne za pomocą norm prawa podatkowego, prawa cywilnego czy też prawa budowlanego. Przyjmowanie zatem, iż tak samo nazwane instytucje na gruncie prawa podatkowego, prawa cywilnego czy prawa budowlanego znaczą zawsze to samo, w wielu wypadkach musi prowadzić do błędnych wniosków, a nawet swoistego "ubezwłasnowolnienia" prawa podatkowego w realizacji konstytucyjnych powinności. Trzeba jednak uwzględniać, że przedmiot prawa podatkowego jest związany z reguły ze zdarzeniami ze sfery obrotu cywilnoprawnego. Stwarza to zatem związki pomiędzy prawem prywatnym a prawem podatkowym. Zauważyć przy tym należy, że prawodawca tworzący konstrukcje prawne poszczególnych podatków i ogólne prawo podatkowe powinien zwracać uwagę na to, by prawo podatkowe nie powodowało zbyt daleko idących ograniczeń w funkcjonowaniu instytucji cywilnoprawnych, oraz na to, że w ramach jednolitego polskiego systemu prawa jest niewskazane nadawanie różnych treści instytucjom należącym do różnych gałęzi prawa.
W konsekwencji wskazać należy, iż w dotychczasowym orzecznictwie podatkowym Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że przy wszelkiej interpretacji przepisów prawa podatkowego, próbach odkodowania zawartych w nich norm prawnych należy posługiwać się przede wszystkim wykładnią językową, a wykładnia systemowa czy celowościowa może mieć jedynie następcze, pomocnicze znaczenie. Odwoływanie się zaś do języka prawniczego (języka, którym posługuje się nauka prawa) może być skuteczne jedynie przy powszechnej zgodności poglądów w danej kwestii.
Sygn. akt I SA/Wr 3949/01
Zauważyć też trzeba, że kontrowersje wokół przedmiotu opodatkowania (nie zawsze konsekwentnie i wyraźne określonego przez ustawodawcę) powodują, że dla ustalenia podatkowo prawnego stanu faktycznego, ujmowanego abstrakcyjnie w przepisach ustawy podatkowej, zasadniczego znaczenia nabierają niekiedy przepisy, które określają podstawę opodatkowania (ilościowo lub wartościowo skonkretyzowany przedmiot opodatkowania). W doktrynie prawa podatkowego, na tle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przedmiot podatku od nieruchomości rozpatruje się łącznie przez pryzmat postanowień art. 2 i 3 powyższej ustawy lub wyłącznie mając na względzie postanowienia art. 3 tej ustawy. Nadto ugruntowane jest stanowisko doktryny prawa podatkowego w tym względzie, iż decydujące lub co najmniej równorzędne znaczenie dla ustalenia przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości mają postanowienia art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Podnieść też należy, że w doktrynie prawa podatkowego powszechne jest również stanowisko, iż ustawodawca podatkowy, kreując przedmiot podatku od nieruchomości wynikający z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, odrywa się od cywilistycznego pojęcia nieruchomości, bowiem art. 3 ust. 1 powyższej ustawy stanowi wyraźnie, iż przedmiotem podatku od nieruchomości są: budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza lub leśna oraz określone grunty - i nie uzależnia opodatkowania od tego, czy są one nieruchomościami w rozumieniu kodeksu cywilnego albo obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale z gruntem w rozumieniu prawa budowlanego. W art. 4 tej ustawy zastosowano taką samą technikę legislacyjną w celu określenia podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości (por. uchwałę Składu Pięciu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 1999 r. sygn. akt FPK 3/99).
Mając powyższe na uwadze sformułować należy tezę, iż przedmiot podatku od nieruchomości, regulowany przepisami ustawy z o podatkach i opłatach lokalnych, to grunty, budynki i budowle albo ich części, i to bez względu na to, czy są one nieruchomościami w rozumieniu art. 46 k.c. albo obiektami budowlanymi opisanymi w prawie budowlanym. Za uprawniony należy, więc uznać pogląd, iż mimo, że redakcja art. 2 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych może nasuwać pewne wątpliwości co do ich poprawności z punktu widzenia techniki legislacyjnej, to należy przyjąć, że art. 2 ustawy zawiera definicję podatnika podatku od nieruchomości, natomiast art. 3 zawiera określenie przedmiotu opodatkowania.
Sygn. akt I SA/Wr 3949/01
Podkreślić trzeba, że przemawia za tym treść owych przepisów, ich konstrukcja i miejsce w ustawie podatkowej, a także założenie racjonalnego ustawodawcy, zmierzającego do uniknięcia nadmiernej kazuistyki przy określaniu podatników podatku od nieruchomości.
O ile zgodzić się należy, ze stanowiskiem organów podatkowych, że skarżąca spełnia kryteria określone w art. 2 pkt 2 i 3 ustawy- jako osoba posiadająca bez tytułu prawnego grunt stanowiący własność gminy i znajdujący się na tym gruncie obiekt budowany nie związany trwale gruntem, to nie zostało w toku postępowania wyjaśnione, czy tak opisany obiekt jest przedmiotem opodatkowania opisany w art. 3.
Definicję budynku, dla potrzeb ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zawiera jej art. 3 ust. 4, z którego wynika, że należy przezeń rozumieć obiekt budowlany umocowany w ziemi lub na ziemi, posiadający ściany lub słupy albo filary oraz pokrycia dachowe. Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje natomiast pojęcia budowli. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego próbuje się czasem poszukiwać konstytutywnych cech tego pojęcia, czego przykładem może być wyrok z dnia 25 kwietnia 1995 r. (sygn. akt SA/Lu 1436/94, Monitor Podatkowy 1995, nr 9, poz. 273), w którym Sąd stwierdził, że przez budowlę, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, należy rozumieć (z wyłączeniem budynków, o których mowa w art. 3 ust. 4 tej ustawy) - efekt działalności budowniczych, stanowiący skończoną całość użytkową, wyodrębniony w przestrzeni i połączony z gruntem w sposób trwały.
Podkreślić przy tym należ, że w przeciwieństwie do budynków- opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają tylko niektóre budowle- mianowicie tylko te, które związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej
Skarżąca — zarówno w odwołaniu, jaki i w skardze podnosi w istocie zarzut, że opodatkowany garaż nie jest budynkiem (nie stanowi stałej zabudowy) - skoro nie posiada fundamentów.
Również organ II instancji w swoich decyzjach nie opisuje spornego obiektu jako "budynek" lecz "obiekt budowlany nie związany z gruntem".
Wynika z tego, iż organy w ogóle, nie podjęły działań w celu ustalenia, jaki jest charakter spornego obiektu- czy jest to budynek odpowiadający definicji art. 3 ust 4 ( w szczególności czy obiekt jest "umocowany" na gruncie) czy jest to budowla. Kwestia ta zaś ma nie tylko zasadnicze znaczenie dla ustalenia podstawy opodatkowania, ale i dla ustalenia czy
Sygn. akt I SA/Wr 3949/01
obiekt w ogóle jest opodatkowany, skoro z akt w żaden sposób nie wynika, ze jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej.
W żadnym wypadku nie może być uznany za dostateczny dowód w tym przedmiocie wykaz nieruchomości z dnia [...], skoro złożony był on na wyraźne wezwanie organu, który wskazywał jakiego obiektu wykaz ma dotyczyć, nie pouczając jednocześnie strony o skutkach złożenia wykazu ani o sposobie jego wypełnienia.
Skoro w odwołaniu podatniczka w istocie kwestionuje treść wykazu- organy skarbowe zobowiązane były do podjęcia choćby minimalnych działań-na przykład w postaci oględzin- dla wyjaśnienia twierdzeń podatniczki i oceny stanu faktycznego pod kontem stosowania wszystkich przepisów o podatku od nieruchomości a nie tylko przepisu art. 2. ustawy o podatkach i opłatach i opłatach lokalnych i dokonać także pod tym względem oceny stanu faktycznego.
W tym stanie rzeczy- nie przesądzając jaki jest istotnie charakter spornego obiektu- stwierdzić należy, że wymienione uchybienia polegające w istocie na zaniechaniu prowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego mogły wpłynąć na wynik rozstrzygnięcia w sprawie.
Ponadto zwrócić należy uwagę, iż decyzja organu I Instancji nie odpowiada warunkom określonym w art. 210 Ordynacji podatkowej. Znajdująca się w aktach kopia decyzji opatrzona jest datą [...], która to data- w świetle decyzji organu II Instancji nie może być datą wydania decyzji.
Reasumując na skutek naruszenia przepisów proceduralnych oraz błędnej wykładni prawa materialnego organy wydały decyzje niezgodne z prawem. Zaistniały zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego.
Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI