I SA/Wr 3281/01

I SA/Wr 3281/01 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-02-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2001-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Szczerbiński
Halina Betta /przewodniczący sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 36 poz 161
art. 27 par. 1
Obwieszczenie Ministra Finansów z dnia 26 lutego 1991 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Halina Betta (sprawozdawca), Sędzia NSA - Andrzej Szczerbiński, Sędzia WSA - Zbigniew Łoboda, Protokolant - Małgorzata Jakubiak, po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi A.P. na postanowienie Izby Skarbowej we W. Ośrodka Zamiejscowego w L. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za zasadne zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia [...] Nr [...]
Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. wszczął wobec skarżącej A. P. postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy Marszałka Województwa D. z dnia [...] nr [...] obejmujący zaległość z tytułu kary pieniężnej za wyłączenie gruntów z produkcji rolnej za rok 1996 w kwocie [...].
W wyniku czynności egzekucyjnych organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego dłużnika prowadzonego przez A S.A. O/Z. G.
Na toczące się postępowanie skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wnosząc o wydanie postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania w/w tytułu wykonawczego i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zarzutów podniosła brak wymagalności egzekwowanego obowiązku, niedopuszczalność obowiązku i błąd co do osoby wynikający z treści art. 45 ustawy egzekucyjnej nakładający obowiązek odstąpienia przez organ egzekucyjny od czynności egzekucyjnych prowadzonych w oparciu o tytuł nie posiadający klauzuli wykonalności nadanej przez Sąd.
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. uznał zarzuty wniesione przez skarżącą za nieuzasadnione wskazując, iż wierzyciel potwierdził zasadność dochodzenia egzekwowanego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej. Organ egzekucyjny I instancji wskazał na nie zaistnienie żadnej z okoliczności wymienionych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dającej podstawę do uwzględnienia zarzutu jako zasadnego wyjaśniając nadto, iż w trybie egzekucji administracyjnej obowiązujące przepisy prawa nie nakazują nadania sądowej klauzuli wykonalności tytułami będących podstawą prowadzonego postępowania.
Na postanowienie organu I instancji skarżąca wniosła zażalenie w którym podzieliła zarzut, iż tytuł wykonawczy nie spełnia wymagań formalnych w związku z czym organ egzekucyjny zobowiązany był odstąpić od egzekucji, tytuł wykonawczy nie posiadał klauzuli wykonalności nadanej przez Sąd. Zarzuciła nadto iż podniesionych zarzutów nie rozpatrzono w terminie i zgodnie z obowiązującym prawem.
Postanowieniem z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I-szej instancji. Organ II instancji powołał się na stanowiska wierzyciela jakie zajął w przedmiotowej sprawie a mianowicie iż nie potwierdził wierzyciel braku wymagalności obowiązku, niedopuszczalności egzekucji i błędu co do osoby zobowiązanej w przedmiotowej sprawie.
Odnosząc się do wykazanych braków formalnych tytułu stanowiącego podstawę dochodzenia należności Izba Skarbowa stwierdziła iż nie są one na tyle istotne by uznać, iż tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów prawa określonych art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przedmiotowy tytuł wykonawczy zawiera bowiem treść obowiązku podlegającego egzekucji, wskazanie podstawy prawnej tego obowiązku, odcisk pieczęci wierzyciela, zaś wypełnienie rubryki 68 tytułu wbrew stwierdzeniu strony pozwala na pełną identyfikację osoby podpisanej pod wnioskiem o wszczęcie egzekucji należności. Zdaniem Izby Skarbowej wprawdzie wierzyciel mało precyzyjnie określił podstawę prawną obowiązku nie wskazując konkretnego przepisu ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych z dnia 3 lutego 1995r. (Dz. U. Nr 16 poz. 78), jednakże z treści art. 27 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wynika wymóg wskazania konkretnego przepisu naruszonego przez stronę, a za bezsporne należy uznać, iż powołana ustawa stanowi podstawę prawną nałożenia obowiązku wskazanego w pozycji 27 tytułu. Organ II instancji uznał iż brak pieczęci urzędowej wierzyciela w rubryce części E tytułu nie stanowi podstawy do uznania tytułu za posiadający istotne braki formalne skutkujące niedopuszczalnością prowadzenia egzekucji zważywszy, że pieczęć taka jest odciśnięta w miejscu tytułu wykonawczego, przeznaczonym na jej zamieszczenie i nie stwarza problemu z identyfikacją wierzyciela.
Wypowiadając się w kwestii zarzutu dotyczącego braku zaopatrzenia tytułu wykonawczego w klauzulę wykonalności nadaną przez Sąd organ odwoławczy zauważa, iż klauzula taka jest wymagana w sytuacji wystąpienia wierzyciela do komornika sądowego o przeprowadzenie egzekucji w trybie sądowym z nieruchomości zobowiązanego, jeżeli pozwalają na to przepisy kpc. W przedmiotowej zaś sprawie egzekucja administracyjna prowadzona jest przez zastosowanie środka egzekucyjnego wymienionego w treści art. 67 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji co świadczy o braku konieczności uzyskania klauzuli wykonalności nadanej przez Sąd.
Organ odwoławczy potwierdził natomiast, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z uchybieniem terminu o którym mowa w treści art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przekroczenie jednakże terminu załatwienia sprawy nie daje podstawy do skutecznego ubiegania się o uchylenie postanowienia od którego strona wniosła zażalenie.
Postanowienie organu II instancji stało się przedmiotem skargi wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze strona ponowiła zarzuty podniesione w postępowaniu zażaleniowym.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Należy podzielić stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu iż przekroczenie przez organ I instancji terminu załatwienia sprawy o którym mowa w art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje skutecznej podstawy w zakresie dokonanych czynności egzekucyjnych.
Chybiony jest również zarzut iż tytuł wykonawczy stanowiący podstawę wszczęcia egzekucji winien być zaopatrzony w klauzulę wykonalności nadaną przez Sąd. Klauzula taka bowiem jest wymagana w sytuacji wystąpienia wierzyciela do komornika sądowego o przeprowadzenie egzekucji w trybie sądowym z nieruchomości zobowiązanego, jeżeli pozwalają na to przepisy kc. W przedmiotowej zaś sprawie egzekucja nie została skierowana do nieruchomości skarżącej co świadczy jak to trafnie zauważa organ odwoławczy o braku konieczności uzyskania klauzuli wykonalności nadanej przez Sąd.
Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia należy przywołać art. 27 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który to przepis stanowi o tym co winien zawierać tytuł wykonawczy. Z pkt 3 § 1 art. 27 cyt. ustawy wynika, że tytuł wykonawczy powinien zawierać między innymi datę wystawienia tytułu wykonawczego, podpis z podaniem imienia i nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej.
Powyższe wymogi wbrew stanowisku strony skarżącej tytuł wykonawczy stanowiący podstawę egzekucji zawiera. Brak pieczęci urzędowej wierzyciela w rubryce w części E tytułu wykonawczego nie stanowi podstawy do uznania tytułu za posiadający istotne braki formalne skutkujące niedopuszczalnością prowadzenia egzekucji. Pieczęć urzędowa bowiem jest odciśnięta na 1 stronie tytułu wykonawczego a zatem nie ma żadnego problemu z identyfikacją wierzyciela. Również wprawdzie nieco nieczytelna pieczątka stanowiska służbowego podpisującego tytuł wykonawczy pozwala na identyfikację tejże osoby z imienia i nazwiska oraz posiadanego tytułu służbowego.
Kolejny wymóg formalny który winien spełniać tytuł wykonawczy aby stanowić podstawę egzekucji tj. wskazanie podstawy prawnej egzekwowanego obowiązku. Przez wskazanie podstawy prawnej obowiązku należy zaś rozumieć, iż chodzi tu o podanie aktu prawnego gdy podstawą egzekucji jest przepis, z którego wprost wynikają określone obowiązki lub w przypadku gdy egzekwowany obowiązek wynika z decyzji administracyjnej - jak w niniejszej sprawie - koniecznym jest w tytule wykonawczym powołanie tej decyzji. Wskazanie podstawy prawnej obowiązku można pojmować w ten sposób, że chodzi tu o podanie aktu prawnego (prawa materialnego), na podstawie którego wydano decyzję administracyjną lub też o samą decyzję wydaną na podstawie tych aktów. Pełną realizacją tego przepisu byłoby podanie obu tych elementów. Nie dotyczy to sytuacji, gdy podstawą egzekucji jest przepis prawa (bez potrzeby wydawania decyzji), z którego wprost wynikają obowiązki. Wówczas ten akt będzie stanowił podstawę prawną egzekwowanego obowiązku (por. R. Hauser, Z. Leoński - Egzekucja administracyjna - Komentarz do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Wyd. Prawnicze W-wa 1995 str. 55 por. wyrok NSA z dnia 20.05.1997r. sygn. akt I SA/Łd 1662/96 publ. ONSA 1998/1/30).
Z załączonego do akt administracyjnych tytułu wykonawczego wynika, że nie zawiera on powołania się na decyzję stanowiącą podstawę egzekwowanego obowiązku. Zatem to już sam organ egzekucyjny z urzędu winien badać dopuszczalność egzekucji administracyjnej - tzn. winien zwrócić uwagę na to, czy wystawiony tytuł wykonawczy posiada wszystkie elementy wymienione w art. 27 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Brak chociażby jednego z tych elementów powoduje niedopuszczalność egzekucji w postępowaniu administracyjnym (por. wyroki NSA z dnia 6 maja 1998r. sygn. akt SA/Sz 1477/97 oraz z dnia 18 kwietnia 2000r. sygn. akt I SA/Ka 1862/98).
Organy skarbowe mają oczywiście rację twierdząc, że art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie pozwala na badanie przez organ egzekucyjny zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Nie oznacza to jednak, że organ egzekucyjny nie jest obowiązany sprawdzić czy wydano decyzję, z której wynika egzekwowany obowiązek. W rozpatrywanej sprawie w tytule wykonawczym nie wskazano decyzji z której wynika egzekwowany obowiązek, a wierzyciel wypowiadając się do zarzutów zgłoszonych przez skarżącą nie przedłożył decyzji w oparciu o którą jak podał wystawił przedmiotowy tytułu wykonawczy. Nie chodzi tutaj o badanie treści obowiązku, ale o zbadanie czy tytuł wykonawczy znajduje podstawę w odpowiedniej decyzji, albowiem dopiero wynikający z tej decyzji obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie podlega ocenie co do zasadności (wyrok NSA z dnia 19 grudnia 1995r. sygn. SA/Gd 2862/94 - POP 19978 nr 1 poz. 31).
Mając zatem powyższe na uwadze należało orzec jak w sentencji wyroku zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).