I SA/Wr 294/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2004-08-09
NSApodatkoweWysokawsa
podatek od środków transportowychupadłośćsyndykmasa upadłościwierzytelnościpostępowanie podatkoweprawo upadłościowedecyzja podatkowaSKOWSA

WSA we Wrocławiu oddalił skargę syndyka spółki w upadłości na decyzję SKO dotyczącą podatku od środków transportowych, uznając dopuszczalność wszczęcia postępowania podatkowego w celu określenia zobowiązania powstałego przed ogłoszeniem upadłości.

Skarga syndyka spółki w upadłości dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło decyzje organu I instancji w sprawie podatku od środków transportowych. Syndyk argumentował, że postępowanie powinno być prowadzone przez niego lub przeciwko niemu, a wierzytelności powinny być zgłaszane do masy upadłości. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że organ podatkowy był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia postępowania w celu określenia zobowiązania podatkowego powstałego przed ogłoszeniem upadłości, co jest niezbędne do zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości.

Sprawa dotyczyła skargi syndyka spółki w upadłości na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu. Organ I instancji określił spółce zobowiązanie w podatku od środków transportowych. Po ogłoszeniu upadłości spółki, syndyk wniósł odwołanie, argumentując, że postępowanie powinno być prowadzone przez niego lub przeciwko niemu, a wierzytelności powinny być zgłaszane do masy upadłości zgodnie z prawem upadłościowym. SKO uchyliło decyzje organu I instancji, wskazując na naruszenie przepisów procesowych i konieczność prowadzenia postępowania z udziałem syndyka. Syndyk złożył skargę do WSA, zarzucając SKO naruszenie przepisów prawa upadłościowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że organ podatkowy był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego w celu określenia zobowiązania podatkowego powstałego przed ogłoszeniem upadłości. Jest to konieczne, aby organ mógł zgłosić wierzytelność do masy upadłości zgodnie z art. 150 Prawa upadłościowego. Sąd podkreślił, że prawo podatkowe, jako prawo publiczne, wymaga specyficznego postępowania, a decyzja podatkowa jest niezbędna do udokumentowania wierzytelności i jej zgłoszenia. Sąd powołał się na liczne orzecznictwo NSA potwierdzające dopuszczalność prowadzenia postępowania podatkowego w celu określenia zobowiązania powstałego przed upadłością, nawet po jej ogłoszeniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy jest uprawniony do wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego w celu określenia zobowiązania podatkowego powstałego przed ogłoszeniem upadłości, ponieważ jest to niezbędne do zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postępowanie podatkowe jest niezbędne do udokumentowania wierzytelności organu podatkowego i umożliwienia jej zgłoszenia do masy upadłości. Decyzja podatkowa nie konstytuuje nowej wierzytelności, lecz potwierdza istniejącą, co jest kluczowe dla procedury upadłościowej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (10)

Główne

Dz.U. 1934 nr 118 poz. 512 art. 150 § § 1

Prawo upadłościowe

u.p.d.o.f. art. 21 § § 3

Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

Dz.U. 1934 nr 118 poz. 512 art. 60

Prawo upadłościowe

Dz.U. 1934 nr 118 poz. 512 art. 62

Prawo upadłościowe

u.p.d.o.f. art. 145 § § 1

Ordynacja podatkowa

u.p.d.o.f. art. 233 § § 2

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 2 § § 1 ust. 2

Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi art. 97 § § 1

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ podatkowy był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego w celu określenia zobowiązania podatkowego powstałego przed ogłoszeniem upadłości, co jest niezbędne do zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości.

Odrzucone argumenty

Postępowanie podatkowe dotyczące zobowiązań powstałych przed ogłoszeniem upadłości powinno być wszczęte lub prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu, a wierzytelności powinny być zgłaszane do masy upadłości bez wydawania odrębnych decyzji.

Godne uwagi sformułowania

Decyzja taka bowiem nie konstytuuje nowej wierzytelności upadłego, lecz jedynie stanowi formalne potwierdzenie powstania tej wierzytelności podatkowej przed ogłoszeniem upadłośc umożliwiające organowi podatkowemu dokonanie jej zgłoszenia do masy upadłości sędziemu - komisarzowi.

Skład orzekający

Katarzyna Radom

przewodniczący sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Dopuszczalność prowadzenia postępowania podatkowego w celu określenia zobowiązania powstałego przed ogłoszeniem upadłości, jako warunek zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed nowelizacją prawa upadłościowego i naprawczego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy złożonej interakcji między prawem upadłościowym a prawem podatkowym, co jest istotne dla praktyków obu dziedzin. Wyjaśnia, jak organy podatkowe mogą dochodzić swoich należności w sytuacji bankructwa dłużnika.

Czy upadłość firmy blokuje organom podatkowym możliwość dochodzenia zaległych należności?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 294/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-03-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Radom /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty
Hasła tematyczne
Podatki inne
Sygn. powiązane
II FSK 204/05 - Wyrok NSA z 2006-01-12
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1991 nr 118 poz 512
art. 150, art. 62
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo  upadłościowe - tekst jedn.
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 21 par. 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: S. WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2004 r. w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Syndyka A Sp. z o.o. we W. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] o nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku od środków transportowych: oddala skargę.
Uzasadnienie
Decyzjami z dnia [...] Prezydent Miasta W. określił Spółce A Sp. z o.o. w upadłości zobowiązanie w podatku od środków transportowych. Od powyższej decyzji Syndyk złożył odwołanie domagając się uchylenia powołanych na wstępie decyzji i zawieszenia postępowania we wszystkich sprawach, z uwagi na brzmienie art. 62 prawa upadłościowego i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu wskazał, iż w dniu [...] została ogłoszona upadłość Spółki, o czym organ I instancji został powiadomiony pismem z dnia [...], zgodnie z treścią art. 60 prawa upadłościowego postępowanie dotyczące mienia wchodzącego w skład masy upadłości może być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu, a wyłączną drogą dochodzenia wierzytelności jest, po myśli art. 150 prawa upadłościowego zgłoszenie ich do masy upadłości. W rozpatrywanej sprawie organ pomimo posiadania informacji o ogłoszonej upadłości wszczął i prowadził postępowanie wglądem Spółki a nie Syndyka, tak więc w ocenie Skarżącego ww. decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym żądanie ich uchylenia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. działając na mocy art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchyliło zaskarżone decyzje i sprawy przekazało do ponownego rozpatrzenia. Jako podstawę wskazał organ odwoławczy naruszenie przepisów prawa procesowego - zaskarżone decyzje nie odnosiły się bowiem do ustawowo określonego okresu rozliczeniowego, którym jest rok. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało także, iż w przypadku ogłoszenia upadłości zastępcą zobowiązanego staje się syndyk. Tak więc na mocy art. 145 § 1 Ordynacji podatkowej winien być on także adresatem wszystkich orzeczeń organu. Skora zatem organ I instancji warunku tego nie dochował decyzje należało uchylić. Odnosząc się natomiast do dalszych zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, iż stanowisko Syndyka w kwestii dochodzenia wierzytelności wyłącznie poprzez drogę przewidzianą w art. 150 prawa upadłościowego nie znajduje bezpośredniego zastosowania w odniesieniu do decyzji podejmowanej w trybie art. 21 § 1 Ordynacji podatkowej i w tym zakresie przywołał orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3.10.2001 r. sygn. akt III SA/2394/00.
1
I SA /Wr 251-298/04
W złożonej skardze Syndyk zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie przepisów prawa upadłościowego poprzez ich pominięcie jako regulacji szczególnej. Zgadzając się co do zasady z argumentacją Kolegium, iż w miejsce upadłego wstępuje syndyk, Skarżący wskazał na wątpliwy jego zdaniem pogląd, iż jest on "procesowym zastępcą zobowiązanego". Poglądy doktryny nie są w tym zakresie zgodne i można wskazać, iż dominuje w tym zakresie teoria organu, zgodnie z którą syndyk winien być traktowany jako działający w imieniu upadłego jak i wierzycieli. W tym zakresie Syndyk przytoczył obszernie poglądy doktryny i orzecznictwa. Powyższe wpływa także na rozumienie art. 62 prawa upadłościowego, które w ocenie Syndyka stanowi akt szczególny regulujący sytuację podmiotu w upadłości. Niekonsekwencją jest także powoływanie w decyzji art. 60 prawa a pomijanie art. 62 prawa upadłościowego. W ocenie Syndyka na obecnym etapie było przeszkód aby zgłosić wierzytelności organu podatkowego do masy i bez potrzeby wydawania tym zakresie odrębnych decyzji określających zobowiązania podatkowe. Końcowo Syndyk przywołał liczne orzecznictwo i poglądy doktryny w zakresie dotyczącym prawa upadłościowego i postępowania podatkowego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podnosząc, iż w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania przepis art. 62 prawa upadłościowego, bowiem postępowanie zostało wszczęte po ogłoszeniu upadłości. Kolegium nie negowało, że drogą dochodzenia wierzytelności jest zgłoszenie jej do masy, jednakże podstawą ww. zgłoszenia jest decyzja określająca zobowiązanie. Przepisy ustaw podatkowych, będące podstawą orzekania przewidywały, iż w 2002 r. (a więc w m.in. okresie, których dotyczą należności) podatnicy składali jedynie wykaz środków transportowych, który nie zawierał danych dotyczących wysokości zobowiązania w związku z powyższym koniecznym stało się wydanie ww. decyzji. Podkreślał także organ autonomię prawa podatkowego i skoro zobowiązany dokonał zapłaty w kwocie niższej od należnej organ ma obowiązek wydania decyzji w tym zakresie. Przepisy Ordynacji podatkowej nie regulują w sposób odmienny postępowania po ogłoszeniu upadłości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów
2
I SA/Wr 251-298/04
administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. UNr 153, póz, 1271) w art. 97 § 1 stanowi, że "Sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi".
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz 1269), stanowiąc w przepisie § 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które to naruszenie miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153. późn. zm. 1270).
Oceniając zaskarżone decyzje, w świetle powyżej przywołanych kompetencji, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził aby naruszały one prawo w stopniu warunkującym ich uchylenie.
Jakkolwiek przedmiotem skargi są orzeczenia uchylające decyzje organu I instancji w sprawie wymiaru podatku od środków transportowych, to jednak sprawę zdominowały kwestie wykraczające poza regulację z zakresu ww. podatku. Bezpośrednią przyczyną uchylenia zaskarżonych orzeczeń był fakt skierowania ich do niewłaściwego podmiotu i w tym zakresie Sąd podziela stawisko organu odwoławczego. Zarzut, iż organ podatkowy w sposób niewłaściwy, zdaniem Skarżącego, uzasadnił swoje stanowisko (wobec istnienia w doktrynie się dwóch koncepcji rozumienia roli syndyka) dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie ma znaczenia. Istotne jest, iż organ dostrzegł nieprawidłowości w zakresie prowadzonego postępowania i podjął odpowiednie w tym zakresie kroki. Nie jest bowiem w sprawie sporne, iż postępowanie winno być prowadzone z udziałem i wobec Syndyka.
3
I SA/Wr 251-298/04
Zasadniczą natomiast kwestią jest ocena czy w niniejszej sprawie organ I instancji był uprawniony do wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego określającego zobowiązania podatkowe, powstałe przed dniem ogłoszenia upadłości.
W ocenie Sadu takie stanowisko jest uprawnione. Jakkolwiek problem ten zarówno w literaturze jak i orzecznictwie był różnie interpretowany, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni aprobuje (krytykowany z resztą przez Skarżącego) pogląd i argumentację wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] sygn. [...] ([...]), stanowiącym o dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego także po ogłoszeniu upadłości. Przyjęcie odmiennego poglądu czyniłoby niemożliwym zgłoszenie przez organ wierzytelności powstałych przed ogłoszeniem upadłości, których sam upadły nie uiścił.
Na wstępie wskazać jednak należy na przepis art. 536 ustawy z dnia 28.02.2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), który stanowi, iż w sprawach, w których ogłoszono upadłość przed dniem wejścia w życie ustawy (tj. 1.10.2003 r.), stosuje się przepisy dotychczasowe. Na tej podstawie ocena zdarzeń faktycznych winna być dokonywana w oparciu o uchylone już obecnie przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (tj. Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.).
Art. 150 § 1 ww. rozporządzenia stanowi, iż każdy wierzyciel upadłego, który chce uczestniczyć w czynnościach postępowania upadłościowego, do udziału w których niezbędne jest ustalenie wierzytelności, winien w terminie oznaczonym zgłosić sędziemu-komisarzowi swoją wierzytelność, chociażby była zabezpieczona hipoteką, zastawem lub w inny sposób albo chociażby nadawała się do potrącenia.
Poglądy doktryny jak i orzecznictwo powstałe na gruncie ww. zagadnienia pozwalają na wyróżnienie dwóch sytuacji w zależności od tego, czy dochodzona wierzytelność powstała przed ogłoszeniem upadłości, tzn. przysługiwała pierwotnie od upadłego i podlega zgłoszeniu sędziemu - komisarzowi w trybie powołanego wyżej art. 150, czy też po ogłoszeniu upadłości, tzn. powstała na skutek czynności syndyka i nie podlega zgłoszeniu sędziemu -komisarzowi, (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28.10.1937 r. sygn. akt I C 179/37 - OSP
4
I SA/Wr 251-298/04
1938, nr 1, poz. 57; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.09.19967 r. sygn. akt CR 100/67 -OSNCP1968,nr7,poz. 121).
W pierwszym wypadku, jeżeli wierzyciel przed ogłoszeniem upadłości nie wytoczył powództwa, może wnieść pozew bezpośrednio przeciwko syndykowi dopiero po odmowie uznania tej wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. W drugim wypadku odnośnie do wierzytelności powstałych po ogłoszeniu upadłości, których źródłem są czynności prawne i faktyczne syndyka związane z zarządem i likwidacją masy, ponieważ nie podlegają one zgłoszeniu sędziemu - komisarzowi, wierzyciele mogą ich dochodzić od chwili wymagalności w drodze procesu przeciwko syndykowi (D. Pawłyszcze: Postępowanie cywilne i administracyjne z udziałem syndyka oraz egzekucja z masy upadłości, "Przegląd Prawa Handlowego" 1994, nr 7-8, s. 10 i nast).
W tej sytuacji należy postawić pytanie o możliwość wszczęcia postępowania podatkowego po ogłoszeniu upadłości odnośnie do zobowiązań upadłego powstałych przed jej ogłoszeniem.
W licznych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wypowiadał pogląd o dopuszczalności prowadzenia postępowania podatkowego wszczętego przed ogłoszeniem upadłości w celu doprowadzenia do wydania decyzji administracyjnej. Dopiero bowiem po jej wydaniu organ podatkowy może zgłosić wierzytelność sędziemu - komisarzowi (wyrok z dnia [...] sygn. [...]). Sąd wypowiadał się także w zakresie dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia postępowania podatkowego już po ogłoszeniu upadłości (por. wyrok NSA z dnia 23.04.2002 r. I S.A./Ka 481/01 (niepublikowany), wyrok NSA z dnia 6.10.2003 r. I S.A./Ka 2000/02). Zasadność powyższego poglądu należy wyprowadzić z charakteru zobowiązania podatkowego i postępowania podatkowego.
Prawo podatkowe należy do prawa publicznego, a więc do tej grupy gałęzi prawa, w której dominuje interes społeczny. Metodą regulowania stosunków społecznych w tym prawie jest metoda administracyjnoprawna, oparta na władztwie i podporządkowaniu. Stosunek zobowiązaniowy charakteryzuje się tu nierównorzędnością, a więc podległością jednego podmiotu tego stosunku wobec drugiego, wynikającą z władztwa podatkowego państwa (R. Mastalski: Prawo podatkowe - część ogólna, Warszawa 1998, s. 13)
5
I SA/Wr 251-298/04
Zgodnie z treścią art. 21 § 3 ustawy z dnia 29.08.1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem wystąpienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (z mocy prawa), lub też z dniem doręczenia decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość tego zobowiązania. Powyższy przepis wskazuje dwie metody powstawania zobowiązań podatkowych. O tym z jakim zobowiązaniem mamy do czynienia określają przepisy prawa materialnego regulujące dany rodzaj zobowiązania.
Jeżeli zobowiązanie powstaje z mocy prawa jego wysokość co do zasady przyjmuje się w kwocie wynikającej ze złożonego przez podatnika rozliczenia, samoopodatkowanie jest bowiem elementem zobowiązania powstającego z mocy prawa. Ingerencja organu jest dopuszczalna w przypadku gdy podmiot zobowiązany nie wywiązuje się z nałożonego obowiązku lub czyni to nieprawidłowo. W takich wypadkach organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie dokonuje wymiaru zobowiązania. Wydana decyzja "zastępuje" zeznanie podatnika, określa bowiem wysokość zobowiązania podatkowego. Nie konstytuuje ona jednak zobowiązania ale stwierdza, w jakiej części zobowiązanie podatkowe, powstałe z mocy prawa w określonej wysokości, nie zostało wykonane.
Jeżeli zatem podatnik pomimo nałożonego prawem obowiązku nie realizuje go, organ podatkowy wszczyna postępowanie i wydaje w tym zakresie decyzję potwierdzającą istnienie takiego obowiązku i jego wysokość. Decyzja ta stanowi podstawę o przymusowego dochodzenia należności.
Odnosząc powyższą sytuację do podmiotu, u którego przed ogłoszeniem upadłości nastąpi zdarzenie, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania podatkowego, zaś podatnik nie zrealizuje go w ogóle lub w prawidłowej wysokości w trybie przewidzianym przez ustawę podatkową, wówczas na organie podatkowym spoczywa obowiązek określenia ww. zobowiązania oraz przysługuje mu roszczenie co do niezrealizowanej jego części. W celu dochodzenia ww. należności w trybie postępowania upadłościowego, organ podatkowy powinien jednak dokonać zgłoszenia wierzytelności w trybie przewidzianym w art. 150 prawa upadłościowego. Zgodnie z art. 152 § 1 ww. rozporządzenia w zgłoszeniu wierzytelności należy wymienić m.in. dowody wierzytelności, a na podstawie art. 151 prawa upadłościowego do pisma zgłaszającego wierzytelność zgłaszający powinien dołączyć w
6
I SA /Wr 251-298/04
oryginale lub w uwierzytelnionym odpisie dokumenty usprawiedliwiające zgłoszenie. W tej sytuacji organ podatkowy, który nie przeprowadzi postępowania podatkowego w celu określenia wysokości zobowiązania podatkowego, powstałego przed ogłoszeniem upadłości podatnika, i nie wyda w tym przedmiocie decyzji wymiarowej stanowiącej dowód tego zobowiązania, nie będzie w zasadzie w stanie zgłosić sędziemu - komisarzowi tej wierzytelności w taki sposób, aby została ona uznana w postępowaniu upadłościowym (wyjątkiem będzie przypadek, gdy upadły złożył zeznanie podatkowe określające jego zobowiązanie podatkowe w wysokości niekwestionowanej przez organ podatkowy). Trudno bowiem uznać, aby sędzia - komisarz, w ramach uproszczonego postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia wierzytelności na liście, mógł odnośnie do wierzytelności wynikającej ze zobowiązania podatkowego oprzeć się np. jedynie na oświadczeniu organu podatkowego, niepopartym żadnym dowodem w postaci dokumentu o charakterze decyzji administracyjnej.
W świetle obowiązujących regulacji prawnych z zakresu szeroko pojętego prawa podatkowego za niedopuszczalne nadzy przyjąć, iż określenie wielkości zobowiązania podatkowego powstałego przed ogłoszeniem upadłości mogłoby następować w postępowaniu upadłościowym przed sędzią - komisarzem. Wielkość zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa może zostać określona jedynie przez organ administracji, jakim jest organ skarbowy, w ramach postępowania podatkowego będącego postępowaniem administracyjnym, spełniającym dwie funkcje: ochronną i porządkującą oraz funkcję instrumentalną (B. Adamiak, J. Borkowski: Polskie postępowanie administracyjne i sądowo-administracyjne, Warszawa 1996, s. 18 i nast).
Trafnie przyjmuje się, iż "Sędzia - komisarz, prowadząc postępowanie w trybie art. 161 § 2 prawa upadłościowego w przedmiocie ustalenia listy wierzytelności, jako organ sądowy, a nie administracyjny, posługujący się inną procedurą nie ma prawych możliwości realizowania powyższych funkcji, swoistych dla postępowania administracyjnego i gwarantujących zarówno ochronę interesu indywidualnego (podatnika), jak i społecznego.
"Trzeba również uwzględnić, że w przeciwieństwie do wierzytelności nieuznanych w postępowaniu upadłościowym, wobec których jednak postępowanie było już wszczęte przed ogłoszeniem upadłości i których art. 62 prawo upadłościowego pozwala dochodzić w takiej sytuacji przeciwko syndykowi (należy uznać, że przed ukończeniem lub umorzeniem
7
I SA/Wr 251-298/04
postępowania upadłościowego), odmowa uznania w postępowaniu upadłościowym wierzytelności nieokreślonej w drodze postępowania przed ogłoszeniem upadłości umożliwia jej dochodzenie w drodze sądowej dopiero po ukończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego (art. 169 prawa upadłościowego).
Dokonując wykładni normy art. 62 prawa upadłościowego w aspekcie przepisów materialnego i formalnego prawa podatkowego, należy mieć na względzie, aby - przy respektowaniu jej dyspozycji - nie prowadziła ona jednocześnie do naruszenia uprawnień i interesów podatnika przysługujących mu w postępowaniu podatkowym i sądowo-administracyjnym, a zarazem nie uniemożliwiała realizacji celu prawa podatkowego, jakim jest egzekwowanie w interesie publicznym świadczeń podatkowych upadłego na rzecz państwa lub innego związku publicznoprawnego. Już samo poddanie dochodzenia tych wierzytelności trybowi postępowania upadłościowego stanowi poważne ograniczenie możliwości ich wyegzekwowania. Dokonana wykładnia tej normy zatem wymaga, aby jej rozumienie zapewniało równocześnie realizację w ramach postępowania upadłościowego interesu publicznego reprezentowanego przez organy podatkowe, w zakresie umożliwienia im zgłoszenia do masy upadłości wierzytelności z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych przed ogłoszeniem upadłości, do czego konieczne jest ich stosowne udokumentowanie decyzją podatkową, wydaną jednak po przeprowadzeniu postępowania podatkowego z udziałem reprezentanta podatnika (upadłego), jakim jest syndyk.
W tym stanie należy stwierdzić, że wynikający a contrario z art. 62 prawa upadłościowego zakaz wszczęcia po ogłoszeniu upadłości postępowania przeciwko syndykowi z tytułu wierzytelności podlegającej zgłoszeniu do masy upadłości nie dotyczy postępowania podatkowego wszczętego w celu udokumentowania decyzją podatkową wierzytelności upadłego z tytułu zobowiązania podatkowego powstałego z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości. Decyzja taka bowiem nie konstytuuje nowej wierzytelności upadłego, lecz jedynie stanowi formalne potwierdzenie powstania tej wierzytelności podatkowej przed ogłoszeniem upadłośc umożliwiające organowi podatkowemu dokonanie jej zgłoszenia do masy upadłości sędziemu - komisarzowi", (powoływany już wyżej wyrok NSA z dnia 9.11.1999 r. I S.A./Wr 659/97).
8
I SA/Wr 251-298/04
W rozpatrywanej sprawie nie ma wątpliwości, iż upadły był właścicielem środków transportowych nie jest także wątpliwe, iż w związku z ich posiadaniem był obligowany do zapłaty podatku od środków transportowych. Skoro tego nie uczynił po myśli art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej organ był uprawniony, a wręcz obligowany do wydania w tym zakresie stosownego rozstrzygnięcia, po to aby móc zgłosić swoje wierzytelności do masy w trybie art. 150 prawa upadłościowego.
Pogląd powyższy zdają się potwierdzać także przepisy ustawy z dnia 29.08.1997 r. ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) w rozdziale dotyczącym zwieszenia postępowania. Wśród przyczyn ustawowych zawieszenia postępowania nie powołano ogłoszenia upadłości, choć Ordynacja jest regulacją późniejszą i jeśli ustawodawca miałby taki zamiar dałby temu wyraz w ww. regulacji.
W ocenie Sądu nie może ostać się także zarzut dotyczący barku konsekwencji w stosowaniu przepisów prawa upadłościowego w niniejszej sprawie, bowiem argumentacja Skarżącego też jest obarczona taką wadą. Z jednej strony uważa on za zasadne zawieszenie postępowania, z drugiej zaś pomija okoliczności dotyczące zgłoszenia wierzytelności do masy z uwzględnieniem szczególnego charakteru zobowiązań podatkowych.
Powoływane natomiast w skardze i piśmie procesowym orzeczenia sądów odnoszą się do zbiegu postępowania upadłościowego oraz przepisów dotyczących zobowiązań podatkowych w ujęciu zasadności ich egzekwowania i w tym zakresie nie ma jakichkolwiek wątpliwości w zakresie stosowania normy art. 204 prawa upadłościowego. Przedstawione stanowisko zasadzie tej nie przeczy, stwierdza bowiem dopuszczalność wydania decyzji określających zobowiązanie właśnie w celu zgłoszenia ich w przewidzianym przez prawo upadłościowe trybie
Jak już wskazano stanowisko przyjęte w niniejszym orzeczeniu nie jest odosobnione i znajduje oparcie w licznym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 9.11.1999 r. sygn. akt I S.A./Wr 659/97; wyrok NSA z dnia 6.10.2003 r. sygn. akt I S.A./Ka 2000/02; wyrok NSA z dnia 9.08.2001 r. sygn. akt I S.A./Po 2360/99; wyrok NSA z dnia 17.01.2003 r. r. I S.A./Wr 1733/02).
9
I SA /Wr 251-298/04
10
W związku z powyższym na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) oraz art. 97 § 1 i ustawy z dnia 30.08.2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI