I SA/Wr 284/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę podatnika, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo umorzył postępowanie podatkowe z powodu wszczęcia go w niewłaściwym trybie.
Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, twierdząc, że organ odwoławczy błędnie uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego. Skarżący argumentował, że decyzja określająca zobowiązanie podatkowe może być stosowana wobec osób fizycznych. Sąd uznał jednak, że w przypadku osób fizycznych zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej, a nie w drodze określenia, co czyniło postępowanie bezprzedmiotowym.
Sprawa dotyczyła skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2019-2020. Organ odwoławczy uznał, że postępowanie zostało wszczęte w niewłaściwym trybie, ponieważ w przypadku osób fizycznych zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej, a nie w drodze określenia. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 21 § 3, argumentując, że definicja 'deklaracji' obejmuje również 'informację', co pozwala na stosowanie decyzji określającej wobec osób fizycznych. Skarżący podniósł również zarzuty dotyczące wadliwego trybu postępowania, braku uzupełnienia materiału dowodowego oraz naruszenia zasady dwuinstancyjności. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Sąd wyjaśnił, że w przypadku osób fizycznych zobowiązanie w podatku rolnym i od nieruchomości powstaje z mocy decyzji ustalającej (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), a nie z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), co jest charakterystyczne dla osób prawnych. W związku z tym, wszczęcie postępowania w celu określenia zobowiązania podatkowego było nieprawidłowe, a decyzja organu odwoławczego o umorzeniu postępowania była uzasadniona jego bezprzedmiotowością. Sąd uznał również za niezasadne pozostałe zarzuty skarżącego, w tym dotyczące braku postępowania dowodowego i naruszenia zasady dwuinstancyjności.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, definicja 'deklaracji' ma charakter porządkujący, ale nie może prowadzić do utożsamiania 'informacji' z 'deklaracją', gdy przepisy ustaw podatkowych jednoznacznie je rozróżniają i posługują się nimi odrębnie.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że choć definicja deklaracji w Ordynacji podatkowej jest szeroka, to przepisy ustaw szczególnych (o podatku rolnym i o podatkach lokalnych) wyraźnie rozróżniają 'deklarację' od 'informacji' i przypisują im odmienne skutki prawne, w tym odmienny tryb powstawania zobowiązania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (33)
Główne
O.p. art. 21 § 1 pkt 1 i 2, par. 3
Ordynacja podatkowa
Rozróżnienie między powstaniem zobowiązania podatkowego na skutek doręczenia decyzji ustalającej (art. 21 § 1 pkt 2) a powstaniem z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1) oraz wydaniem decyzji określającej w przypadku niezłożenia deklaracji lub innej wysokości zobowiązania niż w deklaracji (art. 21 § 3).
O.p. art. 208 § 1
Ordynacja podatkowa
Bezprzedmiotowość postępowania jako obligatoryjna przesłanka do jego umorzenia.
u.p.r. art. 2 § 1-2
Ustawa o podatku rolnym
u.p.r. art. 3 § 1 pkt 1 i 3
Ustawa o podatku rolnym
u.p.r. art. 4 § 1 pkt 1
Ustawa o podatku rolnym
u.p.r. art. 6
Ustawa o podatku rolnym
u.p.r. art. 6a
Ustawa o podatku rolnym
u.p.o.l. art. 2 § 1 pkt 1 i ust. 2
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 3 § 1 pkt 1
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 4 § 1
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 5
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.o.l. art. 6
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
Zobowiązanie podatkowe od osób fizycznych ustala się w drodze decyzji (art. 6 ust. 7), z wyjątkiem współwłasności z innymi podmiotami (art. 6 ust. 11).
u.p.o.l. art. 6a
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych
O.p. art. 3 § 5
Ordynacja podatkowa
Definicja 'deklaracji' obejmująca również zeznania, wykazy, zestawienia, sprawozdania oraz informacje.
Pomocnicze
O.p. art. 207
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 210
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.p.a. art. 156
Kodeks postępowania administracyjnego
O.p. art. 254 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 200a § 1 ust. 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 235
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 180
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 198 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 197 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 127
Ordynacja podatkowa
Zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego.
O.p. art. 47 § 1 i 3
Ordynacja podatkowa
Znaczenie prawidłowego wskazania daty powstania zobowiązania podatkowego dla terminu płatności.
O.p. art. 70 § 1
Ordynacja podatkowa
Znaczenie prawidłowego wskazania daty powstania zobowiązania podatkowego dla początku biegu terminu przedawnienia.
O.p. art. 233 § 1 pkt 2 lit. a
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 125 § 1
Ordynacja podatkowa
Argumenty
Skuteczne argumenty
W przypadku osób fizycznych zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym i od nieruchomości powstaje z mocy decyzji ustalającej, a nie w drodze określenia, co czyni postępowanie w przedmiocie określenia zobowiązania bezprzedmiotowym.
Odrzucone argumenty
Definicja 'deklaracji' w Ordynacji podatkowej obejmuje również 'informację', co pozwala na stosowanie decyzji określającej wobec osób fizycznych. Zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe i powinno zostać umorzone. Organ odwoławczy powinien uzupełnić materiał dowodowy zamiast umarzać postępowanie. Naruszenie zasady jawności postępowania i dostępu do akt. Brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Brak przeprowadzenia oględzin nieruchomości. Brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osoby upoważnionej do reprezentacji Z. S.A. Brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety. Brak przeprowadzenia dowodu z protokołów z dnia 25 sierpnia 2022 r.
Godne uwagi sformułowania
podatek wykazany w tej deklaracji jest podatkiem do zapłaty decyzja taka 'zastępuje' zatem złożoną deklarację podatkową decyzja ustalająca osobom fizycznym łączne zobowiązanie pieniężne ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej doręczenie kreuje zobowiązanie podatkowe przywołana definicja 'deklaracji' ma charakter porządkujący siatkę pojęć używanych w Ordynacji podatkowej, jednak nie może stanowić podstawy do utożsamiania informacji z deklaracją w sytuacji, gdy przepisy ustaw podatkowych [...] jednoznacznie te dwa rodzaje dokumentów rozróżniają i posługują się nimi odrębnie wszczęcie postępowania podatkowego w niewłaściwym przedmiocie stanowiło przesłankę do umorzenia tego postępowania zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego tworzy obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej
Skład orzekający
Marta Semiczek
sprawozdawca
Piotr Kieres
przewodniczący
Tomasz Trybuszewski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że w przypadku osób fizycznych zobowiązanie podatkowe w podatku rolnym i od nieruchomości powstaje z mocy decyzji ustalającej, a nie w drodze określenia, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania w przedmiocie określenia zobowiązania. Podkreślenie znaczenia rozróżnienia między 'deklaracją' a 'informacją' w prawie podatkowym oraz zasady dwuinstancyjności postępowania."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób fizycznych w kontekście podatku rolnego i od nieruchomości. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej oraz ustaw szczególnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego rozróżnienia w prawie podatkowym między sposobem powstawania zobowiązania podatkowego dla osób fizycznych a innymi podmiotami, co ma istotne implikacje proceduralne. Jest to zagadnienie techniczne, ale kluczowe dla zrozumienia mechanizmów podatkowych.
“Kiedy decyzja podatkowa jest 'określeniem', a kiedy 'ustaleniem'? Kluczowe rozróżnienie dla osób fizycznych.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 284/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-11-08 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Marta Semiczek /sprawozdawca/ Piotr Kieres /przewodniczący/ Tomasz Trybuszewski Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatek od nieruchomości Podatek rolny Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane III FSK 382/24 - Wyrok NSA z 2025-06-18 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 21 par. 1 pkt 1 i 2, par. 3, art. 207, art. 208 par. 1, art. 210 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2020 poz 333 art. 2 ust. 1-2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 i art. 6a Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym - t.j. Dz.U. 2023 poz 70 art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 5 Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA sędzia WSA Piotr Kieres, Sędziowie: sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), asesor WSA Tomasz Trybuszewski, Protokolant: starszy specjalista Agnieszka Dąbrowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 08 listopada 2023 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 25 stycznia 2023 r. nr SKO/41/P-216/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za X, XI, XII 2019 r. i 2020 r. oddala skargę w całości. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania S. M., (dalej: Skarżąca, Strona), na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 2383; dalej: O.p., Ordynacja podatkowa), uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. (dalej: organ I instancji) z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr PO.3123.10065.2020.2021.49.MP w sprawie określenia wysokości podatku w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za miesiące październik, listopad i grudzień 2019 r. i za cały 2020 r. i umorzyło postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że postępowanie podatkowe w sprawie zostało wszczęte postanowieniem, w którym wskazano, że dotyczy ono określenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Natomiast organ I instancji jako podstawę swojej decyzji powołał m.in. art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 , art. 207 i art. 210 Ordynacji podatkowej, art. 2 ust.1-2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 i art. 6a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333; dalej u.p.r.), art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1452 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 70; dalej u.p.o.l.). Organ I instancji przedmiotem rozstrzygnięcia uczynił określenie wysokości podatku z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za październik, listopad i grudzień 2019 r. oraz za cały 2020 r. w kwocie 112.615,00 zł. Kolegium po rozpoznaniu odwołania uchyliło ww. decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie podatkowe, wyjaśniając, że decyzję określającą zobowiązanie podatkowe organ może wydać jedynie w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, tj. w sytuacji, gdy podatek powstaje z mocy prawa. Decyzja określająca zobowiązanie podatkowe nie może zostać wydana w stosunku do zobowiązań, które powstają w drodze doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Organ odwoławczy wskazał, że skoro decyzja dotyczy osób fizycznych, to tym samym całość postępowania musi odnosić się do kwestii decyzji wymiarowej, a podatek w tej sytuacji powstaje właśnie z dniem doręczenia decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne. Z tych względów, zdaniem organu odwoławczego, zasadne było uchylenie decyzji organu I instancji i – wobec wszczęcia postępowania podatkowego w niewłaściwym trybie – umorzenie tego postępowania. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ocenił, czy w sprawie nie powinien mieć zastosowania art. 254 O.p. w sytuacji gdy ustalone zostanie, że w obrocie prawnym znajdują się już decyzje wymiarowe wydane w stosunku do skarżącego, oraz udzielił wskazówek co do ewentualnego ponownego postępowania w sprawie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Kolegium, Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, w której zarzucono przede wszystkim naruszenie art. 21 § 3 O.p. w zw. z art. 3 pkt 5 O.p. przez uznanie, że procedura określania wysokości zobowiązania podatkowego odnosi się tylko i wyłącznie do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które zgodnie z art. 6 ust. 9 u.p.o.l. są zobowiązane składać deklaracje, natomiast decyzja ustalająca (wymiarowa) jest wydawana w stosunku do osób fizycznych, które zgodnie z art. 6 ust. 6 u.p.o.l. są zobowiązane złożyć informację, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 5 O.p., ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach rozumie się przez to również informację, dlatego też decyzja określająca może być zastosowana wobec osób fizycznych. Z ostrożności procesowej, na wypadek uznania, że powyższy zarzut jest nietrafny, zarzucono również naruszenie: 1) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 208 § 1 O.p. w zw. z art. 125 § 1 O.p. przez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na nieprawidłowy tryb postępowania (określenie, a nie ustalenie zobowiązania podatkowego), podczas gdy: - organ odwoławczy nie wskazał konkretnej przyczyny umorzenia postępowania, a w przypadku uznania, że przyczyną tą była bezprzedmiotowość postępowania organ nie wskazał przyczyn bezprzedmiotowości oraz samej bezprzedmiotowości, - zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje, że przeprowadzone do tej pory (długotrwałe i szczegółowe) postępowanie podatkowe winno zostać umorzone, - zastosowanie trybu dotyczącego określenia, a nie ustalenia zobowiązania podatkowego nie zmienia zasad czy czynności podejmowanych faktycznie przez organ podatkowy, - zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co uzasadnia umorzenie postępowania; 2) art. 229 O.p. oraz art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 235 O.p. przez zaniechanie uzupełnienia materiałów w sprawie w postaci ustalenia czy za 2019 r. i 2020 r. została wydana decyzja wymiarowa i jedynie wskazanie na brak załączenia do akt sprawy decyzji wymiarowych lub informacji o ich wydaniu oraz zaniechaniu ustalenia w jakim trybie organ podatkowy prowadził postępowania podatkowe, podczas gdy organ odwoławczy może przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełniania materiałów w sprawie; 3) art. 254 § 1 O.p. przez uznanie, że zastosowanie prawidłowego trybu postępowania (ustalenia lub określenia) determinuje tryb zmiany takiej decyzji, podczas gdy art. 254 § 1 O.p. odnosi się zarówno do decyzji ustalającej jak i decyzji określającej. Ponadto zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 200a § 1 ust. 2 O.p. przez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia rzeczywistego i aktualnego sposobu użytkowania nieruchomości, zamierzeń dzierżawcy (posiadacza zależnego gruntu) co do prowadzenia działalności rolnej na gruncie - zarówno na etapie przygotowań do inwestycji, jak i aktualnie, braku konieczności wykorzystywania przestrzeni gruntu między panelami dla produkcji energii elektrycznej, zasad funkcjonowania tzw. "agrofotowoltaiki" - w ujęciu ogólnym oraz w ujęciu konkretnym, dla przedmiotowej nieruchomości; 2) art. 180 O.p. w zw. z art. 198 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. przez brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy oględzin przedmiotowej nieruchomości; 3) art. 180 O.p. w zw. z art. 235 O.p. przez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osoby upoważnionej do reprezentacji Z. S.A. na okoliczność posiadania infrastruktury przesyłowej na terenie farmy fotowoltaicznej, wykorzystywania infrastruktury przesyłowej wyłącznie na cele dystrybucji energii elektrycznej, brak udziału infrastruktury przesyłowej w produkcji energii elektrycznej; 4) art. 180 O.p. w zw. z art. 197 § 1 O.p. w zw. z art. 235 O.p. przez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność określenia powierzchni przedmiotowej nieruchomości, która jest zajęta przez rzędy paneli fotowoltaicznych na przedmiotowej nieruchomości; 5) art. 180 O.p. w zw. z art. 235 O.p. przez brak przeprowadzenia dowodu z protokołów z dnia 25 sierpnia 2022 r. na okoliczność odmowy udostępnienia pełnomocnikowi strony całości akt postępowania, naruszenia zasady jawności postępowania, naruszenia zasady działania w sposób wzbudzający zaufanie, naruszenia zasady dostępu strony do akt postępowania. Mając na uwadze powyższe zarzuty, Strona wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji; 2) rozpatrzenie sprawy na rozprawie; 3) zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle przywołanych przepisów p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie miała uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim wskazać należy, że w Ordynacji podatkowej przewidziano dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych: na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.) oraz w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.). W tym drugim przypadku, jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują taki obowiązek, podatnik jest zobowiązany do złożenia deklaracji podatkowej, zaś podatek wykazany w tej deklaracji jest podatkiem do zapłaty (art. 21 § 2 O.p.). O tym, który ze sposobów powstania zobowiązania podatkowego ma zastosowanie, decyduje ustawa regulująca konkretny podatek (zob. J. Rudowski [w:] S. Babiarz, B. Dauter, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, J. Rudowski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. XI, Warszawa 2019, art. 21). Dalej wskazać należy, że w art. 21 § 3 O.p. przewidziano, że jeżeli deklaracja podatkowa nie została złożona, albo wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji podatkowej, organ podatkowy wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości. Z regulacji tej wynika, że podatnik co do zasady jest zobowiązany do zapłaty podatku w wysokości określonej w deklaracji podatkowej i jest ona wiążąca zarówno dla podatnika, jak i dla organu podatkowego. Dopiero w przypadku zaistnienia zdarzeń opisanych w tym przepisie organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, która powoduje, że podatnik ma obowiązek zapłaty podatku w kwocie określonej w tej decyzji. Decyzja taka "zastępuje" zatem złożoną deklarację podatkową. Do momentu jednak doręczenia takiej decyzji, która ma charakter deklaratoryjny, organ podatkowy może domagać się od podatnika zapłaty podatku jedynie w wysokości, która została wskazana w deklaracji podatkowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2023 r., III FSK 836/22; orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniając powyższe, należy wskazać, że również ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa o podatku rolnym przewidują dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych. Jeżeli podatnikami są osoby fizyczne, zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, czyli w sposób wskazany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Wynika to jednoznacznie z art. 6 ust. 7 u.p.o.l. Zgodnie z tym przepisem podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Natomiast zgodnie z art. 6a ust. 6 u.p.r. podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem art. 10, ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Zgodnie z art. 6c ust. 1 u.p.r., osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 6c ust. 2 u.p.r., łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Z powyższych przepisów bezsprzecznie wynika, że w przypadku podatników będących osobami fizycznymi, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i podatku rolnym przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku doręczenia podatnikowi decyzji organu ustalającej ww. zobowiązanie. Decyzja ustalająca osobom fizycznym łączne zobowiązanie pieniężne ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej doręczenie kreuje zobowiązanie podatkowe zakresie objętym daną decyzją. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się we współposiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową (art. 6 ust. 11 u.p.o.l.). W przypadku natomiast podatników niebędących osobami fizycznymi zobowiązanie w podatku od nieruchomości czy podatku rolnym powstaje z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 O.p.), a podatnik zobowiązany jest do jego samoobliczenia w deklaracji podatkowej. W kontekście powyższego Sąd ocenił jako nietrafny główny zarzut skargi, tj. zarzut naruszenia art. 21 § 3 O.p. w związku z art. 3 pkt 5 O.p. Ten ostatni przepis stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach – rozumie się przez to również zeznania, wykazy, zestawienia, sprawozdania oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci. Z tej definicji Strona wywodziła dopuszczalność prowadzenia postępowania podatkowego, zrównując informację składaną przez osoby fizyczne na podstawie u.p.o.l. i u.p.r. z deklaracjami składanymi przez inne osoby na podstawie przepisów tych ustaw. Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, że przywołana definicja "deklaracji" ma charakter porządkujący siatkę pojęć używanych w Ordynacji podatkowej, jednak nie może stanowić podstawy do utożsamiania informacji z deklaracją w sytuacji, gdy przepisy ustaw podatkowych, tj. u.p.o.l. i u.p.r., jednoznacznie te dwa rodzaje dokumentów rozróżniają i posługują się nimi odrębnie. Kolegium zatem nie naruszyło art. 21 § 3 O.p. w związku z art. 3 pkt 5 O.p., ponieważ prawidłowo dostrzegło różnicę między deklaracją a informacją na gruncie u.p.o.l. i u.p.r. oraz wynikający z ich złożenia odmienny tryb prowadzenia postępowania podatkowego. W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu niewątpliwie trafnie Kolegium stwierdziło, że w przypadku strony skarżącej łączne zobowiązanie pieniężne powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. Brak było zatem podstaw prawnych do prowadzenia postępowania podatkowego w celu określenia tego zobowiązania. Tym samym, słusznie uznał organ odwoławczy, iż wobec wszczęcia tego postępowania w niewłaściwie określonym przedmiocie, zasadne było zarówno uchylenie decyzji organu I instancji, jak i umorzenie tego postępowania podatkowego. Niezasadne były w tym stanie rzeczy zarzuty strony skarżącej co do braku podstaw do umorzenia postepowania podatkowego, jak i możliwości określenia łącznego zobowiązania pieniężnego wobec osób fizycznych, na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 O.p. Zaakceptowanie argumentacji strony skarżącej w tym zakresie skutkowałoby w istocie ukształtowaniem sytuacji prawnej strony skarżącej w sposób sprzeczny z przywołanymi już przepisami u.p.o.l. i u.p.r. w związku z przepisami O.p. Dostrzec bowiem należy, że prawidłowe wskazanie daty powstania zobowiązania podatkowego ma znaczenie nie tylko formalne (tryb ustalenia czy tryb określenia zobowiązania), ponieważ od tego czy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa lub na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego uzależnione jest chociażby wskazanie terminu płatności podatku (art. 47 § 1 i § 3 O.p.) czy też początku biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 1 O.p.). Zastosowanie właściwego trybu postępowania przez organ podatkowy ma więc daleko idące znaczenie ochronne dla prawidłowego ukształtowania sytuacji prawnej strony skarżącej. Zdaniem Sądu, wszczęcie postępowania podatkowego w niewłaściwym przedmiocie stanowiło przesłankę do umorzenia tego postępowania, na co trafnie wskazało Kolegium. Należy zauważyć, że w świetle art. 208 § 1 O.p. obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowość postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania to inaczej brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zob. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 208, i powołane tam orzecznictwo). Skoro, zgodnie z przywołanymi przepisami u.p.r. i u.p.o.l., brak było podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia stronie skarżącej łącznego zobowiązania pieniężnego, to trafne było rozstrzygnięcie Kolegium o umorzeniu tegoż postępowania. Niezasadne były w tym zakresie zarzuty strony skarżącej, albowiem Kolegium w zaskarżonej decyzji należycie omówiło przyczynę umorzenia postępowania. Sąd ocenił dalej, że, z uwagi na stwierdzenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przez Kolegium, brak było podstaw do prowadzenia przez organ odwoławczy dalszego postępowania w sprawie. Zatem z uwagi na formalne rozstrzygnięcie w sprawie, tj. umorzenie postępowania, zarzuty strony skarżącej co do braku prowadzenia postępowania dowodowego lub jego wad, również należało uznać za niezasadne. Dodatkowo wskazać należy, że w ocenie Sądu, brak było możliwości, by Kolegium, rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, zmieniło przedmiot postępowania i orzekło co do istoty sprawy. Wskazać należy, że działanie takie stałoby w sprzeczności z wynikającą z art. 127 Ordynacji podatkowej zasadą dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego tworzy obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwukrotność rozstrzygnięcia oznacza także konieczność pokrywania się postępowań w obu instancjach (zob. S. Presnarowicz [w:] op. cit., art. 127). Tak daleko idąca zmiana decyzji organu I instancji jak zmiana przedmiotu postępowania podatkowego na etapie rozpoznania odwołania niewątpliwie naruszyłaby przywołaną zasadę. Końcowo wskazać należy, że wobec umorzenia postępowania podatkowego, brak było podstaw prawnych do wskazywania przez Kolegium zaleceń, co do dalszego postępowania w ewentualnym ponownie prowadzonym postępowaniu. Niemniej Sąd uznał, że podniesienie przez Kolegium kwestii ewentualnego istnienia w obrocie prawnym wcześniejszych decyzji wymiarowych organu I instancji miało charakter pewnej wskazówki dla organu I instancji, lecz nie miało wpływu na wynik sprawy i na prawidłowość podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Wziąwszy pod rozwagę wszystkie omówione okoliczności faktyczne i prawne oraz nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń prawa, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI