I SA/WR 3448/02

I SA/Wr 3448/02 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2004-10-13
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-10-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Joanna Kuczyńska /przewodniczący/
Marzena Łozowska /sprawozdawca/
Tomasz Zborzyński
Symbol z opisem
611  Podatki  i  inne świadczenia pieniężne, do  których   mają zastosowanie przepisy Ordynacji  podatkowej, oraz egzekucja t
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kuczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Tomasz Zborzyński Asesor sądowy Marzena Łozowska (spr.) Protokolant ref. stażysta Anna Frydryk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. przy udziale zainteresowanego W. S. sprawy ze skargi J. i T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę
Uzasadnienie
Burmistrz [...] decyzją z dnia [...] Nr [...] ustalił J. W. i J. S. wymiar podatku od nieruchomości za 2002 r. na kwotę 1.004,80 zł., przyjmując do ustalenia wymiaru:
- budynki mieszkalne o powierzchni 276 m2 według stawki 0,43 zł. za 1 m2,
- pozostałe budynki o powierzchni 148 m2 według stawki 4,6zł. za 1 m2,
- grunty pozostałe o powierzchni 2600 m2 według stawki 0,06 zł. za 1 m2,
- użytki rolne wykorzystywane na cele rolnicze o powierzchni 1200 m2 według stawki 0,03 zł.
Od powyższej decyzji odwołał się J. W. działający przez pełnomocnika R. B., zarzucając brak podstaw do opodatkowania siedliska podatkiem od nieruchomości, gdyż stanowi ono część gospodarstwa rolnego i winno być opodatkowane podatkiem rolnym. Nadto zarzucono, iż wskazany w decyzji W. S. nie jest współwłaścicielem opodatkowanej nieruchomości. Powyższe uzasadniało, zdaniem odwołującego, uchylenie przedmiotowej decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., po rozpatrzeniu odwołania decyzją z dnia [...] Nr [...] postanowiło uchylić zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazać do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż rozstrzygnięcie organu I instancji winno być uchylone, jednakże z innych przyczyn aniżeli wskazane w odwołaniu.
Stwierdzono, iż podatnik nie ma racji zarzucając, że decyzja podatkowa bezzasadnie obejmuje W. S., który zdaniem strony, nie jest współwłaścicielem działki siedliskowej. Według organu odwoławczego zarzuty dotyczące stanu prawnego nieruchomości nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu ustalającym wysokość podatku. Organ podatkowy związany jest zapisami ewidencji gruntów i budynków, a zatem będzie wymierzał podatek ujawnionym tam właścicielom (posiadaczom) nieruchomości.
Wskazano również, iż organ I instancji nie załączył do akt sprawy wypisu z rejestru gruntów, lecz dokument: "zestawienie powierzchni klasoużytków dla jednostki rejestrowej", który nie jest jasny. Jednakże bezspornie wynika z niego, iż współwłaścicielami jednostki rejestrowej [...] są W. S. w ½ części oraz T. i J. W. na zasadach ustawowej wspólności w ½ części. Tymczasem T. W. nie została objęta przedmiotową decyzją, co zdaniem organu odwoławczego stanowi oczywiste uchybienie organu I instancji.
Ponadto podniesiono, iż decyzja wymiarowa winna być sporządzona i uzasadniona zgodnie z regułami art. 210 i art. 187 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy ma obowiązek zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy sprawy, a w szczególności na podstawie ewidencji gruntów i budynków wykazać stan własności (posiadania) spornych działek. Ponadto organ odwoławczy zobowiązał organ I instancji do ustalenia, czy współwłaściciele (współposiadacze) siedliska są jednocześnie właścicielami (posiadaczami) gruntów rolnych podlegających opodatkowaniem podatkiem rolnym. Jest to konieczne, gdyż w sprawie spór dotyczy także zasad opodatkowania siedliska.
Wskazano także, iż zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1997 r. (Dz. U. nr 91, poz. 409), jeżeli gospodarstwo rolne jest współwłasnością albo jest we współposiadaniu 2 lub więcej osób prawnych lub osób fizycznych, z wyjątkiem małżonków, to grunty tego gospodarstwa stanowią odrębny przedmiot opodatkowania. Chodzi tu o współwłasność gospodarstwa rolnego, a nie o współwłasność gruntów wymienionych w art. 1 ust. 1 ustawy. Zatem art. 1 ust. 3 odnosi się do sytuacji, w których przedmiotem współwłasności jest całe gospodarstwo rolne.
Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego we Wrocławiu, z której wynika, iż skarżący podzielają stanowisko organu II instancji. Niemniej skarżąc zasady opodatkowania nieruchomości, zwalczają jednocześnie uprawnienia W. S. jako współwłaściciela działki siedliskowej.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreślił, iż przedmiotem skargi są zapisy zawarte w księgach wieczystych, które w znacznym stopniu odbiegają od zawartych w formie aktów notarialnych umów.
Pełnomocnik Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że przedmiot skargi winien być rozpoznany w drodze ewentualnych czynności cywilnoprawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka też sytuacja zaistniała w niniejszym przypadku, a zatem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu jest sądem właściwym rzeczowo i miejscowo do rozpoznania niniejszej sprawy.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne czy postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym.
W przypadku stwierdzenia, że zaskarżona decyzja czy postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy - Sąd uchyla decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 cyt. ustawy).
Przechodząc do spornych w niniejszej sprawie kwestii, dokonując oceny zajętych przez strony stanowisk podkreślić należy, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Wymaga podkreślenia, iż skarga została wniesiona na rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego, mocą którego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło, działając na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej, w całości decyzję Burmistrza [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 r. i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Z treści wspomnianego przepisu wynika, że może to nastąpić wyłącznie wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę organ odwoławczy może przy tym wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Brzmienie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że możliwość wydania decyzji kasacyjnej ograniczona została określonymi w nim przesłankami. Poza sporem przy tym jest, że zasadnicze znaczenie ma w tych ramach konieczność poprzedzenia wydania rozstrzygnięcia przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części.
Nie ulega wątpliwości, że zwrot "w znacznej części" jest niedookreślony. Tego rodzaju stan rzeczy sprawia, że odpowiedź na pytanie o to, czy spełnione zostały przesłanki z art. 233 § 2 Ordynacji możliwa jest jedynie na tle okoliczności konkretnego przypadku. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia wtedy, gdy organ I instancji przeprowadził postępowanie z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego albo, co prawda, postępowanie takie przeprowadzono, ale w rażący sposób naruszono w nim przepisy procesowe. Wynika to i z treści art. 229 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ odwoławczy może przeprowadzić tylko uzupełniające postępowanie dowodowe (por. C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja Podatkowa, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2000, s. 577). Właśnie taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.
Organ I instancji dopuścił się naruszenia szeregu przepisów postępowania art. 122, 187 § 1 i § 3 , art. 210 Ordynacji podatkowej, w połączeniu z naruszeniem art. art. 1 ust. 3 ustawy o podatku rolnym w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1997 r. Dz. U. nr 91, poz. 409), co uzasadniało uchylenie decyzji w całości.
W ocenie Sądu zarzuty skargi dotyczące kwestionowania stanu prawnego nieruchomości wynikającego z ewidencji gruntów i budynków oraz ujawnionego w księgach wieczystych nie mogą być rozstrzygane w sporze, przedmiotem którego jest wymiar podatku od nieruchomości. Zgodzić należy się z twierdzeniem organu odwoławczego wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż: "zarzuty dotyczące stanu prawnego nieruchomości nie mogą być rozstrzygane w postępowaniu ustalającym wymiar podatku. Jeżeli J. W. twierdzi, że stan prawny nieruchomości jest niezgodny, co jest konsekwencją niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych lub czynności prawnych ujawnionych następnie w księdze wieczystej, winien podjąć działania w postępowaniu administracyjnym lub wieczystoksięgowym celem zmiany tego stanu rzeczy. W przeciwnym wypadku organ podatkowy – związany z zapisami ewidencji gruntów i budynków – wymierzał będzie podatek ujawnionym tam właścicielom (posiadaczom) nieruchomości."
Podstawą do wymiaru podatku od nieruchomości, zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2000 r. Nr 1000, poz. 1086 ze zm.), powinny być dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków. Dane zawarte w ewidencji mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z powyższym przepisem, stanowią one dowód tego co zostało w nich stwierdzone. W związku z tym, organ podatkowy nie ma podstaw do pomijania tych danych w postępowaniu podatkowym. Zarówno dane składające się na zakres przedmiotowy, jak i podmiotowy ewidencji powinny być podstawą wymierzania podatku od nieruchomości.
Podatnik kwestionujący prawidłowość danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków powinien wszcząć procedurę ich zmiany w organie prowadzącym ewidencję. Należy podkreślić, iż danych tych nie może zmienić organ podatkowy, o co często w praktyce (również w niniejszej sprawie) zwracają się podatnicy płacący podatek od nieruchomości, bo nie jest on do tego uprawniony. Organ ten nie jest również zobowiązany do sprawdzania "z urzędu" czy dane zawarte w ewidencji są zgodne ze stanem rzeczywistym. W praktyce byłoby to niemożliwe do zrealizowania, gdyż organ podatkowy, w każdym przypadku kwestionowania danych zawartych w ewidencji, musiałby prowadzić postepowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia stosunków własnościowych, nie mając do tego stosownych kompetencji. Jeżeli istnieją niezgodności pomiędzy informacjami zawartymi w ewidencji a rzeczywistym stanem faktycznym lub prawnym, powinny być podjęte przez organ prowadzący ewidencję, z urzędu lub na wniosek właściciela (władającego), działania zmierzające do wprowadzenia stosownych zmian.
W związku z powyższym ani organ odwoławczy ani tym bardziej Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był uprawniony do dokonania zmian danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Skarżący kwestionując stan prawny nieruchomości, prawo W. S., współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości, winni podjąć działania w postępowaniu administracyjnym przed organem prowadzącym ewidencję lub w postępowaniu wieczystoksięgowym.
Jeżeli nie podejmą takich działań, to organ I instancji, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, wymierzy podatek ujawnionym tam właścicielom (posiadaczom) nieruchomości.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270).