I SA/WR 341/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej, stwierdzając, że polska ustawa o podatku akcyzowym w zakresie opodatkowania używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo narusza prawo wspólnotowe, w szczególności art. 90 TWE, poprzez dyskryminujące opodatkowanie.
Skarżący K.I. domagał się stwierdzenia nadpłaty podatku akcyzowego zapłaconego od wewnątrzwspólnotowo nabytego samochodu osobowego, argumentując, że polskie przepisy akcyzowe są niezgodne z prawem unijnym i dyskryminują takie nabycia w porównaniu do samochodów krajowych. Organy podatkowe odmawiały, powołując się na krajowe przepisy i kompetencje organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje organów, uznając, że polskie przepisy naruszają art. 90 TWE, gdyż stawka akcyzy dla używanych samochodów sprowadzonych z innych krajów UE przewyższa rezydualny podatek zawarty w wartości porównywalnych samochodów krajowych.
Sprawa dotyczyła skargi K.I. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Skarżący zapłacił akcyzę od używanego samochodu Ford Scorpio nabytego w innym państwie członkowskim UE, twierdząc, że stawka podatku była nieproporcjonalnie wysoka w porównaniu do opodatkowania podobnych samochodów krajowych, co naruszało zasady swobodnego przepływu towarów i zakaz dyskryminacji wynikające z Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (TWE), w szczególności art. 90 TWE. Organy podatkowe argumentowały, że działają na podstawie obowiązujących przepisów krajowych, które nie różnicują bezpośrednio produktów krajowych i zagranicznych, a stawki podatku są uzależnione od pojemności silnika i wieku pojazdu. Podkreślały również, że organy nie mają kompetencji do badania zgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, podzielając stanowisko skarżącego i odwołując się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Sąd uznał, że polskie przepisy o podatku akcyzowym, w zakresie w jakim nakładały wyższą stawkę na używane samochody sprowadzone z innych państw członkowskich niż rezydualny podatek zawarty w wartości porównywalnych samochodów krajowych, naruszały art. 90 akapit pierwszy TWE. Sąd podkreślił, że organy podatkowe miały obowiązek przeprowadzić analizę porównawczą, aby zapewnić neutralność podatków wewnętrznych i uniknąć dyskryminacji, czego nie uczyniły. W związku z tym, decyzje organów zostały uznane za naruszające prawo wspólnotowe i uchylone.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, polskie przepisy o podatku akcyzowym, w zakresie w jakim stawka podatku nakładana na używane samochody sprowadzone z innych państw członkowskich przewyższa ułamek odpowiadający rezydualnemu podatkowi zawartemu w wartości porównywalnego samochodu używanego, na który podatek został nałożony w Polsce, naruszają art. 90 akapit pierwszy TWE.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na orzecznictwie ETS, które wskazuje, że art. 90 TWE wymaga neutralności podatków wewnętrznych w konkurencji między produktami krajowymi a importowanymi. Podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów importowanych bardziej niż podobne produkty krajowe. Organy podatkowe miały obowiązek przeprowadzić analizę porównawczą, aby wykazać brak dyskryminacji, czego nie uczyniły.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (12)
Główne
TWE art. 90 § akapit pierwszy
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Pomocnicze
Ustawa o podatku akcyzowym art. 80
Ustawa o podatku akcyzowym art. 75 § ust. 1
Ustawa o podatku akcyzowym art. 81
TWE art. 23
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
TWE art. 25
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
TWE art. 28
Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską
Dyrektywa Rady 92/12/EWG art. 3 § ust. 3
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 145 § § 1 pkt 1 a i c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 200
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej art. 184
Argumenty
Skuteczne argumenty
Polskie przepisy o podatku akcyzowym w zakresie opodatkowania używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo naruszają art. 90 TWE poprzez dyskryminacyjne opodatkowanie w porównaniu do podobnych samochodów krajowych. Stawka akcyzy na używane samochody sprowadzone z innych krajów UE przewyższa rezydualny podatek zawarty w wartości porównywalnych samochodów krajowych.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe działały zgodnie z obowiązującymi przepisami krajowymi. Organy podatkowe nie posiadają kompetencji do badania zgodności prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Polskie przepisy nie różnicują bezpośrednio produktów krajowych i zagranicznych, a stawki podatku są uzależnione od parametrów technicznych pojazdu.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe nie posiadają kompetencji do badania zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym prawo wspólnotowe pozostawia państwom członkowskim swobodę w zakresie opodatkowania akcyzą wyrobów akcyzowych innych niż zharmonizowane pobranie opłaty jest nienależną w świetle prawa wspólnotowego, a jej pobranie to forma ukrytej dyskryminacji polskie przepisy podatkowe nie różnicują w sposób bezpośredni produktów krajowych w stosunku do produktów nabywanych wewnątrzwspólnotowo czy importowanych zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego nie pozostają w sprzeczności z przepisem art. 90 TWE bezwzględnie zakazującym protekcjonizmu oraz ustanawiającym zasadę równego traktowania produktów krajowych i produktów pochodzących z państw członkowskich w dziedzinie podatków wewnętrznych organy podatkowe nie posiadają kompetencji do badania zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym zasada bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego w państwach członkowskich, zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa państw członkowskich oraz zasada efektywności prawa wspólnotowego (zasada ekwiwalentności) art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. organy obu instancji wprawdzie przeprowadziły postępowanie w granicach swoich kompetencji oraz z zastosowaniem wskazanych procedur postępowania podatkowego, jednakże zastosowanie przepisów krajowego prawa materialnego nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego.
Skład orzekający
Ireneusz Dukiel
przewodniczący sprawozdawca
Marta Semiczek
sędzia
Ewa Kamieniecka
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 90 TWE w kontekście opodatkowania akcyzą używanych samochodów osobowych nabytych wewnątrzwspólnotowo, zasada neutralności podatków wewnętrznych i zakaz dyskryminacji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów lub w specyficznym kontekście prawnym. Wymaga analizy porównawczej przez organy podatkowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zgodności polskiego prawa podatkowego z prawem UE, co ma bezpośrednie przełożenie na sytuację obywateli kupujących samochody z zagranicy. Pokazuje, jak prawo unijne może wpływać na krajowe regulacje.
“Czy polska akcyza na samochody z UE dyskryminuje kierowców? WSA we Wrocławiu odpowiada.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 341/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2007-04-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2007-02-07 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Ewa Kamieniecka Ireneusz Dukiel /przewodniczący sprawozdawca/ Marta Semiczek Symbol z opisem 6111 Podatek akcyzowy Hasła tematyczne Podatek akcyzowy Skarżony organ Dyrektor Izby Celnej Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2004 nr 29 poz 257 art. 80 Ustawa z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym Dz.U. 2004 nr 90 poz 864 art. 90 Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Dukiel (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Ewa Kamieniecka Protokolant Szymon Krzyszczuk po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2007 r. we Wrocławiu na rozprawie sprawy ze skargi K. I. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...], nr [...]; II. określa, że wymienione w pkt I decyzje nie podlegają wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej we W. na rzecz skarżącego K. I. kwotę 1.482,00 zł (jeden tysiąc czterysta osiemdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie Dyrektor Izby Celnej we W. decyzją z dnia [...], nr [...] nie uwzględnił odwołania K. I. i utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...], nr [...], którą odmówiono K. I. stwierdzenia nadpłaty w podatku akcyzowym w kwocie [...] z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Skarżący pismem z dnia [...] zwrócił się do Naczelnika Urzędu Celnego w L. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku akcyzowym, zapłaconego w związku z nabyciem w dniu [...] w jednym z państw członkowskich samochodu osobowego marki Ford Scorpio o pojemności silnika 1998 cm 3, po upływie dwóch lat od daty jego produkcji, za kwotę [...]. Organ podatkowy I instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty uzasadniając to tym, iż określenie obowiązku podatkowego nastąpiło zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Za bezpodstawny uznano zarzut podatnika, iż obowiązek zapłaty podatku akcyzowego w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego jest niezgodny z prawem unijnym, gdyż w ocenie organu wynika on z ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), która weszła w życie w związku z akcesją Rzeczypospolitej Polskiej do Wspólnoty Europejskiej i wprowadziła nowy, wspólnotowy system podatku akcyzowego. Organ stwierdził, iż prawo wspólnotowe pozostawia państwom członkowskim swobodę w zakresie opodatkowania akcyzą wyrobów akcyzowych innych niż zharmonizowane, a także to, że organy podatkowe nie posiadają kompetencji do badania zgodności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym. Skarżący w odwołaniu zarzucił decyzji organu I instancji naruszenie art. 23 ust. 1 i 2, art. 25 i art. 90 TWE poprzez zastosowanie przepisów polskiej ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257 ze zm.), w sytuacji gdy normy prawa wspólnotowego w tym przedmiocie mają pierwszeństwo przed przepisami prawa krajowego. Argumentował, iż zakupił samochód za równowartość w Euro – [...], a został obciążony akcyzą w wysokości [...], stanowiącą 65% ceny zakupu. Natomiast gdyby zakupił podobny używany samochód na terenie RP, zapłaciłby podatek w wysokości 2% wartości zakupu. W jego opinii pobrana opłata jest nienależną w świetle prawa wspólnotowego, a jej pobranie to forma ukrytej dyskryminacji. Dyrektor Izby Celnej we W., podtrzymując stanowisko organu I instancji wskazał, iż kwestie związane z opodatkowaniem wyrobów akcyzowych oraz zasady i tryb wprowadzania do obrotu tych wyrobów regulują przepisy ustawy o podatku akcyzowym, według których samochód osobowy jest wyrobem akcyzowym (poz. 59 załącznika nr 1 do ustawy). Ponadto organ powołał się na przepis art. 80 powołanej ustawy, według którego akcyzie podlegają samochody osobowe niezarejestrowane na terytorium kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, sprowadzone przez podmioty dokonujące nabycia wewnątrzwspólnotowego, zaś obowiązek podatkowy powstaje z chwilą nabycia prawa rozporządzania samochodem osobowym jak właściciel, nie później jednak niż z chwilą jego rejestracji na terenie kraju, zgodnie z przepisami o ruchu drogowym. Organ odwoławczy powołał się również na przepis art. 75 ust. 1 ustawy o podatku akcyzowym, określający maksymalną stawkę podatku na wyroby akcyzowe niezharmonizowane (65 %) oraz na treść rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie obniżenia stawek podatku akcyzowego (Dz. U. Nr 87, poz. 825 ze zm.) – w skrócie rozporządzenie wykonawcze, wprowadzającego takie same stawki dla samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo, importowanych, jak i sprzedawanych w kraju, uzależniając je wyłącznie od pojemności silnika oraz wieku samochodu. Zdaniem organu II instancji, wbrew opinii skarżącego, polskie przepisy podatkowe nie różnicują w sposób bezpośredni produktów krajowych w stosunku do produktów nabywanych wewnątrzwspólnotowo czy importowanych, jednakże tylko niektóre rodzaje towarów, w tym wypadku samochody używane niezarejestrowane na terytorium kraju, są poddane podatkowi akcyzowemu, zaś stawki podatku dla samochodów nabywanych wewnątrzwspólnotowo, importowanych, jak i sprzedawanych w kraju są uzależnione wyłączenie od pojemności silnika oraz wieku samochodu. Wobec tego zastosowane w sprawie przepisy prawa materialnego nie pozostają w sprzeczności z przepisem art. 90 TWE bezwzględnie zakazującym protekcjonizmu oraz ustanawiającym zasadę równego traktowania produktów krajowych i produktów pochodzących z państw członkowskich w dziedzinie podatków wewnętrznych. Ponadto Dyrektor Izby Celnej we W. zauważył, iż zgodnie z art. 3 ust. 3 Dyrektywy z dnia 25 lutego 1992 r. nr 92/12/EWG przyznano państwom członkowskim prawo do wprowadzenia lub utrzymania podatków na wyroby niezharmonizowane pod warunkiem, że podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekroczeniem granicy w handlu między państwami członkowskimi, tymczasem art. 81 ustawy o podatku akcyzowym nakłada obowiązek złożenia deklaracji uproszczonej po przywozie na terytorium kraju samochodu, a więc po przekroczeniu granicy, a nie w związku z jej przekroczeniem jak stanowi przywołana Dyrektywa. Dyrektor zwrócił w tym kontekście uwagę, iż podatnik w odwołaniu nie wymienił, które procedury jego zdaniem spowodowały niedogodności lub utrudnienia przy przekraczaniu granicy. Organ odwoławczy wskazał, iż podatek akcyzowy, z którym nierozerwalnie związany jest wymóg złożenia deklaracji podatkowej, jest nakładany z powodu pierwszej rejestracji pojazdu już na terenie kraju, przeto w jego ocenie przepis art. 81 ustawy o podatku akcyzowym nie jest sprzeczny z art. 3 ust. 3 Dyrektywy, zaś nałożenie podatku akcyzowego na wszystkie samochody, w tym używane, nie jest wyrazem dyskryminacji podatkowej, lecz wyrazem realizacji zasady powszechności opodatkowania. Organ zauważył także, iż jest zobowiązany do działania na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa do momentu, do którego zachowują one swą moc prawną lub do momentu wydania orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (ETS), stwierdzającego niezgodność przepisów polskiej ustawy o podatku akcyzowym z przepisami prawa wspólnotowego, dlatego też przyjęcie założenia, że organ podatkowy może odmówić stosowania powszechnie obowiązującego przepisu prawa z uwagi na wątpliwości dotyczące jego zgodności z ustawodawstwem wspólnotowym doprowadziłoby do podważania obowiązującego w państwie porządku prawnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący K. I. zarzucił powyższej decyzji naruszenie art. 25, art. 28 oraz art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez naruszenie zasady swobodnego przepływu towarów oraz zakazu dyskryminacyjnego opodatkowania towarów pochodzących z innych państw członkowskich. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od Dyrektora Izby Celnej we W. na jego rzecz kosztów postępowania według norm. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż w związku z nabyciem wewnątrzwspólnotowym samochodu osobowego przed jego pierwszą rejestracją był zmuszony do uiszczenia akcyzy w kwocie [...], co jest sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa wspólnotowego. Jego zdaniem w Polsce jako w państwie członkowskim obowiązują wszystkie cztery wolności przewidziane w TWE, tj. m in. także i swobodny przepływ towarów, co oznacza, że na rynku wewnątrzwspólnotowym nie ma barier celnych. Nadto we Wspólnocie obowiązuje zasada, iż wszystkie towary podlegają tym samym normom, w tym także podatkowym. Odnosząc się do kwestii podniesionych przez organ, wskazał, iż nie kwestionuje, że państwa członkowskie zachowały w stosunku do wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych prawo wprowadzania i utrzymania na nie podatków, zgodnie z własną polityką fiskalną. Jednakże zdaniem skarżącego, wykonywanie tej polityki zostało ograniczone zobowiązaniami państw członkowskich wynikającymi z TWE, a ściśle z art. 90 TWE, gdyż przepis ten stanowi zakaz dyskryminacyjnego opodatkowywania produktów (towarów) innych państw członkowskich. W rezultacie takiego unormowania, zdaniem skarżącego, akcyza wprowadzana wyłącznie na samochody używane nabyte w innym państwie członkowskim jest opłatą o skutku równoważnym do cła i ma charakter jawnie dyskryminujący. A zatem jest niedopuszczalna w polskim porządku prawnym. Skarżący zwrócił przy tym uwagę, iż wbrew art. 3 ust. 3 Dyrektywy z dnia 25 lutego 1992 r. nr 92/12/EWG, przedmiotowa akcyza zwiększa formalności związane z przekroczeniem granicy, utrudniając tym samym swobodny przepływ towarów. Dyrektor Izby Celnej we W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola wojewódzkiego sądu administracyjnego obejmuje kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu podatkowym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do obowiązywania zaskarżonej normy prawnej, czy normę tę właściwe interpretował i nie naruszył zasad ustalenia określonych faktów za udowodnione. Tak, więc uchylenie decyzji może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt. 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153. ze zm. 1270). W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdza, iż zaskarżona decyzja narusza prawo. Na wstępie wskazać należy, iż zagadnienie będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było już uprzednio rozpatrywane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który wyrokiem z dnia 21.02.2007 r. sygn. akt I SA/Wr 1827/06 (niepubl.) uchylił zaskarżoną decyzję jak oraz decyzję organu I instancji. Sąd w składzie rozpoznającym niemniejszą sprawę w pełni akceptuje i podziela stanowisko przedstawione w przywołanym wyżej orzeczeniu oraz jego uzasadnieniu. Przedmiotem postępowania podatkowego było ustalenie istnienia nadpłaty w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego po dniu 1 maja 2004 r. Organy podatkowe obu instancji, odmiennie niż skarżący, uznały, iż zapłacony przez niego podatek jest należny i nie podlega zwrotowi. W celu przesądzenia spornej kwestii w pierwszej kolejności należało stwierdzić, czy dokonując wymiaru podatku akcyzowego z zastosowaniem prawa krajowego nie doszło do naruszenia przepisów prawa wspólnotowego, które z dniem przystąpienia naszego kraju do grona państw członkowskich Unii Europejskiej jesteśmy jako państwo zobowiązani do przyjęcia i stosowania. W sytuacji, gdy przepisy prawa wspólnotowego nie określają wprost charakteru prawnego relacji między prawem wspólnotowym a prawem krajowym oraz kompetencji sądów państw członkowskich w zakresie rozpoznawania i rozstrzygania spraw wspólnotowych, lukę tę wypełniają zasady w kształcie nadanym im przez orzecznictwo ETS i Sąd Pierwszej Instancji, w tym: zasada bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego w państwach członkowskich, zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego wobec prawa państw członkowskich oraz zasada efektywności prawa wspólnotowego (zasada ekwiwalentności). Niezależnie od zasad ogólnych prawa wspólnotowego, gwarancję prawidłowego zastosowania prawa wspólnotowego, stanowią orzeczenia ETS odpowiadające na pytania prawne sądów krajowych w przedmiocie interpretacji pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego oraz ważności prawa wtórnego. Co do zasady wykładnia prawa wspólnotowego dokonana przez ETS na podstawie art. 234 TWE wiąże tylko sąd krajowy, który skierował dane pytanie prawne i to tylko w konkretnej sprawie, bowiem brak jest wyraźnego przepisu nadającego tym orzeczeniom moc powszechnie obowiązującą. Faktycznie jednak orzeczenia prejudycjalne mają taką moc chociażby przez fakt powoływania się ETS na wcześniejsze swoje orzeczenia i dosłowne cytaty; odmowę udzielenia odpowiedzi na pytanie prejudycjalne rozpatrzone we wcześniejszym orzeczeniu. Również pominięcie orzeczeń ETS przez sąd krajowy może być potraktowane jako poważne i oczywiste naruszenie prawa wspólnotowego, co z kolei może stanowić jedną z przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej państwa. Związanie sądu krajowego orzeczeniem zależy od sposobu udzielenia przez ETS odpowiedzi. Niekiedy ma ona charakter wskazówek, co sąd krajowy powinien wziąć pod uwagę, z pozostawieniem temu sądowi możliwości dokonania własnych ustaleń i ocen; niekiedy dokonuje rozróżnienia wykładni prawa i jego stosowania – nota informacyjna, a niekiedy jest jednoznaczna lub dokładna na, tyle, że w praktyce determinuje treść orzeczenia sądu krajowego. Odnosząc się do mocy wiążącej orzeczenia ETS w czasie należy stwierdzić, iż orzeczenia te, zasadniczo wiążą wstecz od dnia wejścia przepisu prawa wspólnotowego w życie. W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania brak jest orzeczenia ETS niemniej jednak należy stwierdzić, iż ETS w dniu 18 stycznia 2007 r. wydał orzeczenie wstępne w sprawie C-313/05, rozstrzygające tożsamą kwestię, a więc zgodność przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z przepisami TWE. Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 25 WE, 28 WE i 90 WE oraz art. 3 ust. 1 i 3 dyrektywy Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym, ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz. U. L 76, str. 1). Pytania te zostały przedłożone w ramach sporu zawisłego między M. Brzezińskim a Dyrektorem Izby Celnej w Warszawie w przedmiocie podatku akcyzowego, który został nałożony na skarżącego w związku z nabyciem w Niemczech używanego pojazdu samochodowego celem jego przywiezienia do Polski. We wspomnianym orzeczeniu ETS nie stwierdził, aby przepisy krajowe naruszyły art. 25 i art. 28 TWE, natomiast udzielając odpowiedzi na pytanie związane z interpretacją art. 90 TWE, powołując się na wcześniejsze swoje orzecznictwo, Trybunał wskazał, iż stanowi on w systemie traktatu uzupełnienie postanowień odnoszących się do zniesienia ceł oraz opłat o skutku równoważnym. Celem tego postanowienia jest zapewnienie swobodnego przepływu towarów między państwami członkowskimi w normalnych warunkach konkurencji poprzez wyeliminowanie wszelkich form ochrony mogącej wynikać z nakładania dyskryminujących podatków wewnętrznych na towary pochodzące z innych państw członkowskich. W dziedzinie opodatkowania używanych samochodów przywożonych zza granicy art. 90 TWE służy zagwarantowaniu całkowitej neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy produktami znajdującymi się już na rynku krajowym a produktami przywożonymi zza granicy. Art. 90 akapit pierwszy TWE zostaje naruszony, gdy podatek nakładany na produkty przywożone zza granicy i podatek nakładany na podobne produkty krajowe są obliczane w różny sposób i zgodnie z innymi zasadami, co prowadzi - choćby tylko w niektórych przypadkach - do wyższego opodatkowania towaru przywiezionego zza granicy. Zatem zgodnie z tym postanowieniem podatek akcyzowy nie powinien obciążać produktów pochodzących z innych państw członkowskich bardziej niż obciąża on podobne produkty krajowe. W celu zagwarantowania neutralności podatków wewnętrznych w aspekcie konkurencji pomiędzy używanymi samochodami osobowymi znajdującymi się już na rynku krajowym a podobnymi samochodami przywożonymi z państwa członkowskiego innego niż Rzeczypospolita Polska należy, więc porównać, zdaniem Trybunału, skutki podatku akcyzowego obciążającego te ostatnie pojazdy ze skutkami rezydualnego podatku akcyzowego obciążającego te pierwsze pojazdy, które zostały już opodatkowane tym podatkiem przy pierwszej ich rejestracji. Zatem z powyższych rozważań wynika, iż art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on podatkowi akcyzowemu w zakresie, w jakim kwota podatku nakładana na pojazdy używane starsze niż dwa lata, nabyte w państwie członkowskim innym niż to, które wprowadziło taki podatek, przewyższa rezydualną kwotę tego podatku zawartą w wartości rynkowej podobnych pojazdów, które zostały zarejestrowane wcześniej w państwie członkowskim, które nałożyło podatek. W istocie dane opodatkowanie można uznać za zgodne z art. 90 TWE tylko wtedy, gdy zostanie wykazane, że jest ono tak skonstruowane, iż wyklucza w każdym przypadku opodatkowanie przywożonych produktów w wyższym stopniu niż produktów krajowych, oraz że w związku z tym nie wywołuje ono w żadnym razie dyskryminujących skutków. Na organach podatkowych spoczywa, więc obowiązek zbadania, czy taki wzrost stawki dotyczy wyłącznie pojazdów używanych pochodzących z innego państwa członkowskiego niż Rzeczypospolita Polska oraz czy z kolei w przypadku pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe, stawka rezydualnego podatku akcyzowego zawartego w wartości takiego pojazdu pozostaje niezmienna. W ramach tego postępowania organy muszą uwzględnić, po pierwsze, jednokrotność podatku akcyzowego dla wszystkich pojazdów, które są przeznaczone do zarejestrowania w Polsce, zarówno nowych, jak i używanych, niezależnie od tego, czy zostały wyprodukowane na terytorium kraju, czy przywiezione z innych państw członkowskich. Po drugie, dokonać rozróżnienia na dwie kategorie pojazdów, a mianowicie na te, które są sprzedawane jako używane w okresie dwóch lat kalendarzowych od daty ich produkcji, przy czym rok ich produkcji uważa się za pierwszy rok kalendarzowy i z drugiej strony, na pozostałe. Jest to o tyle istotne, iż stawka podatku akcyzowego, która obciąża pojazdy używane sprzedawane po więcej niż dwóch latach od daty ich produkcji, jest obliczana zgodnie z wzorem przewidzianym w § 7 rozporządzenia. Stosowanie tego wzoru wprost prowadzi do wzrostu stawki wraz z wiekiem pojazdu. W świetle powyższych wywodów, a zwłaszcza z uwagi na fakt nie przeprowadzenia analizy porównawczej przez organy podatkowe, o jakiej mowa w wyroku ETS, decyzje obu instancji jako naruszające prawo podlegają wyeliminowania z obrotu prawnego. W ocenie Sądu, mimo wyraźnego w tej kwestii stanowiska Trybunału, brak jest jednak podstaw prawnych do prowadzenia postępowania przez sąd w zakresie, czy taki wzrost stawki dotyczy wyłącznie pojazdów używanych pochodzących z innego państwa członkowskiego niż Polska oraz czy z kolei w przypadku pojazdów używanych zarejestrowanych w Polsce jako nowe, stawka rezydualna podatku akcyzowego zawartego w wartości takiego pojazdu pozostaje niezmienna. Sąd administracyjny, na mocy przepisu art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002 r. Prawa o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) a także art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, jest bowiem kompetentny jedynie do kontroli zaskarżonych orzeczeń z punktu widzenia zgodności z prawem, a nie podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych o charakterze kształtującym. Podkreślenia wymaga także fakt, iż przyjęte przez ustawodawcę krajowego rozwiązanie mieści się w granicach autonomii proceduralnej państw członkowskich przyznanej przez prawo wspólnotowe i w tzw. "minimalnym standardzie ochrony" określonym przez ETS w orzecznictwie. Tym samym oznacza to brak podstaw prawnych do merytorycznego załatwienia sprawy i ewentualnego zasądzenia wnioskowanej przez skarżącego kwoty. Jednocześnie organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę będzie zobowiązany do ustosunkowania się w kwestii nadpłaty. Podsumowując, zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały podjęte z naruszeniem prawa. Organy obu instancji wprawdzie przeprowadziły postępowanie w granicach swoich kompetencji oraz z zastosowaniem wskazanych procedur postępowania podatkowego, jednakże zastosowanie przepisów krajowego prawa materialnego nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa wspólnotowego. Wskazane przepisy ustawy o podatku akcyzowym są bowiem niezgodne z art. 90 akapit pierwszy TWE, w zakresie, w jakim stawka podatku akcyzowego, według której jest on nakładany na używane samochody, sprowadzone z innych państw członkowskich, przewyższa ułamek odpowiadający rezydualnemu podatkowi zawartemu w wartości porównywalnego samochodu używanego, na który podatek został nałożony w Polsce, kiedy był on nowy. Tak, więc przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organy obu instancji zobowiązane są do przeprowadzenia postępowania z zastosowaniem prowspólnotowej wykładni prawa krajowego. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153. ze zm. 1270) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję I instancji i orzekł na podstawie art. 200 ww. ustawy zwrot kosztów postępowania.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI