I SA/Wr 307/04
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT, uznając, że organ nie uzasadnił prawidłowo metody szacowania sprzedaży po stwierdzeniu braku ewidencji.
Sprawa dotyczyła skarżącej K. A., która zaprzestała prowadzenia ewidencji sprzedaży dla celów podatku VAT. Organy podatkowe określiły jej zobowiązanie w drodze oszacowania. Skarżąca kwestionowała zarówno sam fakt stwierdzenia braku ewidencji, jak i zastosowaną metodę szacowania. Sąd administracyjny, mimo uznania ustaleń z postępowania karnego dotyczących braku ewidencji za wiążące, uchylił decyzję z powodu braku uzasadnienia wyboru metody szacowania przez organ odwoławczy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę K. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą ustalenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za okres od marca do lipca 2001 r. Organy podatkowe ustaliły wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży i podatek VAT, powołując się na brak prowadzenia przez skarżącą dziennej ewidencji sprzedaży, co było obowiązkiem wynikającym z art. 27 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżąca twierdziła, że prowadziła notatki w brudnopisie, które spełniały wymogi ewidencji. Sąd administracyjny uznał, że ustalenia prawomocnego wyroku karnego, który stwierdził popełnienie przez skarżącą przestępstwa polegającego na nieprowadzeniu ewidencji sprzedaży, są dla niego wiążące na mocy art. 11 p.s.a. Niemniej jednak, sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając za zasadny zarzut dotyczący zastosowanej przez organy metody szacowania sprzedaży. Sąd wskazał, że organ odwoławczy nie zbadał prawidłowości zastosowanej metody szacowania, mimo że był do tego zobowiązany z uwagi na zasadę dwuinstancyjności. Ponadto, organ pierwszej instancji nie uzasadnił wyboru metody kosztowej, mimo istnienia innych metod szacowania, co mogło sugerować dowolność działania. W związku z tym, sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli podatnik zwolniony z VAT nie prowadzi dziennej ewidencji sprzedaży, organ może określić wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży w drodze oszacowania.
Uzasadnienie
Ustawa o VAT przewiduje możliwość szacowania wartości sprzedaży w przypadku braku ewidencji.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (18)
Główne
ustawa VAT art. 27 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
ustawa VAT art. 27 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Pomocnicze
ustawa VAT art. 14 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
ustawa VAT art. 14 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
ustawa VAT art. 19
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.s.a. art. 150
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.s.a. art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.s.a. art. 152
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 23 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 23 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 23 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 23 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.k.s. art. 60 § 1
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 113
Ustawa z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy
k.p.k. art. 8
Kodeks postępowania karnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy nie zbadał prawidłowości zastosowanej metody szacowania sprzedaży, mimo braku zarzutu w odwołaniu, naruszając zasadę dwuinstancyjności. Organ pierwszej instancji nie uzasadnił wyboru metody kosztowej do szacowania sprzedaży, co mogło sugerować dowolność działania.
Odrzucone argumenty
Zarzut, że organ podatkowy nie prowadził kontroli w zakresie podatku od towarów i usług, a zatem nie mógł stwierdzić uchybienia przepisom ustawy o VAT w zakresie ewidencjonowania sprzedaży. Zarzut, że organ pierwszej instancji bezpodstawnie nie uwzględnił zastrzeżeń do protokołu z kontroli, w których wyjaśniono, że mimo zaprzestania wpisów w ewidencji, prowadzono notatki w zeszycie, które należy uznać za spełniające wymogi ewidencji. Zarzut, że prowadzenie sprawy karnej przed wszczęciem postępowania podatkowego było niewłaściwe i wyrok karny nie powinien być brany pod uwagę w postępowaniu podatkowym.
Godne uwagi sformułowania
Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej opiera się na kryterium zgodności z prawem aktów i działań administracji. Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Szacunek nie może być dowolny, ani mieć na celu jedynie maksymalne przysporzenie na rzecz budżetu państwa. Organ podatkowy określając podstawę w drodze oszacowania, uzasadnia wybór metody oszacowania.
Skład orzekający
Lidia Błystak
przewodniczący
Halina Betta
członek
Katarzyna Borońska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie wyboru metody szacowania przez organy podatkowe, zasada dwuinstancyjności w postępowaniu odwoławczym, wiążąca moc wyroku karnego dla sądu administracyjnego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku ewidencji VAT i zastosowania metody szacowania. Wiążąca moc wyroku karnego dotyczy ustaleń co do popełnienia przestępstwa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe uzasadnienie decyzji przez organy podatkowe, nawet w rutynowych kwestiach jak szacowanie sprzedaży. Podkreśla również znaczenie postępowania karnego dla postępowań podatkowych.
“Organy podatkowe muszą uzasadniać swoje metody szacowania – sąd administracyjny uchyla decyzję VAT z powodu braku wyjaśnień.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 307/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2006-01-19 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2004-03-08 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Halina Betta Katarzyna Borońska /sprawozdawca/ Lidia Błystak /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 1993 nr 11 poz 50 art. 23 i art. 27 Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Lidia Błystak Sędziowie: Sędzia NSA Halina Betta Asesor WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca) Protokolant: Michał Kazek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi K. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodka Zamiejscowego w J. G. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia za marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2001 r. zobowiązania w podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. nr [...] z dnia [...] ; 2. orzeka, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. Ośrodka Zamiejscowego w J. G. kwotę 400 (czterysta) złotych, tytułem zwrotu koszów postępowania, na rzecz skarżącej. Uzasadnienie Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 27 §2 ustawy z dnia 08.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 11, poz. 50) - dalej w skrócie ustawy VAT, określił K. A. wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży oraz ustalił należny podatek od towarów i usług wg stawki 22% za okresy: [...] - w kwocie [...], [...] - w kwocie [...], [...] - w kwocie [...], [...] - w kwocie [..], [...] - w kwocie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca prowadziła od [...]. działalność gospodarczą w zakresie handlu artykułami spożywczymi, opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych w formie karty podatkowej. W wyniku kontroli prowadzonej w firmie w [...] (ponownej, poprzednia w [...]) stwierdzono m.in., że podatniczka, będąc zwolniona od podatku od towarów i usług na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy VAT, pomimo obowiązku wynikającego z art. 27 ust. 1 tej ustawy, nie prowadziła w okresie od [...]. do [...] dziennej ewidencji sprzedaży dla potrzeb podatku od towarów i usług - co ustalono na podstawie zapisów w przedłożonej ewidencji sprzedaży oraz oświadczenia podatniczki. Po zapoznaniu się z protokołem kontroli, w dniu [...] pełnomocnik podatniczki stawił się w Urzędzie o oświadczył, że co prawda od dnia [...] zaprzestała ona prowadzenia ewidencji, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy VAT jednak prowadziła na bieżąco notatki w brudnopisie, z których wynikała wartość dziennego przychodu oraz wartość towarów wykorzystanych na własne potrzeby; notatek tych jednak nie przedłożył. Zdaniem pełnomocnika, podczas kontroli podatniczka nie wspominała o ewidencji, gdyż sądziła, że ewidencja ta nie spełnia ustawowych wymogów. Organ pierwszej instancji w postępowaniu wszczętym w dniu [...] nie uwzględnił powyższych wyjaśnień stwierdzając, iż zostały wniesione na potrzeby prowadzonego postępowania podatkowego, o czym świadczyć miał fakt, że podatniczka nie wspomniała nawet o owym zeszycie z notatkami w toku prowadzonych kontroli, zaś do protokołu kontroli z dnia [...] oświadczyła wprost, że "ewidencję sprzedaży prowadziła do dnia kontroli (poprzedniej, przeprowadzonej w [...] - przyp. Sądu), gdyż uzyskała taką informację z Urzędu Skarbowego w L.". W uzasadnieniu organ podatkowy powołał się ponadto na wyrok Sądu Rejonowego w L. Ś. z dnia [...], sygn. [...], którym uznano K. A. winną popełnienia czynu z art. 60 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. Nr 83, poz. 930) - dalej w skrócie k.k.s., poprzez naruszenie obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy VAT w okresie od [...] do [...] i wymierzono jej przewidzianą przepisami karno-skarbowymi karę grzywny. W ramach postępowania karno-skarbowego sąd oceniał również w.w. zeszyt zawierający, zdaniem podatniczki, ewidencję sprzedaży w brudnopisie. W konsekwencji na podstawie art. 27 ust 2 powołanej ustawy VAT organ pierwszej instancji oszacował wartość nie zaewidencjonowanej sprzedaży, stosując metodę kosztową, oraz ustalił podatek od towarów i usług przy zastosowaniu stawki 22%. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej we W. Ośrodek Zamiejscowy w J. G. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji podzielając argumentację zawartą w jej uzasadnieniu. Organ odwoławczy nie uwzględnił zarzutów odwołania, iż ze względu na zakres kontroli - określony w upoważnieniu jako "obserwacja utargu z działalności handlowej" nie można było w jej toku stwierdzić uchybienia obowiązkom z zakresu ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym, zaś ewentualny brak ewidencji w czasie kontroli dotyczącej warunków do opodatkowania kartą podatkową podatniczka mogła naprawić później. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w czasie kontroli prowadzonej w dniu [...] i dotyczącej m.in. rozmiarów działalności gospodarczej w [...]. podatniczka przedłożyła ewidencję sprzedaży prowadzoną dla celów podatku od towarów i usług, natomiast podczas drugiej kontroli stwierdzono, że zapisów w ewidencji zaprzestano w dniu [...] Biorąc pod uwagę, że z oświadczenia pełnomocnika podatniczki złożonego w ramach zastrzeżeń do protokołu w dniu [...], jak również z jej wyjaśnień składanych do protokołu przesłuchania podejrzanego w postępowaniu karno-skarbowym w dniu [...] oraz z wyjaśnień do protokołu zapoznania z materiałem dowodowym przez organ pierwszej instancji wynikało jednoznacznie, iż K. A. zaniechała prowadzenia ewidencji sprzedaży w zarzucanym okresie, organ odwoławczy uznał, że uchybiła obowiązkowi wynikającemu z art. 27 ust. 1 ustawy VAT. Zarazem organ nie uwzględnił odwołania także w zakresie, w jakim K. A. podniosła, że prowadzone przez nią zapiski w brudnopisie spełniają wymogi ewidencjonowania dziennego przychodu dla potrzeb VAT i podzielił wyrażoną w decyzji organu pierwszej instancji ocenę powoływanego przez podatniczkę dowodu w postaci tego brudnopisu jako niewiarygodnego i nie mogącego stanowić dowodu w sprawie - argumentując, iż wyjaśnienia co do istnienia tego zeszytu wniesiono już po zakończeniu kontroli. Zauważył też, że o obowiązku ewidencjonowania sprzedaży w [...] w związku z nowelizacją ustawy VAT podatniczka została poinformowana pismem z dnia [...], doręczonym [...] Rozstrzygając powołano się również na wyrok zapadły w sprawie karno-skarbowej. W skardze na powyższą decyzję K. A. ponownie zarzuciła, że organ podatkowy nie prowadził kontroli w zakresie podatku od towarów i usług, zaczym nie mógł stwierdzić uchybienia przepisom ustawy o podatku od towarów i usług w zakresie ewidencjonowania sprzedaży. Zarzuciła również, że organ pierwszej instancji bezpodstawnie nie uwzględnił zgłoszonych zastrzeżeń do protokołu z kontroli z dnia [...], w których wyjaśniono, że mimo zaprzestania wpisów w ewidencji, prowadziła na bieżąco w zeszycie notatki, z których wynikała wartość dziennego przychodu oraz towaru wybranego na własne potrzeby - które wobec braku w regulacjach podatkowych wzoru wymaganej w art. 27 ust. 1 u.p.t.u. ewidencji sprzedaży należy uznać za spełniające wymogi określone w tym przepisie. Przed wszczęciem postępowania organ dysponował już zatem ewidencją za dany okres, prowadzoną przez podatniczkę, jednak nie stwierdził, iż prowadzone przez nią notatki nie mogą być uznane za wymaganą ewidencję. Ponadto podniosła, że w toku rozprawy karno-skarbowej nie umożliwiono jej przedstawienia swoich argumentów, zaś samo prowadzenie sprawy karnej, "oceniającej postępowanie podatkowe , przed wszczęciem tego postępowania" uznała za niewłaściwe - w związku z czym wyrok karny nie powinien być brany pod uwagę w postępowaniu podatkowym. Odpowiadając na skargę DIS wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu, iż przed wszczęciem postępowania podatkowego organ wiedział, że podatniczka w istocie posiadała ewidencję sprzedaży za zakwestionowany okres, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż dla ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy istotny był udokumentowany fakt, że w trakcie kontroli prowadzonej [...] podatniczka przedłożyła kontrolującym jedynie ewidencje sprzedaży, w której ostatni zapis datowano na [...] Ponadto składając wyjaśnienia do protokołu kontroli podatniczka ograniczyła się do poinformowania, że posiada rzeczony brudnopis, jednak nie przedłożyła tego zeszytu ani przed, ani w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. W dniu [...] do sądu wpłynęło pismo skarżącej, w którym podniosła dodatkowe zarzuty, skierowane przeciwko przyjętej w decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego i podtrzymanej przez organ odwoławczy metodzie szacunkowego określenia wielkości sprzedaży w przedsiębiorstwie skarżącej za okres, za który nie prowadzono ewidencji sprzedaży. Skarżąca podniosła, że zastosowana w sprawie metoda kosztowa jest dla niej krzywdząca, jako że nigdy nie osiągała przychodów ze sprzedaży osiągających wysokość ustaloną tą metodą - o czym świadczyła potwierdzona wielkość sprzedaży za okres, w którym prowadziła ewidencję, a także zapisy zakwestionowanego przez organy brudnopisu. Zarzuciła, że organy nie wyjaśniły, dlaczego posłużyły się metodą kosztową i nie uwzględniły znanych im danych dotyczących wielkości obrotów skarżącej ani potwierdzonych w protokole kontroli z dnia [...] utargów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zważył, co następuje. Sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej opiera się na kryterium zgodności z prawem aktów i działań administracji. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270). Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać wzruszony przez Sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie; w przeciwnym razie skarga podlega oddaleniu. W ramach sądowej kontroli decyzji administracyjnej sąd bada zarówno prawidłowość zastosowania regulacji materialno-prawnych, jak też i przestrzeganie przez organ administracji norm postępowania w procesie rozstrzygnięcia sprawy, a w ramach tego - również przepisów dotyczących postępowania dowodowego oraz dokonanej przez organy oceny dowodów. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był art. 27 ust. 1 i 2 ustawy VAT, w myśl których to przepisów "Podatnicy zwolnieni od podatku na podstawie art. 14 ust. 1 i ust. 6, są obowiązani do zaewidencjonowania sprzedaży za dany dzień, nie później jednak niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym." zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu, "W przypadku stwierdzenia, że podatnik nie prowadzi ewidencji, o której mowa w ust. 1 lub prowadzi ją w sposób nierzetelny, organ podatkowy określa wartość niezaewidencjonowanej sprzedaży w drodze oszacowania i ustala podatek przy zastosowaniu stawki 22%, bez prawa obniżenia kwoty podatku należnego, o którym mowa w art. 19". Organy nie kwestionowały, że skarżąca należy do grupy podatników objętych zwolnieniem, o którym mowa w art. 14 ust. 1 pkt 2) i że nie stosowały się do niej ograniczenia zwolnienia wynikające z dalszych ust. tego artykułu. Okolicznością bezsporną w sprawie był fakt zaprzestania prowadzenia przez skarżącą w okresie od [...] do [...] prowadzonej uprzednio ewidencji sprzedaży. Spór dotyczył natomiast tego, czy organ miał podstawy ustalić w toku kontroli prowadzonej w zakresie obserwacji utargów z działalności gospodarczej naruszenie obowiązku wynikającego z ustawy o podatku od towarów i usług, a następnie na podstawie tych ustaleń odmówić uznania za dowód w postępowaniu podatkowym dokumentacji powołanej przez skarżącą po zakończeniu kontroli, a przedłożonej dopiero w postępowaniu odwoławczym, która wg niej spełniała wymogi ewidencji sprzedaży. Zarzuty podnoszone w skardze zmierzają więc w istocie do podważenia mocy dowodowej protokołu kontroli - a to w związku z zawarciem w nim ustaleń wybiegających poza zakres kontroli, określony w upoważnieniu do jej przeprowadzenia. W konsekwencji skarżąca kwestionuje prawidłowość postępowania dowodowego, jakie organ przeprowadził w ramach postępowania podatkowego, a w szczególności ocenę znaczenia dowodu powołanego i przedłożonego przez stronę już po zakończeniu kontroli, tj. brudnopisu zawierającego, jej zdaniem niezbędne dane odnośnie dziennej sprzedaży. W rozpoznawanej sprawie dla oceny powyższych zarzutów przez sąd administracyjny znaczenie będzie miała jednak regulacja zawarta w art. 11 p.s.a. W myśl tego przepisu ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Podobna regulacja odnośnie skutków skazującego wyroku karnego znajduje się w Kodeksie postępowania cywilnego (art.11, zd.1), jednak w postępowaniu sądowoadministracyjnym jej działanie przyjmuje szczególna postać. Wynika to z funkcji i usytuowania sądu administracyjnego, którego zadaniem nie jest rozstrzyganie sprawy administracyjnej, ale kontrola działań organów administracji w tym zakresie. Skoro jednak, jak wspomniano wyżej, w ramach kontroli decyzji sąd poddaje ocenie także realizację w toku postępowania administracyjnego (tu: podatkowego) zasady prawdy obiektywnej, a w jej ramach - sposób ustalenia przez organy istotnych w sprawie faktów oraz interpretację dowodów, to zgodnie z art. 11 p.s.a. ustalenia organów w tym zakresie sąd będzie musiał ocenić przez pryzmat ich zgodności z ustaleniami prawomocnego wyroku karnego. Zaznaczyć należy, że na podstawie art. 11 p.s.a. moc wiążącą dla sądu administracyjnego będą miały tylko ustalenia co do popełnienia przestępstwa. Jakkolwiek by oceniać w przedmiotowej sprawie fakt przeprowadzenia postępowania karno-skarbowego przed wszczęciem postępowania podatkowego, pozostaje faktem , że postępowanie takie miało miejsce i zakończyło się wydaniem wyroku skazującego za przestępstwo. Wyrok ten nie był przez skarżącą wzruszany, a więc stał się prawomocny. W sentencji wyroku sąd stwierdził wprost, że czyn stypizowany w art. 60 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz.U. nr 83, poz. 930) polegał na nieprowadzeniu przez K. A. w okresie od 14.03.2001 r. do 12.07.2001 r. ewidencji sprzedaży do celów podatku od towarów i usług, wbrew obowiązkowi określonemu w art. 27 ust. 1 ustawy VAT oraz na niezaewidencjonowaniu przychodu o wartości [...] Tym samym okoliczność niewywiązania się skarżącej z obowiązku prowadzenia ewidencji, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy VAT, będąca następnie przedmiotem badania w postępowaniu podatkowym, została de facto przesądzona w wyroku sądu karnego z dnia [...] Wypada w tym miejscu zauważyć, że postępowanie karno-skarbowe i postępowanie podatkowe są względem siebie odrębne i mogą być prowadzone niezależnie od siebie. W odniesieniu do organów podatkowych (i organów administracji w ogóle) nie sformułowano zasady związania wyrokiem sądu karnego, tak jak ma to miejsce w odniesieniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 11 p.s.a.; sprawa karna nie miała zatem w przedmiotowej sprawie charakteru prejudykatu dla organów podatkowych, jakkolwiek ustalenia poczynione przez sąd karny stanowiły materiał dowodowy, który powinien zostać poddany ocenie - co też miało miejsce. Z kolei z art. 8 Kodeksu postępowania karnego, znajdującego zastosowanie także w postępowaniu karno-skarbowym - na podstawie art. 113 k.k.s., wynika, że sąd karny rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne oraz nie jest związany rozstrzygnięciem innego sadu lub organu. Oznacza to, że po pierwsze, ustalenia organów podatkowych nie stanowią z kolei prejudykatu w postępowaniu karnym, po drugie - że sąd ten jest uprawniony prowadzić samodzielnie postępowanie dowodowe i czynić własne ustalenia odnośnie popełnienia zarzucanego czynu, obejmujące także elementy charakterystyczne i istotne dla prawa karnego - jak np. kwestię zawinienia. I tak jak niezależne od siebie są te postępowania, tak też stronie przysługują w każdym nich odrębne środki zaskarżenia. Ze względu na tę ostatnia kwestię wyrok uniewinniający nie będzie stanowił w zasadzie stanowił żadnej informacji o naruszeniu prawa karnego, jednak wyrok skazujący zawiera zarówno ustalenia co do zaistnienia zachowania stypizowanego przez normę prawa karnego, jak i ocenę charakteru tego zachowania jako zawinionego lub nie. O ile kwestia winy jest obojętna z punktu widzenia naruszenia prawa podatkowego, o tyle ustalenia co do faktów (przez opis zachowania) stanowią w tej mierze dowód podlegający ocenie organów podatkowych, zaś dla sądu - na mocy art. 11 p.s.a. są wiążące. To z kolei, jak już zaznaczono narzuca ocenę działań organów, a pośrednio musi też wpływać na ustalenia dowodowe czynione przez same organy. W przedmiotowej sprawie oznacza to, że w świetle art. 11 p.s.a. niedopuszczalne byłoby rozstrzygniecie sądu uchylające zaskarżoną decyzję ze względu na uchybienia postępowania dowodowego, na skutek którego dopuszczałoby się prowadzenie ponownie przez organy postępowania co do okoliczności rozstrzygniętych uprzednio wyrokiem sądu karnego, w oderwaniu od tych ustaleń. Wymaga zresztą podkreślenia, że powoływany przez stronę skarżącą jako dowód wywiązania się z obowiązku, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy VAT, zeszyt (brudnopis) był jednym z dowodów włączonych do postępowania karno-skarbowego i podlegał ocenie sadu karnego. Skarżącej, jak zaznaczono, przysługiwały środki wzruszenia tego rozstrzygnięcia, z których jednak nie skorzystała. Sąd uznał natomiast za zasadny zarzut podniesiony przez skarżąca w piśmie z dnia [...] i dotyczący zastosowanej metody ustalenia wysokości sprzedaży w drodze oszacowania na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy VAT. Sankcja określona w w.w. przepisie związana jest ściśle z ustaleniem, że podatnik zwolniony podmiotowo z VAT nie prowadził dziennej ewidencji sprzedaży, o jakiej mowa w ust. 1 tego przepisu. Ponieważ podatnik prowadzący działalność gospodarczą opodatkowaną zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych w formie karty podatkowej nie jest obowiązany do prowadzenia żadnych ksiąg ani szczególnej dokumentacji, poza właśnie wskazaną w przepisach ustawy VAT ewidencją sprzedaży, stwierdzenie braku takiej ewidencji jest przesłanką ustalenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania - i w tej mierze art. 27 ust. 2 koresponduje z art. 23 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 ze zm.). Metody, za pomocą których organ może dokonać szacunku podstawy opodatkowania zostały wymienione w art. 23 § 3 pkt. 1-6 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie w § 4 ustawodawca dopuścił stosowanie innej, niż wymienione, metody, ale tylko wówczas, gdy nie można zastosować metod, o których mowa w § 3. Ograniczenie możliwości sięgania po inne, niż ustawowo wskazane, sposoby szacowania jest wyrazem respektowania także i w tym przypadku generalnej zasady postępowania podatkowego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej. Szacunek nie może być dowolny, ani mieć na celu jedynie maksymalne przysporzenie na rzecz budżetu państwa. Rzeczą organów jest bowiem dążenie do jak najpełniejszego ustalenia w postępowaniu rzeczywistego stanu faktycznego, który dopiero jest podstawą zastosowania odpowiedniej normy prawnej. Powyższe znalazło wprost odbicie w treści art. 23 § 5 Ordynacji podatkowej, w myśl którego "Określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Organ podatkowy określając podstawę w drodze oszacowania, uzasadnia wybór metody oszacowania". Zaskarżona decyzja pod tym względem uchybia prawu, tj. powołanemu wyżej przepisowi, jak również ogólnej zasadzie prawdy obiektywnej i zasadzie przekonywania, wyrażonej w art. 124 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy nie zajmował się w zasadzie w ogóle kwestią sposobu oszacowania sprzedaży w przedsiębiorstwie skarżącej za okres, w którym, jak stwierdzono, nie prowadziła ewidencji sprzedaży - jako że zarzutu tego nie podniesiono w odwołaniu. Ograniczył się w tym względzie do wskazania, jaką metodę zastosowano i jej zaakceptowania. Tym niemniej należy podkreślić, że sens zasady dwuinstancyjności wyraża się w prawie strony do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, przez organy obu instancji. Zakres postępowania odwoławczego nie jest więc wyznaczony zarzutami odwołania, ale przedmiotem sprawy. Tak więc Dyrektor Izby Skarbowej powinien był zbadać prawidłowość zaskarżonej decyzji także i pod względem zastosowania metod szacunku, mimo że nie było to przedmiotem odwołania. Akceptacja ustaleń organu pierwszej instancji w zakresie oszacowania sprzedaży musi być przy tym, zdaniem Sądu, oceniona negatywnie. W decyzji organ pierwszej instancji wskazał bowiem co prawda metodę wymienioną w art. 23 § 3 Ordynacji podatkowej (kosztową) i przedstawił wyliczenia, jednak w żaden sposób nie uzasadnił wyboru właśnie tej metody. Nie wskazał, dlaczego nie mogą być zastosowane inne metody wymienione w tym przepisie - mimo że z akt sprawy wynika, iż przeprowadzono wcześniej analizy i próby oszacowania sprzedaży wg innych metod (porównawczej wewnętrznej, "oświadczenia podatniczki wg dziennych obrotów") wskazując, że mogą one być również zastosowane, z analizami tymi nie zapoznając jednak skarżącej. W szczególności uwzględniając, że wielkość sprzedaży wynikająca z wyliczeń dokonywanych wg innych metod szacunku była w każdym wypadku niższa, niż wynikająca z zastosowanej w decyzji, brak uzasadnienia w decyzji wyboru tej akurat metody stwarza wrażenie dowolności działań organu podatkowego - co czyni zasadnymi zarzuty skarżącej w tej kwestii. Powyższe uchybienia należy ocenić jako naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - co uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z uwagi na powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania uchylonych decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI