I SA/WR 366/23

I SA/Wr 366/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-11-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Marta Semiczek /przewodniczący/
Piotr Kieres
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatek od nieruchomości
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 1170
Art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2651
Art. 21 par. 1 pkt 1, art. 68 par. 1 i par. 2, art. 123 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 1634
Art. 151
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek, Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Kieres, Asesor WSA Dominik Dymitruk (sprawozdawca), Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Paweł Poźniak, , po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 16 listopada 2023 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2023 r. nr SKO 4011/104/23 w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r.: oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi G. R. (dalej: Skarżący, Podatnik) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ) z dnia 26 stycznia 2023 r. (nr SKO 4011/104/23) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 5 grudnia 2022 r. (nr WPO-DNF.3120.2.DO.88.2022.ŁS) w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za 2019 r. od nieruchomości położonej we W. przy ul. [...] w kwocie 259,00 zł.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu oraz akt administracyjnych wynika, że Skarżący, na podstawie umowy sprzedaży z dnia 20 listopada 2013 r., zawartej w formie aktu notarialnej (rep. [...] nr [...]), nabył udział wynoszący 1/13 części we współwłasności lokalu niemieszkalnego stanowiącego garaż wielostanowiskowy nr 2-14 o powierzchni [...] m2, znajdujący się w budynku przy ul. [...] we W. oraz objęty księgą wieczystą nr [...]. Z własnością garażu związany jest udział wynoszący 2324/10000 części we wspólnych częściach budynku i prawie własności działki gruntu nr [...], AM-[...], obręb M., o powierzchni [...] m2.
Zawartą w formie aktu notarialnego (rep. [...] nr [...]) umową sprzedaży z dnia 13 maja 2022 r. Podatnik zbył powyższą nieruchomość.
Zważywszy, że w roku 2019 na Skarżącym ciążył obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości od wskazanej nieruchomości, a Podatnik nie złożył Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, Prezydent Wrocławia, postanowieniem z dnia 29 września 2022 r. (nr WPO-DNF.3120.2.PW.344.2022.ŁS) wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia wymiaru podatku od nieruchomości za okres od 2017 r. do 2022 r. (miesiące I – V). Z kolei decyzją z dnia 5 grudnia 2022 r. (nr WPO-DNF.3120.2.DO.88.2022.ŁS) ustalił Skarżącemu wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 259,00 zł, przyjmując do opodatkowania grunty pozostałe o powierzchni 36,56 m2 według stawki 0,49 zł/m2 oraz budynki pozostałe lub ich części o powierzchni 30,57 m2 według stawki 7,90 zł/m2.
Na skutek wniesionego odwołania, SKO utrzymało w mocy decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Podkreśliło, że bezsprzecznie w roku 2019 Skarżący był podatnikiem podatku od nieruchomości od przedmiotowej nieruchomości, którą zbył na skutek zawarcia umowy sprzedaży dopiero w dniu 13 maja 2022 r. Zwróciło również uwagę, że Podatnik po wszczęciu postępowania, miał wpływ na ustalenie zobowiązania podatkowego za wskazany rok, jednakże nie skorzystał z prawa do czynnego udziału w tym postępowaniu. Z uwagi natomiast na fakt, że nie złożył wymaganej Informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych (IN-1), w której wskazałby do opodatkowania inne przedmioty i podstawy niż przyjęte przez organ pierwszej instancji, nie stanowiło to przeszkody do przeprowadzenia postępowania podatkowego. W tym przypadku to organ podatkowy był zobowiązany samodzielnie ustalić stan faktyczny sprawy w zakresie niezbędnym do wydania decyzji. SKO wskazało również, że organ pierwszej instancji wyznaczył Skarżącemu termin do wypowiedzenia się w zakresie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało wnioskiem Podatnika o udostępnienie materiału dowodowego w formie elektronicznej. Zważywszy, że dowody w sprawie w całości pochodziły do strony (stanowiły umowy sprzedaży przedmiotów opodatkowania), organ zwrócił się do Skarżącego o podtrzymanie złożonego wniosku, a w razie twierdzącej odpowiedzi – uiszczenia opłaty za skanowanie dokumentów. Wobec braku odpowiedzi ze strony Podatnika, organ pierwszej instancji wydał decyzję wymiarową, opierając się w całości na materiale dowodowym znanym Skarżącemu. W konkluzji SKO uznało, że nie doszło do uszczuplenia uprawnień procesowych Podatnika, a wobec tego, iż rozstrzygnięcie organu podatkowego pierwszej instancji było zgodne z prawem, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zaskarżając w całości powołaną na wstępie decyzję SKO, Podatnik zarzucił naruszenie:
1) art. 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm., dalej jako: o.p.) poprzez brak zastosowania tego przepisu,
2) art. 5 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm., dalej jako: u.p.o.l.) oraz art. 21 § 1 o.p. poprzez uznanie, że Skarżący po sprzedaży nieruchomości nadal jest podatnikiem podatku od nieruchomości odnośnie do tej nieruchomości.
3) art. 120, art. 121 § 1 i art. 122 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nie przeprowadzenie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, wskutek czego organ błędnie wydał decyzję ustalającą na osobę niebędącą podatnikiem,
4) art. 123 § 1 o.p. poprzez niezapewnienie Skarżącemu czynnego udziału na każdym etapie postępowania,
5) art. 165 § 1 o.p. poprzez uznanie, że ma on zastosowanie w sprawie,
6) art. 165 § 5 pkt 1 o.p. poprzez pominięcie jego treści i uznanie, że nie ma on zastosowania w sprawie,
7) art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie, gdyż organ podatkowy nie podjął działań, które były niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy, co spowodowało, że nie mógł dokonać należytej oceny zebranych dowodów, w uzasadnieniu decyzji nie wskazał faktów, które uznał za udowodnione, dowodów, którym dał wiarę oraz przyczyn, dla których innym dowodom, w tym wyjaśnieniom Skarżącego, nie dał wiary, co doprowadziło do niewłaściwego określenia stanu faktycznego i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego.
W oparciu o powołane zarzuty, Podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu podatkowego pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji wraz z zawartą w niej argumentacją.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga, jako nieuzasadniona, podlegała oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W przypadku natomiast braku wskazanych uchybień, jak również braku przyczyn uzasadniających stwierdzenie nieważności aktu, bądź stwierdzenia wydania go z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a.), skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie ma zastosowania.
Kontrola sądowoadministracyjna w sprawach podatkowych sprawowana jest pod względem legalności, tj. oceny działań administracji podatkowej pod kątem przestrzegania przepisów o postępowaniu i prawidłowości stosowania przepisów prawa materialnego. Rola sądu administracyjnego sprowadza się do badania i ewentualnego korygowania działania lub zaniechania organów administracji publicznej, a nie zastępowania ich w załatwianiu spraw przez wydawanie końcowego rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, lecz nie zastępuje go w czynnościach. Przejęcie przez sąd administracyjny kompetencji organu administracji do końcowego załatwienia sprawy stanowiłoby wykroczenie poza konstytucyjnie określone granice kontroli działalności administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 108/2012 – ten i inne powołane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest zasadność uznania Skarżącego za podatnika podatku od nieruchomości od nabytej w 2013 r. nieruchomości niemieszkalnej, stanowiącej garaż wielostanowiskowy, w sytuacji doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego po dacie zbycia przedmiotu opodatkowania. Zdaniem Skarżącego, wobec tego, że w dniu doręczenia decyzji wymiarowej nie był on już właścicielem przedmiotowej nieruchomości, nie istniały podstawy prawne do uznania go za podatnika. Dalej z kolei podniósł, że organ podatkowy pierwszej instancji nie przeprowadził w sposób wyczerpujący postępowania dowodowego w celu określenia właściwej podstawy wymiaru podatku.
W tak zarysowanym sporze rację należy przyznać organowi podatkowemu.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3, który w rozpatrywanej sprawie nie znajdzie zastosowania.
Ustalając zakres podmiotowy podatku od nieruchomości wskazany w powołanym przepisie, prawodawca nawiązał do terminów charakterystycznych dla prawa cywilnego. Przymiot bycia podatnikiem wynika zatem z samego faktu posiadania statusu właściciela nieruchomości, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. Przy czym użyte przez ustawodawcę w powołanym przepisie pojęciu prawa własności należy interpretować zgodnie z regulacjami Kodeksu cywilnego.
W rozpatrywanej sprawie status Skarżącego jako podatnika podatku od nieruchomości za sporny rok 2019 nie budził wątpliwości i znajdował oparcie w przepisach u.p.o.l. Wraz z nabyciem nieruchomości w 2013 r., Podatnik uzyskał przymiot jej właściciela, który przysługiwał aż do dnia jej zbycia, co nastąpiło w dniu 13 maja 2022 r. W tym więc okresie ciążył na Skarżącym obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości, który przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku doręczenia decyzji wymiarowej organu. Decyzja ustalająca osobom fizycznym zobowiązanie w podatku od nieruchomości ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej wydanie kreuje zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową (art. 6 ust. 11 u.p.o.l.).
W realiach sprawy uprawnienie organu podatkowego do ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości ograniczone było jedynie upływem terminu przedawnienia, który zresztą w sprawie nie nastąpił, nie natomiast – jak błędnie twierdzi Podatnik – okresem, w którym przysługiwało jemu prawo własności nieruchomości.
Wskazać należy, że obowiązek podatkowy powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku (art. 6 ust. 1 u.p.o.l.).
Zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. osoby fizyczne są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia mającego wpływ na wysokość opodatkowania w tym roku, a w szczególności zmiany sposobu wykorzystywania przedmiotu opodatkowania lub jego części. Jeżeli w ciągu roku podatkowego nastąpiło wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub zaistniało zdarzenie, o którym mowa w ust, 3, organ podatkowy dokonuje zmiany decyzji, którą ustalono ten podatek (art. 6 ust. 8 u.p.o.l.).
Z przywołanego przepisu art. 6 ust. 6 u.p.o.l. jednoznacznie wynika, że to na podatniku (osobie fizycznej będącej właścicielem lub posiadaczem samoistnym nieruchomości, użytkownikiem wieczystym gruntu), z mocy ustawy, spoczywa obowiązek złożenia właściwemu organowi podatkowemu informacji o nieruchomościach i obiektach budowlanych, jak też zgłoszenia wszelkich informacji o zmianach skutkujących wygaśnięciem obowiązku podatkowego bądź mających wpływ na wymiar zobowiązania podatkowego. Wypełnienie tego obowiązku nie zostało uzależnione od wcześniejszych działań (wezwań) organu podatkowego.
Z kolei zgodnie z dyspozycją art. 21 § 3 o.p., jeżeli organ podatkowy w postępowaniu podatkowym stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub części podatku, nie złożył deklaracji albo że wysokość zobowiązania podatkowego jest inna, niż wykazana w deklaracji, to wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
Odnosząc powyższe do podatku od nieruchomości, należy jednakże zauważyć, że decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego znajdzie zastosowanie tylko do osób prawnych i jednostek nieposiadających osobowości prawnej, w przypadku których podatek od nieruchomości powstaje z mocy prawa. Natomiast w stosunku do osób fizycznych, takich jak Skarżący, wydawane są decyzje ustalające (konstytutywne), a zobowiązanie podatkowe powstaje po doręczeniu decyzji. Podkreślić należy, że decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego (deklaratoryjna) nie może być wydana w stosunku do zobowiązań, które powstają w drodze doręczenia podatnikowi decyzji ustalającej wysokość zobowiązania.
Doręczenie decyzji wymierzającej podatek powinno nastąpić w ciągu 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy, o czym stanowi art. 68 § 1 o.p. Po upływie tego terminu organ podatkowy traci kompetencję do ustalenia (ukształtowania) wysokości zobowiązania podatkowego, czego skutkiem jest to, że powstanie tego zobowiązania nie jest już możliwe. Termin do wydania decyzji ulega przedłużeniu do 5 lat, jeżeli podatnik nie poinformuje organu podatkowego o powstałym obowiązku podatkowym poprzez złożenie stosownej informacji albo też w informacji tej nie poda wszystkich danych niezbędnych do prawidłowego ustalenia zobowiązania podatkowego (art. 68 § 2 o.p.). Brzmienie przepisów art. 68 § 1 i § 2 o.p. wprost wskazuje, że decyzja ustalająca wymiar podatku od nieruchomości za dany rok podatkowy może zostać wydana także po upływie tego roku (lecz musi zostać wtedy doręczona nie później niż odpowiednio w ciągu 3 lub 5 lat od zakończenia tego roku podatkowego).
Skoro zatem Skarżący nie złożył informacji podatkowej za rok 2019, to doręczona przed upływem 5-letniego terminu liczonego od końca roku kalendarzowego decyzja ustalająca skutkuje powstaniem zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości.
Nie ma przy tym znaczenia – co Sąd już zaakcentował – że w dacie doręczenia decyzji wymiarowej Skarżący nie był już właścicielem nieruchomości, z nabyciem której powstał obowiązek podatkowy. Decyzja jedynie konkretyzuje obowiązek podatkowy, który powstaje z mocy prawa (od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku) i trwa aż do jego wygaśnięcia, które następuje z upływem miesiąca, w którym ustały okoliczności uzasadniające ten obowiązek (art. 6 ust. 4 u.p.o.l.).
W tych okolicznościach nie okazały się uzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia art. 5 w zw. z art. 3 ust. 1 u.p.o.l., czy art. 21 § 1 pkt 2 o.p. Nie sposób było także podzielić zarzutu naruszenia art. 2a o.p., który nie znalazł zastosowania wobec jednoznacznej treści przepisów podatkowych normujących zagadnienie podmiotów opodatkowania.
W kwestii natomiast naruszenia przepisów postępowania, Sąd wskazuje, że także i w tym zakresie zgłoszone przez Skarżącego zarzuty nie były usprawiedliwione.
Przede wszystkim, skoro Podatnik nie złożył informacji podatkowej, do czego był prawnie zobowiązany, organ podatkowy pierwszej instancji prawidłowo wszczął postępowania wymiarowe, w ramach którego ustalił Skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości. Biorąc pod uwagę, że w stosunku do Podatnika nie była ustalana wysokość zobowiązania podatkowego w poprzednich okresach, organ prawidłowo wszczął z urzędu postępowanie podatkowe, a następnie wydał decyzję. Nie sposób wiec uznać, aby dopuścił się naruszenia art. 165 § 1 i § 5 pkt 1 o.p.
W ocenie Sądu, skoro organy podatkowe nie dysponowały informacją Skarżącego w sprawie podatku od nieruchomości, to należało uznać, że wydana decyzja znajduje oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym (w szczególności umowach sprzedaży dokumentujących nabycie i późniejszą sprzedaż nieruchomości, jak również jej cechy istotne z punktu widzenia opodatkowania) i jest zgodna z prawem.
Należy mieć na uwadze, że stosownie do treści art. 222 o.p. odwołanie od decyzji organu podatkowego powinno zawierać zarzuty przeciw decyzji, określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania oraz wskazywać dowody uzasadniające to żądanie. Jeśli więc Skarżący nie zgadzał się z treścią decyzji organu podatkowego pierwszej instancji w zakresie podstaw opodatkowania, to zobowiązany był także do wskazania dowodów uzasadniających swoje żądanie. W niniejszej sprawie dowodów takich nie przedstawiono.
Z drugiej strony – wbrew stanowisku Podatnika – organ pierwszej instancji umożliwił Skarżącemu zapoznanie się z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jednakże jedynie z przyczyn zależnych wyłącznie od niego do skorzystania z tego uprawnienia nie doszło. Z akt sprawy wynika, że Prezydent Wrocławia poinformował Podatnika o zgromadzonych dowodach, wskazując, iż w całości pochodziły od strony (stanowiły umowy sprzedaży przedmiotów opodatkowania), zwracając się jednocześnie do Skarżącego o podtrzymanie złożonego wniosku, a w razie twierdzącej odpowiedzi – uiszczenia opłaty za skanowanie dokumentów. Wobec braku odpowiedzi ze strony Podatnika, organ pierwszej instancji wydał decyzję wymiarową, opierając się w całości na materiale dowodowym znanym Skarżącemu. Nie sposób zatem uznać, aby w tych warunkach doszło do naruszenia art. 123 § 1 o.p.
W konsekwencji należało przyjąć, że decyzje organów podatkowych są prawidłowe. Strona nie wskazała dowodu, który potwierdzałby podnoszoną przez nią okoliczność wysokości kondygnacji jako mającej wpływ na wymiar należnego podatku, a zatem należało uznać, że postępowanie dowodowe było zupełne i wystarczające do wydania decyzji (art. 122 i art. 187 § 1 o.p.), zaś ocena dowodów jakiej dokonały w sprawie organy podatkowe nie wykraczała poza ramy swobodnej oceny dowodów (art. 191 o.p.). Tym bardziej, że Skarżący w istocie nie neguje poczynionych w tym zakresie ustaleń organów podatkowych, a jedynie wskazuje, iż powołana okoliczność nie została właściwie ustalona. Zaskarżona decyzja nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani prawa procesowego, w stopniu obligującym Sąd do jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.