I SA/WR 315/23

I SA/Wr 315/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-11-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Iwona Solatycka /sprawozdawca/
Jarosław Horobiowski
Tadeusz Haberka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6119 Inne o symbolu podstawowym 611
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2651
art. 215 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Haberka, Sędziowie sędzia WSA Jarosław Horobiowski, asesor WSA Iwona Solatycka (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2023 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 1 lutego 2023 r. nr 0201-IEW2.4253.33.2022.AK1 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki, oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi H. K. jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia 1 lutego 2023 r. nr 0201-IEW2.4253.33.2022.AK1 utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Wrocław - Psie Pole (dalej: organ I instancji) z dnia 26 października 2022 r. nr 0226-SEW.4253.13.2022 o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki zawartej w postanowieniu z 20 października 2022 r. nr 0226-SEW.4253.13.2022 o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności części decyzji nr 0226-SPV.4103.63.1.2020 z 12 sierpnia 2022 r. określającej Pani H. K. wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. oraz kwiecień 2017 r.
Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław-Psie Pole decyzją z 12 sierpnia 2022 r. nr 0226-SPV.4103.63.1.2020 określił Pani H. K. m.in. wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług za marzec 2017 r. i kwiecień 2017 r. Od decyzji tej Strona wniosła odwołanie co oznacza, że decyzja ta nie była ostateczna. Decyzją z 8 grudnia 2022 r. nr 0201- IOV-12.4103.49.2022 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu utrzymał w mocy ww. decyzję. Postanowieniem z 20 października 2022 r. nr 0226-SEW.4253.13.2022 organ I instancji nadał ww. decyzji nieostatecznej rygor natychmiastowej wykonalności. W dniu 26 października 2022 r. organ I instancji sprostował z urzędu omyłki zawarte w ww. postanowieniu z 20 października 2022 r. o nadaniu decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Powodem sprostowania była pomyłka w danych Strony zawarta na pierwszej stronie postanowienia z dnia 20 października 2022 r. tj. błąd w imieniu. W postanowieniu wpisano H. K.(1), a winno być H. K., dlatego też organ I instancji stwierdził konieczność sprostowania oczywistej omyłki. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu postanowieniem z dnia 1 lutego 2023 r. nr 0201-IEW2.4253.33.2022.AK1 utrzymał w mocy skarżone postanowienie organu I instancji, podzielając stanowisko organu I instancji.
Strona złożyła skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wnosząc o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji oraz zwrot kosztów postępowania według norm przewidzianych.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca podnosi, że organ I instancji jak i organ odwoławczy dopuścił się wielu nieprawidłowości, a mianowicie:
a) wydał postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności mimo nieprawomocności wcześniejszych decyzji dotyczących tych zobowiązań,
b) wydał postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności mimo przedawnienia należności z dniem 1 stycznia 2023 r.,
c) wydał postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności mimo toczącego się postępowania przed WSA w sprawie decyzji nr 0226-SPV.4103.63.1.2020,
d) wydał postanowienie o rygorze natychmiastowej wykonalności mimo próśb o umożliwienie spłaty należności na raty i wobec nieustannego przedłużania terminów podjęcia decyzji w tej kwestii,
e) podał nieprawdziwych informacji o postępowaniach egzekucyjnych dot. innej osoby – H. K.(1),
f) zataił faktu, że występowała z wnioskiem o umożliwienie spłaty zobowiązań w ratach
W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sad Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492, ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wskutek takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie w razie naruszenia prawa w sposób dający podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie.
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a
Kwestią sporną jest zatem ocena prawidłowości wydanego postanowienia w sprawie sprostowania oczywistej pomyłki, gdzie postanowieniu prostowanym wskazano nieprawidłowe imię skarżącej.
Na wstępie wyjaśnić trzeba, że ww. ustawa pozwala wyróżnić dwie kategorie środków prawnych służących usuwaniu wad aktów administracyjnych – wad istotnych i nieistotnych. Zastosowanie konkretnego środka zależy więc od istotności takiej wady. To oznacza, że wybór stosowanego środka determinowany jest konkretnymi kryteriami istotności. Wady istotne podlegają eliminowaniu przy wykorzystaniu zwyczajnych bądź nadzwyczajnych środków prawnych, takich jak np.: zmiana decyzji, jej uchylenie, czy stwierdzenie nieważności. Są to środki prawne, które mogą powodować szczególne konsekwencje dla aktu, bowiem mogą doprowadzić do wzruszenia jego trwałości i wyeliminowania z obrotu prawnego w całości lub w części. Tryby te wykorzystywane są w przypadku wad istotnych, a więc takich, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia i którym można przypisać walor merytoryczny.
Jednakże nie każda wada aktu administracyjnego wymaga, dla jej usunięcia, takiego trybu postepowania. Wydany akt administracyjny może bowiem zawierać wady nieistotne, które nie wpływają na treść rozstrzygnięcia, ale powodują pewne nieścisłości. Eliminacja takich nieistotnych wad możliwa jest właśnie w trybie rektyfikacji – sprostowania na podstawie art. 215 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2022 r., poz. 2651 ze zm.) dalej O.p., zgodnie z którym organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji. W myśl natomiast art. 219 O.p., przepis art. 215 § 1 stosuje się odpowiednio do postanowień.
Przyjęta w art. 215 § 1 O.p. klasyfikacja wadliwości jest wyczerpująca i charakteryzuje się oczywistością. Stanowi ona więc granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia. Wada merytoryczna nie jest bowiem oczywistą omyłką (pisarską) i nie podlega sprostowaniu w tym trybie. Zakres oczywistości danej wady powinien być zawsze oceniany indywidualnie na gruncie realiów rozpatrywanej sprawy. Za oczywiste omyłki w rozumieniu art. 215 § 1 O.p., uważa się omyłki niepowodujące istotnej wadliwości orzeczenia organu, mogącego skutkować koniecznością eliminacji rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. W orzecznictwie niekwestionowany jest pogląd, że błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu, litery, liczby, błąd przestawienia (zob. wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2020 r., sygn. II FSK 770/20). Wszystkie te wady muszą mieć charakter techniczny i nieistotny, tj. nie mogą prowadzić do zmiany rozstrzygnięcia lub znacząco modyfikować stanu faktycznego ustalonego w danej sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości, polega na widocznej w świetle akt sprawy rozbieżności między myślą (zamierzeniem) wyrażoną przez organ administracji publicznej, a doborem poszczególnych słów lub cyfr czy liczb dla określenia niebudzących wątpliwości faktów. Do oczywistych omyłek zalicza się różne błędy pisarskie, komputerowe itp. (por. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2021, art. 215.).
Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Wr 694/20, które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela, przytaczając powyżej.
W ocenie Sądu, zakwalifikowanie przez organ jako oczywistej omyłki pisarskiej błędu w podanym imieniu skarżącego nie narusza cytowanego wyżej przepisu art. 215 § 1 O.p Na mocy wskazanych przepisów organy podatkowe uprawnione zostały do wyeliminowania - w drodze postanowienia - zarówno błędów rachunkowych, jak innych omyłek o charakterze oczywistym, które zawarte zostały w wydawanych przez te organy decyzjach oraz postanowieniach. Pojęcie oczywistej omyłki nie zostało jednak zdefiniowane ani w art. 215 § 1 O.p., ani w innych przepisach powołanej ustawy. W ocenie Sądu, wskazany w art. 215 § 1 O.p. tryb rektyfikacji aktów administracyjnych został przewidziany wyłącznie do usuwania oczywistych, nieistotnych wadliwości, w odróżnieniu od wad istotnych czy też kwalifikowanych, dla wyeliminowania których tryb ten nie może być stosowany. Nie budzi wątpliwości Sądu, że pomimo oczywistej omyłki pisarskiej w imieniu Strony w nagłówku postanowienia z dnia 20 października 2022 r. jednoznacznie można zidentyfikować skarżącą po wskazanym numerze NIP. Ponadto zarówno z sentencji, jak i całego uzasadnienia postanowienia wprost wynika, iż postanowienie jest skierowane do Skarżącej jako osoby, której w decyzji nieostatecznej z dnia 12 sierpnia 2022 r. określono wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące marzec i kwiecień 2017 r. Ponadto postanowienie z dnia 20 października 2022 r. zostało wysłane na adres Skarżącej oraz skutecznie doręczone, zatem nie zachodzi sytuacja, w której skierowano postanowienie do innej niż strona osoby.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zastosowany mechanizm proceduralny, polegający na sprostowaniu oczywistej omyłki był prawidłowy. Sprostowaniu podlegały bowiem takie błędy, które nie wpłynęły na treść i znaczenie prostowanego orzeczenia i nie doprowadziły do zmiany merytorycznej orzeczenia, czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego.
Natomiast zarzuty skargi, wymykają się spod kontroli Sądu w tym postępowaniu. Podkreślić trzeba, że w niniejszej sprawie przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie w sprawie sprostowania oczywistej omyłki, nie zaś postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Jak wskazano na wstępie, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy czym użyte w tym przepisie sformułowanie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę.
Oczywista omyłka, którą można sprostować w trybie art. 215 § 1 O.p. to błąd polegający na tym, że przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy omyłkę pisarską w decyzji (postanowieniu) zostało wyrażone coś, co w sposób oczywisty i widoczny jest sprzeczne z myślą wyrażoną przez organ. Podkreślić również należy, iż sprostowanie omyłki nie może prowadzić do zmiany merytorycznej orzeczenia czy ponownego rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny od pierwotnego. W trybie art. 215 § 1 O.p. można zatem naprawić jedynie taką omyłkę, która nie wpływa na treść i znaczenie prostowanej decyzji (postanowienia).
Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy uprawnione jest twierdzenie, iż sprostowany zaskarżonym postanowieniem błąd stanowi oczywistą omyłkę w rozumieniu art. 215 § 1 O.p.
Podsumowując, zdaniem Sądu, sprostowany zaskarżonym postanowieniem błąd mieści się w zakresie pojęcia "oczywista omyłka" i nie prowadzi do zmiany merytorycznej wydanego aktu administracyjnego oraz nie wpływa na prawa Skarżącego, co uprawniało organ do wydania w oparciu o art. 215 § 1 O.p. postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że organ nie naruszył przy wydawaniu skarżonego postanowienia przepisów prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania i nie naruszył przepisów prawa materialnego, dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę w całości.