I SA/Wr 3339/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę spółki w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek, uznając, że zwrot podatku nie nastąpił w trybie czynności sprawdzających wyłączającym naliczanie odsetek.
Spółka z o.o. zaskarżyła postanowienie Izby Skarbowej dotyczące zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek od VAT za październik 1998 r. Skarżąca argumentowała, że zwrot podatku nastąpił w trybie czynności sprawdzających, co zgodnie z art. 52 § 2 Ordynacji podatkowej wyklucza naliczanie odsetek. Podnosiła również zarzuty naruszenia przepisów procesowych, w tym braku zapewnienia czynnego udziału strony. Sąd uznał, że zwrot podatku nie nastąpił w trybie art. 274 Ordynacji, który jest warunkiem zastosowania art. 52 § 2, a czynności sprawdzające dotyczyły weryfikacji dokumentów, a nie błędów formalnych deklaracji. Sąd oddalił również zarzuty proceduralne, wskazując na ograniczony zakres stosowania przepisów postępowania do czynności sprawdzających.
Sprawa dotyczyła skargi A Spółka z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W., które utrzymało w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w W. w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek w podatku od towarów i usług za październik 1998 r. Spółka kwestionowała możliwość naliczania odsetek, powołując się na art. 52 § 2 Ordynacji podatkowej, który wyłącza naliczanie odsetek, gdy zwrot podatku nastąpił w trybie czynności sprawdzających (art. 274 Ordynacji). Skarżąca podnosiła, że zwrot podatku poprzedziły czynności sprawdzające, a także zarzucała naruszenie przepisów procesowych, w tym art. 123 § 1 Ordynacji poprzez zaniechanie zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że przepis art. 52 § 2 Ordynacji podatkowej, wyłączający możliwość naliczania odsetek od nienależnego zwrotu podatku, ma zastosowanie tylko wtedy, gdy zwrot nastąpił w trybie art. 274 Ordynacji, czyli w przypadku stwierdzenia błędów lub oczywistych omyłek w deklaracji i wezwania podatnika do ich skorygowania. W niniejszej sprawie czynności sprawdzające dotyczyły weryfikacji dokumentów potwierdzających prawo do zwrotu podatku w związku z zakupami inwestycyjnymi, a nie błędów formalnych deklaracji. Zastosowanie stawki podatkowej było kwestią materialnoprawną, a nie formalną, która mogłaby być badana w trybie art. 274 Ordynacji. Sąd uznał również, że zarzuty naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 123 § 1 (czynny udział strony) i art. 178 (udostępnianie akt), są nieuzasadnione, ponieważ do czynności sprawdzających stosuje się ograniczony zakres przepisów postępowania (art. 280 Ordynacji). Postanowienie o zaliczeniu wpłaty jest aktem formalnym, a czynny udział strony jest zapewniony poprzez możliwość zaskarżenia tego postanowienia. Sąd podkreślił, że przepisy o wznowieniu postępowania (art. 240 § 1 pkt 4) nie mają zastosowania do czynności sprawdzających.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, możliwość naliczania odsetek jest wyłączona tylko wtedy, gdy zwrot podatku nastąpił w trybie art. 274 Ordynacji podatkowej, który dotyczy błędów formalnych lub oczywistych omyłek w deklaracji. Weryfikacja dokumentów inwestycyjnych nie jest objęta tym trybem.
Uzasadnienie
Art. 52 § 2 Ordynacji podatkowej wyłącza naliczanie odsetek od nienależnego zwrotu podatku tylko w przypadku, gdy zwrot nastąpił w trybie art. 274 Ordynacji, czyli w związku z korektą błędów formalnych lub oczywistych omyłek w deklaracji na wezwanie organu. Czynności sprawdzające dotyczące weryfikacji dokumentów inwestycyjnych nie mieszczą się w tym zakresie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 52 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 274
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dotyczy błędów lub oczywistych omyłek w deklaracji i wezwania do ich skorygowania.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 51 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 52 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 129
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 178 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 272 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 273 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 273 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
pkt 2 lit. a
Ordynacja podatkowa art. 280
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Określa zakres przepisów postępowania stosowanych do czynności sprawdzających.
Dz. U. Nr 153, poz. 1271 art. 97 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
PPSA art. 151
Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 21 § 3
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
u.p.t.u. art. 21 § 5
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zwrot podatku nie nastąpił w trybie art. 274 Ordynacji podatkowej, co wyklucza zastosowanie art. 52 § 2 i tym samym możliwość wyłączenia naliczania odsetek. Czynności sprawdzające nie obejmowały błędów formalnych deklaracji, a jedynie weryfikację dokumentów inwestycyjnych. Przepisy proceduralne dotyczące czynnego udziału strony i udostępniania akt nie mają pełnego zastosowania do czynności sprawdzających.
Odrzucone argumenty
Zwrot podatku nastąpił w trybie czynności sprawdzających, co wyłącza naliczanie odsetek od zaległości podatkowej (art. 52 § 2 Ordynacji podatkowej). Organ naruszył przepisy procesowe, nie zapewniając stronie czynnego udziału w postępowaniu (art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej). Brak czynnego udziału strony w postępowaniu, które zakończyło się postanowieniem, na które przysługuje zażalenie, stanowi podstawę wznowienia postępowania (art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej).
Godne uwagi sformułowania
zwrot podatku nie jest traktowany jak zaległość podatkowa, jeżeli został dokonany w trybie art. 274 tej ustawy Do takich wadliwości formalnych nie można zaliczyć zawyżenia kwoty zwrotu wskutek zastosowania niewłaściwej stawki podatkowej. Przepis art. 52 § 2, wyłączający możliwość naliczania odsetek, ma charakter wyjątku od zasady i powinien być interpretowany ściśle. Z tego też powodu przestrzeganie prawa nie może być traktowane jako jego naruszenie. Czynność organu podatkowego w tym zakresie, jakkolwiek prawnie doniosła, ma charakter podrzędny względem materialnych przesłanek istnienia zobowiązania.
Skład orzekający
Zbigniew Łoboda
przewodniczący-sprawozdawca
Katarzyna Radom
członek
Anetta Chołuj
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zaliczania wpłat, naliczania odsetek od nienależnych zwrotów podatku oraz zakresu stosowania przepisów proceduralnych do czynności sprawdzających."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z podatkiem od towarów i usług oraz konkretnymi przepisami Ordynacji podatkowej. Interpretacja przepisów proceduralnych może być odmienna w zależności od kontekstu sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii podatkowych związanych z odsetkami i zaliczaniem wpłat, a także interpretacji przepisów proceduralnych. Jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem podatkowym.
“Kiedy odsetki od zaległości podatkowych przestają obowiązywać? Kluczowa interpretacja Ordynacji podatkowej.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 3339/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2004-10-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-09-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Anetta Chołuj Katarzyna Radom Zbigniew Łoboda /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane I FSK 298/05 - Wyrok NSA z 2005-06-30 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 51 par. 1, 52 par. 1 i par. 2, 123 par. 1, 129, 178 par. 1, 272, 273 par. 1 pkt 2 lit. a, 274 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Radom Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant Aleksandra Madej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2004 r. sprawy ze skargi A Spółka z o.o. w W. na postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek w podatku od towarów i usług za październik 1998 r. - oddala skargę. Uzasadnienie Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]nr [...]Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w W., działając na podstawie art. 233 § 1pkt 1 w związku z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) utrzymała w mocy postanowienie Urzędu Skarbowego w W. z dnia [...], nr [...]w przedmiocie zaliczenia dokonanej przez podatnika wpłaty na poczet zaległości podatkowej i odsetek w podatku od towarów i usług za październik 1998 r. W uzasadnieniu postanowienia Izba wskazała, że decyzją z dnia [...]nr [...]Inspektor Kontroli Skarbowej określił Spółce z o.o. A w zakresie podatku od towarów i usług za październik 1998 r. zaległość podatkową z tytułu zawyżenia kwoty zwrotu podatku w wysokości [...]. W dniu [...]Spółka dokonała wpłaty w kwocie [...], którą Urząd Skarbowy w W. wymienionym powyżej postanowieniem zaliczył na poczet przedmiotowej zaległości w ten sposób, że na należność główną zaliczył [...], zaś na odsetki – [...]. Od postanowienia Strona wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 51, art. 52, art. 53 § 2 i art. 55 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną ich wykładnię, a także naruszenie art. 123 § 1 w związku z art. 273 § 1 pkt 2 i w związku z art. 122 i art. 129 Ordynacji podatkowej, poprzez zaniechanie zapewnienia Stronie czynnego udziału w postępowaniu, co stanowiło kwalifikowane naruszenie wskazane w art. 240 § 1 pkt 4 tej ustawy. Domagała się Spółka uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że zwrot różnicy podatku za październik, listopad i grudzień 1998 r. poprzedziły czynności sprawdzające, co zgodnie z brzmieniem art. 52 § 2 Ordynacji podatkowej wykluczało możliwość naliczania odsetek od zaległości. Wskazano również w oparciu o art. 240 § 1 pkt 4 w związku z art. 219, że skoro brak czynnego udziału strony w postępowaniu prowadzącym do wydania postanowienia, na które przysługuje zażalenie, stanowić może podstawę wznowienia takiego postępowania, to po stronie organu istniał obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału także w przedmiotowym sprawie. Nadto, na podstawie art. 178 w związku z art. 280 Ordynacji, postępowanie powinno być jawne dla strony, która winna mieć możliwość przeglądania akt sprawy. Izba Skarbowa we W. Ośrodek Zamiejscowy w W., jak już zaznaczono, utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 52 § 2 Ordynacji zwrot podatku nie jest traktowany jak zaległość podatkowa, jeżeli został dokonany w trybie art. 274 tej ustawy. Przepis ten reguluje natomiast postępowanie w przypadku stwierdzenia, iż deklaracja zawiera błędy formalne, albo że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami. Do takich wadliwości formalnych nie można zaliczyć zawyżenia kwoty zwrotu wskutek zastosowania niewłaściwej stawki podatkowej. Z deklaracji nie wynika bowiem co było przedmiotem dokonywanej przez podatnika sprzedaży. Wprawdzie w aktach Urzędu Skarbowego znajdują się kserokopie faktur, to są to tylko kserokopie faktur zakupu, które nie dawały podstaw do oceny prawidłowości stosowanej przy sprzedaży stawki. Nadto deklaracja za październik 1998 r. nie zawierała błędów o charakterze formalnym i rachunkowym. W tym stanie rzeczy nie można było uznać, że zwrot podatku nastąpił w trybie czynności sprawdzających, a zatem zaliczenie na poczet odsetek było prawidłowe. W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów procesowych Izba wskazała, że z literalnego brzmienia art. 123 § 1 wynika, iż tylko w ramach postępowania kończonego decyzją, organ podatkowy zobowiązany jest zapoznać stronę ze zgromadzonym w sprawie materiałem. Kwestionowane postanowienie wydane zostało w ramach czynności sprawdzających, na podstawie art. 273 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i według art. 280 do czynności tych stosuje się jedynie wskazane tam przepisy pośród których nie wymieniono art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Spółka ponowiła dotychczasowe zarzuty domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia. W jej ocenie zwrot podatku dokonany w ramach czynności sprawdzających nie jest traktowany jak zaległość podatkowa (art. 52 § 2) niezależnie od zakresu tych czynności. Skoro pozbawienie strony czynnego udziału w sprawie stanowić może podstawę wznowienia postępowania zakończonego – tak jak w niniejszym przypadku – postanowieniem, na które przysługuje zażalenie, to nie można jednocześnie twierdzić, że organ nie miał obowiązku zapewnić stronie takiego udziału. Tymczasem o efektach postępowania strona dowiedziała się dopiero z treści postanowienia. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wskazała, że postanowienie o zaliczeniu wpłaty dokonanej przez podatnika jest aktem formalnym, informującym o sposobie zaliczenia, natomiast nie przesądzającym kwestii istnienia zaległości podatkowej. Postanowienie takie wydawane jest z urzędu, bez wszczynania postępowania w tym zakresie, podczas gdy udostępnianie akt w trybie art. 178 Ordynacji dotyczy toku postępowania. Analogicznie należy odnieść się do art. 240 § 1 pkt 4. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271, z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga nie była uzasadniona. Spór w niniejszej sprawie dotyczył dwóch kwestii, a mianowicie zasadności zaliczenia na poczet odsetek od zaległości podatkowej części wpłaty dokonanej przez podatnika, a także konieczności zapewnienia stornie czynnego udziału w związku z dokonaniem przez organ zarachowania wpłaty. Postanowieniem z dnia [...]Urząd Skarbowy w W. zaliczył dokonaną przez podatnika wpłatę na poczet zaległości i przypadających od niej odsetek – w podatku od towarów i usług, określonych decyzją [...]z dnia [...], z tytułu zawyżenia zwrotu podatku za listopad 1998 r. Według Strony skarżącej, możliwość zarachowania wpłaty na odsetki wyłączona została na podstawie art. 52 § 2 Ordynacji podatkowej. Zaległością podatkową w rozumieniu art. 51 § 1 Ordynacji, jest podatek nie zapłacony w terminie płatności. Od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 54 (nie mającym w sprawie zastosowania – przypis autora uzasadnienia), naliczane są odsetki za zwłokę (art. 53 § 1 ustawy). Z kolei na równi z zaległością przepisy Ordynacji podatkowej nakazują traktować zwrot podatku, jeżeli podatnik otrzymał go nienależnie lub w wysokości wyższej od należnej, chyba że podatnik wykaże, że nie nastąpiło to z jego winy (art. 52 § 1 pkt 2). Wynika stąd zatem, że nienależny zwrot podatku, wywołuje co zasady – tak jak zaległość podatkowa – konsekwencje w zakresie konieczności naliczenia odsetek. Jednakże owe skutki ustawa wyłącza, jeżeli zwrot podatku został dokonany w trybie przewidzianym w art. 274 Ordynacji podatkowej (art. 52 § 2). Wymieniony przepis art. 274 zamieszczony został w dziale V ustawy, zatytułowanym "Czynności sprawdzające" i odnosi się do przypadku, w którym stwierdzone zostanie, że deklaracja zawiera błędy lub oczywiste omyłki bądź że wypełniono ją niezgodnie z ustalonymi wymaganiami i wówczas organ podatkowy zwraca się do składającego deklarację o złożenie niezbędnych wyjaśnień oraz o skorygowanie deklaracji, wskazując przyczyny, z powodu których informacje zawarte w deklaracji poddaje się w wątpliwość (§ 1). Jeżeli podatnik skorygował deklarację w sposób powodujący usunięcie wątpliwości, organ podatkowy dokonuje odpowiedniej adnotacji w deklaracji (§ 2). Widać zatem z przytoczonych przepisów, iż wyłączenie naliczania odsetek od zwrotu podatku w nienależnej wysokości, może dotyczyć jedynie przypadku (w zakresie wynikającym z art. 52 § 2), w którym organ podatkowy stwierdził błędy lub oczywiste omyłki w deklaracji podatnika i wezwał go do ich skorygowania, a podatnik deklarację poprawił. Tymczasem w sprawie niniejszej, co wynika zarówno z treści zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej, jak i złożonego na rozprawie oświadczenia pełnomocnika Skarżącej, czynnościami sprawdzającymi organ podatkowy objął udokumentowanie zwrotu podatku w związku z zakupami inwestycyjnymi. Chodziło zatem o potwierdzenie, czy podatnik dysponuje odpowiednimi dowodami (w aktach podatkowych znajdowały się faktury na zakup towarów i usług), uzasadniającymi wielkość kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług, zaliczanych u niego do środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które to nabycie, na podstawie art. 21 ust. 3 i 5 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), uzasadnia zwrot podatku z pominięciem stosownych ograniczeń. Przepis art. 52 § 2, wyłączający możliwość naliczania odsetek, ma charakter wyjątku od zasady i powinien być interpretowany ściśle. Skoro ustawodawca wyłącza na jego podstawie oprocentowanie jedynie zwrotu podatku (nadpłaty) dokonanego w trybie art. 274 Ordynacji, to należy to odnieść wyłącznie do sytuacji, w której podatnik na wezwanie organu, poprawił w rozliczeniu wskazane przez ten organ błędy lub oczywiste omyłki. Nie odnosi się zatem omawiane tu wyłączenie do przypadków, gdy zwrot podatku okaże się nienależny z innych przyczyn, niż wywołane sprostowaniem błędów i pomyłek, ujawnionych przez organ w toku badania formalnej poprawności deklaracji. Jak wynika z treści skargi przyczyną uznania zwrotu podatku za nienależny, było stosowanie przez Skarżącą nieprawidłowej stawki podatku od towarów i usług przy dokonywaniu czynności podlegających opodatkowaniu. Jednocześnie z wypowiedzi organu odwoławczego wynika, iż Urząd Skarbowy nie badał w toku czynności sprawdzających, prawidłowości opodatkowania sprzedaży podatnika odpowiednią stawką, gdyż deklaracja nie dostarcza dostatecznych informacji, co konkretnie jest przedmiotem dokonywanej sprzedaży. Z kolei pełnomocnik Skarżącej podniósł na rozprawie, że Strona otrzymała od organu informację w "nieformalnym trybie", co do zasad stosowania stawki podatku od towarów i usług, ale nie odbyło się to w ramach czynności sprawdzających. Trzeba zatem wskazać, że również z przytoczonych przed chwilą wypowiedzi wynikało jednoznacznie, iż dokonane przez Urząd Skarbowy w W. czynności sprawdzające, nie dotyczyły poprawności stosowanej przez podatnika stawki podatkowej. Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę, że brzmienie art. 274 wyklucza możliwość weryfikacji w jego trybie przez organ podatkowy, prawidłowości określenia zobowiązania podatkowego z punktu widzenia materialnych przesłanek wpływających na jego rozmiar, jak np. prawidłowość ustalenia podstawy opodatkowania, czy zasadność skorzystania z ulg podatkowych, albowiem odnosi się jedynie do błędów i omyłek oczywistych, wynikających z treści złożonego rozliczenia. Chodzi tu zatem o formalną poprawność deklaracji, o jakiej mowa w art. 272 pkt 2 Ordynacji. Dodać bowiem należy, że nawet tam, gdzie czynności sprawdzające wykraczają poza kwestię formalnej poprawności deklaracji i dotyczą sytuacji, w której podatnik skorzystał z ulg podatkowych, organ może jedynie zwrócić się do niego o okazanie dokumentów lub o złożenie fotokopii dokumentów, które, zgodnie z przepisami, potwierdzają prawo do skorzystania z ulgi (art. 275 § 1). W trybie czynności sprawdzających organ nie może natomiast kwestionować zasadności stosowania ulgi, dla czego właściwy jest tryb postępowania wymiarowego. Przepis art. 275 nie przewiduje bowiem, ażeby poza samym sprawdzeniem dokumentów, organ mógł wzywać podatnika do sprostowania deklaracji w tym trybie, jeżeli uzna, że ulga jest nieuzasadniona. Trzeba też zauważyć, że art. 275 ustawy stanowi rozwinięcie określonego w art. 272 pkt 3 ustawy – jednego z rodzajów czynności sprawdzających, polegających na ustaleniu stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami. Widać z przedstawionej regulacji, iż zakres takich czynności sprawdzających dotyczy wyłącznie faktów, nie zaś ich oceny prawnej, czym byłoby badanie prawidłowości stosowanej stawki podatkowej. Przepis art. 274 i 275 (także nieistotny tu art. 276) Ordynacji podatkowej, znajdują odpowiednie zastosowanie w przypadku złożenia deklaracji z wykazaną kwotą zwrotu podatku (art. 277). Biorąc zatem pod uwagę ujawnione wyżej okoliczności, dotyczące zakresu prowadzonych przez Urząd Skarbowy w W. czynności sprawdzających, należało przyjąć, że odnosiły się do sprawdzenia zgodności kwot podatku naliczonego przy zakupach inwestycyjnych z treścią dokumentów przedłożonych przez podatnika. Był to zatem tryb, o jakim mowa w art. 275 w związku z art. 277 Ordynacji, nie zaś tryb z art. 274 (wystąpienie w deklaracji błędów i oczywistych omyłek), do którego (i tylko którego) odwoływał się art. 52 § 2 Ordynacji podatkowej, wykluczający możliwość naliczania odsetek od kwoty nienależnego zwrotu podatku. Odwołanie się przez ustawodawcę podatkowego, w treści ostatnio przywołanego przepisu – tylko do trybu, o jakim mowa w art. 274 Ordynacji, jest uzasadnione poczynionymi powyżej uwagami, na temat braku kompetencji organu do wzywania podatnika o sprostowanie deklaracji w przypadku braku zasadności stosowania ulgi (zwrotu podatku), w następstwie sprawdzenia dokumentów, je potwierdzających. Trzeba jeszcze powtórzyć, że zakres czynności sprawdzających – w odniesieniu do omawianych do tej pory kwestii – został określony zasadniczo w art. 272 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jego brzmieniem, organy podatkowe pierwszej instancji dokonują czynności sprawdzających, mających na celu: sprawdzenie terminowości składania deklaracji (pkt 1 lit. a), sprawdzenie terminowości wpłacania zadeklarowanych podatków, w tym również pobieranych przez płatników oraz inkasentów (pkt 1 lit. b), stwierdzenie formalnej poprawności dokumentów wymienionych w pkt 1 (pkt 2), oraz ustalenie stanu faktycznego w zakresie niezbędnym do stwierdzenia zgodności z przedstawionymi dokumentami (pkt 3). Pośród tych czynności nie wymieniono badania wysokości zobowiązania podatkowego, w tym także z punktu widzenia prawidłowości stosowania przez podatnika właściwych stawek podatku od towarów i usług. Z tego też względu nieuzasadnione były wywody skargi w zakresie wyłączenia w stosunku do Skarżącej naliczania odsetek na podstawie art. 52 § 2 Ordynacji także z tej przyczyny, że organ podatkowy I instancji w rzeczywistości ich nie badał, dokonując sprawdzenia dokumentów potwierdzających rozmiar podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług o charakterze inwestycyjnym. Przemawiało za przedstawioną konkluzją również to, że Skarżącej nie dokonano zwrotu podatku w trybie art. 274 Ordynacji, co jest warunkiem sine qua non zastosowania art. 52 § 2 ustawy. Gdy idzie o drugi problem, a mianowicie obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w związku z zaliczeniem wpłaty na poczet zobowiązania podatkowego, czego dokonano postanowieniem, wydanym w oparciu o art. 273 § 1 pkt 2 lit. a) Ordynacji podatkowej, to i w tym zakresie argumentów skargi nie można było podzielić. Przede wszystkim należy wskazać, że przytoczony przepis, stanowiący o obowiązku wydania postanowienia w sprawie zaliczenia na poczet zaległości podatkowych wpłaty dokonanej przez podatnika, zamieszczony został, podobnie jak i przepisy wcześniej omawiane – w dziale V. Ordynacji podatkowej, dotyczącym czynności sprawdzających. Stosownie natomiast do art. 280 ustawy, do czynności sprawdzających w sprawach nie regulowanych w art. 272-279 stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów: 5 (o doręczeniach), 6 (o wezwaniach), 10 (o udostępnianiu akt), 14 (o postanowieniach) oraz 16 (o zażaleniach) działu IV. ustawy. Widać stąd, że w ten sposób ograniczony został zakres przepisów postępowania, które – nadto w sposób odpowiedni – stosowane być mogły do czynności sprawdzających. Z tego też powodu jako nieuzasadnione należało uznać zarzuty naruszenia przepisów, których organy podatkowe nie miały podstaw stosować w ramach dokonywanych czynności. Kwestia stosowania przez organ określonych przepisów proceduralnych nie jest sprawą dobrej (bądź złej) woli organu, lecz wykonania obowiązku prawnego. Jeżeli zatem ustawodawca podatkowy ograniczył stosowanie instytucji procesowych postępowania podatkowego w odniesieniu do czynności sprawdzających, to owo ograniczenie winno być respektowane zarówno przez organ jak i podatnika. Z tego tez powodu przestrzeganie prawa nie może być traktowane jako jego naruszenie. Z przedstawionej przed chwilą perspektywy nie sposób było podzielić zarzutu naruszenia art. 123 § 1 oraz 129 Ordynacji podatkowej. Przepisy te zamieszczone zostały w rozdziale 1 działu IV. ustawy, który nie mógł znaleźć zastosowania do czynności sprawdzających, stosownie do brzmienia cytowanego już art. 280 Ordynacji. Konkluzja ta znajduje dodatkowe wsparcie, jeżeli zważyć, iż zasada czynnego udziału strony w postępowaniu wyraża się w licznych instytucjach procesowych (np. prawo inicjowania postępowania – art. 165 § 1, obecność przy przeprowadzaniu dowodu – art. 190, możliwość wypowiedzenia w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego – art. 200). Nie można naruszyć zasady czynnego udziału strony, bez naruszenia konkretnego uprawnienia procesowego, wynikającego ze szczegółowego prawa postępowania. Według art. 123 § 1, organy podatkowe obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Trzeba przeto zauważyć, że dokonując zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej, organ nie prowadzi postępowania, nie gromadzi dowodów i materiałów, a zatem nie ma w istocie z czym strony zapoznać. Czynność organu bowiem uwzględnia dwie okoliczności: fakt wpłaty oraz istnienie zaległości, która zawsze wynika bądź to ze złożonej deklaracji, bądź – jak w niniejszym przypadku – wydanej w sprawie decyzji. Należy również podkreślić, iż czynny udział strony zapewniony jest w tego rodzaju sprawach, poprzez umożliwienie zaskarżenia postanowienia organu I instancji o zaliczeniu wpłaty (art. 273 § 2). Trzeba mieć także na względzie, że jakkolwiek zaliczenie przez organ wpłaty, podobnie jak i zapłata przez podatnika podatku, powodują wygaśnięcie zobowiązania podatkowego (art. 59 § 1), to skutek ten uzależniony jest oczywiście od istnienia zobowiązania. Jeżeli zatem okaże się następnie, że zobowiązania nie było, albo istniało w mniejszym rozmiarze, to zaliczenie wpłaty nie spowoduje utraty uiszczonej kwoty. Czynność organu podatkowego w tym zakresie, jakkolwiek prawnie doniosła, ma charakter podrzędny względem materialnych przesłanek istnienia zobowiązania. Pamiętać bowiem trzeba, że zaliczenie wpłaty jest instytucją wykonania zobowiązania i odnosić się może do zobowiązań ustalonych (określonych) decyzjami niedostatecznymi (art. 224 § 1), albo też wynikających z samoobliczenia, które może być korygowane. Co się zaś tyczy zarzutu naruszenia art. 129, to dodatkowo należy wskazać, że jest on chybiony o tyle, iż przepis ten odnosi się do tajemnicy finansowej i wynika z niego, że zasadniczo nikomu, poza stroną nie powinny być udostępniane dane gromadzone w postępowaniu (J. Zimmermann, Ordynacja podatkowa – Komentarz. Postępowanie podatkowe, Toruń 1998 r., s. 39, podobnie C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla, Ustawa Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, s. 381-382) . W niniejszej sprawie Skarżąca nie wykazała, ażeby organy podatkowe udostępniały informacje podmiotom nieuprawnionym. Jeżeli zaś zarzut miałby odnosić się do nieujawnienia postępowania stronie, to dotyczyłby w istocie czynnego jej udziału, do czego odniesiono się powyżej. Także nie można było się dopatrzyć w okolicznościach sprawy naruszenia art. 178 Ordynacji, przewidującego obowiązek organu umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (§ 1). W istocie bowiem odnosił się on do braku poinformowania Strony o postępowaniu w sprawie zaliczenia wpłaty. Tymczasem, jak już zostało przedstawione, organ nie wszczyna postępowania w przedmiocie zaliczenia wpłaty. Czynność ta dokonywana jest z urzędu w następstwie dokonania wpłaty przez podatnika, w sytuacji istnienia zaległości podatkowej (dane w tym zakresie wynikają z ewidencji organu). Skoro organ I instancji nie podejmuje aktu, wyznaczającego bieg postępowania, to z treści art. 178 takiego obowiązku wywodzić nie można. Z kolei nie można upatrywać naruszenia prawa tylko z tego powodu, że jedną z przesłanek wznowienia postępowania, może być nie uczestniczenie strony bez jej winy w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4). Zakres bowiem uczestniczenia strony w postępowaniu, nie jest wyznaczony przez przesłankę wznowieniową, ale – co już było powyżej eksponowane – przez przepisy postępowania przydające stronie konkretne uprawnienia procesowe. Niezależnie od tego, przypomnieć należy, że przepisów o wznowieniu postępowania (rozdział 17 działu IV. ustawy) nie stosuje się do czynności sprawdzających, a zatem także do zaliczenia wpłaty na poczet zaległości podatkowej, co dokonywane jest postanowieniem podjętym na podstawie art. 273 § 1 pkt 2 Ordynacji. Mając zatem na względzie poczynione powyżej uwagi, skargę należało uznać za nieuzasadnioną, co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny do jej oddalenia po myśli art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI