I SA/Wr 2518/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-11-30
NSApodatkoweWysokawsa
VATpodatek od towarów i usługtransakcje wewnętrznezakład osoby prawnejoddziałopodatkowaniestawka VATusługi transportowekontrola skarbowainterpretacja przepisów

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych dotyczące opodatkowania VAT transakcji między oddziałem spółki a jej zakładem, uznając błędną interpretację przepisów przez organy.

Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem VAT usług transportowych świadczonych przez zakład spółki na rzecz jej macierzystej kopalni. Organy podatkowe uznały, że transakcje te podlegają opodatkowaniu VAT, stosując stawkę 22% dla wynajmu samochodów bez kierowcy i kwestionując zastosowanie stawki 0% dla usług transportowych. Strona skarżąca argumentowała, że obrót między zakładem a kopalnią jest obrotem zwolnionym z VAT, a podatek VAT należny od zakładu jest jednocześnie podatkiem naliczonym w kopalni. Sąd uchylił decyzje organów, uznając ich błędną interpretację przepisów dotyczących opodatkowania VAT transakcji wewnętrznych w ramach osoby prawnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę Kopalni A Spółka Akcyjna na decyzję Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług za wrzesień 2000 r. Spór dotyczył opodatkowania VAT usług transportowych świadczonych przez Zakład A (oddział Kopalni A S.A.) na rzecz Kopalni. Organy podatkowe uznały, że Zakład A, jako odrębny podatnik VAT, powinien opodatkować usługi transportowe stawką 22%, a nie 0%, kwestionując klasyfikację usług i wymóg posiadania kierowcy. Strona skarżąca argumentowała, że obrót między zakładem a kopalnią jest zwolniony z VAT, a podatek VAT należny od zakładu jest jednocześnie podatkiem naliczonym w kopalni, co nie powoduje uszczuplenia dochodów państwa. Sąd, analizując przepisy ustawy o VAT, w szczególności art. 5 ust. 2 i 3, doszedł do wniosku, że organy podatkowe błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące opodatkowania transakcji wewnętrznych w ramach osoby prawnej. Sąd podkreślił, że przepis art. 5 ust. 3 ustawy reguluje opodatkowanie transakcji między zakładami osoby prawnej, które uzyskały status podatnika, a innymi zakładami samodzielnie sporządzającymi bilans, ale nie obejmuje sytuacji, gdy stroną jest sama osoba prawna. W związku z tym, Sąd uchylił zaskarżone decyzje, uznając, że organy podatkowe niezasadnie zastosowały art. 27 ust. 5 ustawy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o VAT, takie czynności są traktowane jako sprzedaż i podlegają opodatkowaniu.

Uzasadnienie

Sąd analizuje przepis art. 5 ust. 3 ustawy o VAT, który rozszerza pojęcie sprzedaży o odpłatne przekazywanie towarów i świadczenie usług między zakładami osoby prawnej, które uzyskały status podatnika, a innymi zakładami samodzielnie sporządzającymi bilans. Sąd podkreśla, że przepis ten dotyczy stosunków wewnętrznych w ramach osoby prawnej, ale nie obejmuje sytuacji, gdy stroną jest sama osoba prawna.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

u.p.t.u.i.p.a. art. 5 § ust. 3

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Przepis ten reguluje opodatkowanie transakcji między zakładami osoby prawnej, które uzyskały status podatnika, a innymi zakładami samodzielnie sporządzającymi bilans, ale nie obejmuje sytuacji, gdy stroną jest sama osoba prawna.

Pomocnicze

u.p.t.u.i.p.a. art. 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Definiuje czynności opodatkowane podatkiem VAT.

u.p.t.u.i.p.a. art. 18 § ust. 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Określa stawkę podatku VAT 22%.

u.k.s. art. 24 § ust. 2 pkt. 1

Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej

o.p. art. 21 § § 1 pkt. 1 i 2, § 3

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 51 § § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 53 § § 1 i § 4

Ordynacja podatkowa

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Reguluje przekazanie spraw do rozpoznania przez wojewódzkie sądy administracyjne.

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt. 1 lit. a i c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa uchylenia zaskarżonych decyzji.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

Konstytucja RP art. 217

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Określa wyłączność ustawy dla normowania istotnych elementów stosunku podatkowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Błędna interpretacja przez organy podatkowe przepisów art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o VAT w zakresie opodatkowania transakcji między osobą prawną a jej zakładem. Przepis art. 5 ust. 3 ustawy o VAT nie obejmuje sytuacji, w której stroną jest osoba prawna, a odbiorcą jej zakład. Zastosowanie stawki 0% VAT dla usług transportowych było prawidłowe.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe błędnie uznały, że transakcje między zakładem a kopalnią podlegają opodatkowaniu VAT stawką 22%.

Godne uwagi sformułowania

Zakłady osoby prawnej, będące jej jednostkami wewnętrznymi, nie spełniają warunków z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy, bowiem nie wykonują czynności we własnym imieniu i na własny rachunek, a więc nie mogą być uznane podatnikami podatku VAT z mocy przepisu art. 5 ust. I pkt. 1 ustawy. Zadaniem Sądu jest przeprowadzanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, nie leży w jego kompetencji naprawianie ustaw i tworzenie stanów prawnych w nich nie wyrażonych, nawet w sytuacji oczywistego różnicowania pozycji podatników, a także tworzenie obowiązku podatkowego tam, gdzie nie wynika on jasno z ustawy, co powodowałoby naruszenie bezwzględnej wyłączności ustawy dla normowania wszystkich istotnych elementów stosunku podatkowego (art. 217 Konstytucji RP).

Skład orzekający

Lidia Błystak

przewodniczący sprawozdawca

Katarzyna Radom

sędzia

Anetta Chołuj

asesor

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT transakcji wewnętrznych w ramach osoby prawnej, w szczególności relacji między osobą prawną a jej zakładem."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z przepisami ustawy o VAT z 1993 roku i może wymagać analizy w kontekście późniejszych zmian legislacyjnych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy złożonej interpretacji przepisów VAT dotyczących transakcji wewnętrznych w firmie, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Sąd jasno rozgranicza, co podlega opodatkowaniu, a co nie, opierając się na ścisłej wykładni prawa.

VAT od transakcji między firmą a jej oddziałem – sąd wyjaśnia, kiedy nie zapłacisz podatku.

Dane finansowe

WPS: 3081,5 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 2518/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-11-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2002-07-31
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Chołuj
Katarzyna Radom
Lidia Błystak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 5 ust. 3
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Sentencja
I SA/ Wr 2518/02 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom Asesor WSA Anetta Chołuj Protokolant: Edyta Luniak Po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi Kopalni A" Spółka Akcyjna w B. Zakład A na decyzję Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2000 r. I. Uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia [...] Nr [...], II. wstrzymuje wykonanie uchylonych decyzji, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. na rzecz strony skarżącej kwotę 3.081,50 (trzy tysiące osiemdziesiąt jeden 50/100) zł. tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
2
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...]Nr [...]Inspektor Kontroli Skarbowej na podstawie art. 24 ust. 2 pkt. 1 ustawy z dnia 28.09.1991 r. o kontroli skarbowej (j. t. Dz. U. z 1999 r. Nr 54, poz. 572 ze zm), art. 21 § 1 pkt. 1 i 2, § 3, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej, w zw. z art. 10 ust. 2 i art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), określił Kopalni A Spółka Akcyjna Zakład A w B. nadwyżkę podatku należnego nad naliczonym o kwotę podlegającą wpłacie do urzędu skarbowego za wrzesień 2000 r., zaległość podatkową -zaniżenie nadwyżki podatku należnego nad naliczonym, odsetki za zwłokę i ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Podniósł organ, że Zakład A jest oddziałem Kopalni A S. A. samodzielnie sporządzającym bilans, jest podatnikiem podatku VAT, podatku od nieruchomości i płatnikiem stawek ZUS oraz podatku dochodowego od osób fizycznych zatrudnionych w zakładzie. Zakład ten świadczy usługi transportowe na rzecz Kopalni, m. in. usługi przewozu osób samochodami osobowo - terenowymi lub ciężarowo - terenowymi przystosowanymi do przewozu osób. Świadcząc przedmiotowe usługi stosował stawkę podatku VAT 0 % również w przypadku, gdy kierowcą pojazdu była osoba zatrudniona w Kopalni, nie była więc pracownikiem Zakładu. Stwierdził organ, że z chwilą zarejestrowania Zakładu jako podatnika podatku VAT jest on w stosunku do Kopalni oddzielnym podmiotem w tym podatku z wszelkimi konsekwencjami. Zakład wynajmując samochód bez kierowcy do przewozu osób na rzecz Kopalni stosował stawkę VAT 0 % jako symbol podając SWW 60.23 tj. "usługi pasażerskiego transportu lądowego pozostałe". Kwestionując zastosowaną stawkę wskazał organ, ze z usługą transportową mamy do czynienia wówczas, gdy samochód wynajmowany jest wraz z kierowcą. W sytuacji wynajmowania samochodu bez kierowcy w celu przewozu osób klasyfikuje się wg KWiU w dziale 71 w klasie 71.10.10 "usługi dzierżawy lub wynajmu samochodów osobowych i furgonetek (do 3,5 t.) bez kierowcy", które to usługi nie są wyszczególnione w wykazie towarów i usług, których sprzedaż lub świadczenia jest objęte stawką VAT 7 % stanowiącym załącznik nr 3 do ustawy o podatku od towarów i usług, w związku z czym usługi te winny podlegać opodatkowaniu, zgodnie ze stawką 22 % przewidzianą w art. 18 ust. 1 ustawy o VAT.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wnosząc o jej uchylenie zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o podatku od towarów i usług, powołując się na wyrok NSA z
Sygn. akt ISA/Wr 2518/02
3
dnia 28.11.2000 r. sygn. ISA/Łd 1328/00 oraz komentarze do niego opublikowane w Prawie i Przedsiębiorcy nr 16/2002 i Gazecie Prawnej z dnia 24.04.2002 r., który potwierdza jej stanowisko, iż obrót między Zakładem a Kopalnią jest obrotem zwolnionym od podatku od towarów i usług. Podniosła strona, że w zał. nr 3 do ustawy o VAT dotyczącym stawki VAT 0 % w poz. 66 pod symbolem SWW/KWiU 60.23 jest zapisane "Usługi pasażerskiego transportu lądowego pozostałe, z wyłączeniem usług dorożek konnych (KWiU: ex 60.23.13)". W ustawie nie ma wymogu, aby kierowca był zatrudniony u świadczącego usługę. Podniosła strona, że Kopalnia utworzyła Zakład A do własnej obsługi transportowej, jego zadaniem jest przewóz osób i towarów na potrzeby innych oddziałów Kopalni. Kierowcy innych oddziałów Kopalni obsługiwali pojazdy Zakładu na zasadach oddelegowania. Podkreśliła strona, że podatek VAT należny od Zakładu jest jednocześnie podatkiem naliczonym w Kopalni, rozliczanym w tym samym czasie w tym samym urzędzie skarbowym, w związku z czym dochody Państwa nie zostały uszczuplone.
Decyzją z dnia [...]Nr [...]Izba Skarbowa na podstawie art. 220 § 2 i art. 233 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, podzielając stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jego argumentację. Dodał organ odwoławczy, że również w zał. nr 3 do ustawy o VAT pod poz. 65 symbolem 60.22.12 zostały wymienione "usługi w zakresie wynajmowania samochodów pasażerskich z kierowcą", w związku z czym mimo błędnego zakwalifikowania świadczonych usług do "usług pasażerskich transportu lądowego" bezspornym pozostaje opodatkowanie ich przez Zakład stawką podatkową 7 %, co wskazuje na niekonsekwencję stanowiska strony.
W skardze strona skarżąca Kopalnia A Spółka Akcyjna wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając w szczególności naruszenie przepisu art. 5 ust. 3 ustawy o podatku VAT i podnosząc argumenty przytoczone w odwołaniu od decyzji organu I instancji, dodając, że praktyka polegająca na rozliczaniu transakcji między Kopalnią a Zakładem za pomocą faktur VAT była i jest błędna, nie znajdująca oparcia w obowiązujących przepisach prawa, bowiem z przepisu art. 5 ust. 3 odsyłającego do ust. 2 ustawy o VAT wynika, że podatkowi VAT ( w ramach danej osoby prawnej) podlega odpłatne przekazywanie towarów i świadczenie usług na rzecz innych zakładów (oddziałów) osoby prawnej. Podniosła strona, że przepisy prawa podatkowego nie podlegają rozszerzającej interpretacji.
W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko i jego argumentację, zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sygn. akt ISA/Wr 2518/02
4
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
W myśl treści przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sprawowana przez sądy administracyjne kontrola przeprowadzana jest pod względem zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i tylko w sytuacji naruszenia tego prawa mającego lub mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaskarżone decyzje podlegają uchyleniu (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Kwestią sporną, której rozstrzygnięcie ma zasadniczy wpływ na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jest kwestia opodatkowania podatkiem od towarów i usług odpłatnego przekazywania towarów oraz świadczenia usług między przedsiębiorstwem a jego zakładem. Problem ten w orzecznictwie sądu administracyjnego budził kontrowersje, owocując odmiennymi stanowiskami.
Rozstrzygnięcia tej kwestii należy szukać w przepisach ustawy o podatku od towarów i usług, regulującej zarówno podmiotowość w podatku VAT jak i normującej powstanie obowiązku w zakresie tego podatku.
Pojęcie podatnika na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług zawiera przepis art. 5, modyfikując pojęcie podatnika w stosunku do Ordynacji podatkowej (art. 7 ust. 1), bowiem kładzie nacisk na wykonywanie czynności opodatkowanych (poza importerami towarów) i przewiduje konieczność zaistnienia pewnej ciągłości i powtarzalności w wykonywaniu czynności będącej przedmiotem opodatkowania, odstępując od uzależniania statusu podatnika od obciążającego go obowiązku podatkowego jako powinności poniesienia przymusowego świadczenia pieniężnego.
Pierwszą grupą podatników, wymienioną w art. 5 ustawy o VAT, są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące we własnym imieniu i na własny rachunek czynności określone w art. 2 ustawy, mające siedzibę lub miejsce zamieszkania na terytorium Polski, a więc podmioty krajowe. Drugą grupę stanowią osoby wykonujące czynności maklerskie, czynności wynikające z zarządzania funduszami
Sygn. akt ISA/Wr 2518/02 5
powierniczymi, czynności wynikające z umowy agencyjnej lub zlecenia, pośrednictwa, umowy komisu lub innych usług o podobnym charakterze (art. 16 ustawy), wyodrębnione w związku z tym, że niejednokrotnie osoby te wykonują czynności opodatkowane w cudzym imieniu i na cudzy rachunek, albo też we własnym imieniu na cudzy rachunek. Nie ma znaczenia w odniesieniu do tych podatników miejsce ich siedziby czy zamieszkania, jedyne co jest istotne, to wykonywanie czynności opodatkowanej na terenie Polski. Do trzeciej grupy należą importerzy - osoby na których ciąży obowiązek uiszczenia cła, następnie podmioty zagraniczne (osoby prawne, fizyczne i jednostki nieposiadające osobowości prawnej) mające siedzibę lub miejsce zamieszkania za granicą, jeżeli wykonują czynności podlegające opodatkowaniu na terenie Polski, usługobiorcy usług pochodzących z importu, osoby fizyczne dokonujące zgłoszenia rejestracyjnego na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy, w sytuacji, gdy gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie prowadzone jest przez więcej niż jedną osobę, co dotyczy przede wszystkim rodzinnych gospodarstw rolnych, ale nie tylko. Ostatnią grupą podatników wymienioną w treści przepisu art. 5 ustawy są zakłady (oddziały) osoby prawnej wykonujące czynności, o których mowa w art. 2, jeżeli samodzielnie sporządzają bilans, pod warunkiem, że urząd skarbowy wyrazi zgodę, aby zakłady te posiadały status podatnika.
Zakłady osoby prawnej, będące jej jednostkami wewnętrznymi, nie spełniają warunków z art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy, bowiem nie wykonują czynności we własnym imieniu i na własny rachunek, a więc nie mogą być uznane podatnikami podatku VAT z mocy przepisu art. 5 ust. I pkt. 1 ustawy.
Uregulowanie zawarte w przepisie art. 5 ust. 2 ustawy, rozszerzyło zakres podmiotowy ustawy o podatku VAT przez objęcie statusem podatnika tych zakładów, które są zakładami osoby prawnej wykonującymi w jej imieniu i na jej rachunek czynności objęte zakresem art. 2 ustawy. Przepis ten wyraźnie wymienia przesłanki, których spełnienie warunkuje przyznanie zakładowi osoby prawnej podmiotowości w podatku VAT: wykonywanie czynności, o których mowa w art. 2, samodzielne sporządzanie bilansu oraz zgoda urzędu skarbowego. Tak więc zakłady osoby prawnej uzyskują status podatnika podatku VAT z uznania urzędu skarbowego, po spełnieniu wymienionych warunków. Ponieważ ustawa nie określa w jakich przypadkach urząd skarbowy mógłby nie wyrazić swojej zgody na to, aby zakład (oddział) osoby prawnej stał się podatnikiem, jeżeli mamy do czynienia z wyraźną wolą podatnika -osoby prawnej, żądającego, aby jej zakład (oddział) samodzielnie sporządzający bilans został odrębnym podatnikiem VAT, urząd skarbowy nie może odmówić swojej zgody w tym zakresie.
Sygn. akt ISA/Wr 2518/02
6
Podsumowując stwierdzić należy, iż przepis art. 5 ust. 2 ustawy o podatku VAT rozszerzający zakres podmiotowy ustawy o podatku VAT na podatników tego podatku z "uznania" - urzędu skarbowego, odnosi się do takich zakładów osoby prawnej, które wykonują czynności objęte zakresem art. 2 ustawy w imieniu i na rachunek osoby prawnej, której są zakładem, bowiem z prawnego punktu widzenia zakłady (oddziały) osoby prawnej nawet samodzielnie sporządzające bilans i zarejestrowane oddzielnie na potrzeby podatku VAT, w dalszym ciągu pozostają jedną osobą prawną.
Natomiast zakres czynności między takim podatnikiem podatku VAT a innymi zakładami osoby prawnej samodzielnie sporządzającymi bilans, które to czynności nie mają charakteru sprzedaży w rozumieniu przepisu art. 4 pkt. 8 ustawy, został uregulowany w art. 5 ust. 3 ustawy.
Przepis art. 5 ust. 3 ustawy wyodrębniając czynność odpłatnego przekazania towarów oraz świadczenia usług między zakładem, któremu podmiotowość w podatku VAT nadaje urząd skarbowy a innym zakładem osoby prawnej, samodzielnie sporządzającym bilans i nazywając ją sprzedażą, poszerza w ten sposób katalog czynności opodatkowanych o czynność, która ma miejsce tylko między zakładami osoby prawnej, między którymi nie może mieć miejsca sprzedaż z art. 2 ustawy.
Takie rozumienie tego przepisu wynika ze ścisłej jego wykładni gramatycznej, która nakazuje odnieść się zarówno do podmiotowego jak i przedmiotowego zakresu jego regulacji. Zamieszczenie w omawianym przepisie wyrazu "także", powoduje, że poza wykonywaną przez podatników - zakłady osoby prawnej "sprzedażą towarów, przez którą rozumie się dokonywanie czynności wymienionych w art. 2 ustawy" w ramach stosunków gospodarczych realizowanych w imieniu i na rzecz osoby prawnej, jest nią także (również) "odpłatne przekazywanie towarów lub świadczenie usług przez tych podatników na rzecz innych zakładów samodzielnie sporządzających bilans", a więc niekoniecznie posiadających status podatnika i ta czynność, jak wynika z zakresu podmiotowego tego przepisu, odnosi się do wewnętrznych stosunków osoby prawnej - między zakładem posiadającym status podatnika a zakładem samodzielnie sporządzającym bilans. Zatem jednoznacznie z brzmienia tego przepisu wynika, że nie odnosi się on do sytuacji, w której z jednej strony występuje podatnik - osoba prawna, działająca we własnym imieniu i na własny rachunek (art. 5 ust. 1 pkt. 1 ustawy) a z drugiej - nieposiadający osobowości prawnej zakład osoby prawnej samodzielnie sporządzający bilans, nawet gdyby był zakładem posiadającym status podatnika. Zgadzając się z argumentacją zawartą w wyroku NSA z dnia 11.06.2003 r. sygn. ISA/Wr 2860/2000 (POP 2004/1/22), podzieloną także w wyroku NSA z dnia 29.09.2004 r. (sygn. akt
Sygn. akt ISA/Wr 2518/02
7
FSK 301/04) "Jeżeli skutkiem czynności wewnętrznych ma być opodatkowanie VAT, w zakresie przedmiotowym określonym art. 2 ustawy VAT, przepisy powinny wprost określać okoliczności, w których takie opodatkowanie może mieć miejsce. Przepisem takim jest art. 5 ust. 3 ustawy VAT, który stanowi, że sprzedażą towarów dokonywaną przez podatników, o których mowa w ust. 2 jest także odpłatne przekazywanie towarów oraz świadczenie usług innym zakładom (oddziałom) osoby prawnej samodzielnie sporządzającym bilans. Z przepisu ust. 2 art. 5 wynika natomiast, że podatnikiem VAT może być tylko taki zakład (Oddział) osoby prawnej, który uzyskał na to zgodę urzędu skarbowego i samodzielnie sporządza bilans", nie zgadza się Sąd z wnioskami wywodzonymi z tej argumentacji, że "Organ podatkowy wyrażając zgodę na odrębność podatkową oddziału równocześnie wyraża zgodę na tego rodzaju odrębność zakładu głównego, co powoduje, że zarówno oddział, jak i zakład główny stanowią odrębne podmioty w rozumieniu art. 5 ust. 2 podlegające VAT. W sytuacji zatem gdy mamy dwóch podatników; jednego z mocy prawa tj. osobę prawną a drugiego z wyboru (zakład), to uznać należy, że dla celów VAT stosuje się do nich przepisy tak jak dla niezależnych podmiotów", bowiem nie wynika to z brzmienia przepisu, co wyżej wykazano. Podzielając pogląd, że w art. 5 ust. 3 ustawy o VAT poddane zostały opodatkowaniu tym podatkiem czynności, które nie są sprzedażą w rozumieniu cywilnoprawnym a zatem dla ustawodawcy istotne jest, że jest to czynność odpłatnego obrotu rzeczowego realizowana przez podatnika VAT, która nie może być obojętna w sferze podatkowej, nie można o kwestii opodatkowania wnioskować w oparciu o logiczne przesłanki a także generalną zasadę podatku VAT opodatkowania każdego aktu dokonywanego obrotu, zwłaszcza między podatnikami tego podatku, wychodząc z założenia, że skoro obrót między samodzielnie bilansującymi się zakładami, w ramach tego samego podmiotu, podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, to nie byłoby logiczne przyjmowanie, że obrót taki między zakładem a osobą prawną nie podlega temu podatkowi.
Posługując się wykładnią gramatyczną, nie należy zapominać, że jest ona instrumentem ustalenia treści przepisu w oparciu o jego językowe znaczenie i jest nie tylko punktem wyjścia dla wszelkich innych wykładni, lecz zakreśla jej granice w ramach możliwego sensu słów, czego konsekwencją jest brak możliwości dokonania takiej interpretacji przepisu, która byłaby sprzeczna z tym sensem. Stosowanie innych wykładni, w szczególności celowościowej, może mieć miejsce tylko wtedy, jeżeli wykładnia przepisu językowa pozostawia jego treść niejasną, chociażby w niewielkim zakresie.
Interpretacja przepisu art. 5 ust. 3 ustawy prowadząca do wniosku, że reguluje on również opodatkowanie podatkiem VAT czynności sprzedaży między osobą prawną a jej zakładem,
Sygn. akt ISA/Wr 2518/02
8
ponieważ urząd skarbowy wyrażając zgodę na podmiotowość prawną zakładu, wyraża jednocześnie zgodę na podmiotowość prawną zakładu głównego - osoby prawnej, zdaniem Sądu, wykracza poza możliwy do przyjęcia sens użytych w omawianym przepisie słów i nie można poszukiwać uzasadnienia dla takiego stanowiska w okoliczności braku usprawiedliwienia dla różnicowania, w takiej sytuacji, pozycji tych podatników. Skoro racjonalny ustawodawca uznał za celowe poddanie opodatkowaniu podatkiem VAT ściśle określonych czynności sprzedaży wewnątrz osoby prawnej - między jej zakładami, uczyniłby to również, gdyby widział taką potrzebę w uregulowaniu opodatkowania między osobą prawną a jej zakładem, nie stawiając podatnika w sytuacji, w której zmuszony jest "odkrywać" treść przepisu i doszukiwać się rozwiązania poprzez domniemywanie zamiaru ustawodawcy i nie można kwitować tej sytuacji stwierdzeniem, że wprowadzenie regulacji wynikającej z art. 5 ust. 3 ustawy byłoby zbędne, gdyby przyjąć, że nie reguluje ona stosunków między osobą prawną a jej zakładem w zakresie sprzedaży towarów i świadczenia usług.
Zadaniem Sądu jest przeprowadzanie kontroli zgodności z prawem zaskarżonych decyzji, nie leży w jego kompetencji naprawianie ustaw i tworzenie stanów prawnych w nich nie wyrażonych, nawet w sytuacji oczywistego różnicowania pozycji podatników, a także tworzenie obowiązku podatkowego tam, gdzie nie wynika on jasno z ustawy, co powodowałoby naruszenie bezwzględnej wyłączności ustawy dla normowania wszystkich istotnych elementów stosunku podatkowego (art. 217 Konstytucji RP). Podsumowując, zdaniem Sądu, z wykładni gramatycznej a także celowościowej przepisu art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) wynika, że poszerzając katalog czynności nazwanych sprzedażą, wymienionych w art. 2 tej ustawy przez uznanie, iż sprzedażą jest także "odpłatne przekazywanie towarów i świadczenie usług między zakładami osoby prawnej wykonującymi czynności wymienione w art. 2 ustawy, które uzyskały status podatnika podatku od towarów i usług za zgodą urzędu skarbowego a innymi zakładami osoby prawnej sporządzającymi samodzielnie bilans", ustawodawca uregulował stosunki między zakładem osoby prawnej - podatnikiem z woli urzędu skarbowego a innym zakładem osoby prawnej samodzielnie sporządzającym bilans, nie normując sytuacji, w której stroną dokonującą odpłatnego przekazania towarów lub świadczenia usług jest osoba prawna, natomiast odbiorcą jest zakład osoby prawnej samodzielnie sporządzający bilans. W związku z tym, zgadza się Sąd orzekający w niniejszej sprawie, aczkolwiek w oparciu o inną argumentację, z tezą zawartą w wyroku Sądu
Sygn. akt ISA/Wr 2518/02
9
Najwyższego z dnia 9 lipca 2002 r. sygn. III RN 121/01 (OSN z 2003 r. Nr 11, poz. 262), że sprzedażą uregulowaną w art. 5 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług nie jest odpłatne przekazywanie towarów i świadczenie usług przez osobę prawną zakładowi (oddziałowi) osoby prawnej, samodzielnie sporządzającemu bilans, posiadającemu status podatnika podatku VAT.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że organy podatkowe dokonując korekty podatku należnego w poszczególnych miesiącach 2000 r., dokonały błędnej wykładni art. 5 ust. 2 i 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, w związku z czym w sposób nieuzasadniony zastosowały art. 27 ust. 5 ustawy, co skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. postępowanie przed sądami administracyjnymi, natomiast orzeczenie o wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji uzasadnia przepis art. 152 tejże ustawy.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI