I SA/Wr 3627/01
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę syndyka masy upadłości spółki na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT, uznając, że wystawienie faktur VAT, nawet anulowanych, rodzi obowiązek zapłaty podatku, jeśli nie udowodniono braku sprzedaży.
Sprawa dotyczyła skargi syndyka masy upadłości na decyzję Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2000 r. Organ podatkowy zakwestionował prawidłowość rozliczeń spółki, wskazując na nieujęcie w ewidencji sprzedaży i nieodprowadzenie podatku od kilku faktur VAT. Spółka argumentowała, że faktury te zostały anulowane i zastąpione nowymi, a do sprzedaży na ich podstawie nie doszło. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że wystawienie faktury VAT, nawet jeśli została anulowana, może rodzić obowiązek zapłaty podatku, jeśli podatnik nie udowodni braku rzeczywistej sprzedaży.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę ze skargi Syndyka Masy Upadłości A S. A. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L., dotyczącą określenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za kwiecień 2000 r., zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku VAT. Organ pierwszej instancji, po kontroli Urzędu Skarbowego, stwierdził, że spółka nie ujęła w ewidencji sprzedaży i nie odprowadziła podatku od kilku faktur VAT, co skutkowało obowiązkiem zapłaty podatku na podstawie art. 33 ust. 1 ustawy o VAT. Spółka w odwołaniu zarzuciła błędną wykładnię i zastosowanie art. 33 ust. 1 ustawy, twierdząc, że obowiązek podatkowy powstaje tylko przy faktycznej sprzedaży, a nie przy anulowanych fakturach. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji, wskazując, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy przewiduje szczególny przypadek samoistnego powstania obowiązku podatkowego z samego faktu wystawienia faktury wykazującej kwotę podatku, nawet jeśli nie było obrotu. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, jeśli sprzedaż powinna być nią potwierdzona, a podatnik nie wykazał jednoznacznie braku rzeczywistego obrotu. Sąd podkreślił, że ustawodawca nie przewiduje instytucji anulowania faktur, a jedynie ich korekty, a teza o samoistnej sankcji wynikającej z samego faktu wystawienia faktury, niezależnie od obrotu, jest zbyt daleko idąca, jednak w tym przypadku istniały podstawy do przyjęcia, że doszło do zaniżenia obrotu. Sąd stwierdził również naruszenie art. 200 Ordynacji podatkowej poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, jednak uznał, że uchybienie to nie miało wpływu na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wystawienie faktury VAT wykazującej kwotę podatku może rodzić obowiązek zapłaty tego podatku, nawet jeśli nie było faktycznej sprzedaży, pod warunkiem, że podatnik nie udowodni braku takiej sprzedaży. Jednakże teza o samoistnej sankcji wynikającej z samego faktu wystawienia faktury, niezależnie od obrotu, jest zbyt daleko idąca.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że obowiązek podatkowy w VAT powstaje z chwilą wystawienia faktury, jeśli sprzedaż powinna być nią potwierdzona. Podatnik ma obowiązek udowodnić, że nie doszło do rzeczywistego obrotu. Anulowanie faktury nie jest przewidziane prawem, a jedynie korekta. W przypadku wątpliwości co do rzeczywistego obrotu, organy podatkowe mogą określić zobowiązanie podatkowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.t.u. art. 33 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Przepis przewiduje szczególny przypadek samoistnego powstania obowiązku podatkowego z samego faktu wystawienia faktury wykazującej kwotę podatku, przy czym obowiązek ten przyjmuje postać samoistnej sankcji, niezależnie od tego, czy zaistniał obrót.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 27 § ust. 6
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
W razie stwierdzenia, że podatnik w deklaracji wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku wyższą od należnej, urząd skarbowy określa prawidłową kwotę zwrotu oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty zawyżenia.
u.p.t.u. art. 6 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Jeżeli sprzedaż towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu od dnia wydania towaru lub wykonania usługi.
u.p.t.u. art. 10 § ust. 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Organy podatkowe są upoważnione do określenia w sposób prawidłowy kwoty zwrotu różnicy podatku, zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę.
u.p.t.u. art. 32 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Ustanawia obowiązek wystawiania faktury stwierdzającej sprzedaż.
u.p.t.u. art. 15 § ust. 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Określa, że obrotem stanowiącym podstawę opodatkowania jest kwota należna z tytułu sprzedaży.
o.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe obowiązane są podejmować wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.
o.p. art. 200 § § 1
Ordynacja podatkowa
Przed wydaniem decyzji organ podatkowy obowiązany jest umożliwić stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
o.p. art. 123 § § 1
Ordynacja podatkowa
Organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania.
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1271 art. 97 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.
Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1269 art. 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Argument skarżącego, że anulowane faktury nie rodzą obowiązku podatkowego, ponieważ nie doszło do faktycznej sprzedaży. Argument skarżącego o naruszeniu art. 33 ust. 1 ustawy o VAT poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Argument skarżącego o naruszeniu art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Argument skarżącego o naruszeniu art. 200 § 1 w związku z art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez pozbawienie podatnika prawa do czynnego udziału w postępowaniu.
Godne uwagi sformułowania
obowiązek ten przyjmuje postać samoistny sankcji nie można całkowicie odchodzić od zasady, że opodatkowaniu podlegała określone działania i zdarzenia zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem; w pierwszym rzędzie liczy się bowiem rzeczywistość gospodarcza, a nie same jej przejawy uwidocznione w dokumentach ustawodawca nie przewiduje instytucji anulowania faktur a co najwyżej ich korektę teza organu II instancji jakoby przepis art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług przewidywał samoistną sankcję wynikającą z samego faktu wystawienia faktury, niezależnie od obrotu, jest zbyt daleko idąca.
Skład orzekający
Józef Kremis
przewodniczący
Andrzej Cisek
sprawozdawca
Jadwiga Danuta Mróz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku podatkowego w VAT w przypadku wystawienia i anulowania faktur, a także znaczenie rzeczywistości gospodarczej w stosunku do dokumentów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wystawienia podwójnych faktur i anulowania oryginałów. Interpretacja art. 33 ust. 1 ustawy o VAT jest rozwijana w orzecznictwie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu faktur VAT i ich anulowania, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Pokazuje, jak ważne jest udowodnienie rzeczywistego braku sprzedaży, a nie tylko anulowanie dokumentu.
“Anulowana faktura VAT – czy to wystarczy, by uniknąć zapłaty podatku?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 3627/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2004-02-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2001-10-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Cisek /sprawozdawca/ Jadwiga Danuta Mróz Józef Kremis /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 27 ust. 6, art. 33 ust. 1 Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie : Sędzia WSA Andrzej Cisek (sprawozdawca) Sędzia WSA Jadwiga Danuta Mróz Protokolant: Lucyna Barańska Po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości A S. A. na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc marzec 2000 r., zaległości podatkowej w tymże podatku, odsetek za zwłokę oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług oddala skargę. Uzasadnienie Sygnatura akt I S.A./Wr 3627/01 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Z. z dnia [...] (nr [...]) w sprawie określenia kwoty zwrotu różnicy podatku od towaru i usług za miesiąc kwiecień 2000r. w wysokości [...]; zaległości podatkowej w tymże podatku w wysokości [...], odsetek za zwłokę w wysokości [...]oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług w kwocie [...]. Powyższa decyzja organu pierwszej instancji została wydana po przeprowadzeniu kontroli przez Urząd Skarbowy, która objęła swym zakresem prawidłowość obliczania i wpłacania należności budżetowych z tytułu podatku od towarów i usług za m-c kwiecień 2000 r. wykazała, że za w/w miesiąc Spółka nie ujęła w ewidencji sprzedaży i nie odprowadziła podatku od niżej wymienionych faktur VAT: * faktury VAT nr [...] z dnia [...] na kwotę netto [...], podatek od towarów i usług [...], wystawionej dla P.H. A M. G. we W., * faktury VAT nr [...] z dnia [...] na kwotę netto [...], podatek od towarów i usług [...], wystawionej dla sklepu obuwniczego B we W., * faktury VAT nr [...] z dnia [...] na kwotę netto [...], podatek od towarów i usług [...], wystawionej dla C Sklep przemysłowy D w L., * faktury VAT nr [...] z dnia [...] na kwotę netto [...], podatek od towarów i usług [...], wystawionej dla R. K. ze Z., * faktury VAT nr [...] z dnia [...] na kwotę netto [...], podatek od towarów i usług [...], wystawionej dla W. U. ze Z. W tej sytuacji Urząd Skarbowy w Z. stwierdził, iż z uwagi na treść przepisu art. 33 ust.1 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. Nr 11, póz.50 z p.zm./, fakt wystawienia przez Spółkę, faktur o których mowa, w których wykazano kwotę podatku powoduje obowiązek zapłaty tego podatku. Powyższe ustalenia znalazły odzwierciedlenie w decyzji nr [...] z dnia [...]. W odwołaniu od powyższej decyzji Spółka zarzuciła-. 2 Sygnatura akt I S.A./Wr 3627/01 * naruszenie art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez błędną wykładnię, i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że doszło do powstania obowiązku podatkowego z faktur anulowanych a nie faktur wystawionych w ich miejsce; * naruszenie przepisu art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez niepodjęcie wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W uzasadnieniu Spółka wyraziła pogląd, że stanowisko organu podatkowego oparte jest na błędnym ustaleniu faktycznym, że miała miejsce dwukrotna sprzedaż tego samego towaru, podczas gdy do realizacji transakcji na podstawie anulowanych faktur nie doszło, a tym samym faktury te nie mogły rodzić obowiązku podatkowego. Do powstania obowiązku zapłaty podatku z faktury wystawienia faktury niezbędne jest bowiem, po myśli art.33 ust. 1 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym także dokonanie "danej sprzedaży". Nie ma zatem żadnego uzasadnienia prawnego twierdzenie, że obowiązek podatkowy, o którym mowa w powołanym przepisie, ma charakter samoistny i jest związany jedynie z samym wystawieniem faktury, niezależnie od istnienia lub nieistnienia samej sprzedaży. W oparciu o w/w zarzuty Spółka wniosła o: uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji: Izba Skarbowa we W. - Ośrodek Zamiejscowy w L. po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i rozpatrzeniu zarzutów podniesionych w odwołaniu oraz ocenie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy uznała za prawidłowe rozstrzygnięcie organu podatkowego I instancji zawarte w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji wskazała, że przepis art. 33 ust. 1 ustawy o ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym przewiduje szczególny przypadek samoistnego powstania obowiązku podatkowego, w efekcie samego wystawienia faktury wykazującej kwotę podatku od towarów i usług, przy czym obowiązek ten przyjmuje postać samoistny sankcji. Polega ona na tym, że niezależnie od tego, czy w sprawie zaistniał obrót będący podstawą opodatkowania podatkiem od towarów i usług, jak również 3 Sygnatura akt I S.A./Wr 3627/01 niezależnie od rozmiarów i konsekwencji podatkowych tego obrotu - każdy wystawca takiej faktury bezwzględnie obowiązany jest do zapłaty wykazanego w niej podatku. Wyjaśnień spółki w przedmiotowym zakresie zwartym w odwołaniu organ odwoławczy nie uwzględnił, bowiem zarówno oryginały faktur anulowanych jak i faktur wystawionych w ich miejsce zostały wręczone nabywcom, co oznacza, że zostały wprowadzone do obrotu prawnego. Świadczył o tym podpis odbiorców faktur złożony na fakturach. Ponieważ powyższe faktury nie zostały ujęte w ewidencji sprzedaży prowadzonej dla potrzeb rozliczania podatku od towarów i usług przez Spółkę w miesiącu ich wystawienia to jest kwietniu 2000 r. zatem, wbrew dyspozycji w/w przepisu art.33 ust. 1 powoływanej ustawy Spółka nie wywiązała się z obowiązku zapłaty do budżetu Państwa kwot podatku od towarów i usług wykazanych w fakturach wyszczególnionych na wstępie decyzji. W tym stanie rzeczy za bezzasadne organ II instancji uznał zarzuty z odwołania o naruszeniu przepisu art.33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym poprzez przyjęcie, że doszło do powstania obowiązku podatkowego z faktur anulowanych, podczas gdy w oczywistości do transakcji na podstawie anulowanych faktur nie doszło. Przeczył bowiem temu materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy w postaci kserokopii przedmiotowych faktur VAT/potwierdzonych przez organ I instancji/jak również i wyjaśnienia Spółki odnośnie okoliczności związanych z ta sprawą. Spółka bowiem w odniesieniu do nabywców tj. Pana U. W. oraz R. K., anulując faktury VAT nr [...] z dnia [...] oraz fakturę VAT nr [...] z dnia [...] wystawiła w ich miejsce w tym samym systemie fakturowania faktury VAT nr [...] z dnia [...] oraz fakturę VAT nr [...] z dnia [...], oraz fakturę VAT nr [...] z dnia [...], co podważało wiarygodność wyjaśnień odnośnie przyczyny anulowania wystawionych i przekazanych nabywcom faktur VAT. Organ odwoławczy nie zgodził się z argumentem, że anulowane faktury VAT nie zostały wprowadzone do obrotu prawnego, bowiem z dowodów zebranych w sprawie wynikało, że znajdowały się one u nabywców i, że Sygnatura akt I S.A./Wr 3627/01 4 zostały przez nich zniszczone. W takiej sytuacji w świetle przepisów dotyczących w/w podatku niedopuszczalnym było anulowanie faktur w związku z ich błędnym wystawieniem i wystawienie w ich miejsce poprawnych, bowiem możliwość taka dotyczyć może wyłącznie tych faktur, które nie zostały przez podatnika wprowadzone do obrotu prawnopodatkowego. W przypadku zaś wprowadzenia takich faktur do obrotu prawnego /co miało miejsce w przedmiotowej sprawie/ pozostawała jedynie możliwość dokonania ich korekt. Skoro więc wbrew prawnie uregulowanym normom postępowania, przedstawionym powyżej, wystawiono do jednej transakcji dwie faktury VAT, to w takiej sytuacji winien mieć zastosowanie przepis art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Zatem wbrew zarzutom odwołania organ odwoławczy uznał, że organ podatkowy I instancji nie naruszył wskazanego w odwołaniu przepisu art.33 ust.1 cyt. ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, jak również nie naruszył przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej bowiem, stan faktyczny niniejszej sprawy został dokładnie i wyczerpująco wyjaśniony i oceniony. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.10.2001 r. strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, ponowiła zarówno zarzuty jak i argumentację zawartą w odwołaniu z dnia [...] wskazującą na naruszenie przepisu art.33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym oraz przepisów art. 120 i art. 121 Ordynacji podatkowej. Dodatkowo wskazano na naruszenie przepisu art.200 § I w związku z przepisem art. 123 § I Ordynacji podatkowej polegające na pozbawieniu podatnika prawa do czynnego udziału w postępowaniu poprzez niewyznaczenie skarżącym przez organ odwoławczy trzydniowego terminu do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów. Uzasadniając skargę wskazano, że organy podatkowe I oraz II instancji powołując się na treść art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług twierdzą, że sam fakt wystawienia przez podatnika faktur, w których wykazano kwotę podatku VAT spowodował obowiązek dwukrotnej zapłaty tego samego podatku. Zdaniem skarżącego syndyka, stanowisko organów podatkowych I i II instancji nie jest trafne, albowiem oparte jest na błędnym ustaleniu faktycznym, że miała miejsce w niniejszej sprawie dwukrotna sprzedaż tego samego towaru, podczas gdy w rzeczywistości do realizacji 5 Sygnatura akt I S.A./Wr 3627/01 transakcji na podstawie anulowanych faktur nie doszło, a tym samym faktury te nie mogły rodzić obowiązku podatkowego. Do powstania obowiązku zapłaty podatku z faktury oprócz wystawienia faktury niezbędne jest bowiem, po myśli art. 33 ust. 1 ustawy o podatku VAT, także dokonanie "danej sprzedaży". Wystawienie faktury jest jedynie czynnością potwierdzającą dokonanie sprzedaży towaru lub innej czynności wymienionej w art. 2 omawianej ustawy. Nie ma zatem żadnego uzasadnienia prawnego twierdzenie, że obowiązek podatkowy, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie, ma charakter samoistny i związany jedynie z samym wystawieniem faktury, niezależnie od istnienia lub nieistnienia samej sprzedaży. Przepis art. 6 ust. 4 z momentem wystawienia faktury wiąże powstanie obowiązku podatkowego w sytuacji, gdy sprzedaż powinna być potwierdzona fakturą, zaś art. 32 ust. 1 ustanawia obowiązek wystawiania faktury stwierdzającej sprzedaż. Oznacza to, że ustawodawca wyraźnie oddziela zdarzenie gospodarcze ( sprzedaż ), będące czynnością opodatkowaną, od czynności polegającej jedynie na udokumentowaniu tego zdarzenia (wystawienie faktury). Należy również zwrócić uwagę, że jako obrót, stanowiący podstawę opodatkowania, ustawa określa kwotę należną z tytułu sprzedaży ( art. 15 ust. 1 omawianej ustawy), a nie kwotę jedynie wykazaną w fakturze; zaś w wypadku wystawienia faktury, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży, nie występuje w ogóle obrót ( kwota należna ), co oznacza, że nie ma również podstawy opodatkowania. Tak więc, chociaż podatek od towarów i usług w bardzo znacznym stopniu jest oparty na dokumentach, to jednak i w tym podatku nie można całkowicie odchodzić od zasady, że opodatkowaniu podlegała określone działania i zdarzenia zgodnie z ich rzeczywistym przebiegiem; w pierwszym rzędzie liczy się bowiem rzeczywistość gospodarcza, a nie same jej przejawy uwidocznione w dokumentach. W przeciwnym razie opodatkowanie wiązałoby się nie tyle z czynnościami określonymi w art. 2 ustawy, co z dokumentami mającymi obrazować te czynności. Strona skarżąca wskazuje, że w niniejszej sprawie nie może ulegać najmniejszej wątpliwości, że sprzedaż towaru nastąpiła w oparciu o faktury wystawione w miejsce faktur anulowanych, a dowodem tego mogą być chociażby znajdujące się w aktach sprawy oświadczenia odbiorców towaru o pomniejszeniu 6 Sygnatura akt I S.A./Wr 3627/01 podatku należnego z tych właśnie faktur. Następnie strona skarżąca wskazała, że zgodnie z treścią art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasada czynnego udziału stron w postępowaniu oznacza, że strona ma nie tylko prawo być obecna czynnie przy czynnościach postępowania wyjaśniającego, ale również może kształtować czynnie stan faktyczny przez żądanie przeprowadzenia dowodów. Udział ten ma być zagwarantowany w każdym stadium postępowania, a więc obejmuje w równym stopniu postępowanie w I instancji, jak i w II instancji. Możliwość wypowiedzenia się powinna być zagwarantowana przed wydaniem decyzji. W niniejszej sprawie Izba Skarbowa wbrew wyraźnej dyspozycji art. 200 § I ustawy Ordynacja podatkowa pozbawiła skarżącego możliwości wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań nie wyznaczając w tym zakresie stosownego terminu, co skutkować powinno przyjęciem, że doszło w tej mierze do naruszenia procedury, które to naruszenie miało ponadto istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 22 ust. 2 pkt. 3 ustawy o NSA). W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swe dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i szczegółowo w niej uzasadnione. Odnośnie zarzutu naruszenia przepisu art.200 § 1 w powiązaniu z przepisem art.123 § 2 Ordynacji podatkowej strona przeciwna uważa, że jest on bezzasadny. W odwołaniu od decyzji organu podatkowego I instancji strona skarżąca nie zgłaszała bowiem żadnych uwag i wniosków wymagających wyjaśnienia lub sprawdzenia w toku postępowania odwoławczego. Rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji organ odwoławczy oparł na należycie zgromadzonym i wyczerpująco rozpatrzonym przez Urząd Skarbowy materiale dowodowym, w związku z czym przed wydaniem decyzji nie zachodziła konieczność ponownego zapoznania strony i wyznaczenia 3-dniowego terminu do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7 Sygnatura akt I S.A./Wr 3627/01 Powyższa skarga została wniesiona w dniu [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek Zamiejscowy we W. Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powyższy zapis ustawowy uzasadnia rozpoznanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przechodząc do oceny zasadności skargi, Sąd nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W rozpatrywanej skardze przedmiotem sporu była kwestia skutków prawnych występowania w obrocie podwójnych faktur wystawionych przez stronę skarżącą i na tej podstawie dokonywania rozliczeń z budżetem. Jak wykazało bowiem postępowanie przeprowadzone przez organy podatkowe doszło do wystawienia w stosunku do niektórych odbiorców podwójnych faktur, których kopie posiadał skarżący. Strona skarżąca wskazuje, iż w związku ze zmianą sytemu księgowania i gospodarki magazynowej doszło do anulowania wskazanych wyżej faktur, mimo, że nie zachowano ich oryginału. Ta okoliczność wskazuje jednak, że faktury te zostały przesłane nabywcom, a jak wynika z ich oświadczeń zostały one następnie zniszczone. Należy wszakże zważyć że z treści zachowanych podwójnych faktur (kopie) różnią się one datami sprzedaży, aczkolwiek nie asortymentem. Strona skarżąca nie wykazała, że w istocie rzeczy nie doszło do obrotu, do którego odnoszą się anulowane faktury, wskazując jedynie na fakt zniszczenia ich oryginałów przez nabywców, czego dowodem mają być ich oświadczenia. 8 Sygnatura akt 1 S.A./Wr 3627/01 Należy wszakże podkreślić, że obowiązek podatkowy w podatku od towarów i usług powstaje z mocy prawa po zaistnieniu ustawowo określonych przesłanek. Według przepisu art. 6 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wydania (dostarczenia), przekazania, zamiany, darowizny towaru lub wykonania usługi, o których mowa w art. 2, z zastrzeżeniem ust. 2-10. Zgodnie z ustępem 4 tegoż przepisu, jeżeli jednak sprzedaż towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury, nie później jednak niż w 7 dniu od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. A więc fakt wystawienia faktury jest, obok dokonania czynności obrotu, przesłanką powstania zobowiązania podatkowego po stronie skarżącej. Ponieważ podatek od towarów i usług jest podatkiem opartym na kryteriach sformalizowanych, to z faktu wystawienia faktury można wywodzić zaistnienie czynności podlegających temu podatkowi, a to podatnik powinien wykazać, że tak nie było. W postępowaniu podatkowym ani ordynacja podatkowa ani przywoływana ustawa nie rozstrzyga jednoznacznie na kim spoczywa ciężar dowodu, ale obowiązkiem organów było zebranie wszelkich dostępnych dowodów świadczących o rzeczywistych intencjach stron oraz o dokonywanych czynnościach. Dlatego też skoro brak jest w materiałach dowodowych jednoznacznych dowodów, że nie doszło do wielokrotnego obrotu towarami o tych samych parametrach, to na podstawie wspomnianych faktur, można przyjąć, że mieliśmy do czynienia z zaniżeniem obrotu i były podstawy do wydania decyzji w trybie art. 10 ust. 2 powoływanej ustawy. Nie można bowiem nakładać na organy podatkowe obowiązku nieograniczonego poszukiwania dowodów świadczących na korzyść podatnika, to bowiem on sam przede wszystkim powinien dołożyć wszelkiej staranności aby zadbać o swoje interesy. Obowiązkiem organów podatkowych było jedynie zebranie wszelkich dostępnych dowodów świadczących o rzeczywistych intencjach stron oraz o dokonywanych czynnościach, co organy podatkowe w rozpatrywanej sprawie uczyniły. Należy zauważyć nadto, że ustawodawca nie przewiduje instytucji anulowania faktur a co najwyżej ich korektę, a więc faktura wprowadzona do obiegu prawnego 9 Sygnatura akt I S.A./Wr 3627/01 wywołuje określone skutki prawnopodatkowe.(por. wyr. NSA z 19.12. 2000 r., III S.A. 1715/99, Prz. Podat. 2001, nr 5, poz. 61) Sąd pragnie jednak podkreślić, że teza organu II instancji jakoby przepis art. 33 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług przewidywał samoistną sankcję wynikającą z samego faktu wystawienia faktury, niezależnie od obrotu, jest zbyt daleko idąca. Jak bowiem przyjmuje się w orzecznictwie sądowym powoływany przepis art. 33 ust. 1 ustawy nie ma zastosowania w sytuacji, gdy wystawiona faktura z wykazanym w niej podatkiem nie odzwierciedla rzeczywistej sprzedaży (por. uchw. NSA z 22.04.2002 r., FPS/2, ONSA 2002, nr 4, poz. 136). W rozpatrywanej sprawie, jak wskazano wyżej, istniały podstawy do przyjęcia, iż dokonano dwukrotnej sprzedaży takiego samego towaru, a skoro doszło tym samym do zaniżenia obrotu, zasadnym stało się wydanie przedmiotowej decyzji. Zgodnie bowiem z przepisem art. 10 ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym organy podatkowe były upoważnione do określenia w sposób prawidłowy kwoty zwrotu różnicy podatku jak również określenia zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. Należy nadto zważyć, iż zgodne z art 27 ust 6 powoływanej ustawy w razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego wyższą od kwoty należnej, urząd skarbowy lub organ kontroli skarbowej określa kwotę zwrotu w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty zawyżenia, co uczyniono w rozpatrywanej sprawie. Sąd zgadza się natomiast z zarzutem strony skarżącej, iż doszło w rozpatrywanej sprawie do naruszenia dyspozycji art. 200 Ordynacji podatkowej , poprzez nie zawiadomienie strony o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem i wyznaczenie 3-dniowego terminu do wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie materiałów i dowodów. Niemniej jednak Sąd nie uznał tego uchybienia, w tej konkretnej sprawie, za okoliczność mogącą mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, skoro organ odwoławczy oparł się na należycie zgromadzonym i wyczerpująco rozpatrzonym przez Urząd Skarbowy materiale dowodowym, do którego wcześniej nie zgłaszał podatnik żadnych zastrzeżeń. Świadczy o tym także treść skargi, w której nie powołano się na żadne nowe okoliczności, a tylko prowadzona jest polemika w zakresie 10 Sygnatura akt 1 S.A./Wr 3627/01 interpretacji przepisów. Na takim stanowisku stoi też orzecznictwo sądowe (por. wyr. NSA z 5.05. 1999 r., S.A./Sz 1046/98, LEX nr 36580). Tak więc Sąd nie dopatrzył się w powyższym uchybieniu organu odwoławczego cech rażącego naruszenia prawa, które uzasadniłoby uchylenie kwestionowanej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponieważ Sąd nie podzielił także pozostałych argumentów strony skarżącej, dlatego też skarga, zgodnie z art. 151 powoływanej wyżej ustawy podlegała oddaleniu. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI