I SA/Wr 281/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWSA we Wrocławiu oddalił skargę podatników na decyzję SKO o umorzeniu postępowania w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego, uznając, że dla osób fizycznych zobowiązanie to powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej, a nie w drodze określenia.
Skarga dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, która uchyliła decyzję organu I instancji i umorzyła postępowanie w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2019-2020. Kolegium uznało, że dla osób fizycznych zobowiązanie to powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej, a nie w drodze określenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko Kolegium i podkreślając, że niewłaściwy tryb postępowania (określenie zamiast ustalenia) uzasadniał umorzenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę I. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze, która uchyliła decyzję organu I instancji i umorzyła postępowanie w sprawie określenia wysokości łącznego zobowiązania pieniężnego za październik, listopad i grudzień 2019 r. oraz za cały 2020 r. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 21 § 3, poprzez uznanie, że procedura określania wysokości zobowiązania podatkowego odnosi się tylko do osób prawnych, a nie fizycznych. Podnosili również zarzuty dotyczące wadliwego trybu postępowania, braku uzupełnienia materiałów dowodowych oraz braku przeprowadzenia rozprawy. Sąd oddalił skargę, uznając, że dla osób fizycznych zobowiązanie z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.), a nie w drodze określenia (art. 21 § 3 o.p.). W związku z tym, wszczęcie postępowania w niewłaściwym trybie stanowiło przesłankę do umorzenia postępowania przez organ odwoławczy, co Sąd uznał za prawidłowe. Sąd podkreślił, że prawidłowe wskazanie daty powstania zobowiązania podatkowego ma istotne znaczenie dla ochrony praw strony, wpływając m.in. na termin płatności i bieg terminu przedawnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Dla osób fizycznych zobowiązanie z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.). Organ nie może wydać decyzji określającej to zobowiązanie na podstawie art. 21 § 3 o.p., gdyż dotyczy on sytuacji, gdy deklaracja podatkowa nie została złożona lub jest nieprawidłowa, a w przypadku osób fizycznych zobowiązanie powstaje z mocy decyzji ustalającej.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepisy Ordynacji podatkowej, ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy o podatku rolnym jednoznacznie rozróżniają sposób powstania zobowiązania podatkowego dla osób fizycznych (decyzja ustalająca) i innych podmiotów (powstanie z mocy prawa i obowiązek złożenia deklaracji). Właściwy tryb postępowania ma kluczowe znaczenie dla ochrony praw strony.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 21 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Rozróżnia dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych: na skutek doręczenia decyzji ustalającej (pkt 2) oraz w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa wiąże powstanie zobowiązania (pkt 1). W przypadku pkt 1, jeśli przepisy przewidują, podatnik składa deklarację, a podatek wykazany w deklaracji jest podatkiem do zapłaty.
o.p. art. 21 § 3
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego, jeżeli deklaracja podatkowa nie została złożona, albo wysokość zobowiązania jest inna niż wykazana w deklaracji. Decyzja ta 'zastępuje' deklarację.
o.p. art. 208 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania podatkowego następuje m.in. w przypadku bezprzedmiotowości postępowania.
u.p.o.l. art. 6 § 7
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
Podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych ustala w drodze decyzji organ podatkowy.
u.p.r. art. 6a § 6
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
Podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy.
u.p.r. art. 6c § 1
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
Osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym).
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 21 § 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 3 § 5
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Definicja 'deklaracji' obejmuje również zeznania, wykazy, zestawienia, sprawozdania oraz informacje, do których składania obowiązani są podatnicy.
o.p. art. 127
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego.
u.p.o.l. art. 6 § 11
Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych
u.p.r. art. 6c § 2
Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dla osób fizycznych zobowiązanie z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej, a nie w drodze określenia. Wszczęcie postępowania w niewłaściwym trybie uzasadnia jego umorzenie z powodu bezprzedmiotowości.
Odrzucone argumenty
Procedura określania wysokości zobowiązania podatkowego może być stosowana wobec osób fizycznych, ponieważ definicja 'deklaracji' obejmuje również 'informacje'. Zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania i nie powinno skutkować jego umorzeniem. Organ odwoławczy powinien uzupełnić materiały dowodowe, zamiast umarzać postępowanie. Naruszenie przepisów proceduralnych, takich jak brak przeprowadzenia rozprawy, oględzin, dowodu z przesłuchania czy opinii biegłego.
Godne uwagi sformułowania
Decyzja ustalająca osobom fizycznym łączne zobowiązanie pieniężne ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej doręczenie kreuje zobowiązanie podatkowe w tym zakresie. Właściwe wskazanie daty powstania zobowiązania podatkowego ma znaczenie nie tylko formalne (tryb ustalenia czy tryb określenia zobowiązania), ponieważ od tego czy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa lub na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego uzależnione jest chociażby wskazanie terminu płatności podatku (...) czy też początku biegu terminu przedawnienia. Zastosowanie właściwego trybu postępowania przez organ podatkowy ma więc daleko idące znaczenie ochronne dla prawidłowego ukształtowania sytuacji prawnej strony skarżącej.
Skład orzekający
Dagmara Dominik-Ogińska
przewodniczący
Malwina Jaworska-Wołyniak
sprawozdawca
Marta Semiczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie sposobu powstawania zobowiązania podatkowego w łącznym zobowiązaniu pieniężnym dla osób fizycznych oraz konsekwencji wszczęcia postępowania w niewłaściwym trybie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji osób fizycznych w kontekście łącznego zobowiązania pieniężnego, które obejmuje podatek rolny i od nieruchomości.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy istotnej kwestii proceduralnej w prawie podatkowym, która może mieć wpływ na sposób ustalania zobowiązań podatkowych dla osób fizycznych. Choć nie zawiera nietypowych faktów, jej rozstrzygnięcie jest ważne dla praktyki prawniczej.
“Kiedy powstaje Twój podatek? WSA wyjaśnia kluczową różnicę między ustaleniem a określeniem zobowiązania.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI SA/Wr 281/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2023-11-23 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-04-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Dagmara Dominik-Ogińska /przewodniczący/ Malwina Jaworska-Wołyniak /sprawozdawca/ Marta Semiczek Symbol z opisem 6115 Podatki od nieruchomości, w tym podatek rolny, podatek leśny oraz łączne zobowiązanie pieniężne Hasła tematyczne Podatkowe postępowanie Sygn. powiązane III FSK 501/24 - Postanowienie NSA z 2025-08-21 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 1634 Art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2022 poz 2651 Art. 21 par. 1 pkt 1 i par. 3, art. 208 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska Sędziowie: Sędzia WSA Marta Semiczek Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak (spr.) Protokolant Specjalista Anna Terlecka po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi I. K. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z dnia 25 stycznia 2023 r. nr SKO/41/P-212/2022 w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za X, XI, XII 2019 r. i 2020 r. oddala skargę w całości. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia 25 stycznia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze (dalej: Kolegium, organ odwoławczy), w wyniku rozpatrzenia odwołania M. K. i I. K. (dalej: skarżący), na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3, art. 190 § 1, art. 197 § 1, art. 198, art. 254 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651, dalej: o.p.), uchyliło decyzję Burmistrza Miasta i Gminy B. (dalej: organ I instancji) z dnia 23 sierpnia 2022 r. nr PO.3123.130448.2020.2021.47.MP w sprawie określenia wysokości podatku w łącznym zobowiązaniu pieniężnym za miesiące październik, listopad i grudzień 2019 r. i za cały 2020 r. i umorzyło postępowanie w tej sprawie. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że postępowanie podatkowe w sprawie zostało wszczęte postanowieniem, w którym wskazano, że dotyczy ono określenia łącznego zobowiązania pieniężnego. Natomiast organ I instancji jako podstawę swojej decyzji powołał m.in. art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 , art. 207 i art. 210 o.p., art. 1, art. 2 ust.1-2, art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 i art. 6a ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 333; dalej u.p.r.), art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 5 i art. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 1452 ze zm.; dalej u.p.o.l.). Organ I instancji przedmiotem rozstrzygnięcia uczynił określenie wysokości podatku z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego za październik, listopad i grudzień 2019 r. oraz za cały 2020 r. w kwocie 31 360,00 zł. Kolegium po rozpoznaniu odwołania uchyliło ww. decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie podatkowe, wyjaśniając, że decyzję określającą zobowiązanie podatkowe organ może wydać jedynie w stosunku do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, tj. w sytuacji, gdy podatek powstaje z mocy prawa. Decyzja określająca zobowiązanie podatkowe nie może zostać wydana w stosunku do zobowiązań, które powstają w drodze doręczenia decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe. Organ odwoławczy wskazał, że skoro decyzja dotyczy osoby fizycznej, to tym samym całość postępowania musi odnosić się do kwestii decyzji wymiarowej, a podatek w tej sytuacji powstaje właśnie z dniem doręczenia decyzji ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne. Z tych względów, zdaniem organu odwoławczego, zasadne było uchylenie decyzji organu I instancji i – wobec wszczęcia postępowania podatkowego w niewłaściwym trybie – umorzenie tego postępowania. Dodatkowo organ odwoławczy wskazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji ocenił, czy w sprawie nie powinien mieć zastosowania art. 254 o.p. w sytuacji gdy ustalone zostanie, że w obrocie prawnym znajdują się już decyzje wymiarowe wydane w stosunku do skarżącego, oraz udzielił wskazówek co do ewentualnego ponownego postępowania w sprawie. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem skargę do tut. Sądu złożyli skarżący wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych. Kwestionowanej decyzji zarzucono przede wszystkim naruszenie art. 21 § 3 o.p. w zw. z art. 3 pkt 5 o.p. poprzez uznanie, że procedura określania wysokości zobowiązania podatkowego odnosi się tylko i wyłącznie do osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, które zgodnie z art. 6 ust. 9 u.p.o.l. są zobowiązane składać deklaracje, natomiast decyzja ustalająca (wymiarowa) jest wydawana w stosunku do osób fizycznych, które zgodnie z art. 6 ust. 6 u.o.p.l. są zobowiązane złożyć informację, podczas gdy zgodnie z art. 3 ust. 5 o.p. ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach rozumie się przez to również informację, dlatego też decyzja określająca może być zastosowana wobec osób fizycznych; Z ostrożności procesowej na wypadek uznania, że powyższy zarzut jest nietrafny zarzucono także naruszenie: 1) art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 208 § 1 o.p. w zw. z art. 125 § 1 o.p. poprzez uchylenie decyzji i umorzenie postępowania z uwagi na nieprawidłowy tryb postępowania (określenie a nie ustalenie zobowiązania podatkowego) podczas gdy: - organ odwoławczy nie wskazał konkretnej przyczyny umorzenia postępowania, a w przypadku uznania, że przyczyną tą była bezprzedmiotowość postępowania organ nie wskazał przyczyn bezprzedmiotowości oraz samej bezprzedmiotowości, - zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje, że przeprowadzone do tej pory (długotrwałe i szczegółowe) postępowanie podatkowe winno zostać umorzone, - zastosowanie trybu dotyczącego określenia a nie ustalenia zobowiązania podatkowego nie zmienia zasad czy czynności podejmowanych faktycznie przez organ podatkowy, - zastosowanie wadliwego trybu postępowania nie powoduje, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe co uzasadniania umorzenie postępowania; 2) art. 229 o.p. oraz art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw z art. 235 o.p. poprzez zaniechanie uzupełnienia materiałów w sprawie w postaci ustalenia czy za rok 2019 i 2020 została wydana decyzja wymiarowa i jedynie wskazanie na brak załączenia do akt sprawy decyzji wymiarowych lub informacji o ich wydaniu ora zaniechaniu ustalenia w jakim trybie organ podatkowy prowadził postępowania podatkowe, podczas gdy organ odwoławczy może przeprowadzić z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełniania materiałów w sprawie; 3) art. 254 § 1 o.p. przez uznanie, że zastosowanie prawidłowego trybu postępowania (ustalenia lub określenia) determinuje tryb zmiany takiej decyzji, podczas gdy art. 254 § 1 o.p. odnosi się zarówno do decyzji ustalającej jak i decyzji określającej; Ponadto, zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) art. 200a §1 ust. 2 o.p. poprzez brak przeprowadzenia rozprawy administracyjnej w celu wyjaśnienia: rzeczywistego i aktualnego sposobu użytkowania nieruchomości, zamierzeń dzierżawcy (posiadacza zależnego gruntu) co do prowadzenia działalności rolnej na gruncie - zarówno na etapie przygotowania do inwestycji, jak i aktualnie, braku konieczności wykorzystywania przestrzeni gruntu między panelami dla produkcji energii elektrycznej, zasad funkcjonowania tzw. "agrofotowoltaiki" - w ujęciu ogólnym oraz w ujęciu konkretnym, dla przedmiotowej nieruchomości; 2) art. 180 o.p. w zw. z art. 198 § 1 o.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez brak przeprowadzenia przez organ odwoławczy oględzin przedmiotowej nieruchomości; 3) art. 180 o.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z przesłuchania osoby upoważnionej do reprezentacji Z. S.A. na okoliczność posiadania infrastruktury przesyłowej na terenie farmy fotowoltaicznej, wykorzystywania infrastruktury przesyłowej wyłącznie na cele dystrybucji energii elektrycznej, brak udziału infrastruktury przesyłowej w produkcji energii elektrycznej; 4) art. 180 o.p. w zw. z art. 197 § 1 o.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność określenia powierzchni przedmiotowej nieruchomości, która jest zajęta przez rzędy paneli fotowoltaicznych na przedmiotowej nieruchomości; 5) art. 180 o.p. w zw. z art. 235 o.p. przez brak przeprowadzenia dowodu z protokołów z dnia 25 sierpnia 2022 r. na okoliczność odmowy udostępnienia pełnomocnikowi strony całości akt postępowania, naruszenia zasady jawności postępowania, naruszenia zasady działania w sposób wzbudzający zaufanie, naruszenia zasady dostępu strony do akt postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Przy tym w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zgodnie natomiast z art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w świetle przywołanych przepisów p.p.s.a., Sąd stwierdził, że skarga nie miała uzasadnionych podstaw. Przede wszystkim wskazać należy, że w o.p. przewidziano dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych: na skutek doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21 § 1 pkt 2 o.p.) oraz w związku z zaistnieniem zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.). W tym drugim przypadku, jeżeli przepisy prawa podatkowego przewidują taki obowiązek, podatnik jest zobowiązany do złożenia deklaracji podatkowej, zaś podatek wykazany w tej deklaracji jest podatkiem do zapłaty (art. 21 § 2 o.p.). Jednocześnie w w art. 21 § 3 o.p. przewidziano, że jeżeli deklaracja podatkowa nie została złożona, albo wysokość zobowiązania podatkowego jest inna niż wykazana w deklaracji podatkowej, organ podatkowy wydaje decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości. Z regulacji tej wynika, że podatnik co do zasady jest zobowiązany do zapłaty podatku w wysokości określonej w deklaracji podatkowej i jest ona wiążąca zarówno dla podatnika, jak i dla organu podatkowego. Dopiero w przypadku zaistnienia zdarzeń opisanych w tym przepisie organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego, która powoduje, że podatnik ma obowiązek zapłaty podatku w kwocie określonej w tej decyzji. Decyzja taka "zastępuje" zatem złożoną deklarację podatkową. Do momentu jednak doręczenia takiej decyzji, która ma charakter deklaratoryjny, organ podatkowy może domagać się od podatnika zapłaty podatku jedynie w wysokości, która została wskazana w deklaracji podatkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 czerwca 2023 r., III FSK 836/22, CBOSA). Również ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa o podatku rolnym przewidują dwa sposoby powstawania zobowiązań podatkowych. Jeżeli podatnikami są osoby fizyczne, zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji ustalającej to zobowiązanie, czyli w sposób wskazany w art. 21 § 1 pkt 2 o.p. Wynika to jednoznacznie z art. 6 ust. 7 u.p.o.l. Zgodnie z tym przepisem podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Natomiast zgodnie z art. 6a ust. 6 u.p.r. podatek rolny na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem art. 10, ustala, w drodze decyzji, organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia gruntów. Zgodnie z art. 6c ust. 1 u.p.r., osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym), z zastrzeżeniem ust. 2. Przepisy art. 6a ust. 6a i 10a stosuje się odpowiednio. Zgodnie z art. 6c ust. 2 u.p.r., łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę. Z powyższych przepisów bezsprzecznie wynika, że w przypadku podatników będących osobami fizycznymi, obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości i podatku rolnym przekształca się w zobowiązanie podatkowe w wyniku doręczenia podatnikowi decyzji organu ustalającej ww. zobowiązanie. Decyzja ustalająca osobom fizycznym łączne zobowiązanie pieniężne ma charakter decyzji konstytutywnej, co oznacza, że dopiero jej doręczenie kreuje zobowiązanie podatkowe w tym zakresie. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się we współposiadaniu osób fizycznych oraz osób prawnych, jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, spółek nieposiadających osobowości prawnej, z wyjątkiem osób tworzących wspólnotę mieszkaniową (art. 6 ust. 11 u.p.o.l.). W przypadku natomiast podatników niebędących osobami fizycznymi zobowiązanie w podatku od nieruchomości czy podatku rolnym powstaje z mocy prawa (art. 21 § 1 pkt 1 o.p.), a podatnik zobowiązany jest do jego samoobliczenia w deklaracji podatkowej. W kontekście powyższego Sąd ocenił jako nietrafny główny zarzut skargi, tj. zarzut naruszenia art. 21 § 3 o.p. w związku z art. 3 pkt 5 o.p. Ten ostatni przepis stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o deklaracjach – rozumie się przez to również zeznania, wykazy, zestawienia, sprawozdania oraz informacje, do których składania obowiązani są, na podstawie przepisów prawa podatkowego, podatnicy, płatnicy i inkasenci. Z tej definicji strona skarżąca wywodziła dopuszczalność prowadzenia postępowania podatkowego, zrównując informację składaną przez osoby fizyczne na podstawie u.p.o.l. i u.p.r. z deklaracjami składanymi przez inne osoby na podstawie przepisów tych ustaw. Odnosząc się do tego zarzutu, wskazać należy, że przywołana definicja "deklaracji" ma charakter porządkujący siatkę pojęć używanych w o.p., jednak nie może stanowić podstawy do utożsamiania informacji z deklaracją w sytuacji, gdy przepisy ustaw podatkowych, tj. u.p.o.l. i u.p.r., jednoznacznie te dwa rodzaje dokumentów rozróżniają i posługują się nimi odrębnie. Kolegium zatem nie naruszyło art. 21 § 3 o.p. w związku z art. 3 pkt 5 o.p., ponieważ prawidłowo dostrzegło różnicę między deklaracją a informacją na gruncie u.p.o.l. i u.p.r. oraz wynikający z ich złożenia odmienny tryb prowadzenia postępowania podatkowego. W kontrolowanym przez Sąd postępowaniu niewątpliwie trafnie Kolegium stwierdziło, że w przypadku skarżących łączne zobowiązanie pieniężne powstaje z dniem doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 o.p. Brak było zatem podstaw prawnych do prowadzenia postępowania podatkowego w celu określenia tego zobowiązania. Tym samym, słusznie uznał organ odwoławczy, iż wobec wszczęcia tego postępowania w niewłaściwie określonym przedmiocie, zasadne było zarówno uchylenie decyzji organu I instancji, jak i umorzenie tego postępowania podatkowego. Niezasadne były w tym stanie rzeczy zarzuty skarżących co do braku podstaw do umorzenia postępowania podatkowego, jak i możliwości określenia łącznego zobowiązania pieniężnego wobec osób fizycznych, na podstawie decyzji wydanej w trybie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 o.p. Zaakceptowanie argumentacji skarżących w tym zakresie skutkowałoby w istocie ukształtowaniem sytuacji prawnej strony skarżącej w sposób sprzeczny z przywołanymi już przepisami u.p.o.l. i u.p.r. w związku z przepisami o.p. Dostrzec bowiem należy, że prawidłowe wskazanie daty powstania zobowiązania podatkowego ma znaczenie nie tylko formalne (tryb ustalenia czy tryb określenia zobowiązania), ponieważ od tego czy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy prawa lub na skutek doręczenia decyzji organu podatkowego uzależnione jest chociażby wskazanie terminu płatności podatku (art. 47 § 1 i § 3 o.p.) czy też początku biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 1 o.p.). Zastosowanie właściwego trybu postępowania przez organ podatkowy ma więc daleko idące znaczenie ochronne dla prawidłowego ukształtowania sytuacji prawnej strony skarżącej. Zdaniem Sądu, wszczęcie postępowania podatkowego w niewłaściwym przedmiocie stanowiło przesłankę do umorzenia tego postępowania, na co trafnie wskazało Kolegium. Należy zauważyć, że w świetle art. 208 § 1 o.p. obligatoryjną przesłanką do umorzenia postępowania podatkowego jest bezprzedmiotowość postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania to inaczej brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zob. S. Presnarowicz [w:] Ordynacja podatkowa. Tom II. Procedury podatkowe. Art. 120-344. Komentarz aktualizowany, red. L. Etel, LEX/el. 2023, art. 208, i powołane tam orzecznictwo). Skoro, zgodnie z przywołanymi przepisami u.p.r. i u.p.o.l., brak było podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie określenia skarżącym łącznego zobowiązania pieniężnego, to trafne było rozstrzygnięcie Kolegium o umorzeniu tegoż postępowania. Niezasadne były w tym zakresie zarzuty skarżących albowiem Kolegium w zaskarżonej decyzji należycie omówiło przyczynę umorzenia postępowania. Sąd ocenił dalej, że z uwagi na stwierdzenie przesłanki bezprzedmiotowości postępowania przez Kolegium, brak było podstaw do prowadzenia przez organ odwoławczy dalszego postępowania w sprawie. Zatem z uwagi na formalne rozstrzygnięcie w sprawie, tj. umorzenie postępowania, zarzuty skarżących co do braku prowadzenia postępowania dowodowego lub jego wad, również należało uznać za niezasadne. Dodatkowo wskazać należy, że w ocenie Sądu, brak było możliwości, by Kolegium, rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji, zmieniło przedmiot postępowania i orzekło co do istoty sprawy. Wskazać należy, że działanie takie stałoby w sprzeczności z wynikającą z art. 127 o.p. zasadą dwuinstancyjności postępowania podatkowego. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że zasada dwuinstancyjności postępowania podatkowego tworzy obowiązek przeprowadzenia dwukrotnego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej, dwukrotnego ustalenia stanu faktycznego i dwukrotnej wykładni przepisów prawa. Dwukrotność rozstrzygnięcia oznacza także konieczność pokrywania się postępowań w obu instancjach (zob. S. Presnarowicz [w:] op. cit., art. 127). Tak daleko idąca zmiana decyzji organu I instancji jak zmiana przedmiotu postępowania podatkowego na etapie rozpoznania odwołania niewątpliwie naruszyłaby przywołaną zasadę. Końcowo wskazać należy, że wobec umorzenia postępowania podatkowego, brak było podstaw prawnych do wskazywania przez Kolegium zaleceń, co do dalszego postępowania w ewentualnym ponownie prowadzonym postępowaniu. Niemniej Sąd uznał, że podniesienie przez Kolegium kwestii ewentualnego istnienia w obrocie prawnym wcześniejszych decyzji wymiarowych organu I instancji miało charakter pewnej wskazówki dla organu I instancji, lecz nie miało wpływu na wynik sprawy i na prawidłowość podjętego przez Kolegium rozstrzygnięcia. Wziąwszy pod rozwagę wszystkie omówione okoliczności faktyczne i prawne oraz nie dopatrując się naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa, jak również innych naruszeń prawa, które Sąd jest zobligowany brać pod uwagę z urzędu, a zatem nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI