I SA/Wr 346/24

I SA/Wr 346/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-03-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Stankiewicz-Rajchman /przewodniczący sprawozdawca/
Jarosław Horobiowski
Łukasz Cieślak
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 775
art. 134, 141 par. 2,  art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz – Rajchman, (sprawozdawca),, Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Horobiowski,, Asesor WSA Łukasz Cieślak, po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2025 r. w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 9 stycznia 2024 r. nr SKO 4810.70.2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia: oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem zaskarżenia w sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej jako: SKO, organ odwoławczy) z dnia 9 stycznia 2024 r., nr SKO 4810.70.2023, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia przez A. M. (dalej jako: Strona, Skarżący) na postanowienie Prezydenta Wrocławia (dalej jako: Prezydent, organ I instancji) z dnia 25 października 2023 r. nr WZN-DE.3160.2.981.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...], obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 22 maja 2023 r., uzupełnionym kolejnym pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r. Strona zwróciła się o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości. Następnie, postanowieniem z dnia 25 października 2023 r. Prezydent, jako organ egzekucyjny Gminy Wrocław, będący jednocześnie wierzycielem, odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ I instancji podał, że wraz z zawiadomieniem z dnia 1 kwietnia 2022 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego przysługującej Stronie z B. S.A. o nr [...] przesłał Stronie tytuł wykonawczy. Dłużnik zajętej wierzytelności tj. B. S.A. odebrał zawiadomienie w dniu 1 kwietnia 2022 r. i tego dnia nastąpiło wszczęcie egzekucji. Jak wskazał organ I instancji, w toku prowadzonych wobec Strony postępowań egzekucyjnych został zastosowany również środek egzekucyjny w postaci zajęcia innej wierzytelności pieniężnej Naczelnika Urzędu Skarbowego. Dalej Prezydent wskazał, że choć wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego został wniesiony przez uprawnioną osobę, z zachowaniem terminu do jego wniesienia oraz ze wskazaniem przesłanki wynikającej z art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej jako: u.p.e.a.), to wskutek przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego nie stwierdzono zaistnienia żadnej z przesłanek wskazanych w ww. przepisie. Prezydent wskazał także, że w sprawie nie zachodzi także bezskuteczność egzekucji, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a. oraz przesłanka umorzenia egzekucji wynikająca z art. 59 § 2a u.p.e.a. Powyższe postanowienie organu I instancji Strona odebrała w dniu 16 listopada 2023 r. (vide: k. 508 akt administracyjnych).
Następnie, pismem nadanym w dniu 24 listopada 2023 r. (vide: stempel pocztowy na kopercie znajdującej się w aktach odwoławczych SKO oznaczonych numerem [...] k. 1) Strona wniosła zażalenie na ww. postanowienie wskazując m.in. na okoliczność, że w sprawie doszło do licznych błędów
i nieprawidłowości dotyczących naliczeń. Ponadto podkreśliła, że wydano 34 postanowienia, których termin zaskarżenia wynosił 7 dni. Dalej Strona powołała się na niemożność zapoznania się w tak krótkim czasie z treścią rozstrzygnięć sformułowanych w języku prawniczym i odniesienia się do nich w drodze zażalenia. Zarzuciła także, że z rozstrzygnięć nie wynikały kwoty należności, co uniemożliwiało ich weryfikację. Strona argumentowała, że w wielu pismach składanych na przestrzeni lat zarzucała, iż dokonywane przez Urząd Miasta naliczenia były nieprawidłowe, co przełożyło się na nieprawidłowość postępowania egzekucyjnego i dokonane zabezpieczenia. Jak wskazała Strona, większość należności dochodzonych przez organy została zapłacona.
Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ odwoławczy wskazał, że warunkiem skuteczności wniesienia zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu do dokonania tej czynności (art. 16 § 1w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.). Uchybienie terminowi powoduje z kolei bezskuteczność zażalenia. Jak wskazało SKO, organ ma obowiązek zbadać, czy zażalenie zostało wniesione w terminie, a w przypadku stwierdzenia, że terminowi uchybiono, wydaje postanowienie, o którym mowa w art. 134 k.p.a. Rozpatrzenie zażalenia wniesionego po terminie, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa. Powołując się na przepisy art. 141 § 2 k.p.a., art. 144 k.p.a., art. 134 k.p.a., 39 § 3 pkt 1 k.p.a., 46 § 1 k.p.a., 57 § 1 k.p.a. SKO wyjaśniło charakter terminu do wniesienia zażalenia, skutki jego niedochowania oraz skutki doręczenia rozstrzygnięcia od którego przysługuje środek zaskarżenia. Następnie organ odwoławczy wskazał, że postanowienie organu
I instancji doręczono Stronie w dniu 16 listopada 2023 r. (czwartek), zaś ostatnim dniem terminu do wniesienia zażalenia był dzień 23 listopada 2023 r. (czwartek). Strona nadała korespondencję zawierającą zażalenie na postanowienie organu I instancji w urzędzie pocztowym w dniu 24 listopada 2023 r. i nie wniosła o przywrócenie terminu. To zaś powodowało, że postanowienie organu I instancji stało się ostateczne.
Od powyższego postanowienia Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając nieprawidłowość, brak wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie materiału dowodowego, a także wybiórcze stosowanie przepisów prawa oraz stosowanie interpretacji prawa niekorzystnej dla strony skarżącej w sposób całkowicie subiektywny i sprzeczny z literą i duchem przepisów na które organ się powołuje. Skarżący wniósł o: 1) przywrócenie terminu do złożenia zażalenia z dnia 23 listopada 2023 r., które zostało złożone wobec twierdzenia SKO, jeden dzień po terminie, 2) stwierdzenie nieprawidłowości zaskarżanych postanowień i stwierdzenie nieprawidłowości wystawionych tytułów egzekucyjnych zarówno w aspekcie merytorycznym, jak i formalnym, 3) stwierdzenie przedawnienia dochodzonych roszczeń; 4) uchylenie zaskarżonych postanowień i zwrot sprawy do organu niższego rzędu w celu dokładnego zbadania sprawy i skonfrontowania dokumentacji posiadanej przez strony – obciążeń i dowodów wpłat, 5) zwolnienie z opłat i kosztów sądowych. Uzasadniając skargę Skarżący argumentował, że w jego ocenie organ I instancji nadużył prawa, wysyłając do Strony w jednej kopercie 34 postanowienia, dla których siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia biegł jednocześnie. Strona zarzuciła także m.in., że postanowienia organu I instancji nie były precyzyjne, zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia od rozstrzygnięcia organu I instancji oraz podniósł zarzut przedawnienia dochodzonych należności podatkowych starszych niż należności z 2019 r.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Skargę uzupełniono pismem z dnia 2 lutego 2025 r. wnosząc jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 25 października 2023 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlegała oddaleniu jako bezzasadna, gdyż Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie SKO odpowiada prawu.
Spór w niniejszej sprawie dotyczy oceny, czy stwierdzenie przez SKO uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Prezydenta z dnia 25 października 2023 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego było prawidłowe.
Mając na uwadze treść sformułowanych przez Skarżącego zarzutów skargi, w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że kontrola której dokonuje sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu, ogranicza się wyłącznie do powyższego zagadnienia tj. analizy zasadności zastosowania przez SKO przepisów prawa procesowego, wskutek stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Poza ramami niniejszej sprawy pozostaje zaś ocena zasadności prowadzonego wobec Skarżącego postępowania egzekucyjnego, prawidłowości rozstrzygnięć w przedmiocie egzekucji należności z tytułu podatku od nieruchomości, kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego z tego tytułu, czy ocena skutków dokonywanych przez Skarżącego wpłat na poczet należności z tytułu podatku od nieruchomości. Wniesienie skargi do sądu administracyjnego na postanowienie organu II instancji o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zażalenia) powoduje, iż przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie to rozstrzygnięcie, które - co istotne - nie ma charakteru oceny merytorycznej, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie (zażalenie) nie może zostać rozpatrzone. W przypadku stwierdzenia, że wydane postanowienie jest prawidłowe, sąd administracyjny nie utrzymuje w mocy postanowienia organu I instancji, gdyż staje się ono ostateczne, ale nie w wyniku orzeczenia sądu administracyjnego, lecz w wyniku wniesienia nieskutecznego zażalenia. Kontrola sądowoadministracyjna ogranicza się w takiej sytuacji do oceny, czy rzeczywiście strona skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania lub zażalenia (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 lutego 2021 r., sygn. II OSK 1586/18 - dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA).
Zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) – według stanu na dzień 9 stycznia 2024 r., dalej jako: "k.p.a." w zw. z art. 144 k.p.a., które w postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają odpowiednie zastosowanie z mocy art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – według stanu na dzień 9 stycznia 2024 r., dalej jako: "u.p.e.a.", organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zgodnie z art. 141 § 2 k.p.a. zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Zgodnie z brzmieniem art. 141 § 1 k.p.a., postanowienie może być zaskarżone tylko, jeśli możliwość taka została bezpośrednio wskazana w przepisach k.p.a, lub przepisach prawa materialnego. Wszystkie inne postanowienia są niezaskarżalne. Możliwość zaskarżenia postanowienia w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego wynika z kolei z art. 59 § 5 u.p.e.a., zgodnie z którym na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Postanowieniami wydawanymi "w sprawie" umorzenia postępowania egzekucyjnego są zarówno postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jak i postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Przenosząc powyższe na okoliczności niniejszej sprawy należy wskazać, że postanowienie organu I instancji z dnia 25 października 2023 r. doręczono Skarżącemu w dniu 16 listopada 2023 r. (czwartek), co wynika z poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii potwierdzenia odbioru (vide: k. 508 akt administracyjnych). Z kolei ze stempla widniejącego na kopercie znajdującej się na k. 1 akt odwoławczych SKO oznaczonych numerem [...], w której nadano zażalenie z dnia 23 listopada 2023 r. wynika, że korespondencję nadano dopiero w dniu 24 listopada 2023 r. Uwzględniając dyspozycję art. 57 § 1 k.p.a., zgodnie z którą jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło a upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu, należy stwierdzić, że analiza akt sprawy nie pozostawia wątpliwości, że Skarżący wniósł zażalenie z jednodniowym opóźnieniem. Siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji z dnia 25 października 2023 r. upływał bowiem w dniu 23 listopada 2023 r. (czwartek), zaś zażalenie wniesiono w dniu 24 listopada 2023 r. Tym samym, rozstrzygnięcie SKO było prawidłowe. Organ odwoławczy dokonał prawidłowej subsumcji stanu faktycznego pod normy prawa procesowego, mające zastosowanie w sprawie i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie stwierdzając, że zażalenie zostało złożone jeden dzień po terminie. Stanowisko zajęte przez SKO znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy tj. w dowodzie doręczenia postanowienia organu I instancji oraz dowodzie nadania zażalenia, o których mowa powyżej. Te zaś obiektywne okoliczności potwierdzają fakt przekroczenia przez Skarżącego terminu do wniesienia zażalenia. Istotnym jest w tym miejscu podkreślenie, że zachowanie siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia, który jest terminem prekluzyjnym, jest jednym z warunków skutecznego skorzystania ze środka zaskarżenia, zaś jego uchybienie powoduje, że wniesienie zażalenia przez stronę po jego upływie jest bezskuteczne. Uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania na podstawie bezwzględnie obowiązującej normy wskazanej w art. 134 k.p.a. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Powyższe stanowisko jest utrwalone w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 lutego 2025 r., sygn. I OSK 1285/23; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2024 r., sygn. II OSK 590/23; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2024 r., sygn. I OSK 318/23; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2023 r., sygn. I GSK 113/20; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2022 r., II OSK 854/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. II SA/Gd 705/24 – CBOSA).
Próbie zwalczania zagrożenia uchybienia prekluzyjnemu terminowi do wniesienia środka zaskarżenia służyć mógłby ewentualny wniosek o przywrócenie terminu, którego Skarżący, pomimo akcentowania swojej sytuacji procesowej (liczne i obszerne pisma, skomplikowany język prawniczy, ograniczone możliwości odniesienia się do zapadłych rozstrzygnięć) nie złożył w toku postępowania przed organem odwoławczym. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia Skarżący wyartykułował wprawdzie w treści skargi z dnia 24 marca 2024 r., lecz sąd administracyjny nie ma możliwości jego rozpoznania, gdyż adresatem takiego wniosku winien być organ odwoławczy.
W tym stanie rzeczy Sąd, stwierdzając że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) oddalił skargę jako bezzasadną.