I SA/Wr 3778/02

I SA/Wr 3778/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jadwiga Danuta Mróz
Lidia Błystak /przewodniczący sprawozdawca/
Ludmiła Jajkiewicz
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 247 par. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Dnia 28 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędziowie WSA: Ludmiła Jajkiewicz Jadwiga Danuta (2-im.) Mróz Protokolant: Paulina Biernat Po rozpoznaniu w dniu 28 października 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi Syndyka masy upadłości A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia I. Uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. z dnia [...]Nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. G. na rzecz strony skarżącej kwotę 265 (dwieście sześćdziesiąt pięć) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
2
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...]Syndyk masy upadłości A spółki z o.o. w upadłości zwrócił się o stwierdzenie nieważności postanowienia Prezydenta Miasta B. z dnia [...]Nr [...]w sprawie zaliczenia wpłaty z tytułu podatku od nieruchomości na poczet odsetek, wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Podniosła strona, że naruszony został przepis art. 294 § 1 pkt. 1 rozporz. Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 24.10.1934 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512) wg którego w pierwszej kolejności ulegają zaspokojeniu tylko te podatki i daniny publiczne, które przypadają za czas od ogłoszenie upadłości do jej ukończenia, natomiast odsetki od tych wierzytelności nie podlegają zaspokojeniu wraz z należnością główną. Przepis art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej zastosowany w postanowieniu, którego stwierdzenia nieważności strona domaga się, nie ma zastosowania w postępowaniu odrębnym jakim jest postępowanie upadłościowe.
Postanowieniem z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 248 § 1 i 2 w zw. z art. 247 § 1 pkt. 3 i art. 216 Ordynacji podatkowej wszczęło postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności postanowienia SKO z dnia [...]Nr [...].
W postanowieniu z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 219 w zw. z art. 248 § 1 i art. 251 Ordynacji podatkowej odmówiło stwierdzenia nieważności wydanego postanowienia, stwierdzając, że nie występuje przesłanka rażącego naruszenia prawa, bowiem organ podatkowy dokonując zarachowania kwoty wpłaty na poczet podatku od nieruchomości oraz odsetek działał wg przepisów ustawy Ordynacja podatkowa. Nie podzielił organ stanowiska wniosku w kwestii interpretacji stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w zbiegu z przepisami Prawa upadłościowego, przy założeniu prymatu tej regulacji nad przepisami Ordynacji podatkowej, gdyż takie stanowisko prowadziłoby do zakwestionowania nie tylko przepisu art. 55 Ordynacji, ale i ściśle z nim związanych przepisów art. 51, art. 53 i art. 273. Wskazał organ na przepis art. 204 Prawa upadłościowego, wskazując, że strona nie kwestionuje, że podatek od nieruchomości jest wydatkiem, który podlega zaspokojeniu z masy upadłości w pierwszej kolejności, który, po myśli art. 51 Ordynacji określony został zaległością podatkową, od której naliczane są odsetki za zwłokę, a dokonaną wpłatę na poczet zaległości podatkowej zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej i odsetek. Zdaniem organu istotą wniosku strony jest kwestia interpretacji obowiązujących przepisów, a nie rażące
Sygn. akt ISA/Wr 3778/02 3
naruszenie prawa. Podniósł, że różna wykładnia przepisu prawa nie prowadzi do rażącego jego naruszenia.
W zażaleniu strona wnosząc o uchylenie postanowienia SKO zarzuciła naruszenie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej przez obrazę art. 204 § 1 pkt. 1 i pkt. 7 Prawa upadłościowego. Podniosła strona, że przepisy Prawa upadłościowego stanowią lex specialis w stosunku do przepisów Ordynacji podatkowej, w związku z czym mają przed nimi zastosowanie. Powtórzyła strona argumentację z wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia, wskazując, że odsetki od zaległości podatkowych podlegają zaspokojeniu wraz z innymi odsetkami, co wynikaj z art. 204 § 1 pkt. 7 Prawa upadłościowego, nie dzielą losu należności głównej.
Postanowieniem z dnia [...]Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 w zw. z art. 221 i art. 239 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Stwierdził organ, że nietrafny jest zarzut strony rażącego naruszenie prawa podnoszony przez stronę, a stanowisko zawarte w wyroku NSA z dnia 26.05.2002 r., na które powołuje się strona wskazuje, że ewentualne naruszenie prawa może polegać na nietrafnej wykładni przepisów, które budzą wątpliwości co do ich stosowania, a takie naruszenie nie może być uznane za rażące naruszenie prawa i stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności w trybie art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej. Nie podzielił organ stanowiska strony o jednoznaczności przepisów tej kwestii, a słuszność takiego stanowiska potwierdza fakt występowania rozbieżnych, a nawet skrajnych poglądów w tej mierze.
W skardze od postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego strona skarżąca powtórzyła zarzuty i ich argumentację, podniesione w zażaleniu na postanowienie SKO z dnia [...] i wniosła o jego uchylenie i orzeczenie co do istoty sprawy.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i jego argumentację, zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Sygn. akt ISA/Wr 3778/02
4
W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Przeprowadzając, w wyniku wniesionej skargi, kontrolę zaskarżonego postanowienia, stwierdził Sąd, że narusza ono prawo.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające stwierdzenia nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]w sprawie zaliczenia wpłaty dokonanej przez Syndyka masy upadłości z tytułu podatku od nieruchomości - na poczet odsetek.
W celu oceny legalności zaskarżonego postanowienia ustalić należy, czy postanowienie SKO z dnia [...] wydane zostało, na co powołuje się strona skarżąca, z rażącym naruszeniem prawa, a więc czy zastosowanie przepisów Ordynacji podatkowej przy dokonaniu zarachowania wpłaconej przez Syndyka masy upadłości kwoty w części na poczet odsetek od zaległości podatkowych było prawidłowe.
Jedną z najważniejszych zasad cechujących postępowanie podatkowe jest zasada trwałości decyzji ostatecznych wyrażona w art. 128 Ordynacji podatkowej, która ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji, opartych na decyzjach, skutków prawnych i która wyraża się w tym, że decyzje te obowiązują tak długo dopóki nie zostaną uchylone lub zmienione nową decyzją.
Jednym ze sposobów przewidzianych w Ordynacji podatkowej wzruszenia decyzji ostatecznej jest stwierdzenie jej nieważności, które może otwierać drogę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy np. w razie rażącego naruszenie prawa (art. 247 § 1 pkt. 3). Wyjaśnieniu znaczenia użytego w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej pojęcia "rażące naruszenie prawa", poświęcone jest bogate orzecznictwo sądowe, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego, oraz opracowania teoretyków prawa administracyjnego, które to poglądy Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w całej rozciągłości. Wskazać należy w szczególności na uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 1997 r. sygn. akt III SA 1134/96 (publ. ONSA z 1998r. nr 3, poz. 101), w którym stwierdza się, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym przeważa pogląd o formalnym rozumieniu pojęcia rażącego naruszenia prawa. Sprowadza się
Sygn. akt ISA/Wr 3778/02
5
ono do stwierdzenia, że rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy istnieje oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu a rozstrzygnięciem objętym decyzją. Stanowisko takie zostało wyrażone między innymi w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 1986 r. sygn. akt IV SA 716/86 (k.p.a. z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, Warszawa 1995, s. 336). Wskazany wyrok dotyczy wprawdzie przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., lecz zachował on aktualność na gruncie Ordynacji podatkowej. Taka linia orzecznictwa wiąże się niewątpliwie z gramatyczną, językową wykładnią pojęcia rażącego naruszenia prawa. Według Słownika Języka Polskiego (Warszawa 1993, t. III s. 24) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny (wyrok z dnia 16.12.2002 r. sygn. IIISA 293/02 Biul. Skarb. 2003/4/30).
W wyroku z dnia 12.11.2002 r. sygn. IIISA 3630/00 (Prz. Pod. 2003/7/62) stwierdził Sąd, że rażące naruszenie prawa następuje, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyroki NSA z dnia 18 czerwca 1997 r. III SA 422/96 - "Glosa" 1998 nr 10, s. 29, z dnia 22 października 1997 r. III SA 1702/96 - "Biuletyn Skarbowy Ministerstwa Finansów" 1998, nr 4, s. 14, wyrok z dnia 17 września 1997 r. III SA 1425/96 niepublikowany oraz z dnia 28 marca 2001 r. III SA 390/00 niepublikowany), (wyrok z dnia 13.03.2003 r. sygn. IIISA 1473/01 (Biul. Skarb. 2004/3/26).
Panującym w orzecznictwie sądów administracyjnych jest pogląd wyrażony w wyroku z dnia 6.12.2002 r. sygn. IIISA 146/01 (Biul. Skarb. 2004/2/29), że "Przyjmuje się, że jako rażącego naruszenia prawa nie należy traktować błędów w wykładni prawa, ale przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Odnosi się to zwłaszcza do sytuacji, w których przepis prawa dopuszcza możliwość rozbieżnej interpretacji. W orzecznictwie podkreśla się, że wybór jednej z takich interpretacji nie może być oceniony jako rażące naruszenie prawa, nawet gdy później zostanie ona uznana za nieprawidłową (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska "Ordynacja podatkowa - komentarz", TNOiK, Toruń 2002, s. 800-802 i tam podana judykatura)".
Przytoczone rozważania pomagają odpowiedzieć na pytanie, czy postanowienie, którego stwierdzenia nieważności domaga się strona skarżąca, jest postanowieniem dotkniętym wadą rażącego naruszenia prawa, które to naruszenie jest przesłanką stwierdzenia nieważności, wymienioną w przepisie art. 247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej.
Sygn. akt ISA/Wr 3778/02
6
Kwestią mającą decydujący wpływ na odpowiedź na postawione wyżej pytanie, jest kwestia które przepisy decydują o sposobie zaspokojenia należności podatkowych, a w szczególności odsetek od zaległości podatkowych powstałych po ogłoszeniu upadłości strony skarżącej, czy są to przepisy obowiązującego w okresie rozpoznawania sprawy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (tekst jednolity Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) czy też, jak uważają organy podatkowe, przepisy Ordynacji podatkowej - art. 55 § 2 i art. 62 ustawy.
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego sprawy, z dniem [...]ogłoszona została upadłość strony skarżącej. Niesporne jest, że działający w imieniu masy upadłości Syndyk masy upadłości, na pokrycie zaległości w podatku od nieruchomości, w dniu [...] dokonał wpłaty kwoty [...].. Organ podatkowy zaliczył dokonaną wpłatę proporcjonalnie, kierując się normą art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej, na poczet kwoty zaległości na podatek od nieruchomości oraz kwoty odsetek od tych zaległości. Organ II instancji postanowienie to utrzymał w mocy.
Nie ulega wątpliwości, że Syndyk masy upadłości jako wykonujący obowiązki płatnika, zobowiązany jest do regulowania należności podatkowych, a ich nieterminowe regulowanie nie zwalnia go z obowiązku płacenia odsetek za zwłokę.
Powstaje pytanie, czy można uznać za prawidłowe stanowisko organów podatkowych, że w sytuacji strony skarżącej przepisy art. 204 Prawa upadłościowego nie mają wpływu na kolejność zaspokojenia zaległości podatkowych i odsetek od tych zaległości, bowiem organy podatkowe kierują się przede wszystkim regulacjami prawa podatkowego, które jest dziedziną autonomiczną- w rozpoznawanej sprawie przepisami Ordynacji podatkowej.
W literaturze przedmiotu podkreślana jest zasada wyłączności postępowania upadłościowego dla dochodzenia należności od dłużnika, w stosunku do którego orzeczona została upadłość. Zasada ta uległa wzmocnieniu w wyniku zmian dokonanych w Prawie upadłościowym ustawą z dnia 31 lipca 1997 r. o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 117, poz. 751). Zostały ograniczone bowiem możliwości zaspokojenia się wierzyciela poza postępowaniem upadłościowym. Świadczy o tym nowelizacja art. 63 § 1, art. 117 i 118 Prawa upadłościowego.
Także według Sądu Najwyższego (uchwała z dnia 18 kwietnia 2000 r. sygn. IIICZP 3/00 -OSNC 2000 r. z. 11, poz. 196; wyrok z dnia 21 maja 2003 r. sygn. IIIRN 67/01 - OSN Nr 6 z 2003 r., poz. 139, OSNP 2003/6/139), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 5.03.2003 r. sygn. IIISA 2326/01 - POP 2003/6/174; wyrok z dnia 24.10.2002 r. sygn.
Sygn. akt ISA/Wr 3778/02
7
ISA/Gd 2176/01 - POP 2003/2/21) przepisy art. art. 204 i 205 Prawa upadłościowego, regulujące sposób zaspokojenia z masy upadłości wszystkich wymienionych w nich należności, w tym zwłaszcza podatków, mają charakter przepisów szczególnych wobec innych regulacji prawnych, a uprzywilejowanie należności, także podatków, będzie wynikało wyłącznie z przepisów tego Prawa. Upadłość jest bowiem specjalnym rodzajem przymusowego zaspokojenia wierzytelności, dopuszczalnym w razie niewypłacalności dłużnika i skierowanym do całego jego majątku. Celem tych specyficznych rozwiązań, do których zalicza się upadłość, jest wspólne i równe, co do zasady, zaspokojenie wszystkich wierzycieli bez względu na to, czy uzyskali oni tytuły egzekucyjne, a nawet czy ich wierzytelności są wymagalne. W swojej istocie postępowanie przeciwko masie, a także egzekucja prowadzona przeciwko masie jest zawsze postępowaniem i egzekucją przeciwko upadłemu. Po drugie zaś, postępowanie upadłościowe jest jedynym postępowaniem normującym dochodzenie roszczeń przeciwko upadłemu. Pojawiające się wątpliwości interpretacyjne powinno się zatem rozstrzygać na rzecz wyłączności postępowania upadłościowego. Reguły te, w świetle obowiązującego Prawa upadłościowego, odnoszą się także do wierzytelności Skarbu Państwa z tytułu zobowiązań podatkowych , a co za tym idzie wiążą organy podatkowe (por. wyrok z dnia 5.03.2002 r.).
Jak stanowi przepis art. 204 § 1 i § 2 Prawa upadłościowego wierzytelnościami uprzywilejowanymi, ulegającymi zaspokojeniu z masy upadłości w pierwszej kolejności, są należności wymienione w kategoriach 1-5.
Do kategorii pierwszej (art. 204 ust. 1 pkt. 1) należą; koszty postępowania upadłościowego oraz koszty postępowania układowego poprzedzającego ogłoszenie upadłości, wydatki połączone z zarządem i likwidacją masy upadłości, nie wyłączając podatków i innych danin publicznych, należności za pracę i renty z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci; wsparcia dla upadłego i jego rodziny oraz ciążące na nim należności alimentacyjne itd.
Przepis ten wyraźnie wylicza w kategorii uprzywilejowanej - podatki i inne daniny publiczne, które, po myśli przepisu art. 205 Prawa upadłościowego, będą zaspokajane przez syndyka w miarę wpływania potrzebnych sum do masy, a dopiero gdy w ten sposób nie zostaną uiszczone, będą podlegały zaspokojeniu w drodze podziału. Te uprzywilejowane wierzytelności Skarbu Państwa lub gminy z tytułu podatków i innych danin publicznych należą do kategorii pierwszej tylko, jeżeli spełniają łącznie dwa warunki - 1) dotyczą majątku masy, 2) stały się wymagalne w toku postępowania upadłościowego i przypadają za ten okres.
Sygn. akt ISA/Wr 3778/02
8
Dopiero w 7 - mym punkcie tego przepisu, jako ósmą kategorię, ujęto odsetki nie zaspokojone w wymienionych od 1 - 5 kategoriach omawianego przepisu art. 204 § 1, przy czym będą one podlegały zaspokojeniu w kolejności, w jakiej winien być zaspokojony kapitał, co oznacza, że Prawo upadłościowe stwarza dla odsetek odrębną kategorię zaspokojenia, gorszą od tej, w której zaspokojona ma być sama wierzytelność, albowiem nie przyjęto, przy podziale funduszy masy, zasady, że odsetki, jako należności uboczne, dzielą los wierzytelności.
Zgodzić się należy z tezą, że po ogłoszeniu upadłości wierzyciele, w tym także uprzywilejowani jak Skarb Państwa, nie mogą samodzielnie realizować swoich wierzytelności poza postępowaniem upadłościowym, a zasadę tę ustanawia przepis art. 150 Prawa upadłościowego nakazujący każdemu wierzycielowi, o ile chce uczestniczyć w czynnościach postępowania upadłościowego, do udziału w których niezbędne jest ustalenie wierzytelności, zgłoszenie swojej wierzytelność sędziemu - komisarzowi, z tym, że wierzytelności przeciwko masie upadłości jako takiej, a więc powstałe po ogłoszeniu upadłości mogą być dochodzone bez przeszkód, bez potrzeby zgłaszania ich do masy upadłości. Należność publicznoprawna powstała po ogłoszeniu upadłości, nie podlegająca zgłoszeniu sędziemu - komisarzowi, podlega egzekucji z masy upadłości na podstawie tytułu wykonawczego, wydanego w oparciu o ostateczną decyzję właściwego organu. Konsekwentnie należy zatem uznać, że organy podatkowe tracą uprawnienia do zaspokajania swoich wierzytelności poza postępowaniem upadłościowym.
Ogłoszenie upadłości danego podmiotu gospodarczego nie zmienia jego pozycji jako podmiotu obowiązków podatkowych. Jeżeli obowiązek związany jest z czynnościami dokonywanymi przez syndyka, to podatnikiem nadal pozostaje upadły. W sytuacji gdy syndyk kontynuuje, po uzyskaniu niezbędnego zezwolenia, działalność przedsiębiorstwa, a więc zatrudnia pracowników, wypłaca im wynagrodzenia oraz pobiera zaliczki na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych, wykonuje te czynności jako zarządzający majątkiem masy upadłościowej, jednakże na rachunek upadłego, który nadal pozostaje w świetle przepisów, podatnikiem (por. St. Gurgul - Prawo upadłościowe i układowe, Komentarz, wydawnictwo C.H.Beck Warszawa 2000 - str. 650).
Powstaje następne pytanie, czy dokonując zaliczenia przekazanej przez stronę skarżącą wpłaty w części na poczet odsetek od zaległości w podatku od nieruchomości przy zastosowaniu art. 55 Ordynacji podatkowej zamiast art. 204 Prawa upadłościowego dopuściły się organy podatkowe rażącego naruszenia prawa, czy też przyjęte przez organy podatkowe stanowisko było wynikiem "znacznych rozbieżności interpretacyjnych" odnoszących się do
Sygn. akt ISA/Wr 3778/02
9
problematyki stosowania przepisów Ordynacji podatkowej w zbiegu z Prawem
upadłościowym.
Zdaniem Sądu organy podatkowe naruszyły zasady wynikające z art. 204 Prawa
upadłościowego, omijając porządek zaspokajania należności z masy upadłości wynikający z
tego przepisu, czym dopuściły się rażącego naruszenia prawa, co wypełniło przesłankę z art.
247 § 1 pkt. 3 Ordynacji podatkowej stanowiącą podstawę żądania strony skarżącej.
Z ustanowionego w przepisie art. 204 Prawa upadłościowego porządku wynika brak
możliwości innego traktowania podatków aniżeli pozostałych należności w tej samej
kategorii, nie mówiąc już o wyprzedzającym zaspokojeniu należności z tytułu odsetek od
zaległości podatkowych, zaszeregowanych do 8- mej kategorii zaspokojenia.
W sytuacji, gdy zobowiązania upadłego podmiotu gospodarczego podlegają zaspokojeniu
jedynie w sposób wskazany w przepisach rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia
24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (tekst jednolity Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz.
512 ze zm.) zaliczenie dokonanej przez stronę skarżącą wpłaty do urzędu skarbowego w
oparciu o przepisy 55 § 2 i art. 62 Ordynacji podatkowej proporcjonalnie na poczet kwoty
zaległości podatkowej i kwoty odsetek za zwłokę, z pominięciem przepisów powołanej
ustawy, stanowi naruszenie prawa, a to art. 204 § 1 pkt. 1 i 7 ustawy Prawo upadłościowe.
Wskazać należy, że wydane postanowienie, którego stwierdzenia nieważności domaga się
strona skarżąca nosi datę [...] W tym czasie znane było stanowisko orzecznictwa
Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz przedstawicieli doktryny,
wypowiadające się jasno o prymacie przepisów Prawa upadłościowego nad przepisami
Ordynacji podatkowej w omawianym zakresie.
Zastosowanie w tej sytuacji nieprawidłowego przepisu prawa, a takim, zdaniem Sądu, było
zastosowanie przepisu art. 55 Ordynacji podatkowej, zamiast art. 204 Prawa upadłościowego,
nie jest wynikiem rozbieżności w interpretacji przepisów prawa tylko kwestią błędnie
zastosowanych przepisów.
Zdaniem Sądu nie można poszukiwać uzasadnienia zastosowania w omawianej sytuacji
przepisów Ordynacji podatkowej w argumentacji, że zasada sprawiedliwości i równości
opodatkowania wymaga zastosowania przepisu art. 55 Ordynacji podatkowej.
Sytuacja upadłego zawsze będzie sytuacją wyjątkową, różnicującą go od innych podatników,
m. in. w zakresie zaspokojenia jego zobowiązań w stosunku do Skarbu Państwa. Jak wyżej
podkreślono, "Upadłość jest bowiem specjalnym rodzajem przymusowego zaspokojenia
wierzytelności, dopuszczalnym w razie niewypłacalności dłużnika i skierowanym do całego
jego majątku. Celem tych specyficznych rozwiązań, do których zalicza się upadłość, jest
Sygn. akt ISA/Wr 3778/02
10
wspólne i równe, co do zasady, zaspokojenie wszystkich wierzycieli bez względu na to, czy
uzyskali oni tytuły egzekucyjne, a nawet czy ich wierzytelności są wymagalne".
Mając zatem na uwadze powyższe rozważania, uznając, że błędne zastosowanie przepisu art.
55 Ordynacji podatkowej skutkujące proporcjonalnym zarachowaniem dokonanej przez
Syndyka masy upadłości wpłaty na rzecz zaległości głównej i odsetek stanowi ominięcie
zasady przyjętej w art. 204 Prawa upadłościowego, stanowiąc rażące naruszenie prawa, uznał
Sąd, że zaskarżone postanowienie odmawiające stronie skarżącej stwierdzenia nieważności
postanowienia z dnia [...]narusza prawo, a to przepis art. 247 § 1 pkt. 3
Ordynacji podatkowej, co skutkuje jego uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c)
powołanej na wstępie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi.
Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200 tejże ustawy.
Odstąpiono od zastosowania rozstrzygnięcia z art. 152 ustawy ze względu na charakter
zaskarżonego postanowienia.