I SA/WR 294/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę podatnika, potwierdzając, że dla osób fizycznych łączna zobowiązanie pieniężne powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej, a nie na podstawie deklaracji.
Skarżący kwestionował decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego. Kolegium uznało, że dla osób fizycznych zobowiązanie to powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej, a nie na podstawie deklaracji, co wykluczało tryb określenia zobowiązania. Sąd administracyjny zgodził się z tym stanowiskiem, oddalając skargę i podkreślając znaczenie prawidłowego trybu postępowania dla ochrony praw podatnika.
Sprawa dotyczyła skargi K. K. (następcy prawnego M. W.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Burmistrza i umorzyła postępowanie w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2019-2020. Organ odwoławczy uznał, że dla osób fizycznych zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym i od nieruchomości (w tym łącznym zobowiązaniu pieniężnym) powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej (art. 21 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej), a nie na skutek złożenia deklaracji (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). W związku z tym, organ I instancji wszczął postępowanie w niewłaściwym trybie, co skutkowało uchyleniem jego decyzji i umorzeniem postępowania. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów, w tym art. 21 § 3 O.p., argumentując, że definicja 'deklaracji' w Ordynacji podatkowej obejmuje również 'informacje' składane przez osoby fizyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Sąd podkreślił, że przepisy ustaw o podatku rolnym i podatkach lokalnych jednoznacznie rozróżniają 'deklaracje' od 'informacji' i określają odmienny tryb powstawania zobowiązania podatkowego dla osób fizycznych (decyzja ustalająca) i innych podmiotów (powstanie z mocy prawa). Sąd uznał, że wszczęcie postępowania w niewłaściwym trybie stanowiło przesłankę do jego umorzenia, a zarzuty dotyczące wadliwości postępowania dowodowego były niezasadne wobec formalnego rozstrzygnięcia o umorzeniu. Sąd zaznaczył również, że organ odwoławczy nie mógł zmienić przedmiotu postępowania, gdyż naruszyłoby to zasadę dwuinstancyjności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Dla osób fizycznych łączna zobowiązanie pieniężne powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). Nie ma podstaw prawnych do prowadzenia postępowania w celu określenia tego zobowiązania w trybie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 O.p.
Uzasadnienie
Przepisy ustaw o podatku rolnym i podatkach lokalnych jednoznacznie rozróżniają sposób powstawania zobowiązania podatkowego dla osób fizycznych (decyzja ustalająca) i innych podmiotów (powstanie z mocy prawa). Definicja 'deklaracji' w Ordynacji podatkowej nie może prowadzić do utożsamiania 'informacji' składanej przez osoby fizyczne z 'deklaracją', gdy ustawy podatkowe wyraźnie je rozróżniają.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
O.p. art. 21 § 1
Ordynacja podatkowa
Przewidziano dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych: na skutek doręczenia decyzji ustalającej (pkt 2) oraz w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie zobowiązania (pkt 1). W drugim przypadku, jeśli przepisy przewidują obowiązek, podatnik składa deklarację, a podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty.
O.p. art. 21 § 3
Ordynacja podatkowa
Jeżeli deklaracja podatkowa nie została złożona, albo wysokość zobowiązania podatkowego jest inna, niż wykazana w deklaracji, organ podatkowy wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości.
u.p.r. art. 6a § 6
Ustawa o podatku rolnym
Podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów.
u.p.o.l. art. 6 § 7
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania.
u.p.r. art. 6c § 1
Ustawa o podatku rolnym
Osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).
O.p. art. 208 § 1
Ordynacja podatkowa
Postępowanie podatkowe w przypadkach, gdy nie można go wszcząć lub gdy nie może być prowadzone z innych przyczyn, umarza się w drodze postanowienia.
Pomocnicze
O.p. art. 3 § 5
Ordynacja podatkowa
Definicja 'deklaracji' obejmuje również zeznania, wykazy, zestawienia, sprawozdania oraz informacje, do których składania obowiązani są podatnicy, płatnicy i inkasenci.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
O.p. art. 127
Ordynacja podatkowa
Zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dla osób fizycznych łączna zobowiązanie pieniężne powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej, a nie na podstawie deklaracji. Wszczęcie postępowania w niewłaściwym trybie uzasadnia jego umorzenie z powodu bezprzedmiotowości.
Odrzucone argumenty
Definicja 'deklaracji' w Ordynacji podatkowej obejmuje również 'informacje' składane przez osoby fizyczne, co pozwala na stosowanie trybu określenia zobowiązania. Zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone. Organ odwoławczy powinien uzupełnić materiały dowodowe zamiast umarzać postępowanie. Organ odwoławczy mógł zmienić przedmiot postępowania i orzec co do istoty sprawy.
Godne uwagi sformułowania
podatek w tej sytuacji powstaje właśnie z dniem doręczenia decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne decyzja ustalająca osobom fizycznym łączne zobowiązanie pieniężne ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej doręczenie kreuje zobowiązanie podatkowe wszczęcie postępowania podatkowego w niewłaściwym przedmiocie stanowiło przesłankę do umorzenia tego postępowania
Skład orzekający
Jarosław Horobiowski
przewodniczący
Dagmara Stankiewicz-Rajchman
sprawozdawca
Iwona Solatycka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja sposobu powstawania zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym dla osób fizycznych oraz konsekwencje wszczęcia postępowania w niewłaściwym trybie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób fizycznych w kontekście łącznego zobowiązania pieniężnego, podatku rolnego i od nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym, która ma bezpośrednie przełożenie na sposób ustalania zobowiązań podatkowych dla osób fizycznych. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jest istotna dla praktyków prawa podatkowego.
“Podatek od nieruchomości dla osób fizycznych: kiedy powstaje Twoje zobowiązanie?”
Dane finansowe
WPS: 1051 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 294/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2024-02-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Dagmara Stankiewicz-Rajchman /sprawozdawca/ Iwona Solatycka Jarosław Horobiowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Podatkowe postępowanie Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2651 art. 21 par. 1 pkt 1, art. 21 par. 3, art. 233 par. 1 pkt 2 lit. a Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Horobiowski, Sędziowie Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz – Rajchman (sprawozdawca), Asesor WSA Iwona Solatycka, , Protokolant: Starszy specjalista Edyta Luniak, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. K. następcy prawnego M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 31 stycznia 2023 r. nr SKO/41/P-210/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za październik, listopad, grudzień 2019 r. i 2020 r.: oddala skargę w całości. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania M. W., której następcą prawnym jest K. K. (dalej: skarżący, strona skarżąca), na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383; dalej: O.p., Ordynacja podatkowa), uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. (dalej: organ I instancji) z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr PO.3123.131937.2020.2021.51.MP w sprawie określenia wysokości podatku w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za miesiące październik, listopad i grudzień 2019 r. i za cały 2020 r. i umorzyło postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że postępowanie podatkowe w sprawie zostało wszczęte postanowieniem, w którym wskazano, że dotyczy ono określenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Natomiast organ I instancji jako podstawę swojej decyzji powołał m.in. art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 , art. 207 i art. 210 Ordynacji podatkowej, art. 2 ust.1-2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 i art. 6a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333; dalej u.p.r.), art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1452 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 70; dalej u.p.o.l.). Organ I instancji przedmiotem rozstrzygnięcia uczynił określenie wysokości podatku z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za październik, listopad i grudzień 2019 r. oraz za cały 2020 r. w kwocie 1. 051, 00 zł. Kolegium po rozpoznaniu odwołania uchyliło ww. decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie podatkowe, wyjaśniając, że decyzję określającą zobowiązanie podatkowe organ może wydać jedynie w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, tj. w sytuacji, gdy podatek powstaje z mocy prawa. Decyzja określająca zobowiązanie podatkowe nie może zostać wydana w stosunku do zobowiązań, które powstają w drodze doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Organ odwoławczy wskazał, że skoro decyzja dotyczy osób fizycznych, to tym samym całość postępowania musi odnosić się do kwestii decyzji wymiarowej, a podatek w tej sytuacji powstaje właśnie z dniem doręczenia decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne. Z tych względów, zdaniem organu odwoławczego, zasadne było uchylenie decyzji organu I instancji i – wobec wszczęcia postępowania podatkowego w niewłaściwym trybie – umorzenie tego postępowania. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ocenił, czy w sprawie nie powinien mieć zastosowania art. 254 O.p. w sytuacji gdy ustalone zostanie, że w obrocie prawnym znajdują się już decyzje wymiarowe wydane w stosunku do skarżącej, oraz udzielił wskazówek co do ewentualnego ponownego postępowania w sprawie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Kolegium, skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzucono przede wszystkim naruszenie art. 21 § 3 O.p. w zw. z art. 3 pkt 5 O.p. poprzez uznanie, że procedura określania wysokości zobowiązania podatkowego odnosi się tylko i wyłącznie do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które zgodnie z art. 6 ust. 9 u.p.o.l. są zobowiązane składać deklaracje, natomiast decyzja ustalająca (wymiarowa) jest wydawana w stosunku do osób fizycznych, które zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. są zobowiązane złożyć informację, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 5 O.p., ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach rozumie się przez to również informację, dlatego też decyzja określająca może być zastosowana wobec osób fizycznych. Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania, że powyższy zarzut jest nietrafny, zarzucono również naruszenie: 1) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 125 § 1 O.p. poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na nieprawidłowy tryb postępowania (określenie, a nie ustalenie zobowiązania podatkowego), podczas gdy: - organ odwoławczy nie wskazał konkretnej przyczyny umorzenia postępowania, a w przypadku uznania, że przyczyną tą była bezprzedmiotowość postępowania organ nie wskazał przyczyn bezprzedmiotowości oraz samej bezprzedmiotowości, - zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje, że przeprowadzone do tej pory (długotrwałe i szczegółowe) postępowanie podatkowe winno zostać umorzone, - zastosowanie trybu dotyczącego określenia, a nie ustalenia zobowiązania podatkowego nie zmienia zasad czy czynności podejmowanych faktycznie przez organ podatkowy, - zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co uzasadnia umorzenie postępowania; 2) art. 229 O.p. oraz art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez zaniechanie uzupełnienia materiałów w sprawie w postaci ustalenia czy za 2019 r. i 2020 r. została wydana decyzja wymiarowa i jedynie wskazanie na brak załączenia do akt sprawy decyzji wymiarowych lub informacji o ich wydaniu oraz zaniechaniu ustalenia w jakim trybie organ podatkowy prowadził postępowania podatkowe, podczas gdy organ odwoławczy może przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełniania materiałów w sprawie; 3) art. 254 § 1 O.p. przez uznanie, że zastosowanie prawidłowego trybu postępowania (ustalenia lub określenia) determinuje tryb zmiany takiej decyzji, podczas gdy art. 254 § 1 O.p. odnosi się zarówno do decyzji ustalającej jak i decyzji określającej. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 200a § 1 ust. 2 O.p. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia rzeczywistego i aktualnego sposobu użytkowania nieruchomości, zamierzeń dzierżawcy (posiadacza zależnego gruntu) co do prowadzenia działalności rolnej na gruncie - zarówno na etapie przygotowań do inwestycji, jak i aktualnie, braku konieczności wykorzystywania przestrzeni gruntu między panelami dla produkcji energii elektrycznej, zasad funkcjonowania tzw. "agrofotowoltaiki" - w ujęciu ogólnym oraz w ujęciu konkretnym, dla przedmiotowej nieruchomości; 2) art. 180 O.p. w zw. z art. 198 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy oględzin przedmiotowej nieruchomości; 3) art. 180 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osoby upoważnionej do reprezentacji Z. S.A. na okoliczność posiadania infrastruktury przesyłowej na terenie farmy fotowoltaicznej, wykorzystywania infrastruktury przesyłowej wyłącznie na cele dystrybucji energii elektrycznej, brak udziału infrastruktury przesyłowej w produkcji energii elektrycznej; 4) art. 180 O.p. w zw. z art. 197 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność określenia powierzchni przedmiotowej nieruchomości, która jest zajęta przez rzędy paneli fotowoltaicznych na przedmiotowej nieruchomości; 5) art. 180 O.p. w zw. z art. 235 O.p. przez brak przeprowadzenia dowodu z protokołów z dnia 25 sierpnia 2022 r. na okoliczność odmowy udostępnienia pełnomocnikowi strony całości akt postępowania, naruszenia zasady jawności postępowania, naruszenia zasady działania w sposób wzbudzający zaufanie, naruszenia zasady dostępu strony do akt postępowania. Mając na uwadze powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji; 2) rozpatrzenie sprawy na rozprawie; 3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle przywołanych przepisów p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie miała uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim wskazać należy, że w Ordynacji podatkowej przewidziano dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych: na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.) oraz w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). W tym drugim przypadku, jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują taki obowiązek, podatnik jest zobowiązany do złożenia deklaracji podatkowej, zaś podatek wykazany w tej deklaracji jest podatkiem do zapłaty (art. 21 § 2 O.p.). O tym, który ze sposobów powstania zobowiązania podatkowego ma zastosowanie, decyduje ustawa regulująca konkretny podatek (zob. J. Rudowski [w:] S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 21). Dalej wskazać należy, że w art. 21 § 3 O.p. przewidziano, że jeżeli deklaracja podatkowa nie została złożona, albo wysokość zobowiązania podatkowego jest inna, niż wykazana w deklaracji podatkowej, organ podatkowy wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości. Z regulacji tej wynika, że podatnik co do zasady jest zobowiązany do zapłaty podatku w wysokości określonej w deklaracji podatkowej i jest ona wiążąca zarówno dla podatnika, jak i dla organu podatkowego. Dopiero w przypadku zaistnienia zdarzeń opisanych w tym przepisie organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, która powoduje, że podatnik ma obowiązek zapłaty podatku w kwocie określonej w tej decyzji. Decyzja taka "zastępuje" zatem złożoną deklarację podatkową. Do momentu jednak doręczenia takiej decyzji, która ma charakter deklaratoryjny, organ podatkowy może domagać się od podatnika zapłaty podatku jedynie w wysokości, która została wskazana w deklaracji podatkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2023 r., III FSK 836/22; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe, należy wskazać, że również ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa o podatku rolnym przewidują dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych. Jeżeli podatnikami są osoby fizyczne, zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, czyli w sposób wskazany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Wynika to jednoznacznie z art. 6 ust. 7 u.p.o.l. Zgodnie z tym przepisem podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Natomiast zgodnie z art. 6a ust. 6 u.p.r. podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem art. 10, ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Zgodnie z art. 6c ust. 1 u.p.r., osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 6c ust. 2 u.p.r., łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Z powyższych przepisów bezsprzecznie wynika, że w przypadku podatników będących osobami fizycznymi, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i podatku rolnym przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku doręczenia podatnikowi decyzji organu ustalającej ww. zobowiązanie. Decyzja ustalająca osobom fizycznym łączne zobowiązanie pieniężne ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej doręczenie kreuje zobowiązanie podatkowe zakresie objętym daną decyzją. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się we współposiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową (art. 6 ust. 11 u.p.o.l.). W przypadku natomiast podatników niebędących osobami fizycznymi zobowiązanie w podatku od nieruchomości czy podatku rolnym powstaje z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), a podatnik zobowiązany jest do jego samoobliczenia w deklaracji podatkowej. W kontekście powyższego Sąd ocenił jako nietrafny główny zarzut skargi, tj. zarzut naruszenia art. 21 § 3 O.p. w związku z art. 3 pkt 5 O.p. Ten ostatni przepis stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach – rozumie się przez to również zeznania, wykazy, zestawienia, sprawozdania oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci. Z tej definicji strona skarżąca wywodziła dopuszczalność prowadzenia postępowania podatkowego, zrównując informację składaną przez osoby fizyczne na podstawie u.p.o.l. i u.p.r. z deklaracjami składanymi przez inne osoby na podstawie przepisów tych ustaw. Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, że przywołana definicja "deklaracji" ma charakter porządkujący siatkę pojęć używanych w Ordynacji podatkowej, jednak nie może stanowić podstawy do utożsamiania informacji z deklaracją w sytuacji, gdy przepisy ustaw podatkowych, tj. u.p.o.l. i u.p.r., jednoznacznie te dwa rodzaje dokumentów rozróżniają i posługują się nimi odrębnie. Kolegium zatem nie naruszyło art. 21 § 3 O.p. w związku z art. 3 pkt 5 O.p., ponieważ prawidłowo dostrzegło różnicę między deklaracją a informacją na gruncie u.p.o.l. i u.p.r. oraz wynikający z ich złożenia odmienny tryb prowadzenia postępowania podatkowego. W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu niewątpliwie trafnie Kolegium stwierdziło, że w przypadku strony skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Brak było zatem podstaw prawnych do prowadzenia postępowania podatkowego w celu określenia tego zobowiązania. Tym samym, słusznie uznał organ odwoławczy, iż wobec wszczęcia tego postępowania w niewłaściwie określonym przedmiocie, zasadne było zarówno uchylenie decyzji organu I instancji, jak i umorzenie tego postępowania podatkowego. Niezasadne były w tym stanie rzeczy zarzuty strony skarżącej co do braku podstaw do umorzenia postepowania podatkowego, jak i możliwości określenia łącznego zobowiązania pieniężnego wobec osób fizycznych, na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 O.p. Zaakceptowanie argumentacji strony skarżącej w tym zakresie skutkowałoby w istocie ukształtowaniem sytuacji prawnej strony skarżącej w sposób sprzeczny z przywołanymi już przepisami u.p.o.l. i u.p.r. w związku z przepisami O.p. Dostrzec bowiem należy, że prawidłowe wskazanie daty powstania zobowiązania podatkowego ma znaczenie nie tylko formalne (tryb ustalenia czy tryb określenia zobowiązania), ponieważ od tego czy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa lub na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego uzależnione jest chociażby wskazanie terminu płatności podatku (art. 47 § 1 i § 3 O.p.) czy też początku biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 1 O.p.). Zastosowanie właściwego trybu postępowania przez organ podatkowy ma więc daleko idące znaczenie ochronne dla prawidłowego ukształtowania sytuacji prawnej strony skarżącej. Zdaniem Sądu, wszczęcie postępowania podatkowego w niewłaściwym przedmiocie stanowiło przesłankę do umorzenia tego postępowania, na co trafnie wskazało Kolegium. Należy zauważyć, że w świetle art. 208 § 1 O.p. obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowość postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania to inaczej brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zob. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 208, i powołane tam orzecznictwo). Skoro, zgodnie z przywołanymi przepisami u.p.r. i u.p.o.l., brak było podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia skarżącej łącznego zobowiązania pieniężnego, to trafne było rozstrzygnięcie Kolegium o umorzeniu tegoż postępowania. Niezasadne były w tym zakresie zarzuty skarżącej, albowiem Kolegium w zaskarżonej decyzji należycie omówiło przyczynę umorzenia postępowania. Sąd ocenił dalej, że z uwagi na stwierdzenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przez Kolegium, brak było podstaw do prowadzenia przez organ odwoławczy dalszego postępowania w sprawie. Zatem z uwagi na formalne rozstrzygnięcie w sprawie, tj. umorzenie postępowania, zarzuty skarżącej co do braku prowadzenia postępowania dowodowego lub jego wad, również należało uznać za niezasadne. Dodatkowo wskazać należy, że w ocenie Sądu, brak było możliwości, by Kolegium, rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, zmieniło przedmiot postępowania i orzekło co do istoty sprawy. Wskazać należy, że działanie takie stałoby w sprzeczności z wynikającą z art. 127 O.p. zasadą dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego tworzy obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwukrotność rozstrzygnięcia oznacza także konieczność pokrywania się postępowań w obu instancjach (zob. S. Presnarowicz [w:] op. cit., art. 127). Tak daleko idąca zmiana decyzji organu I instancji jak zmiana przedmiotu postępowania podatkowego na etapie rozpoznania odwołania niewątpliwie naruszyłaby przywołaną zasadę. Końcowo wskazać należy, że wobec umorzenia postępowania podatkowego, brak było podstaw prawnych do wskazywania przez Kolegium zaleceń, co do dalszego postępowania w ewentualnym ponownie prowadzonym postępowaniu. Wziąwszy pod rozwagę wszystkie omówione okoliczności faktyczne i prawne oraz nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń prawa, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI