I SA/WR 3371/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-06-02
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek naliczonypodatek należnyodliczenie VATfakturyrzeczywistość gospodarczaspółka cywilnakontrola skarbowauzasadnione wątpliwości

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki cywilnej na decyzję Izby Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez spółkę B, uznając, że usługi te nie zostały faktycznie wykonane.

Spółka cywilna A kwestionowała decyzję Izby Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez spółkę B. Organy podatkowe uznały, że usługi udokumentowane tymi fakturami nie zostały faktycznie wykonane, co potwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Sąd podkreślił brak dowodów na wykonanie usług, brak umów, brak zapłaty oraz wątpliwości co do rzetelności spółki B, która nie wykazała sprzedaży ani nie odprowadziła podatku.

Sprawa dotyczyła skargi spółki cywilnej A na decyzję Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z trzech faktur wystawionych przez spółkę z o.o. B. Organy podatkowe zakwestionowały odliczenie, ponieważ uznały, że usługi udokumentowane tymi fakturami (uzgodnienie trasy kabla, przygotowanie dokumentów, przygotowanie do przetargu, nadzór, uzgodnienia przedprojektowe) nie zostały faktycznie wykonane przez spółkę B na rzecz spółki A. Wskazywano na brak umów, dowodów wykonania prac, dowodów zapłaty, a także na wątpliwości co do rzetelności spółki B, która nie wykazała sprzedaży, nie odprowadziła podatku i korzystała z podwykonawców, którzy nie istnieli lub wystawiali fikcyjne faktury. Spółka A argumentowała, że istniało ramowe porozumienie ze spółką B, a zlecenia mogły być ustne. Sąd administracyjny, analizując zgromadzony materiał dowodowy, uznał postępowanie dowodowe organów za prawidłowe i zgodne z przepisami Ordynacji podatkowej. Stwierdził, że wystawione faktury nie odzwierciedlały czynności faktycznie wykonanych, a spółka B nie wykazała się wiarygodnością. Sąd podkreślił, że prawo do odliczenia VAT jest warunkowe i wymaga wykazania przez podatnika, że usługi zostały faktycznie nabyte i związane z czynnościami opodatkowanymi. W przypadku "pustych dokumentów", czyli faktur dokumentujących czynności nieistniejące, nie można skorzystać z prawa do odliczenia VAT. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury, która dokumentuje czynności, które nie zostały faktycznie dokonane.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że prawo do odliczenia VAT jest warunkowe i wymaga wykazania, że usługi zostały faktycznie nabyte. Faktury dokumentujące nieistniejące usługi są bezskuteczne prawnie i nie mogą wywoływać skutków podatkowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (27)

Główne

u.p.t.u. art. 25 § ust. 1 pkt. 3

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji, gdy nabywca otrzymuje fakturę dokumentującą sprzedaż usług, które nie zostały zrealizowane, a więc nie zostały tym samym nabyte.

rozp. Min. Fin. art. 54 § ust. 4 pkt. 4 lit. a)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług

W przypadku gdy wystawiono faktury dokumentujące czynności, które nie zostały dokonane, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.

Pomocnicze

u.k.s. art. 24 § ust. 2 pkt. 1

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

o.p. art. 21 § § 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 207

Ordynacja podatkowa

u.p.t.u. art. 10 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 27 § ust. 6

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

rozp. Min. Fin. art. 54 § ust. 4 pkt. 5 a)

Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług

o.p. art. 24 § ust. 2 pkt. 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 68 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 210 § § 4

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233 § § 1 pkt. 1

Ordynacja podatkowa

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a i c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.t.u. art. 19 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 9

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 23

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 32

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 20

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 6

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 19 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

u.p.t.u. art. 25

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak dowodów na rzeczywiste wykonanie usług udokumentowanych fakturami. Brak umów precyzujących zakres, stawki i wynagrodzenie za usługi. Brak dowodów na zapłatę należności z faktur. Niewiarygodność spółki B, która nie wykazała sprzedaży, nie odprowadziła podatku i korzystała z fikcyjnych podwykonawców. Faktury dokumentowały czynności nieistniejące, co wyklucza prawo do odliczenia VAT.

Odrzucone argumenty

Istnienie ramowego porozumienia ze spółką B jako podstawa do odliczenia VAT. Zlecenia mogły być ustne i nie wymagały formy pisemnej. Spółka B ujmowała faktury w deklaracjach CIT. Zarzut naruszenia art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej (dotyczący terminu ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego).

Godne uwagi sformułowania

faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży, jest bezskuteczna prawnie i w związku z tym nie może wywołać żadnych skutków podatkowych nie można obniżać podatku należnego o podatek naliczony w wyniku czynności mających charakter rozporządzenia towarami i usługami w sposób niepozwalający nabywcy na zaliczenie poniesionych na te cele wydatków do kosztów uzyskania przychodów podatek naliczony przy zakupie lub imporcie powinien być całkowicie lub częściowo związany z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi

Skład orzekający

Lidia Błystak

przewodniczący sprawozdawca

Janusz Zubrzycki

sędzia

Marta Semiczek

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy prawa do odliczenia VAT w przypadku braku rzeczywistego wykonania usług, znaczenie dowodów na rzeczywistość gospodarczą transakcji, ciężar dowodu w sprawach podatkowych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego z 1998 r. i przepisów obowiązujących w tamtym okresie. Interpretacja przepisów dotyczących VAT i Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje klasyczny przykład próby wyłudzenia VAT poprzez fikcyjne faktury i podkreśla rygorystyczne podejście sądów do wymogu rzeczywistości gospodarczej transakcji.

Fikcyjne faktury i VAT: dlaczego sąd nie pozwolił na odliczenie podatku?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 3371/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-06-02
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-10-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Janusz Zubrzycki
Lidia Błystak /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Semiczek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 25 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Asesor WSA Marta Semiczek Protokolant: Małgorzata Jakubiak Po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi A. W. i W. T. - A spółka cywilna na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r. o d d a l a s k a r g ę.
Uzasadnienie
2
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Inspektor Kontroli Skarbowej na podstawie art. 24 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej (tekst jedn. z 1999 r. Dz. U. Nr 54, poz. 572 ze zm.), art. 21 § 3, art. 207 Ordynacji podatkowej, art. 10 ust. 2, art. 25 ust. 1 pkt. 3, art. 27 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), § 54 ust. 4 pkt. 5 a) rozporz. Min. Fin, z dnia 15.12,1997 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług...(Dz. U. Nr 156, poz. 1024 ze zm.) określił Zakładowi A spółka cywilna za grudzień 1998 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Spółka A była podwykonawcą i wykonywała instalacje elektryczne na podstawie dostarczonej dokumentacji. Zakwestionował organ I instancji dokonane przez stronę odliczenie podatku VAT naliczonego z faktury nr [...] z dnia [...] wystawionej przez spółkę z o. o. B za uzgodnienie trasy kabla oraz przygotowanie dokumentów do odbioru końcowego na ul. H. oraz z faktury nr [...] z dnia [...] za przygotowanie do przetargu ZOZ S. M. i nadzór i koordynację nad modernizacją oświetlenia przystanku w B.W. i z faktury nr [...] z dnia [...] za uzgodnienia przedprojektowe z obmiarem i wstępną kalkulacją obiektu [...] ul. G., która to usługa, wg wyjaśnień strony, dotyczyła faktury sprzedaży [...] z dnia [...] wystawionej dla firmy C. Stwierdził organ, że nie przedstawiono dowodów na wykonanie usługi objętej fakturami, żadnych dokumentów, że strona brała udział w przetargu, strona nie wykonywała żadnych robót elektrycznych dla ZOZ S. M., nie osiągnęła z tego tytułu żadnych przychodów, odnośnie faktury nr [...] stwierdził, że wystawienie przez spółkę B faktury w grudniu 1998 r. za prace, które strona wykonała w sierpniu 1998 r. przesądza o stwierdzeniu, że usługi tej nie wykonywała spółka B.
Nie okazano organowi żadnych umów ze spółką B na wykonanie prac wyszczególnionych w zakwestionowanych fakturach, poza ogólnym porozumieniem z 1996r., do faktur nie dołączono kalkulacji i wyceny wykonanych prac, zlecenia usług dokonywane były ustnie, z ich wykonania nie sporządzono wycen, kosztorysów, uzgodnień na piśmie, spółka B nie wykazała w ewidencji sprzedaży faktur wystawionych dla strony, ani też w deklaracjach VAT - 7, nie zapłaciła podatku należnego. Przeprowadzone postępowanie w firmach, które, na zlecenie spółki B miały wykonywać prace, których dotyczyły
Sygn. akt ISA/Wr 3371/01
3
wystawione faktury, wykazało, że firmy te nie wykonywały żadnych prac na rzecz spółki B, względnie wskazane firmy nie istniały. Wskazał organ, że spółka B obciążyła stronę w 1998 r. łączną kwotą [...], która niewiele odbiega od dochodu wykazanego przez dwuosobową spółkę za 1998 r. w kwocie [...]. Spółka B nie zatrudniała pracowników, nie mogła wykonać zakresu prac określonego w wystawionych fakturach, wspólnik firmy A W. T. nie zna spółki B ani jej prezesa. Brak dowodów na poniesienie tych wydatków przez stronę, żadna z zakwestionowanych faktur nie została zapłacona za pośrednictwem rachunku bankowego, nie wystawiano dowodów KW.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał organ przepis art. 25 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku VAT a także § 54 ust. 4 pkt. 4 a) rozporz. Min. Fin. z dnia 21.12.1995 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku VAT. Powołał się także organ na orzecznictwo NSA i TK, stwierdzając, że jest w nich reprezentowane stanowisko, iż nabywca towarów i usług może potrącić tylko podatek uiszczony przez zbywcę. Orzeczenie w przedmiocie dodatkowego zobowiązania podatkowego oparł organ na przepisie art. 27 ust. 5 ustawy.
W odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 25 ust. 1 ustawy o podatku VAT, § 54 ust. 4 rozporz. Min. Fin. z dnia 21.12.1995 r., art. art. 68 § 1, 122, 187 § 1, 191, 210 § 1 i 210 § 4 Ordynacji podatkowej i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Powołała się strona na ramowe porozumienie zawarte [...] ze spółką B na czas nieokreślony, przedmiotem której to umowy było m. in. doradztwo techniczne i uzgadnianie dokumentacji technicznej oraz prowadzenie prac organizacyjnych związanych z realizacją robót prowadzonych przez stronę. Podniosła, że nie istnieje żaden wymóg, aby konkretyzacja zleceń następowała w formie pisemnej, że istnieją inne dowody na to, że postanowienia umowy - porozumienia były realizowane, a ich odzwierciedleniem były wystawiane faktury. Odniosła się skarżąca do faktury nr [...] z tytułu prac projektowych i konsultacyjnych przy aktualizacji projektu technicznego "Budowa Szkoły Podstawowej w T.". Podniosła, że spółka B wszystkie sporne faktury ujmowała i wykazywała w deklaracjach CIT, a powodem nieujmowania ich w deklaracjach VAT i niepłacenia podatku należnego były wierzytelności wobec Skarbu Państwa, o których strona nie wiedziała. Stwierdziła, że nie interesowało jej czy spółka B korzystała z podwykonawców. Nadto wskazała strona, że główny jej udziałowiec pełni zarazem funkcje kierownika robót i kieruje bieżącym funkcjonowaniem strony, w związku z czym nie miał czasu na wykonywanie innych prac, czego wynikiem było zlecenie wykonania prac podwykonawcy -spółce B. Wspólnik strony z uwagi na wielkość jego udziałów i wewnętrzny podział
Sygn. akt ISA/Wr 3371/01
4
obowiązków nie wie o podwykonawcach, gdyż się tym nie zajmuje. Zakwestionowała odniesienie wypłaconego spółce B wynagrodzenia do dochodu zamiast do przychodu.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Izba Skarbowa na podstawie art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Podzielił organ odwoławczy stanowisko organu I instancji zawarte w zaskarżonej decyzji, podkreślając, że strona nie podjęła żadnych kroków, aby potwierdzić dowodami udział spółki B w realizowanych przez siebie wycinkach zadań inwestycyjnych. Z przedstawionego porozumienia z 1996 r. nie wynikało co, gdzie, kiedy, za ile będzie wykonywać spółka B na rzecz spółki A, do faktur nie dołączono dowodów na wykonanie prac, kalkulacji ani wyceny wykonanych prac. Podkreślił, że spółka B nie zatrudniała pracowników, nie prowadziła działalności pod wskazanym adresem, nie posiadała żadnego majątku. Wskazał także organ, że strona, po zapoznaniu się z całością materiału dowodowego i ustaleniami kontroli, nie wskazała dowodów, które mogłyby potwierdzić wiarygodność zeznań wspólnika A. W. Na etapie odwołania strona przedłożyła kserokopię przedmiaru robót dla ZOZ we W. sporządzone przez M. M. i zatwierdzonego przez J. W. Na przedmiarze naniósł poprawki prezes spółki B, nie posiadający uprawnień do projektowania tego typu obiektów, brak dowodów, aby strona startowała w przetargu. Natomiast z przedłożonego pisma strony do firmy C z dnia [...] dotyczącego rozliczenia za wykonane prace wynika, że już w czerwcu 1998 r. strona dokonała uzgodnień, kalkulacji i wyceny robót, tak więc nie było potrzeby wykonania tej czynności w grudniu 1998 r. przez spółkę B. Zauważył organ, że spółka B była wystawcą faktur, działając w podobny sposób w stosunku do innych podatników. Podniósł, że zarzut naruszenia art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej jest bezpodstawny, ponieważ dodatkowe zobowiązanie podatkowe ustalono przed upływem 5 lat, a decyzja ta jest następstwem decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w prawidłowej wysokości, dlatego, stosownie do art. 68 § 2 Ordynacji, zobowiązanie nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca wysokość zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.
W skardze od decyzji Izby Skarbowej skarżący A. W. i W.T. wnieśli o jej uchylenie, podnosząc zarzuty wskazane w odwołaniu od decyzji organu I instancji, polemizując z twierdzeniami zawartymi w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jego argumentację. Podkreśliła, że przedłożone
Sygn. akt ISA/Wr 3371/01
5
do odwołania dowody w postaci notatek czy projektów z naniesionymi poprawkami nie potwierdzają faktu wykonania usług przez firmę B. Ustosunkował się organ do załączonej do skargi opinii biegłego przedstawionej na poparcie prac wykonanych przez spółkę B stwierdzając, że z opinii tej wynika, że przedmiotem wykonanych prac nie mogły być prace projektowe, natomiast właściciel spółki B jako osoba fizyczna, mógł być pełnomocnikiem kierownika budowy, bowiem miał stosowne uprawnienia, jednakże wszelkie zmiany w zakresie budowy muszą być uzgodnione z inwestorem, w związku z czym musiałaby istnieć na tę okoliczność jakaś dokumentacja. Podkreślił, że strona skarżąca jako podwykonawca robót elektrycznych, nie mogła być kierownikiem budowy.
Wojewódzki Sąd zważył co następuje:
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Przeprowadzając, w wyniku wniesionej skargi, kontrolę zaskarżonej decyzji, stwierdził Sąd, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Kwestią sporną skutkującą wniesieniem skargi jest zakwestionowanie przez organy podatkowe obu instancji odliczenia przez stronę skarżącą podatku naliczonego z faktury wystawionej przez spółkę z o. o. B jako dokumentującą usługi, które nie zostały wykonane, co, zdaniem organów podatkowych, wyczerpało normę przepisu art. 25 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku VAT, a także normę przepisu § 54 ust. 4 pkt. 4 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 21.12.1995 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o VAT. Oceniając przeprowadzone, przez organy podatkowe, postępowanie dowodowe stwierdzić należy, że zostało ono przeprowadzone z zachowaniem reguł wynikających z art. 122 i art.
Sygn. akt ISA/Wr 3371/01
6
187 Ordynacji podatkowej, a dokonana ich ocena nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów (art. 191 Ordynacji).
Zgromadzony i szczegółowo przeanalizowany materiał dowodowy pozwolił na ustalenie, że wystawiane przez spółkę B na rzecz strony skarżącej faktury na wykonanie usług nie odzwierciedlały czynności faktycznie wykonanych. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał organ na takie okoliczności, jak brak umów między stroną skarżącą a spółką B dotyczących zlecenia tej spółce wykonania konkretnych prac, ich zakresu, stawek czy też wysokości wynagrodzenia, brak dowodów na wypłacenie spółce B należności z tytułu wykonania usług objętych zakwestionowanymi fakturami, brak dowodów na wykonanie objętych fakturami prac, zakres prac objętych fakturami wystawionymi przez spółkę B nie pokrywał się z zakresem prac zleconych spółce :A, brak przychodu po stronie spółki skarżącej z tytułu wykonanych przez spółkę B usług. Badając prawdziwość wystawionych faktur i ich rzetelność przeprowadził organ I instancji kontrolę w spółce B, która wykazała, że spółka ta nie zatrudniała żadnych pracowników, nie prowadziła działalności pod wskazanym adresem, nie posiadała majątku, zlecone prace wykonywała za pośrednictwem podmiotów, które nie istniały, bądź istniały, jednakże zaprzeczyły aby wykonywały jakiekolwiek prace na rzecz spółki B albo też wystawiały fikcyjne faktury za wykonane na zlecenie B usługi, uzyskując z tego tytułu wynagrodzenie w wys. 3 % wartości faktury. Postępowanie wykazało, że spółka B nie prowadziła dokumentacji księgowej, nie odprowadzała żadnych podatków do budżetu państwa z tytułu wykonanych na rzecz strony skarżącej, popartych wystawionymi fakturami, usług, natomiast jej kontrahenci, m. in. strona skarżąca, korzystali z odliczeń podatku naliczonego.
Symptomatycznym jest, że zarówno wspólnik strony skarżącej W. T. jak i pracownik administracyjny Z. K., nic nie wiedzieli o tym, że spółka B wykonuje jakieś prace na zlecenie strony skarżącej. Trudno uznać za wiarygodne stanowisko drugiego wspólnika, A. W., że wspólnika T. sprawy te nie interesowały, bowiem zajmował się innymi zadaniami w spółce, szczególnie w sytuacji, gdy spółka B miała rzekomo wykonać drobne usługi konsultacji, uzgodnień, uaktualnienia dokumentacji, rozpoznania rynku na ogólną kwotę [...], co wyniosło niemalże wysokość kwoty dochodu osiągniętego przez stronę skarżącą w 1998 r. Zdaniem Sądu, prawidłowo organy podatkowe nie uznały ramowej umowy - porozumienia, zawartej między stroną skarżącą a spółką B w 1996 r., za mającą znaczenie dla sprawy, gdyż ustalenia tej umowy są ustaleniami ogólnymi, nieodzwierciedlającymi zakresu
Sygn. akt ISA/Wr 337 l/01
7
prac dokumentowanych fakturami, rzekomo wykonanych przez spółkę B na zlecenie strony skarżącej, warunków tych zleceń czy też umówionego wynagrodzenia. Z tego też względu, nie zgadzając się ze stroną skarżącą w kwestii braku należytego wyjaśnienia sprawy, wyprowadzone przez organy podatkowe wnioski w zakresie oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie należy uznać, co wyżej zostało powiedziane, za uzasadnione.
W zaskarżonej decyzji zakwestionowane zostały trzy faktury wystawione przez spółkę
B - nr [...] z dnia [...] za uzgodnienie trasy kabla oraz przygotowanie
dokumentów do odbioru końcowego na ul. H., nr [...] z dnia [...] za
przygotowanie do przetargu ZOZ S. M. i nadzór i koordynację nad modernizacją
oświetlenia przystanku w B. W. i nr [...] z dnia [...] za
uzgodnienia przedprojektowe z obmiarem i wstępną kalkulacją obiektu [...] ul.
G. dnia [...] wystawionej dla firmy C. Nie można, w świetle przedłożonych
dowodów, zarzucić organom podatkowym przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów,
gdy uznają, że dowody te nie mogą stanowić o istnieniu między stroną skarżącą a spółką
B współpracy. Uzasadnione wątpliwości budzi wystawienie przez spółkę
B faktury w grudniu 1998 r. za prace, które strona wykonała dla firmy C w
sierpniu 1998 r., podczas gdy z przedłożonego w toku postępowania odwoławczego pisma z
dnia [...] strony do firmy C, dotyczącego rozliczenia za wykonane prace wynika,
że już w czerwcu 1998 r. strona dokonała uzgodnień, kalkulacji i wyceny robót, tak więc nie
było potrzeby wykonania tej czynności w grudniu 1998 r. przez spółkę B.
Przedłożona przez stronę kserokopia przedmiaru robót dla ZOZ we W. sporządzona
przez M. M., zatwierdzona przez J. W., z naniesionymi poprawkami prezesa
spółki B, nie posiadającego uprawnień do projektowania tego typu obiektów, nie
stanowi dowodu, że strona startowała w przetargu, tym bardziej, że z tytułu prac dla ZOZ
S. M. strona osiągnęła przychód w 2000 r., co wynika z akt sprawy.
Zarzucając naruszenie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej przerzuca strona skarżąca
obowiązek dowodzenia okoliczności uzasadniających prawidłowość zajmowanego przez nią
stanowiska na organy podatkowe.
Uprawnienie wynikające z art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r., polegające na prawie podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, nie jest uprawnieniem bezwarunkowym. Skorzystanie z owego
Sygn. akt ISA/Wr 3371/01
8
prawa jest uzależnione od spełnienia przez podatnika ściśle określonych przez ustawę warunków. Aby podatnik mógł zrealizować swe uprawnienie, powinien m.in. być zarejestrowany (art. 9 ustawy) i mieć prawidłowy dokument uprawniający do odliczenia (art. 23, 25 i 32 ustawy); podatek naliczony przy zakupie lub imporcie powinien być całkowicie lub częściowo związany z wykonywanymi przez podatnika czynnościami opodatkowanymi (art. 20 ustawy); podatnik powinien otrzymać towar względnie usługę (art. 6) i odliczyć podatek w określonym ustawowo terminie (art. 19 ust. 3 ustawy); nabycie towarów i usług powinno powodować uznanie poniesionych wydatków za koszt uzyskania przychodu (art. 25 ustawy).
Uprawnienie to obliguje podatnika do wykazania, że przysługuje mu przywilej w postaci odliczenia podatku VAT naliczonego od usług objętych zakwestionowanymi fakturami. Niejednokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych wypowiadano pogląd, że obowiązek wykazania okoliczności, z których podatnik wywodzi korzystne dla siebie skutki, a które, niejednokrotnie, pozostają poza możliwością ich ustalenia przez organy podatkowe, obciąża podatnika, co nie wpływa na zwolnienie organów podatkowych z obowiązku ustanowionego w przepisie art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro, jak twierdzi strona skarżąca, posiadała zawarte ze spółką B ustne umowy na wykonanie objętego zakwestionowanymi fakturami zakresu prac, to strona skarżąca winna przedstawić organom skarbowym dowody niezbędne do wykazania, że objęte tymi umowami czynności zostały rzeczywiście wykonane. Strona skarżąca tego obowiązku nie wykonała. Ustalony stan faktyczny pozwalający na stwierdzenie, że spółka z o. o. B wystawiła faktury dokumentujące sprzedaż usług na rzecz strony skarżącej, które nie zostały przez nią faktycznie zrealizowane, skutkował zakwestionowaniem przez organy podatkowe prawa obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z przedmiotowych faktur, a powołaną podstawę prawną tego stanowiska stanowi przepis § 54 ust. 4 pkt. 4 lit. a) rozporz. wykonawczego do ustawy o podatku od towarów i usług... z dnia 21.12.1995 r., zgodnie z którym w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty odprawy celnej stwierdzające czynności, które nie zostały dokonane, faktury te i dokumenty odprawy celnej nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Podatnik, który wszedł w posiadanie dokumentów fakturowych potwierdzających sprzedaż czynności, których niewykonano, a więc tzw. "pustych dokumentów", za poniesione straty ma prawo domagać się odszkodowania od ich wystawcy na drodze cywilnoprawnej. Przyjęcie innego rozwiązania prowadziłoby do sytuacji, w której podatnik byłby zainteresowany
Sygn. akt ISA/Wr 3371/01
9
uzyskaniem prawa do odliczeń kosztem budżetu państwa, a nie dochodzeniem swoich roszczeń na drodze cywilnoprawnej, a ponadto zostałyby stworzone warunki sprzyjające niefrasobliwemu podchodzeniu do wiarygodności kontrahentów w obrocie handlowym. Reasumując stwierdzić należy, iż faktura, która nie dokumentuje rzeczywistej sprzedaży, jest bezskuteczna prawnie i w związku z tym nie może wywołać żadnych skutków podatkowych zarówno u jej wystawcy, jak też u jej odbiorcy.
Nie znajduje zastosowania, zdaniem Sądu, powołany przez organy podatkowe jako podstawa prawna zaskarżonego rozstrzygnięcia, obok przepisu § 54 ust. 4 pkt. 4 lit. a) rozporz. Min. Fin. z dnia 21.12.1995 r., przepis art. 25 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku VAT, który, wg brzmienia w rozpoznawanym okresie, stanowił "Obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku należnego nie stosuje się do nabywanych przez podatnika towarów i usług, którymi rozporządzono w sposób nie pozwalający na zaliczenie poniesionych wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym". Ustawodawca, w ramach tego przepisu, postanowił, że nie można obniżać podatku należnego o podatek naliczony w wyniku czynności mających charakter rozporządzenia towarami i usługami w sposób niepozwalający nabywcy na zaliczenie poniesionych na te cele wydatków do kosztów uzyskania przychodów w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym. Przepis ten dotyczy zatem nabytych towarów i usług, nie dotyczy natomiast sytuacji, w której nabywca otrzymuje fakturę dokumentującą sprzedaż usług, które nie zostały zrealizowane, a więc nie zostały tym samym nabyte.
Uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy, skargę oddalono.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI