I SA/Wr 324/25

I SA/Wr 324/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-30
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Marta Semiczek
Piotr Kieres /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Haberka
Symbol z opisem
6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2383
art. 228 par. 1 pkt 1 w związku z  art. 133 par. 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Kieres (sprawozdawca),, Sędziowie: Sędzia WSA Tadeusz Haberka,, Sędzia WSA Marta Semiczek, , po rozpoznaniu w Wydziale I - na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi Gminy Z. przy udziale uczestnika postępowania M S.A. zs. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 17 grudnia 2024 r., nr SKO 4121/342/2024 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania: oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Gminy Z. (dalej jako: Gmina, Wnioskująca) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej jako: SKO, Organ) z 17 grudnia 2024 r. nr SKO 4121/342/2024, którym stwierdzono niedopuszczalność odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Wałbrzycha z 17 października 2024 r. nr BWP.3121.2.32.2022.JS umarzającej - jako bezprzedmiotowe - wszczęte z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie określenia M. S.A. (dalej jako: Spółka) wysokości zobowiązania w podatku rolnym za 2019 r. Stosownie do treści art. 141 § 4 ustawy z 30 października 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – w skrócie jako p.p.s.a. Sąd w sposób zwięzły przedstawia poniżej stan sprawy, na który składają się w szczególności:
– wszczęte z urzędu, przez Burmistrza Z. (dalej jako Burmistrz Gminy), postanowieniem z 3 listopada 2021 r. nr FP.3121.3.40.1.2021.KS postępowanie wobec Spółki w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za 2019 r. (działka nr [...]);
– postanowienie SKO z 9 grudnia 2021 r. nr SKO 4121/355/2021 o wyłączeniu (na wniosek Spółki) Burmistrza Gminy od załatwienia sprawy wszczętej ww. postanowieniem i wyznaczeniu organu - Prezydenta Miasta Wałbrzycha - jako właściwego do jej załatwienia, z uwagi na konflikt interesów, albowiem Burmistrz Gminy rozstrzygałby sprawę, w której potencjalnie podatnikiem/zobowiązanym może być Gmina, której Burmistrz Gminy jest organem wykonawczym, a równocześnie organem podatkowym;
– decyzją z 17 października 2024 r BWP.3121.2.32.2022.JS Prezydenta Miasta Wałbrzycha umorzył, wszczęte postanowieniem Burmistrza Gminy z 3 listopada 2021 r. nr FP.3121.3.40.1.2021.KS, postępowanie w sprawie określenia Spółce zobowiązania podatkowe w podatku rolnym za 2019 r. (doręczona Gminie w dniu 22.10.2024 r., a Spółce w dniu 23.10.2024 r.);
– w dniu 08.11.2024 r. Gmina złożyła do SKO, za pośrednictwem Prezydenta Miasta Wałbrzycha, oparty o art. 133 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm.) – w skrócie jako o.p., wniosek z 23 października 2024 r., o dopuszczenie do udziału w charakterze strony w postępowaniu podatkowym wszczętym ww. postanowieniem z dnia 3.11.2021 r.nr FP.3121.3.40.1.2021.KS, wraz z odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta Wałbrzycha z 17 października 2024 r. nr BWP.121.2.32.2022.JS
Uzasadniając swój wniosek z 23 października 2024 r. Gmina argumentowała, że wobec twierdzenia Spółki, iż to Gmina jest nieprzerwanie użytkownikiem wieczystym (od 2001 r.) gruntu i obowiązek podatkowy w podatku rolnym ciążył na Gminie, to organ podatkowy winien Gminie zapewnić czynny udział w postępowaniu podatkowym. Gmina powołała się również, na postanowienie SKO z 9 grudnia 2021 r., w którym wyłączając Burmistrza Gminy od załatwienia sprawy podatku rolnego za 2019 r. wskazano, że Burmistrz Gminy potencjalnie mógłby orzekać o zobowiązaniach swoich, czyli Gminy. Tym samym zdaniem Gminy posiada ona interes prawny w udziale, w toczącym się postępowaniu podatkowym, w charakterze strony. Umorzenie postępowania podatkowego w zakresie podatku rolnego za 2019 r., jako bezprzedmiotowego spowoduje, że obowiązek podatkowy obciąży Gminę, a ponadto istotną okolicznością jest spór dotyczący tego, kto ma uiszczać opłaty od użytkowania wieczystego – czy Spółka czy też Gmina.
SKO w postanowieniu z 17 grudnia 2024 r. nr SKO 4121/342/2024 stwierdzającym niedopuszczalność odwołania Gminy od decyzji Prezydenta Miasta Wałbrzycha z 17 października 2024 r. wskazało, że wyłączenie organu od załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym nie oznacza, że organ ten staje się stroną w sprawie. Organ wyłączony z postępowania nie występuje w tym postępowaniu w jakiejkolwiek roli z chwilą jego wyłączenia. Z kolei twierdzenie, że postępowanie może dotyczyć zobowiązania podatkowego Gminy nie uzasadnia dopuszczenia Gminy do udziału w charakterze strony, w postępowaniu, w których stroną nie jest. Udział Gminy, jako strony postępowania byłby możliwy tylko wówczas, gdyby wobec niej zostało wszczęte postępowanie podatkowe i tylko wówczas legitymowała by się ona statusem strony. Natomiast w sprawie, w której wydana została decyzja Prezydenta Miasta Wałbrzycha z 17 października 2024r. BWP.3121.2.32.2022.JS, stroną postępowania jest Spółka. W konsekwencji skoro odwołanie od ww. decyzji wniósł podmiot nie będący stroną w sprawie, to SKO w oparciu o art. 228 § 1 pkt 1 o.p. było zobowiązane stwierdzić jego niedopuszczalność (niedopuszczalność o charakterze podmiotowym). Wykluczone jest w takim przypadku nie tylko rozpoznanie niedopuszczalnego odwołania, ale jakiekolwiek odniesienie się merytorycznie, w przedmiocie prawidłowości, podjętego rozstrzygnięcia, a tym bardziej zasadności prowadzenia postępowania głównego.
Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem SKO z 17 grudnia 2024 r., Gmina wniosła na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zażądano:
– uchylenia zaskarżonego postanowienia oraz dopuszczenie Gminy do udziału w postępowaniu w charakterze strony, a także rozpoznanie wniesionego odwołania,
– zasądzenia na rzecz Gminy kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
– art. 228 § 1 pkt 1 o.p. przez jego błędne zastosowanie, podczas gdy SKO winno rozpatrzyć merytorycznie odwołanie, a przy stwierdzeniu braku istnienia interesu prawnego po stronie Gminy postępowanie odwoławcze umorzyć;
– art. 132 § 1 o.p. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że wyłączenie organu podatkowego z przyczyn wskazanych w art. 132 o.p. pozbawia ten organ udziału w charakterze strony, podczas gdy zdarzyć się mogą sytuacje, w których Burmistrz jako organ podatkowy występuje w postępowaniach administracyjnych (podatkowych) w podwójnej roli, tj. zarówno organu podatkowego, jak i podatnika - organu wykonawczego Gminy jako strony postępowania;
– art. 228 § 1 pkt 1, w związku z art. 133 § 1 o.p., w związku z art. 3 ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1782 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię stwierdzając, że Gmina nie ma statusu strony w toczącym się postępowaniu, a tym samym złożony przez nią wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wraz z odwołaniem od decyzji Prezydenta Miasta Wałbrzycha jest nieuzasadniony,
– art. 122 o.p., poprzez zaniechanie działań niezbędnych, w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności ustalenie, czy Gmina ma interes prawny w byciu stroną postępowania, w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym na 2019 r. w związku z art. 133 § 1 o.p.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w skarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024, poz. 1267 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd administracyjny w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Niniejszą sprawę Sąd procedował w oparciu o przepis art. 119 pkt 3 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w składzie trzech sędziów stosownie do treści art. 120 p.p.s.a.
Skarga nie jest uzasadniona.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej są wyłącznie kwestie procesowe – po pierwsze odmowa dopuszczenia na podstawie art. 133 § 1 o.p. Gminy w charakterze strony do udziału w postępowaniu wszczętym z urzędu postanowieniem Burmistrza z 3 listopada 2021 r. nr FP.3121.3.40.1.2021.KS wobec Spółki, w przedmiocie określenia Spółce zobowiązania podatkowego w podatku rolnym za 2019 r. oraz niedopuszczalność odwołania (art. 228 § 1 pkt 1 o.p.), złożonego przez Gminę od decyzji pierwszoinstancyjnej, wydanej w postępowaniu, wszczętym ww. postanowieniem Burmistrza. Zgodnie z art. 133 § 1 o.p. stroną w postępowaniu podatkowym jest podatnik, płatnik, inkasent lub ich następca prawny, a także osoba trzecia, o której mowa w art. 110-117c, która z uwagi na swój interes prawny żąda czynności organu podatkowego, do której czynność organu podatkowego się odnosi lub której interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy. Natomiast zgodnie z art. 165 § 1 o.p. postępowanie podatkowe wszczynane jest z urzędu albo na żądanie strony. W przypadku postępowania w przedmiocie określenia podatku rolnego podatnikowi, który nie jest osobą fizyczną organ podatkowy wszczyna takie postępowanie z urzędu identyfikując w stosownym postępowaniu z art. 165 § 1 o.p. krąg podmiotowy – stronę postępowania, doręczając stronie/stronom postanowienie o wszczęciu postępowania. W wielokrotnie już przytaczanym postanowieniu Burmistrza Gminy z 3 listopada 2021 r. nr FP.3121.3.40.1.2021.KS wszczynającym postępowanie podatkowe wobec Spółki w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku rolnym za 2019 r. jednoznacznie została zidentyfikowana, w oparciu o art. 133 § 1 o.p. strona tegoż postępowania – Spółka jako podatnik podatku rolnego. Krąg podmiotów, będących stronami postępowania wynika z przepisów prawa materialnego i zakreślany jest przez organ rozpoznający (wszczynający) sprawę. Równocześnie zdaniem Sądu Gmina złożyła swój wniosek nie z uwagi na to, że posiada swój interes prawny w prowadzonym postępowaniu – jest stroną w rozumieniu art. 133 § 1 o.p., albowiem w takim przypadku żądałaby traktowania jako strona niezwłocznie po wydaniu postanowienia SKO z 9 grudnia 2021 r. nr SKO 4121/355/2021 o wyłączeniu (na wniosek Spółki) Burmistrza Gminy od załatwienia sprawy. Tymczasem w niniejszej sprawie Gmina złożyła wniosek opierający się o art. 133 § 1 o.p., albowiem w efekcie przeprowadzonego postępowania wyznaczony do załatwienia sprawy organ uznał, że Spółka nie posiada statusu podatnika podatku rolnego, a więc strony w rozumieniu art. 133 § 1 o.p. Jakkolwiek Gmina uznała decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha z 17 października 2024 r. dla siebie za niekorzystną (w wymogu interesu fiskalnego gminy jako jednostki samorządu terytorialnego), to zarówno ta decyzja jak i poprzedzające ją postępowanie nie dotyczyło interesu prawnego Gminy w postępowaniu podatkowym lecz Spółki, jako podatnika podatku rolnego i strony postępowania podatkowego. Wspomniane postępowanie (sprawa podatkowa), nie dotyczyło statusu podatkowego samej Gminy lecz wykluczyło ten status wobec Spółki (niezależnie od dalszej treści uzasadnienia zawartego w decyzji Prezydenta Miasta Wałbrzycha z 17 października 2024 r. nr BWP.3121.2.32.2022.JS):
"Po przeanalizowaniu materiału dowodowego Prezydent Miasta Wałbrzycha jako organ podatkowy wyznaczony do rozpoznania sprawy stwierdza, iż brak jest podstaw do przypisania statusu podatnika podatku rolnego za działkę nr [...] za 2019 rok M. Spółce Akcyjnej."
(str. 3 decyzji Prezydenta Miasta Wałbrzycha)
Jeszcze raz należy podkreślić, że sprawą wszczętą postanowieniem Burmistrza Gminy z 3 listopada 2021 r. nr FP.3121.3.40.1.2021.KS był wymiar podatku rolnego (status podatkowy) Spółki - względem działki nr [...], a nie Gminy. Stosownie więc do art. 212 o.p. organ podatkowy z chwilą doręczenia decyzji Prezydenta Miasta Wałbrzycha związany jest wyłącznie, w zakresie uznania, że podatnikiem podatku rolnego względem działki nr [...] nie jest Spółka. O statusie podatkowym samej Gminy jako podatnika podatku rolnego odnośnie działki nr [...] mogłoby przesądzić odrębne postępowanie podatkowe, wszczęte wobec Gminy, w którym niewątpliwie z kolei ona posiadałaby status Strony w rozumieniu art. 133 § 1 o.p. Co istotne Burmistrz Gminy po postanowieniu o Jego wyłączeniu od sprawy Spółki, winien przekazać całość akt administracyjnych sprawy organowi wyznaczonemu do jej załatwienia i nie podejmować żadnej aktywności, natomiast sama Gmina mogłaby posiadać swój interes prawny jeśli zostałoby wobec niej wszczęte postępowanie podatkowe, w przedmiocie wymiaru podatku rolnego. Równocześnie należy zaznaczyć, że w przypadku postępowań wszczynanych przez organ podatkowy z urzędu – a takim jest postępowanie dotyczące wymiaru podatku rolnego, nie ma możliwości żądania uruchomienia takiego postępowania na wniosek podmiotu nawet wtedy, gdy uważa się za stronę.
Niezależnie od powyższego w literaturze przyjmuje się (i Sąd podziela ten pogląd), że przepis art., 133 § 1 o.p. nie daje podstaw do złożenia wniosku o przystąpienie do udziału w sprawie, w charakterze strony (jako strona) - P. Pietrasz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2025, art. 133. Jak wskazano w wyroku tut. Sądu:
"... przepisy prawa podatkowego nie przewidują wydawania odrębnego rozstrzygnięcia, w którym przyznaje się określonemu podmiotowi status strony. W szczególności podstawą do rozstrzygania statusu skarżącej nie mógł być art. 216 o.p., który stanowi, że w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia (§ 1). Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (§ 2). Przepis ten odnosi się bowiem poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, w którym udział biorą strony w rozumieniu art. 133 Ordynacji podatkowej. Zatem w drodze postanowienia organ podatkowy nie może regulować tego, kto jest stroną postępowania, ponieważ – jak już wskazano – wynika to z przepisów prawa materialnego."
(wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu z 26 czerwca 2025 r. o sygn. akt I SA/Wr 4/23 – dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych)
Pominięcie strony postępowania stanowi natomiast podstawę żądania wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 o.p.
W konsekwencji powyższego zasadnym było wydanie przez SKO zaskarżonego postanowienia w oparciu o art. 228 § 1 pkt 1 o.p., albowiem Gminie nie przysługiwał status strony, w sprawie wszczętej postanowieniem Burmistrza z 3 listopada 2021 r. nr FP.3121.3.40.1.2021.KS. wobec Spółki, celem określenia jej wymiaru podatku rolnego. Sąd nie podzielił zarzutów skargi o naruszeniu wskazanych w niej przepisów prawa. To że Gmina może mieć status podatnika na gruncie przepisów o podatku rolnym, nie przesądza o tym, że będzie posiadała przymiot strony w rozumieniu art. 133 § 1 o.p., w postępowaniu podatkowym, które dotyczy potencjalnego wymiaru podatku innemu niż Gmina podmiotowi, co do gruntów położonych na terytorium Gminy. Powołany w skardze przepis art. 132 § 1 o.p. dotyczyłby postępowania, w którym to wobec Gminy byłoby prowadzone postępowanie, w przedmiocie wymiaru podatku rolnego – a więc Burmistrz Gminy podlegałby wyłączeniu od załatwienia tej sprawy. Stan faktyczny sprawy był jasny i nie wymagał prowadzenia postępowania dowodowego. Nie stwierdzając naruszenia przepisów prawa, Sąd w oparciu o art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.