I SA/WR 349/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu uchylił postanowienie organu egzekucyjnego dotyczące zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając, że tytuł wykonawczy powinien zawierać informacje o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę.
Sprawa dotyczyła zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, wniesionych przez P. C. Skarżący kwestionował prawidłowość tytułu wykonawczego, wskazując na błędy w naliczaniu odsetek za zwłokę oraz brak uwzględnienia przerw w ich naliczaniu. WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że tytuł wykonawczy musi zawierać informacje o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę, aby umożliwić zobowiązanemu kontrolę ich wysokości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę P. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W., które dotyczyło zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skarżący podniósł, że postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego, który nie uwzględniał przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę, co uniemożliwiało kontrolę poprawności wyliczonej kwoty. Organ pierwszej instancji oddalił zarzuty, natomiast organ odwoławczy uwzględnił zarzut dotyczący wysokości odsetek, uznając, że błędnie przyjęto datę wszczęcia postępowania podatkowego i nieuwzględniono przerw w naliczaniu odsetek. Niemniej jednak, organ odwoławczy uznał, że tytuł wykonawczy nie musi zawierać informacji o przerwach w naliczaniu odsetek, powołując się na przepisy rozporządzenia. Sąd administracyjny, rozpoznając skargę, uznał ją za zasadną. Sąd podzielił stanowisko skarżącego, że tytuł wykonawczy musi zawierać informacje o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę, aby zapewnić transparentność i możliwość kontroli zobowiązanego. Sąd podkreślił, że odsetki stanowią należność pieniężną, a ich prawidłowe określenie w tytule wykonawczym jest kluczowe dla ochrony praw zobowiązanego. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, tytuł wykonawczy musi zawierać informacje o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę, aby umożliwić zobowiązanemu kontrolę ich wysokości.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odsetki stanowią należność pieniężną, której wysokość powinna być określona w tytule wykonawczym. Wskazanie przerw w naliczaniu odsetek jest konieczne dla zapewnienia transparentności i możliwości kontroli zobowiązanego, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (21)
Główne
u.p.e.a. art. 33 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
u.p.e.a. art. 27 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wymogi tytułu wykonawczego, w tym obowiązek wskazania wysokości obowiązku pieniężnego i zasad naliczania odsetek.
u.p.e.a. art. 27 § 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Wymogi tytułu wykonawczego, w tym obowiązek wskazania przerw w naliczaniu odsetek.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego aktu.
O.p. art. 54 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawy nienaliczania odsetek za zwłokę.
O.p. art. 54 § 7
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wyłączenie naliczania odsetek w określonym okresie.
Pomocnicze
u.p.e.a. art. 135
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 119 § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 120
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 1
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
O.p. art. 53
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
O.p. art. 58
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej
Wzór tytułu wykonawczego i jego opis nie wykluczają konieczności wskazania przerw w naliczaniu odsetek.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 2 § 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Tytuł wykonawczy powinien zawierać informacje o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę, aby umożliwić zobowiązanemu kontrolę ich wysokości. Przepisy rozporządzenia Ministra Finansów nie mogą ograniczać obowiązku wynikającego z ustawy w zakresie treści tytułu wykonawczego.
Godne uwagi sformułowania
tytuł wykonawczy musi zawierać informacje o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę brak chociażby jednego ze wskazanych w przepisach elementów powoduje, iż taki tytuł wykonawczy nie może stanowić podstawy prowadzenia egzekucji działania organów administracji muszą być transparentne brak takiego zapisu w treści tytułu wykonawczego, w opinii Sądu, uchybia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a.
Skład orzekający
Piotr Kieres
przewodniczący
Małgorzata Dziemianowicz
sędzia (del.)
Katarzyna Radom
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących treści tytułu wykonawczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności w zakresie obowiązku wykazywania przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę."
Ograniczenia: Dotyczy spraw z zakresu egzekucji administracyjnej, gdzie kluczowe jest prawidłowe określenie wysokości należności pieniężnych, w tym odsetek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania egzekucyjnego, jakim jest prawidłowość tytułu wykonawczego i jego wpływ na prawa zobowiązanego. Interpretacja przepisów dotyczących odsetek za zwłokę jest istotna dla praktyków.
“Czy tytuł wykonawczy musi ujawniać wszystkie przerwy w naliczaniu odsetek? WSA we Wrocławiu wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 349/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2021-11-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2021-04-02 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Dziemianowicz Piotr Kieres Symbol z opisem 6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych Hasła tematyczne Egzekucyjne postępowanie Sygn. powiązane III FSK 1026/22 - Wyrok NSA z 2023-05-10 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Uchylono postanowienie I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 1427 art. 33 par. 1 pkt 10, 27 Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres Sędziowie: Sędzia WSA (del.) Małgorzata Dziemianowicz Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 listopada 2021r. sprawy ze skargi: P. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej: I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. we W. na rzecz skarżącego P. C. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu rozpoznając zażalenie P. C. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław – F. z dnia 15 grudnia 2019 r. w sprawie nieistnienia obowiązku oraz niespełnienia wymogów określonych w art. 27 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - uchylił ww. orzeczenie w zakresie nieistnienia obowiązku, orzekł o uznaniu tego zarzutu we wskazanej części oraz umorzył postępowanie w tym zakresie, w pozostałej części utrzymał ww. orzeczenie w mocy. Jak wynikało z akt sprawy Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław F. wszczął wobec Strony i jego małżonki postępowanie egzekucyjne na podstawie wystawionego przez siebie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 27 lipca 2020 r. Odpis tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanym. W ustawowo zakreślonym terminie wniesiono zarzuty wsparte na art. 33 § 1 pkt 1 i pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427 ze zm., dalej u.p.e.a.). Skarżący wskazał na wszczęcie egzekucji w odniesieniu do obowiązku w nieistniejącej wysokości oraz błędne i niezgodne z wymogami ustawy wypełnienie tytułu wykonawczego, co uniemożliwia kontrolę poprawności wyliczonej kwoty odsetek za zwłokę. W efekcie Strona wnioskowała o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu podała, że kwota odsetek za zwłokę ujęta w tytule wykonawczym nie uwzględnia wszystkich okresów wyłączenia ich naliczania zgodnie z art. 54 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej O.p.). Naruszono również art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. nie wskazując w treści tytułu wykonawczego informacji o przerwach w naliczaniu odsetek za zwłokę. Powołanym na wstępie postanowieniem organ I instancji oddalił oba zarzuty nie podzielając ich zasadności. Wyjaśnił, że w sprawie znajdzie zastosowanie jedynie art. 54 § 1 pkt 7 O.p. wyłączający naliczanie odsetek w okresie od dnia 25 kwietnia 2019 r. do dnia 24 lutego 2020 r. Odnosząc się do poprawności tytułu wykonawczego w zakresie wskazania w nim przerw w naliczaniu odsetek stwierdził, że przepisy nie przewidują takiej możliwości, co uzasadnia oddalenie i tego zarzutu. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym, powołanym na wstępie orzeczeniem, organ odwoławczy uwzględnił zarzut wsparty na art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., nie podzielił zaś argumentacji dotyczącej wad tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu wskazał na zamianę przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzoną na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), jej przepisy przejściowe, w świetle których podstawą orzekania w niniejszej sprawie były przepisy sprzed zmiany ustawy. Odnosząc się do meritum zgłaszanych zarzutów za słuszne uznał te odnoszące się do wysokości dochodzonych odsetek, co wiązało się z nieuwzględnieniem przerw w ich naliczaniu. Organ odwoławczy ponownie prześledził przebieg postępowania i wnikające z tego okoliczności rzutujące na bieg odsetek, przyznając rację Stronie, że błędnie przyjęto datę wszczęcia postępowania podatkowego. Powyższe wpływa na wysokość odsetek w związku z zawieszeniem ich naliczania na podstawie art. 54 § 1 pkt 7 O.p. Ponadto organ odwoławczy w okolicznościach rozpoznawanej sprawy za błędne uznał pominięcie art. 54 § 1 pkt 3 O.p. Nie podzielił argumentacji organu I instancji, że w związku z art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych tym sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374, dalej ustawa z dnia 2 marca 2020 r.) opóźnienie w wydaniu decyzji nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu podatkowego, co miało wpływ na wysokość odsetek za zwłokę. W związku z tym skorygował orzeczenie organu I instancji w opisanym zakresie. Odnosząc się do zarzutu niespełnienia przez tytuł wykonawczy wymogów ustawowych poprzez pominięcie w jego treści przerw w naliczaniu odsetek organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 850, dalej rozporządzenie). Wywodził z nich, że ustawodawca wskazał wyłącznie na obowiązek podania daty i kwoty odsetek na dzień wystawienia tytułu wykonawczego, co wyklucza konieczność wpisania przerw w ich naliczaniu. Jest to technicznie i prawnie niemożliwe, wiązałoby się z koniecznością odręcznych adnotacji. Wadą tytułu jest całkowite pominięcie wskazania ww. danych, tj. daty i kwoty odsetek. W opinii organu odwoławczego tytuł wykonawczy zawiera wszystkie prawem wymagane dane. Końcowo wskazano, że zarzuty odnoszące się do błędnej kwoty odsetek zostały uwzględnione i nie mogą być ponownie rozważane w ramach kolejnego zarzutu. Nie podzielił też organ odwoławczy stanowiska wyrażanego w powoływanym przez Stronę wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 29 października 2020r. sygn. akt I SA/Wr 359/20, podkreślając, że nie jest on prawomocny wobec złożenia przez organ administracji skargi kasacyjnej. W skardze Strona zarzucała naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., poprzez wydanie tytułów egzekucyjnych oraz wszczęcie egzekucji administracyjnej w odniesieniu do obowiązku o nieistniejącej wysokości; naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. przez błędne i sprzeczne z literalnym brzmieniem przepisu przyjęcie organu, że wystawiony tytuł wykonawczy spełnia wymagania ustawowe; naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. i art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe i błędne zastosowanie wskutek błędnej oceny stanu faktycznego zarówno przez organ I jak i II instancji, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia sprawy z pominięciem istotnych okoliczności (w zakresie uwzględnienia przerwy w naliczaniu odsetek); a w konsekwencji naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 33 pkt 10 i art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. w związku z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez przyjęcie, iż Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej będzie miało pierwszeństwo przed ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wyrażenie akceptacji dla tytułu wykonawczego sporządzonego niezgodnie z przepisami prawa. Strona wnioskowała o uchylenie zaskarżanego postanowienia w całości, nadto na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.) o uchylenie orzeczenia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu Strona przywołując art. 33 § 1 pkt 10 oraz art. 27 § 1 pkt u.p.e.a. negowała stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu wykluczające możliwość wskazania w tytule wykonawczym przerw w naliczaniu odsetek. Powołując się na poglądy judykatury wywodziła, że jednym z warunków należytej realizacji celu regulacji ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest precyzyjne określenie wysokości odsetek, co oznacza także konieczność uwzględnienia przerw w ich naliczaniu. Zatem tytuł wykonawczy winien uwzględniać takie zapisy. Pominięcie ich treści uniemożliwia zobowiązanemu dochodzenie swych praw, na tym bowiem etapie zobowiązany uzyskuje pełną wiedzę, co do wysokości dochodzonych odsetek i zasad ich naliczania. Nie przekonuje Strony argumentacja wsparta na przywołaniu zapisów rozporządzenia, zwłaszcza, że jego zapisy wskazują na odmienną wykładnię. Jest to tym bardziej istotne, że wierzyciel podatkowy nie określa odsetek za zwłokę w żadnym innym akcie poza tytułem wykonawczym, który jednocześnie pełni funkcję wiążącego stwierdzenia zaistnienia przesłanek egzekucji. Brak w tytule zapisów wskazujących na przerwy w naliczaniu odsetek sprawia, że zobowiązany nie będzie miał szansy na zakwestionowanie słuszności określenia wysokości zobowiązania, którego dotyczy postępowanie egzekucyjne. Brak wzmiankowanych zapisów skutkuje wadą tytułu wykonawczego. Na poparcie swych racji Strona przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie odnotowania wymaga, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów, co znajduje uzasadnienie w treści art. 119 pkt 3 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021 r. poz. 137 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 poz. 2325. ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie), jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. Oceniając legalność zaskarżonego aktu w opisanym zakresie Sąd stwierdza, że narusza on przepisy prawa procesowego w stopniu warunkującym jego uchylenie. Dostrzeżone przez Sąd wady postępowania są tak istotne, że koniecznym stało się także uchylenie orzeczenia wydanego w I instancji, co znajduje umocowanie w treści art. 135 p.p.s.a. Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy oceny zasadności zarzutów Strony zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, a dotyczących obowiązku wskazania w tytule wykonawczym przerw w naliczaniu odsetek za zwłokę. Oceniając zaistniały spór Sąd podziela argumentację skargi. Zarówno fakt, że sporne należności nie są w żadnym innym postępowaniu poddawane kontroli, jak i etap postępowania – egzekucja powodują, że organ podatkowy (wierzyciel) obowiązany jest w sposób transparentny wskazać zasady naliczania odsetek od zaległości, tak aby podlegały one kontroli administracyjnej, jak i sądowej. Działania organów administracji muszą być transparentne, a tam gdzie wkraczają w sferę uprawnień innych podmiotów w sposób władczy obowiązek ten winien być egzekwowany ze szczególną determinacją i uwagą. W tym miejscu wskazać trzeba, że tożsamy problem prawny był rozważany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powoływanym przez Stronę wyroku z dnia 29 października 2020 r. sygn. akt I SA/Wr 359/20 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę w pełni podziela przedstawiony tam pogląd. W art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r., poz. 1427, dalej u.p.e.a.) określono podstawowe wymogi tytułu wykonawczego będącego podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny jest zobowiązany z urzędu badać jego poprawność pod kątem wymogów określonych w art. 27 § 1 i § 2 u.p.e.a., a w przypadku ich niespełnienia nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Brak chociażby jednego ze wskazanych w przepisach elementów powoduje, iż taki tytuł wykonawczy nie może stanowić podstawy prowadzenia egzekucji. Zgodnie z treścią art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. tytuł wykonawczy musi wskazywać obowiązek, który ma być wykonywany. Określenie jego treści dotyczy wskazania, na czym ma on polegać, a to dla uniknięcia jakichkolwiek wątpliwości zarówno co do sposobu, jak i zakresu prowadzenia egzekucji. Tytuł powinien zawierać stwierdzenie dotyczące wymagalności obowiązku nim objętego, zaś w odniesieniu do egzekwowania należności pieniężnej - określenie jej wysokości, terminu od którego nalicza się odsetki za zwłokę oraz rodzaj i stawkę tych odsetek. Skoro odsetki stanowią należność pieniężną, której wysokość powinna być określona w tytule wykonawczym, to warunek poprawności takiego tytułu zostanie spełniony nie tylko wówczas, gdy wskazana zostanie kwotowo wysokość odsetek, ale również wtedy, gdy w tytule wskazany zostanie okres, od którego odsetki te są naliczane, ich charakter oraz ewentualne przerwy w ich naliczaniu. Wystarczy zatem, że tytuł wykonawczy zawiera dane niezbędne do wyliczenia odsetek, takie jak: okres ich naliczenia, charakter czy ewentualne przerwy w naliczaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt II FSK 2263/11, dostępny w CBOSA). Zrealizowanie wymogów tytułu wykonawczego w zakresie podania terminu od którego nalicza się odsetki za zwłokę oraz rodzaju i stawki tych odsetek musi zdaniem Sądu uwzględniać treść przepisów art. 53 – art. 58 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm., dalej O.p.) ustanawiających zasady naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Wśród tych zasad w art. 54 § 1 -§ 4 O.p. podano podstawy nienaliczania odsetek za zwłokę w okresach wskazanych w tych przepisach, co zaistniało w rozpoznawanej sprawie. Zatem, wbrew poglądom zawartym w zaskarżonym postanowieniu, tytuł wykonawczy powinien zawierać informacje dotyczące odsetek, w tym przerw w ich naliczaniu. Uzasadnieniem dla tego poglądu jest fakt, występujący również w rozpoznawanej sprawie, że dochodzone w trybie egzekucyjnym odsetki za zwłokę w obecnym stanie prawnym nie wynikają z żadnego aktu (decyzji) ale wprost z przepisów prawa. Istotne jest również, że w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji określającej wysokość zobowiązania, od którego naliczane są odsetki za zwłokę nie ma możliwości weryfikacji ich wysokości, nie są one określane w treści decyzji wymiarowej. Ich konkretyzacja następuje właśnie na etapie postępowania egzekucyjnego. Dopiero w tytule wykonawczym, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., następuje wskazanie kwoty odsetek za zwłokę, tj.m.in. terminu od którego się je nalicza, ich rodzaj i stawkę. Samą wysokość odsetek określają przepisy prawa, zaś podmiot wystawiający tytuł wykonawczy po raz pierwszy ujawnia ich wysokość w tym dokumencie. Z tych przyczyn wierzyciel wystawiając tytuł wykonawczy jest obowiązany wskazać prawidłową kwotę odsetek, ale także zasady ich naliczania, w tym przerwy w ich naliczaniu wynikające z odrębnych przepisów prawa. Brak takiego zapisu w treści tytułu wykonawczego, w opinii Sądu, uchybia art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. Rację ma Strona, że odmienne wnioski nie mogą wypływać z przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 8 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2018 r., poz. 850, dalej rozporządzenie) stanowiącego akt wykonawczy do przepisów ustawy prawo o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z powołanego już przepisu art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a. wynika wyraźnie, że tytuł wykonawczy winien zawierć treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek ten jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek. Nie przekonują wyjaśnienia organu odwoławczego, że wzór urzędowy tytułu wykonawczego oraz wyjaśnienia do niego zawarte w rozporządzeniu nie przewidują takich zapisów. W opinii Sądu analiza samego wzoru tytułu, jak i opisu do niego nie dają podstaw do formułowania takiej tezy. W pozycji 2 części E1 tytułu wskazano "datę od której nalicza się odsetki". W opisie zaś wskazano, że rubrykę tą "wypełnia się w szczególności, gdy przed wystawieniem tytułu wykonawczego wystąpiły przerwy w naliczaniu odsetek. Dalsze odsetki będą pobierane zgodnie ze wskazaniem wynikającym z zakreślenia kwadratu w poz. 6 części E od dnia następnego po dniu wystawienia tytułu wykonawczego". Zapisy te zdaniem Sądu dowodzą, że konieczne jest wskazanie w tym miejscu przerw lub przerwy w naliczaniu odsetek, a nie tylko łącznej ich kwoty jak wywodzi to organ odwoławczy. Wynika to wyraźnie z zapisu wymagającego wskazanie daty od której nalicza się odsetki, przy czym tych dat może być kilka, tak jak w rozpoznawanej tej sprawie, gdzie bieg odsetek został zawieszony. Zatem skoro odsetki stanowią należność pieniężną, której wysokość powinna być określona w tytule wykonawczym, to warunek ten jest spełniony nie tylko wówczas, gdy wskazana zostanie kwotowo wysokość odsetek, ale również wtedy, gdy w tytule wykonawczym wskazany zostanie okres, od którego odsetki są naliczane, ich charakter oraz ewentualne przerwy w naliczaniu odsetek, czyli tytuł wykonawczy zawierać będzie wszystkie informacje konieczne do określenia ich wysokości, w tym przerwy w naliczaniu odsetek za zwłokę. Argumentem wspierającym taki sposób wykładni ww. przepisów jest podnoszona przez Stronę zasada prawa do obrony wywodzona m.in. z Konstytucji RP, ale także zasada zaufania. Dla zobowiązanego, w przypadku takim jak rozpoznawany - o czym już wspomniano - dopiero tytuł wykonawczy stanowi informację o dochodzonych należnościach i zasadach ich określenia. To na tym etapie zobowiązany może dokonać analizy okoliczności sprawy i oceny zasadności wdania się w ewentualny spór z organem egzekucyjnym lub wierzycielem, co może się wiązać przecież z dodatkowymi kosztami, które przy właściwe realizowanych obowiązkach organu egzekucyjnego i wierzyciela byłyby zbędne. Zobowiązany nie może domyślać się z czego wynika wskazana w tytule wykonawczym kwota, musi mieć wiedzę o zasadach jej naliczania i mieć możliwość rzeczowej polemiki i weryfikacji wysokości naliczonych kwot. Inne rozumienie tych przepisów narusza zasadę informowania, przekonywania i wskazaną już zasadę zaufania. Reguły te, wskazane w art. 8, art. 9 i art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej k.p.a.) mają w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie po myśli art. 18 u.p.e.a., jakkolwiek ich zakres na tym etapie jest ograniczony (choćby zasady przekonywania), to jednak nie jest całkowicie wyłączony. Nie przekonują argumenty podawane przez organ odwoławczy, a dotyczące braku technicznych możliwości dokonania takich zapisów, tego typu względy nie mogą bowiem uchylać zasad prawnych i przepisów prawa, z których Sąd wywodzi obowiązek wskazania w tytule wykonawczym przerw w naliczaniu odsetek. Zasadne zatem okazały się zgłaszane w skardze zarzuty, podnoszące naruszenie art. 33 § 1 pkt 10 w zw. z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a., a w konsekwencji art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Bez wskazania zasad naliczania odsetek za zwłokę nie jest możliwe kompleksowe odniesienie się do poprawności ich okreslenia, a tym prawidłowości tytułu wykonawczego. W ponownie prowadzonym postępowaniu konieczne będzie zastosowanie się do rozważań Sądu i dokonanie oceny prawidłowości wystawionego tytułu wykonawczego pod kątem wymogów wynikających z art. 27 u.p.e.a., w szczególności w zakresie określenia wysokości odsetek za zwłokę z uwzględnieniem przerw w ich naliczaniu. Uznając, że zaskarżone postanowienie i poprzedzający go akt naruszają wskazane przepisy prawa, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylił orzeczenia organów obu instancji. O kosztach orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1687 ze zm.).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI