I SA/Wr 293/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę spółki A GmbH na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki VAT zlikwidowanej spółki B Sp. z o.o., uznając, że wspólnik nie ma legitymacji do żądania zwrotu po likwidacji spółki.
Spółka A GmbH, będąca jedynym wspólnikiem zlikwidowanej spółki B Sp. z o.o., wniosła o zwrot nadwyżki podatku VAT wykazanej w korekcie deklaracji złożonej przez B Sp. z o.o. przed jej wykreśleniem z KRS. Organy podatkowe odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że wspólnik nie posiada legitymacji procesowej do żądania zwrotu podatku należącego do zlikwidowanej spółki. WSA we Wrocławiu oddalił skargę, potwierdzając, że po likwidacji spółki jej wspólnik nie może skutecznie domagać się zwrotu podatku VAT.
Sprawa dotyczyła skargi spółki A GmbH z siedzibą w H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług. Nadwyżka ta wynikała z korekty deklaracji VAT-7 za lipiec 2008 r., złożonej przez zlikwidowaną spółkę B Sp. z o.o. z siedzibą we W. A GmbH, jako jedyny wspólnik B Sp. z o.o., domagała się zwrotu tej nadwyżki, argumentując, że prawo do zwrotu powstało w czasie, gdy spółka istniała i była czynnym podatnikiem VAT, a przepisy K.s.h. traktują wspólnika jako następcę prawnego. Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznały jednak, że po wykreśleniu spółki z Krajowego Rejestru Sądowego, ustał jej byt prawno-podatkowy, a tym samym przestał istnieć podatnik uprawniony do otrzymania zwrotu VAT. Sąd podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT nie przewidują następstwa prawnego dla wspólników spółki z o.o. w zakresie zwrotu podatku VAT, a katalog podmiotów uprawnionych do zwrotu jest zamknięty i nie obejmuje wspólników tej formy spółki. W związku z tym, skarżąca spółka nie posiadała legitymacji procesowej do wystąpienia z wnioskiem o zwrot podatku, co skutkowało zasadnością odmowy wszczęcia postępowania podatkowego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wspólnik zlikwidowanej spółki z o.o. nie posiada legitymacji procesowej do żądania zwrotu nadwyżki podatku VAT, ponieważ po likwidacji spółki ustaje jej byt prawno-podatkowy, a przepisy prawa podatkowego nie przewidują następstwa prawnego dla wspólników w tym zakresie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że katalog podmiotów uprawnionych do zwrotu VAT jest zamknięty i nie obejmuje wspólników spółki z o.o. Po wykreśleniu spółki z KRS, podatnik przestaje istnieć, a jego wspólnik nie nabywa prawa do zwrotu podatku należącego do spółki.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (18)
Główne
O.p. art. 133 § 1, 2 i 2a
Ordynacja podatkowa
Określa krąg podmiotów, które mogą być stroną w postępowaniu podatkowym w sprawach zwrotu VAT, wyłączając wspólników spółki z o.o.
O.p. art. 165a § 1
Ordynacja podatkowa
Stanowi podstawę do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną.
ustawa VAT art. 87 § 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa art. 133 § 1, 2 i 2a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa art. 165a § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług art. 87 § 1 i 2
Pomocnicze
O.p. art. 115 § 1
Ordynacja podatkowa
Wymienia rodzaje spółek, których wspólnicy mogą być stroną w postępowaniu podatkowym w sprawach zwrotu VAT, nie obejmując spółki z o.o.
O.p. art. 165 § 1
Ordynacja podatkowa
Reguluje zasady wszczynania postępowania podatkowego na wniosek strony.
ustawa VAT art. 15
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definiuje podatnika w rozumieniu ustawy VAT.
K.s.h. art. 286 § 1 i 2
Kodeks spółek handlowych
Przywołany przez stronę skarżącą w kontekście następstwa prawnego wspólników po likwidacji spółki, jednak uznany przez sąd za nie mający zastosowania w kontekście prawa podatkowego.
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa art. 115 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa art. 165 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług art. 15
Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych art. 286 § 1 i 2
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § 2
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wspólnik zlikwidowanej spółki z o.o. nie posiada legitymacji procesowej do żądania zwrotu nadwyżki VAT należnej spółce. Po wykreśleniu spółki z KRS ustaje jej byt prawno-podatkowy, a tym samym prawo do zwrotu VAT. Przepisy prawa podatkowego nie przewidują następstwa prawnego dla wspólników spółki z o.o. w zakresie zwrotu VAT.
Odrzucone argumenty
Wspólnik zlikwidowanej spółki z o.o. jest jej następcą prawnym na gruncie K.s.h. i ma prawo do żądania zwrotu VAT. Zwrot VAT jest czynnością materialno-techniczną, a nie postępowaniem podatkowym, więc organ nie powinien odmawiać jej dokonania. Prawo do zwrotu VAT powstało w czasie, gdy spółka istniała i była czynnym podatnikiem, a późniejsze okoliczności (likwidacja) nie mogą rzutować na to uprawnienie.
Godne uwagi sformułowania
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Katalog podmiotów, które mogą być stroną w postępowaniu podatkowym w sprawach zwrotu podatku VAT jest zamknięty. Obowiązujące regulacje prawne nie przewidują dla wspólników spółki z o.o. sukcesji prawno-podatkowej. Zwrot podatku VAT stanowi czynność materialno-techniczną tylko w sytuacji, gdy zwrot jest niekwestionowany i dokonywany podmiotowi uprawnionemu.
Skład orzekający
Zbigniew Łoboda
przewodniczący
Katarzyna Borońska
członek
Tomasz Świetlikowski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że po likwidacji spółki z o.o. jej wspólnicy nie mogą skutecznie domagać się zwrotu nadwyżki VAT należnej spółce, nawet jeśli prawo do zwrotu powstało przed likwidacją."
Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy spółka z o.o. została zlikwidowana i wykreślona z KRS przed dokonaniem zwrotu VAT, a żądanie zwrotu zgłasza jej były wspólnik.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla przedsiębiorców i ich wspólników, związanego z rozliczeniami VAT po likwidacji spółki. Wyjaśnia kluczowe kwestie legitymacji procesowej i następstwa prawnego w prawie podatkowym.
“Czy wspólnik odzyska VAT po likwidacji spółki? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 293/10 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2010-10-06 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2010-03-18 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Katarzyna Borońska Tomasz Świetlikowski /sprawozdawca/ Zbigniew Łoboda /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I FZ 280/10 - Postanowienie NSA z 2010-07-29 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2005 nr 8 poz 60 art. 133 par. 1, 2 i 2a w zw. z art. 115 par. 1, art. 165 par. 1 oraz art. 165a par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Dz.U. 2004 nr 54 poz 535 art. 87 ust. 1 i 2 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Łoboda, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska, Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Motyl, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 6 października 2010 r. sprawy ze skargi A z siedzibą w H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania podatkowego oddala skargę. Uzasadnienie Przystępując do rozstrzygania Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n. Skarżonym postanowieniem, po rozpoznaniu zażalenia A GmbH z/s w H. Niemcy (dalej także: spółka/ podatnik/ strona/ skarżąca), Dyrektor Izby Skarbowej we W. (dalej: Dyrektor Izby Skarbowej) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego we W. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego), odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT). Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 216, art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 219 a także art. 133 § 1, 2 i 2a w powiązaniu z art. 115 § 1, art. 165 § 1 i art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm. - dalej: O.p.) oraz art. 87 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004 r., Nr 54, poz. 535 ze zm. - dalej: ustawa VAT). Z treści postanowienia wynika, iż jedyny wspólnik zlikwidowanej B Spółka z o. o. z/s we W., tj. A GmbH, wniósł o zwrot podatku VAT w wysokości [...] zł, wynikającej z korekty deklaracji VAT-7 za lipiec 2008 r., złożonej przez B Spółka z o. o. w likwidacji. Postanowieniem z [...] października 2009 r. (nr [...]), Naczelnik Urzędu Skarbowego - działając w oparciu o art. 165a § 1 w związku z art. 133 § 1 i 2a oraz art. 115 § 1 O.p. - odmówił wszczęcia postępowania w zakresie objętym wnioskiem. Uznał, że wspólnikom spółki z o. o. nie przysługuje legitymacja do występowania, jako strona postępowania, w sprawie zwrotu podatku VAT. W zażaleniu spółka zarzuciła, iż wydając postanowienie organ pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni art. 133 O.p. oraz art. 87 ustawy VAT, skutkującej odmową przyznania wspólnikowi zlikwidowanej spółki z o. o. statusu strony postępowania. Wyraziła pogląd, że w sprawie bez znaczenia pozostaje, iż art. 115 O.p. nie odnosi się do spółek z o. o. Uzasadniała, iż zgodnie z zapisami ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm. - dalej: K.s.h.), wspólnik zlikwidowanej spółki z o. o. jest jej następcą prawnym. Wskazała, że nie występowała o wszczęcie postępowania, a jedynie o zwrot podatku VAT, czyli dokonanie czynności materialno - technicznej. Zauważyła, iż w momencie składania korekty deklaracji, jak i w trakcie czynności sprawdzających, B Spółka z o. o. nie była prawomocnie wykreślona z rejestru, co przesądza, że była uprawniona do otrzymania zwrotu nadwyżki podatku. To zaś skutkuje tym, że organ podatkowy winien zwrócić nadwyżkę, w ustawowym terminie, w ramach czynności materialno - technicznej, jej jedynemu wspólnikowi. Zdaniem spółki, fakt, iż - obecnie – spółka B już nie istnieje i nie posiada rachunku bankowego, nie stanowi przeszkody do zwrotu podatku, gdyż art. 87 ust. 2 ustawy VAT określa jedynie techniczny sposób jego przekazania, nie stanowiąc materialno - prawnej podstawy zwrotu. Postanowieniem z [...] stycznia 2010 r. (nr [...]), Dyrektor Izby Skarbowej postanowienie organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. Stwierdził, że stroną w postępowaniu dotyczącym zwrotu podatku VAT może być tylko wspólnik spółki wymienionej w art. 115 § 1 O.p. (cywilnej, jawnej, partnerskiej, komplementariusz spółki komandytowej i komandytowo - akcyjnej), uprawniony na podstawie przepisów VAT do otrzymania zwrotu podatku, o czym stanowi wprost art. 133 § 1-2a O.p. Organ zauważył, iż zgodnie z art. 165a § 1 O.p., w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania podatkowego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Uznał, że były wspólnik zlikwidowanej spółki z o. o. nie jest zaliczany do grona podmiotów, którym ustawa procesowa (O.p.) przypisuje status strony. Wskazał, iż podmiotem uprawnionym do otrzymania zwrotu podatku VAT był tylko podatnik, tj. B Spółka z o. o., który złożył korektę deklaracji z wykazaną kwotą do zwrotu ([...] zł) w terminie 180 dni, przypadającym na kwiecień 2009 r. Podkreślił, że postanowieniem z [...] października 2008 r., Sąd Rejonowy dla W. wykreślił B Spółka z o. o. z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS), przesądzając o jej rozwiązaniu (likwidacji). Wywiódł organ, iż z chwilą ustania bytu prawnego spółki ustał także jej byt podatkowy, tj. przestał istnieć podatnik w rozumieniu art. 15 ustawy VAT, któremu Urząd Skarbowy zobowiązany był dokonać zwrotu różnicy podatku VAT w ramach czynności materialno - technicznej. Organ drugiej instancji dowodził, że stosownie do art. 135 O.p., w postępowaniu podatkowym, zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych strony ocenić należy według przepisów prawa podatkowego. Stwierdził, iż na gruncie Ordynacji podatkowej i ustawy VAT podmiotowość podatkową (status podatnika i strony postępowania) przyznano spółce z o. o. Dodał, że podmiotowości tej nie posiadają wspólnicy tej spółki. Dyrektor Izby Skarbowej wyraził pogląd, iż w przypadku likwidacji spółki z o. o. traci ona podmiotowość prawno - podatkową a co za tym idzie zdolność procesową do występowania jako strona postępowania podatkowego. Podkreślił organ, że z treści art. 87 ustawy VAT wynika, iż zwrot podatku należy się podatnikowi, którym w sprawie była spółka z o. o., nie zaś jej wspólnicy. Organ odwoławczy zgodził się ze stwierdzeniem, iż zwrot różnicy podatku VAT jest czynnością materialno - techniczną, zastrzegając, że ma to miejsce tylko w sytuacji, kiedy zwrot jest niekwestionowany i dokonywany podmiotowi uprawnionemu. Zdaniem organu odwoławczego, w sprawie bez znaczenia pozostaje, iż prawo do zwrotu nadwyżki podatku uzyskała zlikwidowana spółka, która w momencie złożenia deklaracji była zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT oraz że w ramach czynności sprawdzających nie kwestionowano zwrotu. W opinii organu, w zaistniałym stanie faktycznym podstawowe znaczenie ma okoliczność, że termin zwrotu różnicy podatku upłynął w czasie, kiedy spółka została już wykreślona z KRS. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż O.p. nie przewiduje dla zlikwidowanej spółki z o. o. żadnej formy następstwa prawnego. Zauważył, że - w zakresie następstwa prawnego - przepisy podatkowe nie odsyłają do innych aktów prawnych, np. do K.s.h., określając szczegółowo przypadki takiego następstwa. W kwestii zarzutu naruszenia zasady neutralności podatku VAT organ zaznaczył, iż w sprawie rozpatrzono wniosek spółki przez pryzmat przepisów stanowiących o legitymacji procesowej do złożenia żądania zwrotu podatku VAT przez wspólnika nieistniejącego już podatnika, którym w sprawie jest spółka z o. o. Reasumując, odmowę wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku VAT, jedynemu wspólnikowi zlikwidowanej spółki z o. o., tj. A GmbH, któremu nie przysługiwał status strony postępowania, organ drugiej instancji uznał za zasadną. W skardze spółka zarzuciła, iż postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej narusza: 1. art. 133 O.p. przez uznanie, że skarżąca spółka nie jest stroną postępowania; 2. art. 165a O.p. wskutek przyjęcia, iż spółka wniosła o wszczęcie postępowania nie posiadając statusu strony oraz w wyniku wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie; 3. art. 87 ust. 1 i 2 ustawy VAT w następstwie odmowy zwrotu nadwyżki podatku VAT w wysokości [...] zł, wynikającej ze skorygowanej deklaracji VAT-7 za lipiec 2008 r., złożonej przez B Spółka z o. o. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Spółka argumentowała, że nie zgadza się ze stanowiskiem odmawiającym jej statusu strony postępowania a w konsekwencji zwrotu nadwyżki podatku VAT. Autorka skargi dowodziła, iż w sprawie nie ulega wątpliwości, że obowiązek podatkowy spoczywał na spółce B Spółka z o. o., w czasie, gdy spółka ta prowadziła działalność gospodarczą. Wskazała, że także kwota nadwyżki powstała za okres, w którym zlikwidowana spółka była czynnym podatnikiem VAT. Zauważyła, iż zarówno korekta deklaracji z wykazanym zwrotem podatku VAT, jak i zakończone protokołem czynności sprawdzające, potwierdzające prawo spółki do otrzymania zwrotu, datują się w czasie, gdy B Spółka z o. o. w likwidacji jeszcze istniała, tj. przed uprawomocnieniem się wpisu o jej wykreśleniu z KRS. Strona podniosła, że osoba prawna, jaką jest niemiecka spółka z o. o. (GmbH), posiada w polskim systemie prawnym zarówno zdolność prawną, jak i zdolność do czynności prawnych. Zanegowała stanowisko organów, iż w stanie faktycznym sprawy możliwość wypłacenia kwoty nadpłaconego podatku VAT jest wyłączona, gdyż przepisy podatkowe nie przewidują następstwa prawnego dla zlikwidowanej spółki z o. o. Zdaniem strony, w sprawie spełniono wszelkie warunki dla uzyskania zwrotu nadwyżki podatku VAT, określone w art. 87 ust. 1 ustawy VAT. Po pierwsze, o zwrot wystąpił uprawniony podatnik, którym do czasu prawomocnego wykreślenia z KRS była B Spółka z o. o., po drugie, w/w podatnik złożył rozliczenie, z którego wynikała kwota podatku do zwrotu. W opinii skarżącej, prawo podatnika do zwrotu nadwyżki podatku podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu prawnego i faktycznego, istniejącego w chwili zadeklarowania i zawnioskowania o zwrot nadwyżki. Wszelkie okoliczności późniejsze, zmieniające status podatnika, które pojawiły się po złożeniu prawidłowego rozliczenia podatkowego, nie mogą - według strony - rzutować na jego uprawnienie do otrzymania zwrotu zadeklarowanej nadwyżki podatku. Spółka dowodziła, iż podstawy dla - przysługującej wspólnikom zlikwidowanej spółki z o. o. - wypłaty nadwyżki podatku VAT należy szukać nie w O.p., czy ustawie VAT, lecz w przepisach art. 286 § 1 i § 2 K.s.h. Podniosła, że prawo do żądania wypłaty nadwyżki przysługuje obecnie jedynemu wspólnikowi zlikwidowanej B Spółka z o. o., tj. A GmbH z/s w H. Niemcy. Stwierdziła, iż niezrealizowane wierzytelności spółki nie wygasają wskutek jej wykreślenia z KRS. Dodała, że majątek ujawniony po zakończeniu likwidacji i wykreśleniu spółki z o. o. z rejestru należy do byłych wspólników. Według strony, w sprawie brak było także podstaw dla odmowy wszczęcia postępowania podatkowego, gdyż spółka domagała się jedynie dokonania materialno - technicznej czynności wypłaty nadwyżki podatku VAT na wskazany rachunek bankowy. W odpowiedzi na skargę - podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie - Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), właściwość sądów administracyjnych obejmuje sprawowanie kontroli decyzji i innych rozstrzygnięć administracyjnych w oparciu o kryterium ich zgodności z prawem. Uchylenie przez sąd zaskarżonego aktu następuje w razie zaistnienia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub w wyniku naruszenia przepisów prawa materialnego, mogących mieć istotny wpływ (mających wpływ) na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z powołanych wyżej przepisów wynika, iż - badając legalność zaskarżonego postanowienia - Sąd ocenia, czy jest ono zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji podatkowej. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdza, że brak jest podstaw do zakwestionowania stanowiska organu podatkowego wyrażonego w tym postanowieniu. Postanowienie to znajduje bowiem dostateczne podstawy w prawie materialnym, jego wydanie zaś poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom procesowym. W sprawie rozstrzygnięcia wymaga przede wszystkim kwestia, czy były wspólnik zlikwidowanej spółki z o. o. posiada uprawnienie do występowania o zwrot - wykazanej przez tę spółkę w momencie posiadania statusu czynnego podatnika VAT - nadwyżki podatku VAT. Uściślając, sprawa wymaga znalezienia odpowiedzi na pytanie, czy w/w wspólnik dysponuje określoną przepisami prawa legitymacją, aby skutecznie domagać się zwrotu owej nadwyżki, w ramach czynności materialno - technicznej, bądź w następstwie przeprowadzonego w tym zakresie postępowania podatkowego, jako strona tego postępowania. Na wstępie Sąd zauważa, iż zaskarżone rozstrzygnięcie ma charakter czysto formalny i nie odnosi się w żaden sposób do kwestii związanych z samym powstaniem nadwyżki podatku VAT (w wyniku skorzystania przez podatnika z prawa do pomniejszenia podatku należnego o podatek naliczony), wysokości tej nadwyżki i uprawnienia podatnika (B Spółka z o. o.) do występowania o ten zwrot. Sąd stwierdza, że stan faktyczny sprawy nie jest sporny między stronami. Także zdaniem Sądu w sprawie podjęto niezbędne działania celem należytego wyjaśnienia i załatwienia sprawy. Zgodnie z generalną zasadą, postępowanie podatkowe może być wszczęte na żądanie/wniosek strony lub z urzędu (art. 165 § 1 O.p.). O tym, czy postępowanie faktycznie może być wszczęte decydują jednak przepisy prawa materialnego. Przyjmuje się, iż art. 165 O.p. jest przepisem procesowym, który nie tworzy uprawnienia do żądania wszczęcia postępowania - uprawnienie to musi wynikać w każdym przypadku z materialnego prawa podatkowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 grudnia 2004 r., sygn. akt FSK 582/04, LexPolonica 390336). Regulacje zawarte w art. 133 § 1 - § 2a O.p. stanowią, że stroną w postępowaniu podatkowym - w sprawach dotyczących zwrotu podatku VAT - może być podatnik (zdefiniowany w art. 7 O.p.) oraz wspólnik spółki wymienionej w art. 115 § 1 O.p., tzn.: cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej, uprawniony na podstawie przepisów VAT do otrzymania zwrotu podatku. Prawidłowo przyjęły rozstrzygające w sprawie organy podatkowe, iż z treści art. 133 w związku z art. 115 § 1 O.p. wynika, że katalog podmiotów, które mogą być stroną w postępowaniu podatkowym w sprawach zwrotu podatku VAT jest zamknięty. Katalog ten nie wymienia wspólnika spółki z o. o. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdza, że w/w przepisy nie dawały skarżącej spółce, tj. jedynemu wspólnikowi zlikwidowanej spółki z o. o., legitymacji procesowej do wystąpienia z wnioskiem o zwrot podatku VAT. Wspólnicy spółki z o. o. nie mieszczą się bowiem w kręgu osób upoważnionych do otrzymania zwrotu nadpłaty podatku VAT i nie mogą skutecznie domagać się tego zwrotu za zlikwidowaną spółkę. Obowiązujące regulacje prawne nie przewidują bowiem dla wspólników tej spółki sukcesji prawno - podatkowej. Stosownie do brzmienia art. 87 ust. 1 i 2 ustawy VAT, w przypadku, gdy kwota podatku naliczonego jest w okresie rozliczeniowym wyższa od kwoty podatku należnego, podatnik (podkreślenie Sądu) ma prawo do obniżenia o tę różnicę kwoty podatku należnego za następne okresy lub do zwrotu różnicy na rachunek bankowy, natomiast zwrot różnicy podatku następuje na rachunek bankowy podatnika (podkreślenie Sądu). Z treści powołanych przepisów materialno - prawnych wynika, iż zwrot przysługuje podatnikowi, zdefiniowanemu w art. 15 ustawy VAT. Zasadnie zauważył Dyrektor Izby Skarbowej, że przepisy ustawy VAT - w odniesieniu do podatku VAT - nie czynią w tym przypadku wyłomu w zasadach określonych w O.p., tj. ustawa VAT nie zawiera przepisów szczególnych, które wprowadzałyby podmiotowość prawno - podatkową byłych wspólników spółki z o. o., uprawniającą ich do występowania o zwrot (należnego podatnikowi) podatku VAT. To zaś uprawnia do postawienia tezy, iż również przepisy ustawy VAT, w tym regulacje art. 87 tej ustawy, nie dawały stronie skarżącej podstaw dla skutecznego ubiegania się o zwrot nadwyżki podatku VAT, przysługującej podatnikowi (zlikwidowanej spółce z o. o., której była ona jedynym wspólnikiem). Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, że zwrot nadwyżki podatku VAT w wysokości [...] zł, wynikającej z korekty deklaracji VAT-7 za lipiec 2008 r., mógł otrzymać tylko podatnik, w rozumieniu art. 15 ustawy VAT, tj. B Spółka z o. o. W stanie faktycznym sprawy nie budzi wątpliwości, iż B Spółka z o. o. w likwidacji [...] października 2008 r. złożyła korektę deklaracji VAT-7 za lipiec 2008 r., z wykazaną kwotą do zwrotu. Z uwagi na fakt, że powyższą kwotę wykazano, jako kwotę do zwrotu w terminie 180 dni termin zwrotu przypadał na kwiecień 2009 r. Postanowieniem z [...] października 2008 r., które uprawomocniło się [...] listopada 2008 r., Sąd Rejonowy dla W. wykreślił B Spółka z o. o. z KRS, kończąc jej byt prawno - podatkowy. Słuszna jest konstatacja organu drugiej instancji, iż z chwilą ustania bytu prawnego spółki przestał istnieć uprawniony podatnik, któremu Urząd Skarbowy zobowiązany był dokonać zwrotu różnicy podatku VAT w ramach czynności materialno - technicznej. W postępowaniu podatkowym, prowadzonym w oparciu o przepisy O.p., zdolność prawną i zdolność do czynności prawnych ocenia się według przepisów prawa cywilnego, o ile przepisy prawa podatkowego nie stanowią inaczej (art. 135 O.p.). W zakresie określenia zdolności prawnej i zdolności do czynności prawnych przepisy prawa przewidują zatem pierwszeństwo szczególnych unormowań podatkowych przed przepisami prawa cywilnego. Przywołane i analizowane wyżej przepisy ustaw podatkowych przyznają spółce z o. o. przymiot podatnika (podmiotowość podatkową), dysponującego zdolnością prawną i zdolnością do czynności prawnych, a więc legitymacją do występowania w postępowaniu podatkowym, jako strona. Podkreślenia jednak wymaga, iż przepisy podatkowe przyznają w/w spółce kapitałowej podmiotowość podatkową (status podatnika i strony postępowania podatkowego posiadającej prawa i obowiązki) odrębną od podmiotowości jej wspólników (udziałowców). W przypadku rozwiązania (likwidacji) spółki z o. o. traci ona podmiotowość prawno - podatkową, co sprawia, iż z tym momentem traci ona również zdolność procesową do bycia stroną w postępowaniu podatkowym, prowadzonym w oparciu o przepisy O.p. A zatem, gdy spółka ta przestaje istnieć, to również przestaje istnieć strona, mogąca występować w postępowaniu w sprawie zwrotu podatku VAT. Podkreślić należy, że przepisy podatkowe - w kwestii zdolności do występowania w postępowaniu podatkowym w charakterze strony, jak i w zakresie następstwa prawnego - nie odsyłają do K.s.h. Dlatego też chybiony jest zarzut skargi, iż podstawy dla - przysługującej zlikwidowanej spółce z o. o. - wypłaty nadwyżki podatku VAT należało szukać nie w O.p., czy ustawie VAT, lecz w przepisach art. 286 § 1 i § 2 K.s.h. Zauważenia wymaga, że pogląd odnośnie braku możliwości domagania się zwrotu nadwyżki podatku VAT przez wspólników zlikwidowanej spółki kapitałowej podzielony został w doktrynie (A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Komentarz do art. 87 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług [w:] A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Lex, 2009, wyd. III; Ł. Zalewski, Nie każda spółka otrzyma zwrot podatku, GP z 2 lipca 2009 r.). Przepis art. 165a § 1 O.p. stanowi, iż w sytuacji, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 O.p. (dotyczące wszczęcia postępowania podatkowego na wniosek), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści tego przepisu wynika, że przypadkach, w których w trakcie wstępnego badania żądania okaże się, iż zostało ono wniesione przez osobę niebędącą stroną, organ podatkowy - w formie postanowienia - orzeka o odmowie wszczęcia postępowania. W rozpoznawanej sprawie powołana regulacja została prawidłowo zastosowana gdyż skarżąca spółka, tj. jedyny wspólnik zlikwidowanej spółki z o. o., nie posiadała legitymacji do występowania jako strona postępowania w sprawie zwrotu nadwyżki podatku VAT, o czym była mowa wyżej. Powyższe za chybione nakazuje uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 133 i art. 165a O.p. oraz art. 87 ust. 1 i 2 ustawy VAT. Dalej Sąd zauważa, że w sprawie bez znaczenia pozostaje, iż prawo do zwrotu podatku VAT uzyskała zlikwidowana spółka z o. o., sporny w sprawie zwrot dotyczy okresu, gdy zlikwidowana spółka prowadziła działalność opodatkowaną posiadając status czynnego podatnika VAT oraz że zwrot wynika z korekty deklaracji złożonej przez tę spółkę w czasie, gdy nie została ona jeszcze prawomocnie wykreślona z KRS. Przesądzający w sprawie jest bowiem fakt, iż - w terminie zwrotu różnicy podatku VAT - uprawniony do otrzymania zwrotu podatnik, tj. B Spółka z o.o., został już prawomocnie wykreślony z KRS (ustał jego byt prawno - podatkowy). Sąd nie dopatrzył się w sprawie naruszenia zasady neutralności podatku VAT. Podkreślenia bowiem wymaga, a co słusznie wyartykułował w treści postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej, iż w sprawie rozpatrzono wniosek spółki tylko przez pryzmat przepisów stanowiących o legitymacji procesowej do złożenia żądania zwrotu podatku VAT przez wspólnika nieistniejącego już podatnika, tj. spółki z o. o. Ustosunkowując się do zarzutu, że w sprawie brak było podstaw dla odmowy wszczęcia postępowania podatkowego, gdyż spółka domagała się jedynie dokonania materialno - technicznej czynności wypłaty nadwyżki podatku VAT, Sąd podziela pogląd Dyrektora Izby Skarbowej, iż zwrot różnicy podatku VAT stanowi czynność materialno - techniczną (dokonaną w wyniku prostych czynności weryfikacyjnych potwierdzających, że dane przedstawione w deklaracji/korekcie uzasadniają zwrot podatku VAT w żądanej wysokości) tylko w sytuacji, gdy zwrot jest niekwestionowany i dokonywany podmiotowi uprawnionemu. W sprawie prawidłowo zatem, wobec braku możliwości zwrotu skarżącej nadwyżki podatku VAT w ramach czynności materialno - technicznej, organy podatkowe potraktowały wniosek strony o dokonanie zwrotu, jako inicjujący, zgodnie z art. 165 § 1 O.p., postępowanie podatkowe w przedmiocie zwrotu, słusznie - o czym wyżej - odmawiając wszczęcia postępowania we wnioskowanym zakresie. Reasumując, Sąd stwierdza, iż - w sprawie - odmowa wszczęcia postępowania podatkowego w zakresie zwrotu podatku VAT jedynemu wspólnikowi zlikwidowanej spółki z o. o. znajduje oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Wobec braku stwierdzenia w sprawie wad procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI