I SA/Wr 310/02
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje podatkowe dotyczące podatku VAT, uznając naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe w zakresie ustalenia stanu faktycznego.
Sprawa dotyczyła sporu o prawo do odliczenia podatku naliczonego VAT w związku z importem autokaru, gdzie kluczowe było ustalenie daty otrzymania dokumentu SAD. Organ podatkowy uznał, że dokument został otrzymany po terminie, co skutkowało określeniem zobowiązania podatkowego. Podatniczka kwestionowała datę otrzymania dokumentu i sposób dokonywania na nim poprawek. WSA uchylił decyzje, stwierdzając naruszenie zasady prawdy obiektywnej i prawa strony do obrony przez organy podatkowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę B. D. na decyzję Izby Skarbowej dotyczącą określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń 2001 r. Spór koncentrował się wokół daty otrzymania dokumentu SAD z importu autokaru i prawa do odliczenia podatku naliczonego. Organ podatkowy pierwszej instancji określił zobowiązanie podatkowe, zaległość i odsetki, uznając, że dokument SAD został otrzymany po terminie. Izba Skarbowa uchyliła decyzję w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania podatkowego, ale utrzymała w mocy pozostałe rozstrzygnięcia, uznając, że dokument celny został otrzymany w lutym 2001 r., a odliczenie nastąpiło przedwcześnie. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasady prawdy obiektywnej (art. 122 Ordynacji podatkowej) oraz prawa strony do obrony. Sąd wskazał na istotne wątpliwości dotyczące daty otrzymania dokumentu SAD i sposobu dokonywania na nim poprawek, które nie zostały należycie wyjaśnione przez organy podatkowe. Podkreślono, że organy nie uwzględniły wniosków dowodowych strony, co stanowiło naruszenie art. 188 Ordynacji podatkowej. Dopiero pełne postępowanie dowodowe pozwoli na obiektywne ustalenie daty otrzymania dokumentu i prawa do odliczenia podatku.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Data otrzymania dokumentu celnego jest kluczowa dla powstania prawa do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że organy podatkowe nie wyjaśniły należycie stanu faktycznego, w szczególności wątpliwości dotyczących daty otrzymania dokumentu SAD i okoliczności wprowadzania na nim poprawek. Niewłaściwe ustalenie tej daty mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (8)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Wyraża zasadę prawdy obiektywnej, nakazującą organom podejmowanie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
u.p.t.u. art. 19 § 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
Reguluje prawo do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego w zależności od otrzymania dokumentu celnego.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa przesłanki uchylenia decyzji administracyjnej, w tym naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Nakazuje uwzględnienie żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
Ordynacja podatkowa art. 194 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dopuszcza możliwość prowadzenia dowodu przeciwnego nawet w przypadku niewadliwego dokumentu.
u.p.t.u. art. 27 § 6
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy sytuacji, w której podatniczka wykazała kwotę zwrotu różnicy podatku wyższą od należnej.
P.p.s.a. art. 200
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżących w przypadku uwzględnienia skargi.
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych § 2 pkt. 2
Określa zasady dokonywania zmian w formularzu SAD, wskazując, że zapisy nie mogą być wycierane ani zamalowywane, a zmiany powinny być parafowane.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie wyjaśniły należycie wątpliwości dotyczących daty otrzymania dokumentu SAD i okoliczności wprowadzania na nim poprawek. Organy podatkowe naruszyły art. 188 Ordynacji podatkowej, nie uwzględniając wniosków dowodowych strony mających istotne znaczenie dla sprawy. Sposób dokonywania poprawek na dokumencie SAD był sprzeczny z przepisami i podważał jego moc dowodową.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organów podatkowych oparta na literalnym brzmieniu art. 19 ust. 3 ustawy o VAT i definicji słownikowej słowa 'otrzymanie'.
Godne uwagi sformułowania
Organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Słowo 'otrzymania' jest jednoznaczne i wskazuje na to, że prawo do obniżenia winno być łączone z fizycznym posiadaniem oryginału faktury. Otrzymywać to 'stawać się odbiorcą czegoś'. Okoliczność faktyczną istotną w sprawie nie jest fakt importu - okoliczność bezsporna - ale data doręczenia podatnikowi dokumentu SAD.
Skład orzekający
Janusz Zubrzycki
przewodniczący
Józef Kremis
członek
Marta Semiczek
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących momentu powstania prawa do odliczenia VAT naliczonego w kontekście otrzymania dokumentów celnych oraz znaczenie należytego ustalenia stanu faktycznego i prawa strony do obrony w postępowaniu podatkowym."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z importem towarów i dokumentem SAD, ale ogólne zasady postępowania podatkowego mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak kluczowe dla rozstrzygnięcia podatkowego mogą być niuanse proceduralne i interpretacja daty otrzymania dokumentu, co jest częstym problemem w praktyce.
“Kiedy VAT naliczony staje się VAT-em do odliczenia? Kluczowa data otrzymania dokumentu SAD.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 310/02 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2004-04-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2002-01-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Janusz Zubrzycki /przewodniczący/ Józef Kremis Marta Semiczek /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Powołane przepisy Dz.U. 1997 nr 137 poz 926 art. 122 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Sentencja I SA/ Wr 310/02 Wyrok W Imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Dnia 28 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Zubrzycki Sędziowie: Sędzia NSA Józef Kremis Asesor WSA Marta Semiczek ( sprawozdawca ) Protokolant: Barbara Głowaczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2004 sprawy ze skargi B. D. na decyzję Izby Skarbowej we W. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2001, zaległości w podatku oraz odsetek za zwłokę I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Urzędu Skarbowego W.- S. M. z dnia [...]nr [...]; II. orzeka, że decyzje wymienione w pkt I nie mogą być wykonywane; III. zasądza na rzecz Skarżącego od Dyrektora Izby Skarbowej we W. kwotę 12 778,00 (dwanaście tysięcy siedemset siedemdziesiąt osiem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Uzasadnienie W wyniku przeprowadzonych czynności Urząd Skarbowy stwierdził, iż podatniczka nieprawidłowo dokonała obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z dokumentu SAD [...] nr [...]w związku z importem autokaru. Ustalono mianowicie, że na w/w dokumencie, w pozycji 54 figurują dwie daty [...] i [...]jako daty otrzymania. Organ podatkowy rozstrzygając przedmiotową sprawę w oparciu o protokół z kontroli i informację z Urzędu Celnego we W. z dnia [...], mając na względzie treść art. 19 ust. 3 ustawy o podatku od towarów i usług wydał decyzję nr [...]z dnia [...] w której określił podatniczce za miesiąc styczeń 2001 r. zobowiązanie w podatku od towarów i usług w wysokości [...], zaległość w podatku od towarów i usług w wysokości [...] odsetki za zwłokę na dzień wydania decyzji w wysokości [...] oraz ustalił, dodatkowe zobowiązanie w wysokości[...]. Podatniczka od rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji złożyła w dniu [...] odwołanie wnosząc o: - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, - wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w części dotyczącej zapłaty dodatkowego zobowiązania podatkowego ustalonego w kwocie [...]. Podatniczka zarzuciła rozstrzygnięciu Urzędu Skarbowego naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 27 ust. 6 ustawy o podatku VAT poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że podatniczka w deklaracji podatkowej za miesiąc styczeń 2001 r. wykazała kwotę zwrotu różnicy podatku wyższą od kwoty należnej, - art. 19 ust. 3 cyt. ustawy poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że podatniczka nie była uprawniona do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy zakupie autobusu w rozliczeniu za miesiąc styczeń 2001 r. gdyż dokument celny uprawniający go do tego obniżenia otrzymała w miesiącu lutym 2001 r., w związku z czym obniżenie kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego mogło nastąpić najwcześniej w rozliczeniu za ten miesiąc, tj. luty 2001 r. - naruszenie przepisów postępowania podatkowego tj. art. 51 oraz 52 Ordynacji podatkowej, poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że podatniczka uzyskała zwrot podatku w wysokości wyższej od należnej, wskutek czego powstała zaległość podatkowa. Uzasadniając powyższe odwołanie podatniczka wskazała, iż jej pełnomocnik Pan H. D. dokument SAD otrzymał dnia [...] i tego też dnia zapoznał się z jego treścią, a następnie, zgodnie z poleceniem urzędnika celnego pozostawił ów dokument w Urzędzie do [...], w związku z tzw. kontrolą wewnętrzną. Pani B. D. wywodziła również, że "otrzymanie" dokumentu /fizyczne zapoznanie się z jego treścią/ uprawnia do obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, nie jest to natomiast tożsame z fizycznym posiadaniem dokumentu przez osobę uprawnioną. W związku z powyższym podatniczka podnosiła, iż przysługiwało jej prawo określone w art. 19 ust. 3 ustawy o VAT. Podatniczka podkreślała przy tym, że na spornym dokumencie SAD pierwotnie wpisana data [...]została skreślona i ręcznie dopisano datę [...], która - zdaniem podatniczki nie figurowała na dokumencie w chwili kwitowania jego odbioru. W toku postępowania odwoławczego podatniczka wniosła o przeprowadzenie szeregu dowodów - w tym z zeznań świadków i dokumentów Urzędu Celnego na okoliczność daty zakończenia odprawy autokaru i odbioru dokumentu SAD [...] oraz okoliczności zmiany daty na tym dokumencie. Uzasadniając wniosek podatniczka wskazała, że przedmiot importu został odprawiony i opuścił Urząd Celny dnia [...]Nadto strona wskazała, że pomiędzy dokumentami znajdującymi się w jej dyspozycji, a posiadanymi przez Urząd Celny istnieją poważne rozbieżności dotyczące dat otrzymania dokumentu SAD [...]. Podatniczka wskazała również, iż zgodnie z Orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29.04.1998r., przepisy art. 27 ust. 5,6 i 8 ustawy o VAT w zakresie w jakim dopuszczają stosowanie wobec tej samej osoby za ten sam czyn sankcji administracyjnej określonej przez powołaną ustawę jako "dodatkowe zobowiązanie podatkowe" i odpowiedzialność za wykroczenia skarbowe, są niezgodne z art. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. W związku zatem z zaistniałą sytuacją wobec podatniczki możliwe jest zastosowanie przepisów ustawy karnej - skarbowej, nie jest możliwe nakładanie dodatkowego zobowiązania wynikające art. 25 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług. Po rozpoznaniu odwołania Izba Skarbowa uchyliła decyzję organu I Instancji w części, w jakiej ustalała ona dodatkowe zobowiązanie podatkowe- zgadzając się w tym zakresie z wywodami podatniczki. W pozostałej części Izba utrzymała decyzję w mocy, uznając, że w toku postępowania ustalono, iż dokument odprawy celnej otrzymała [...]. Zatem odliczenie kwoty wykazanej na dokumencie SAD nastąpiło przedwcześnie tj.za miesiąc styczeń 2001r podczas gdy podatniczka mogła go dokonać w rozliczeniu za miesiąc luty lub marzec 2001 r. Izba Skarbowa wywodziła, że możliwość skorzystania z prawa, o którym mowa w art. 19 ust. 3 ustawy VAT nie została uzależniona od znajomości treści dokumentu /faktury, dokumentu odprawy celnej/, natomiast podstawą skorzystania z tego prawa jest otrzymanie go. Powołała się przy tym na wyrok z 2000.09.22 sygn. akt NSA I SA/Lu 483/99/ Naczelnego Sądu Administracyjnego zgodnie z którym : "gramatyczna wykładnia art. 19 ust. 3 cyt. ustawy nie budzi wątpliwości. Słowo "otrzymania" jest jednoznaczne i wskazuje na to, że prawo do obniżenia winno być łączone z fizycznym posiadaniem oryginału faktury". Izba podniosła również, iż w przypadkach wątpliwości językowych związanych z przepisami prawa zasadą jest pogląd że należy posiłkować się definicją ze słownika języka polskiego. W odniesieniu do tego słowa słownik języka polskiego (wyd. PWN Warszawa 1979 r. tom II str. 569) - "otrzymywać" to "stawać się odbiorcą czegoś". Izba uznała, że procedury celne poprzedzające jego wydanie mogły mieć miejsce już [...], co jednakże pozostaje bez wpływu na możliwość skorzystania z uprawnienia określonego w art. 19 ustawy VAT. Ustosunkowując się do wniosków dowodowych podatniczki Izba stwierdziła, że przeprowadzenie dowodów było zbędne, ponieważ dokument SAD i informacji z Urzędu Celnego dostatecznie potwierdzają okoliczność mająca być przedmiotem dowodu. W skardze na powyższa decyzję podatniczka podtrzymała zarzuty zawarte w odwołaniu. Zarzuciła także, że przyjęty w zaskarżonej decyzji termin otrzymania przez podatniczkę dokumentu SAD [...]jest sprzeczny z rzeczywistym stanem faktycznym, jak również niezgodny z prawidłową wykładnią określenia "otrzymanie dokumentu" w rozumieniu art. 19 ust. l, 3 i 3a ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Skarżącą podniosła, że organy podatkowe błędnie przyjmują, że pojęcia: "otrzymanie", "odebranie", "doręczenie" oraz "fizyczne posiadanie" dokumentu są tożsame znaczeniowo. Zdaniem skarżącej Izba Skarbowa podobnie jak Urząd Skarbowy myli te pojęcia i używa ich zamiennie. Zgodnie natomiast z wieloletnim orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, każde z omawianych określeń ma w rozumieniu ustawy o podatku VAT swoje odrębne znaczenie, (por. Wyrok NSA z 26.01.2000r., I S.A./Lu 1241/98 ; Wyrok NSA z 03.06.1998r., I SA/Lu 159/97 ; Wyrok NSA z 04.03.1998r., I SA/Lu 170/97 ; Wyrok NSA z 27.11.1998r., I SA/Lu 863/97 ; Wyrok NSA z 02.07.1997r., I SA/Lu 2515/95). Stosownie do powołanego orzecznictwa za chwilę "otrzymania" dokumentu należy uznać, moment gdy strona osobiście lub przez pełnomocnika została przez organ zapoznana z jego treścią. Przykładem tak rozumianego momentu otrzymania może być pokwitowanie przez stronę faktu otrzymania dokumentu na odpowiedniej stronie formularza. W następstwie takiego zapoznania z dokumentem, strona otrzymuje dokument pomimo, że fizycznie nim nie dysponuje. Przeprowadzenie całkowitej odprawy celnej, dopuszczenie pojazdu do obrotu na terenie Polski, w końcu pokwitowanie otrzymania dokumentu SAD [...] w przeznaczonej do tego rubryce 54 przez pełnomocnika podatniczki nastąpiło w dniu [...]. Skarżąca zarzuciła, iż przyjęta przez Izbę Skarbową data otrzymania dokumentu SAD [...]nie została na tym dokumencie wpisana prawidłowo. Dokonane na karcie 8 w rubryce 54 tego dokumentu wykreślenie liczby "31" w dacie wpisanej maszynowo oraz wpisanie długopisem ponad tą datą drugiej daty "[...]" nie zostało parafowane jakimkolwiek podpisem osoby która tego dokonała. Zgodnie z pkt. 2 Instrukcji wypełniania i stosowania dokumentu SAD zawartej w Rozporządzeniu Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. 199, Nr 104, póz. 1193) zapisy w poszczególnych polach formularza SAD nie mogą być wycierane lub zamalowywane. Ewentualne zmiany należy wprowadzać po skreśleniu nieprawidłowych danych. Każdą zmianę powinna potwierdzić osoba, która jej dokonała. W świetle tych zasad jedynie data "[...]wywołuje skutki prawne, natomiast dokonane po jej wpisaniu wykreślenia i adnotacje urzędnika celnego są bezskuteczne, nieprawdziwe oraz niezgodne z prawem i jako takie nie powinny być w ogóle brane pod uwagę. Skarżąca zarzuciła także bezzasadne pominięcie wnioskowanych przez nią dowodów i oparcie się wyłącznie na informacji Urzędu Celnego. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko, a dodatkowo wywodziła, że jakkolwiek przepisy Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych regulują możliwość dokonywania zmian w formularzach SAD w sposób ściśle określony, dokument SAD [...] nr [...]poprzez dokonaną w nim zmianę nie stał się dokumentem, który nie potwierdzałby zaistniałego stanu rzeczy, tj. importu towaru -autokaru na polski obszar celny. Ewentualnych zmian, o ile zaistniała ku takowym przyczyna, zgodnie z cytowanymi powyżej przepisami mógł dokonać uprawniony organ celny. Ponieważ w spornej kwestii tj. co do daty otrzymania dokumentu SAD [...] zaistniała wątpliwość, organ skarbowy zwrócił się do Urzędu Celnego o wyrażenie stanowiska w tej sprawie. Dnia [...]potwierdzone zostało, że datą otrzymania przedmiotowego dokumentu był dzień [...]. Ustosunkowując się do zarzutów strony dotyczących naruszenia przepisów proceduralnych Izba stwierdziła, iż organy podatkowe prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie działały w oparciu o obowiązujące przepisy prawa. Zdaniem Izby zachowane zostały wszystkie wymogi formalne co do samych czynności kontrolnych jak również co do postępowania poprzedzającego wydanie decyzji przez organ podatkowy I instancji. Podatniczka na każdym etapie postępowania była zapoznawana ze zgromadzonym materiałem dowodowym, mogła składać wnioski jak też uwagi co do jego przebiegu. Co do poszczególnych środków dowodowych, ich przeprowadzenia czy też uznania za zgodne ze stanem faktycznym Izba Skarbowa wskazał, iż orzekając sprawie oparto się na dowodach przedstawionych zarówno przez stronę jak i zgromadzonych przez organy podatkowe, tj. pismach procesowych, dokumencie SAD [...] nr [...], protokole kontroli przeprowadzonej w firmie Pani D. w dniach [...],[...], piśmie Urzędu Celnego z dnia [...]wraz z kserokopią karty 6 SAD podpisaną przez Pana H. D. ze wskazaniem daty odbioru na dzień [...]. Odnosząc się do twierdzenia skarżącej, iż nie uwzględniono wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków, Izba wywodziła, iż zgodnie z treścią art. 188 Ordynacji podatkowej żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. W przedmiotowej sprawie dowodem dokonania importu towaru był dokument SAD [...], który został sporządzony w formie określonej przepisami prawa, przez powołane do tego organy, a zatem nie istniała konieczność dowodzenia w oparciu o zeznania świadków. Fakt zaistnienia tego zdarzenia potwierdził nadto Urząd Celny pismem z dnia [...]. Zatem postępowanie dowodowe w sprawie dokonania prawidłowego rozliczenia skarżącej za miesiąc styczeń 2001 r. zostało przeprowadzone prawidłowo. Skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu przed dniem 1 stycznia 2004 r i postępowanie w sprawie do tego dnia nie zostało zakończone. Wobec tego - zgodnie z art. 97 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi (Dz U 153 poz 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu i na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. 153 poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. W sprawie bowiem zaistniały podstawy wymienione w art. 145 § 1 pkt 1c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego, w szczególności wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jest poza sporem, że kluczowe znaczenie dla każdego postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest prawidłowe ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Przypomnieć w związku z tym trzeba, że zgodnie z treścią art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami) w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Przepis wyraża zasadę prawdy obiektywnej, będącej bez wątpienia naczelną zasadą postępowania podatkowego. Trzeba zaś pamiętać, że zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury, przy czym, jak podkreślono w orzecznictwie i literaturze przedmiotu, art. 122 Ordynacji podatkowej (art. 7 K.p.a.) jest nie tylko zasadą dotyczącą sposobu prowadzenia postępowania, lecz w równym stopniu wskazówką interpretacyjną prawa materialnego, na co wskazuje zwrot zobowiązujący do "załatwienia sprawy" zgodnie z tą zasadą (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 1982 roku, sygn. akt I SA 258/82, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego 1982, nr 1, poz. 54; por. również J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne, Warszawa 1993, str. 126). Wykładnia ta, dotycząca art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, bez wątpienia zachowuje swoją aktualność także w świetle regulacji zawartej w art. 122 Ordynacji podatkowej. Odnosząc dotychczasowe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że, zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji nie uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanego przepisu. W szczególności nie wyjaśniły wątpliwości związanych z datą wręczenia pełnomocnikowi podatniczki dokumentu SAD i okolicznościami wprowadzenia poprawek na tym dokumencie. W aktach sprawy znajdują się dwie kopie tego dokumentu, przy czym na okazanej przez podatniczkę nad przekreśloną datą [...]widnieje ręcznie dopisana i nie parafowana data [...], zaś na kopii nadesłanej przez Urząd Celny dopisku takiego brak. W świetle tych rozbieżności należało przynajmniej podjąć próbę wyjaśnienia na jakiej podstawie Urząd Celny potwierdził datę [...]. Nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że istotna okoliczność importu towaru stwierdzona jest dokumentem odprawy celnej sporządzonym w przewidzianej prawem formie przez upoważnione organy i wobec tego nie wymaga dalszych dowodów. Należy prze wszystkim zwrócić uwagę, że okolicznością faktyczną istotną w sprawie nie jest fakt importu- okoliczność bezsporna- ale data doręczenia podatnikowi dokumentu SAD. Ponieważ sposób sporządzenia spornych poprawek na dokumencie jest sprzeczny z przepisami Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych poprawek zaś autorstwo wprowadzonych poprawek nie jest pewne, skoro nie zostały one parafowane i nie jest znana data sporządzenia tych poprawek - nie można uznać, że ta okoliczność została udowodniona dokumentem. Dowód z -nawet niewadliwego- dokumentu nie wyklucza też możliwości prowadzenia dowodu przeciwnego. Możliwość taką dopuszcza wprost art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej. Nie zależnie od powyższych uwag co do mocy dowodowej i treści spornych dowodów SAD, organy skarbowe naruszyły w istotny sposób prawa strony do obrony swych interesów. Podatnik podjął działania mające na celu ochronę swoich interesów, zgłaszając szereg wniosków dowodowych, aby ustalić okoliczności wprowadzenia poprawek w dokumencie SAD oraz datę zapoznania się podatnika z treścią tego dokumentu. Organy podatkowe nie uwzględniły zgłoszonego dowodu, wychodząc z założenia, że okoliczności dotyczące daty doręczenia podatnikowi dokumentu zostały ustalone innymi dowodami, a zwłaszcza dowodami z informacji Urzędu Celnego i adnotacjami na kopii dokumentu SAD. Takie stanowisko narusza przepis art. 188 ordynacji podatkowej, który stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Nie ulega wątpliwości, że okoliczności, co do których wnioskowano przeprowadzenie dowodów, miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W związku z tym organy podatkowe nie mogły uznać a priori, że nie mają one istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, bez wcześniejszego przeprowadzenia wnioskowanych dowodów. W takim wypadku zarzut stronniczości i naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów mógłby okazać się uzasadniony. Możliwość przeprowadzenia dowodu jest podstawową gwarancją procesową (C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2001, s. 451). Z tego względu istotna jest właściwa interpretacja przepisów obowiązujących w tym zakresie. Jeżeli strona zgłasza dowód, to w świetle art. 188 ordynacji podatkowej organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód, który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony. Podobny pogląd wyraził wyrażany był wielokrotnie w doktrynie (E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 166 oraz J. Zimmermann: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, s. 158.). Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na zasadzie art. 188 ordynacji podatkowej na ważne dla niej okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania podatkowego, oznaczające wadliwość decyzji (A. Hanusz: Zasada swobodnej oceny dowodów w postępowaniu podatkowym oraz jej granice, "Państwo i Prawo" 2001, nr 10, s. 64). ( wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy Katowicach z dnia 4 stycznia 2002 I SA/Ka 2164/00 ONSA 2003/1/33). Dopiero przeprowadzenie pełnego postępowania dowodowego, w tym wyjaśnienie wskazanych wyżej wątpliwości co do adnotacji na dokumencie SAD pozwoli na obiektywne ustalenie daty otrzymania przez podatnika dokumentu, a co za tym idzie nabycia prawa do odliczenia naliczonego podatku VAT. Reasumując, naruszenia przepisów o postępowaniu mogły mieć wpływ na dokonane ustalenia faktyczne, a co za tym idzie na rozstrzygnięcie sprawy. Zaistniały zatem przesłanki wymienione w art. 145 § 1 pkt 1c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniające usunięcie zaskarżonych decyzji z obrotu prawnego. Uwzględnienie skargi zobowiązuje Naczelny Sąd Administracyjny do zasądzenia na rzecz skarżących kosztów postępowania (art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W tej sprawie poniesione przez skarżących koszty odpowiadały wysokości wpisu od skargi i kosztów zastępstwa określony zgodnie z § 7 i § 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 1997 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. z dnia 19 grudnia 1997 r.). Dlatego Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI