I SA/Wr 28/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-10-03
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek dochodowy od osób prawnychszacowanie dochoduceny transferowepodmioty powiązanenieruchomościaportsprzedażorgan podatkowypostępowanie podatkoweuchylenie decyzji

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów podatkowych dotyczące określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych, stwierdzając niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i nieprawidłowe zastosowanie przepisów o szacowaniu dochodu w transakcjach między podmiotami powiązanymi.

Spółka A zaskarżyła decyzje organów podatkowych, które określiły jej zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. Organy uznały, że cena sprzedaży nieruchomości wniesionych aportem, a następnie sprzedanych przez spółkę, była zaniżona z uwagi na powiązania między stronami transakcji. Sąd uchylił zaskarżone decyzje, wskazując na błędy w postępowaniu dowodowym, nieprawidłowe ustalenie powiązań między podmiotami oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów dotyczących szacowania dochodu i naliczania odsetek.

Przedmiotem sprawy była skarga Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. Organy podatkowe ustaliły, że Spółka A sprzedała L. G. nieruchomości wniesione wcześniej aportem po cenie znacznie niższej niż rynkowa, co miało być wynikiem powiązań gospodarczych i osobowych między stronami. W związku z tym organy zastosowały art. 11 ust. 4 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, szacując dochód Spółki A na podstawie cen transakcji między podmiotami niezależnymi. Spółka A zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak wykazania przesłanek do zastosowania art. 11 updp oraz nieustalenie ceny rynkowej nieruchomości rolnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje, stwierdzając, że organy obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Sąd wskazał na brak wystarczających ustaleń dotyczących powiązań między podmiotami oraz na nieprawidłowe porównanie cen transakcji. Ponadto, sąd uznał, że nieprawidłowo naliczono odsetki za zwłokę od zaliczek na podatek.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organy nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, nie wykazały w sposób nie budzący wątpliwości zaistnienia wszystkich przesłanek do zastosowania tego przepisu, w szczególności nie wyjaśniły charakteru powiązań między podmiotami i czy warunki transakcji odbiegały od warunków rynkowych.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający istnienia powiązań gospodarczych i osobowych, które uzasadniałyby zastosowanie art. 11 updp. Nie wyjaśniono również, czy warunki transakcji między podmiotami powiązanymi odbiegały od warunków rynkowych, co jest kluczowe dla zastosowania tego przepisu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

updp art. 11 § ust. 4 pkt 3

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepis ten pozwala organom podatkowym na szacowanie dochodu podatnika, gdy z uwagi na powiązania z innymi podmiotami, warunki prowadzonej działalności odbiegają od warunków rynkowych, co skutkuje zaniżeniem dochodu.

op art. 53 a

Ordynacja podatkowa

Przepis dotyczący naliczania odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych, w tym od zaliczek.

u.p.s.a. art. 145 § §1 pkt 1 lit c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów procesowych, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

updp art. 14

Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych

Przepis określający przychód z odpłatnego zbycia rzeczy lub praw jako cenę określoną w umowie, z możliwością określenia przez organ podatkowy wartości rynkowej, jeśli cena bez uzasadnionej przyczyny odbiega od wartości rynkowej.

updf art. 10 § ust. 1 pkt 8 lit a

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dotyczy opodatkowania osób fizycznych przychodów ze sprzedaży lub zamiany nieruchomości.

updf art. 28 § ust. 2

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dotyczy opodatkowania osób fizycznych przychodów ze sprzedaży lub zamiany nieruchomości.

updf art. 21 § ust.1 pkt 32 lit a

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych

Dotyczy zwolnień od podatku dochodowego od osób fizycznych.

op art. 51 § §2

Ordynacja podatkowa

Definicja zaległości podatkowej.

op art. 11 § ust. 4 pkt 3

Ordynacja podatkowa

Dotyczy powiązań między podmiotami krajowymi.

op art. 11 § ust. 7a

Ordynacja podatkowa

Warunki stosowania przepisów o powiązaniach między podmiotami krajowymi.

op art. 120

Ordynacja podatkowa

Zasada praworządności w postępowaniu podatkowym.

op art. 121 § §1

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

op art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej.

op art. 180 § §1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

op art. 187 § §1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych art. 1 § ust. 2

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

u.p.s.a. art. 152

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o wykonalności zaskarżonej decyzji.

u.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie o kosztach postępowania sądowego.

Rozporządzenie Ministra Finansów art. 4 § ust. 4

Metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej w wariancie porównania zewnętrznego jako pierwsza metoda szacowania.

Rozporządzenie Ministra Finansów art. 4 § ust. 1

Metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej polega na porównaniu ceny ustalonej w transakcjach między podmiotami powiązanymi z ceną stosowaną w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne.

Uchwała Rady Gminy i Miasta Ś. Ś. art. 30 grudnia 1997 r.

Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy podatkowe nie wykazały w sposób wystarczający istnienia powiązań gospodarczych i osobowych uzasadniających zastosowanie art. 11 updp. Organy nie wyjaśniły, czy warunki transakcji między podmiotami powiązanymi odbiegały od warunków rynkowych. Nieprawidłowo przyjęto cenę z umowy przedwstępnej jako podstawę porównania. Nieprawidłowo naliczono odsetki za zwłokę od zaliczek na podatek.

Godne uwagi sformułowania

organy obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego nie budzący wątpliwości, iż zaistniały okoliczności zastosowanie któregokolwiek z tych przepisów cena ta bez uzasadnionej przyczyny odbiega od wartości rynkowej powiązania gospodarcze między skarżącą Spółką a L. G. nie wyjaśniając charakteru tych powiązań przyjęły, że są to podmioty niezależne to na organach podatkowych spoczywa obowiązek wykazania nieprawidłowo przyjęto także kwotę zaniżenia przychodu nieprawidłowo także przyjęto, iż odsetki za zwłokę od zaległości w zaliczkach za marzec i kwiecień obejmują okres od upływu terminu płatności zaliczki do dnia wydania decyzji.

Skład orzekający

Dagmara Dominik

asesor

Maria Tkacz-Rutkowska

asesor - sprawozdawca

Zbigniew Łoboda

sędzia - przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących szacowania dochodu w transakcjach między podmiotami powiązanymi, obowiązki organów podatkowych w zakresie postępowania dowodowego, zasady naliczania odsetek za zwłokę."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji transakcji nieruchomościowych między podmiotami powiązanymi, z uwzględnieniem przepisów updp i Ordynacji podatkowej obowiązujących w tamtym okresie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy istotnych kwestii podatkowych związanych z cenami transferowymi i powiązaniami między spółkami, co jest interesujące dla prawników i doradców podatkowych. Pokazuje również, jak ważne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego przez organy podatkowe.

Zaniżony podatek od nieruchomości? Sąd uchyla decyzję organów podatkowych z powodu błędów proceduralnych.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I SA/Wr 28/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-10-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-02-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik
Maria Tkacz-Rutkowska /sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6113 Podatek dochodowy od osób prawnych
Hasła tematyczne
Podatek dochodowy od osób prawnych
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 54 poz 654
art. 11  ust. 4 pkt 3
Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Zbigniew Łoboda Sędziowie: Asesor WSA Dagmara Dominik Asesor WSA Maria Tkacz-Rutkowska -sprawozdawca Protokolant: Aleksandra Madej po rozpoznaniu w dniu 22 września 2005 r. sprawy ze skargi A z siedzibą w Ś. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 12 grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. oraz odsetek za zwłokę od zaległości z tytuły nie wpłaconych zaliczek na ten podatek I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 29 września 2003 r. nr [...], II. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej we W. na rzecz A z siedzibą w Ś. Ś. kwotę 15.961 (piętnaście tysięcy dziewięćset jeden)zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A w Ś. Ś. jest decyzja Dyrektora Izby Skarbowej we W. z dnia 12 grudnia 2003r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W. z dnia 29 września 2003 r. nr [...] określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 2001 r. oraz odsetki od zaległości z tytułu nie wpłaconych zaliczek na ten podatek za marzec i kwiecień 2001r.
Organ pierwszej instancji określił Spółce A :
- zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 897.223 zł
- odsetki za zwlokę od zaległości z tytułu nie wpłaconych zaliczek na podatek za marzec w kwocie 532.345,70 zł i za kwiecień w kwocie 33,20 zł.
W uzasadnieniu podano, iż Spółka w zeznaniu ostatecznym wykazała należny podatek w kwocie 22.622 zł. W wyniku kontroli ustalono, że w dniu 20 stycznia 2000 r. aktem notarialnym ([...] ) L. G. wniósł do Spółki A aport w postaci nieruchomości tj.:
- niezabudowanej działki Nr [...] o pow.5,4878 ha położonej w Ś. Ś.
- niezabudowanej działki Nr [...] o pow. 11,24 ha położonej w C.
Aport ten wyceniono na kwotę 46.000 zł. W dniu 20 marca 2001 r. Spółka sprzedała L. G. w/w nieruchomości za kwotę 46.000 zł (akt notarialny [...] ). W dniu 21 marca 2001 r. L. G. i R. K. zawarli z B z siedzibą w Ś. Ś. umowę przedwstępną sprzedaży nieruchomości (akt notarialny [...] ) w tym w/w działek. W umowie przedwstępnej cenę działki Nr [...] ustalono na kwotę 1.000.000 zł, a działki Nr [...] na kwotę 2.169.578,25 zł (po przeliczeniu podanej ceny na złote i podzieleniu łącznie wskazanej kwoty za kilka działek stosownie do ich powierzchni). Z umowy sprzedaży i zamiany nieruchomości (Rep. A nr [...] ) miedzy L. G., R. K. i B z siedzibą w Ś. Ś., w dniu 13 listopada 2001 r. wynika, iż działkę nr [...] sprzedano za kwotę 1.763.580 zł, a działkę nr [...] za kwotę 1.577.940 zł. W toku postępowania Spółka A nie przedstawiła, żadnej wyceny działek wniesionych aportem do spółki. Przedłożyła umowę z dnia 6 stycznia 2000 r. zobowiązującą do przeniesienia własności tych nieruchomości zawartą między Spółką A a L. G., która zastrzegała na rzecz L. G. prawo odkupu tych nieruchomości w okresie 3 lat od dnia przeniesienia własności po cenie nie wyższej niż 46.000 zł. Cena ta zdaniem Spółki nie odbiegała od ceny rynkowej nieruchomości rolnych na tym terenie.
Organ pierwszej instancji uznał, iż przedstawiona przez Spółkę umowa nie może wywoływać skutków na gruncie prawa podatkowego, bowiem zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 15 lutego 19992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 54, poz.654 ze zm.- dalej w skrócie updp) sprzedaż winna być dokonana po cenie rynkowej. Organ stwierdził, również iż cena sprzedaży w umowie zawartej z podmiotami powiązanymi tj. Spółką A i L. G. odbiegała znacznie od ceny ustalonej miedzy podmiotami niezależnymi tj. między L. G. i B z siedzibą w Ś. Ś. i różnic tych ani Spółka A ani L. G. nie wyjaśnili.
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej uznał, iż przyczyną tych różnic są istniejące powiązania i związki gospodarcze między stronami umowy. W okresie objętym kontrolą Spółka A sprzedała nieruchomości L. G., który był prezesem tej Spółki, ponadto Spółka była powiązana osobowo i gospodarczo z firmą C z siedzibą w G. oraz Spółką D z siedzibą w Ś. Ś. i Spółką E z siedzibą w Ś. Ś. Badana transakcja miała na celu obejście przepisów ustawy podatkowej i zmierzała do uzyskania korzyści podatkowej. Zgodnie z art.10 ust. 1 pkt 8 lit a oraz art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r, Nr 14, poz.176 ze zm.) osoby fizyczne uzyskujące przychody ze sprzedaży lub zamiany nieruchomości płacą 10% podatek od przychodu uzyskanego ze sprzedaży (zamiany). Podatnik może także korzystać ze zwolnień od tego podatku na zasadach wskazanych w art. 21 ust.1 pkt 32 lit a updf. Opodatkowanie dochodu ze sprzedaży takiej nieruchomości dokonane przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością spowodowałoby konieczność zapłaty podatku w wysokości 28% dochodu z tej sprzedaży.
Ustalenia te w ocenie organu były wystarczające, aby zastosować art. 11 ust. 4 pkt 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ustalić dochód w drodze szacowania zgodnie z art. 11 ust. 2 i 3 tej ustawy. Do oszacowania przyjęto metodę porównywalnej ceny niekontrolowanej w wariancie porównania zewnętrznego, bowiem rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i tryby określania dochodów podatników w drodze szacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (Dz. U. Nr 128, poz. 833) w §4 ust. 4 tę metodę nakazuje stosować jako pierwszą. Metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej polega na porównaniu ceny ustalonej w transakcji między podmiotami powiązanymi z ceną stosowaną w porównywalnej transakcji pomiędzy podmiotami niezależnymi. Porównania tego dokonuje się na podstawie cen, jakie stosuje dany podmiot na tym samym lub porównywalnym rynku w transakcjach z podmiotami niezależnymi lub na podstawie cen, jakie stosują w porównywalnych transakcjach inne niezależne podmioty – zewnętrzne porównanie ceny.
Jako transakcje porównywalne do sprzedaży w dnia 20 marca 2001 r przez Spółkę A działek nr [...] i nr [...] . przyjęto:
1. sprzedaż tych samych działek (tj. nr [...] i nr [...] ) przez L. G. B z siedzibą w Ś. Ś. w dniu 13 listopada 2001 r.,
2. sprzedaż działek Nr [...], Nr [...],Nr [...],Nr [...],Nr [...] i [...] oraz Nr [...] przez R. K. Spółce B w dniu 13 listopada 2001 r. (jednym aktem notarialnym z wymienionymi w pkt 1),
3. sprzedaż działek nr [...] i nr [...] przez L. G. Spółce B w dniu 13 listopada 2001 r.
Cena sprzedaży 1 ha działki w wymienionych transakcjach wynosiła 199.762,07 zł (działki stanowiące własność L. G.) oraz 191.638,17 zł za 1ha (działki należące do R. K.) i znacznie odbiegała od ceny, za jaką Spółka A sprzedała działki nr [...] i nr [...] L. G. ( cena za 1 ha 2.749,96 zł).
W uzasadnieniu decyzji powołano Uchwałą nr XI/98/97 Rada Gminy i Miasta Ś. Ś. z dnia 30 grudnia 1997 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru funkcjonalnego w tym terenu górniczego C. , zgodnie, z którym działki o nr [...] i nr [...] zostały przeznaczone na tereny poszukiwania złóż. Uchwałę ogłoszono w dniu 17 marca 1998 r. w Dzienniku Urzędowym Wojewody W. Pozostałe nieruchomości sprzedane w dniu 13 listopada 2001 r. przez R. K. i L. G. były także przeznaczone w/w Uchwała Rady Gminy i Miasta Ś. Ś. na tereny poszukiwania złóż oraz tereny magazynowo składowe, spedycyjne i składowe. Z tych względów organ pierwszej instancji uznał, iż twierdzenie Spółki A o rolnym charakterze sprzedanych gruntów jest sprzeczne z materiałem dowodowym zebranym w sprawie.
Organ pierwszej instancji przyjął, że Spółka A zaniżyła cenę sprzedaży działek nr [...] i nr [...] tym samym zaniżając przychód o kwotę 3.123.578,25zł. Kwota ta jest różnicą pomiędzy wartością działek wynikającą z umowy przedwstępnej zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 21 marca 2001 r. a ceną sprzedaży tych nieruchomości przez Spółkę A (3.169.578,25 – 46.000 zł).
Organ dokonał też korekty w należnych zaliczkach na podatek dochodowy. Zwiększenia przychodu dokonano w marcu 2001 r., gdyż sprzedaż nastąpiła w dniu 20 marca 2001 r. W wyniku dokonanych korekt stwierdzono, że wystąpiły zaległości w zaliczkach. Z tego względu na podstawie art. 53 a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.) wyliczono odsetki od zaległości w zaliczkach za marzec i kwiecień 2001 r. za okres od terminu płatności tych zaliczek od dnia wydania decyzji.
Od decyzji tej Spółka A odwołała się wniosła o uchylenie decyzji i zarzuciła:
- naruszenie art. 11 ust. 4 pkt 3 updp przez zastosowanie tego przepisu do oszacowania przychodu Spółki A osiągniętego ze sprzedaży L. G. działek
nr [...]i nr[...] w okolicznościach faktycznych wskazujących na brak ziszczenia
się wszystkich przesłanek uprawniających do zastosowania tego przepisu,
- naruszenia art. 120, art.121 §1, art.122, art.180 §1 i art.187 §1 Ordynacji podatkowej przez: wybiórcze gromadzenie materiału dowodowego mające na celu wykazanie z góry przyjętych założeń, przejęcie przez organ biernej postawy w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, w tym nie ustalenie ceny rynkowej nieruchomości rolnej, ustalenie zawyżenia przychodu przez skarżąca wyłącznie na podstawie różnic cen tych działek wynikających z umowy przedwstępnej oraz umowy sprzedaży tych działek oraz stosowanie przy rozpatrywaniu sprawy zasady in dubio pro fisco.
W ocenie skarżącej organ nie wykazał trzech przesłanek niezbędnych do zastosowania art. 11 ust. 4 pkt 3 updp.
1. istnienia opisanych w tym przepisie powiązań lub związków między podmiotami,
2. ustalenia, iż warunki transakcji między podmiotami odbiegają od warunków, które ustaliłyby miedzy sobą podmioty niezależne,
3. w wyniku takiego ustalenia warunków transakcji jeden z podmiotów tj. Spółka A wykazała dochody niższe niż należałoby oczekiwać, gdyby wykazane powiązania nie istniały.
Obowiązek wykazania tych przesłanek spoczywa na organie. Skarżąca twierdzi, iż sprzedane nieruchomości miały charakter rolny, a tej okoliczności organ rozpatrując sprawę nie uwzględnił.
Dyrektor Izby Skarbowej we W. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdził, iż organ I instancji szczegółowo wskazał powiązania gospodarcze jak i osobowe między Spółką A a L. G. Wykazał, że cena sprzedaży nieruchomości (działek nr [...] i nr [...] ) obiegała od cen ogólnie stosowanych, a także, że spółka wykazała dochody niższe od tych, jakich należało oczkować gdyby nie wystąpiły powiązania. Również za właściwy uznano dobór transakcji porównywalnych tj. transakcji między podmiotami niezależnymi i przyjęty sposób szacowania przychodu ze sprzedaży nieruchomości. Za niezasadne organ odwoławczy uznał zarzuty dotyczące naruszania przepisów art. 122 i art. 187 §1 Ordynacji podatkowej polegające na braku ustaleń w zakresie cen rynkowych sprzedaży działek o charakterze rolnym. Zakwestionowana cena sprzedaży dotyczyła bowiem działek sprzedanych Spółce B – producentowi ceramiki budowlanej, która nie zajmowała się działalnością rolniczą.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 120, art. 121 §1 i art. 180 §1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdził, iż Spółka A nie sprecyzowała, na czym naruszenie tych przepisów polegało. Wskazując jedynie ogólnikowo na wybiórcze gromadzenie materiału dowodowego i stosowanie zasady rozstrzygania wątpliwości na korzyść Skarbu Państwa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. Spółka A wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji zarzuciła podobnie jak w odwołaniu:
- naruszenie art. 11 ust. 4 pkt 3 updp przez zastosowanie tego przepisu do oszacowania przychodu Spółki A osiągniętego ze sprzedaży L. G. działek nr [...] i [...] w okolicznościach faktycznych wskazujących na brak ziszczenia się wszystkich przesłanek uprawniających do zastosowania tego przepisu,
- naruszenia art. 120, art.121 §1, art. 122, art. 180 §1 i art.187 §1 Ordynacji podatkowej przez : wybiórcze gromadzenie materiału dowodowego mające na celu wykazanie z góry przyjętych założeń, przejęcie przez organ biernej postawy w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, w tym nie ustalenie ceny rynkowej nieruchomości rolnej, ustalenie zawyżenia przychodu przez skarżąca wyłącznie na podstawie różnic cen tych działek wynikających z umowy przedwstępnej oraz umowy sprzedaży tych działek, stosowanie przy rozpatrywaniu sprawy zasady in dubio pro fisco.
Ponadto zarzuciła naruszenie art. 53 a Ordynacji podatkowej przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, możliwości naliczenia odsetek od zaliczek w okresie pomiędzy złożeniem zeznania wstępnego a wydaniem decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi powtórzył argumentację zawartą w decyzji i dodatkowo wyjaśnił, iż organy podatkowe zgodnie z art. 53 a Ordynacji podatkowej maja możliwość naliczani odsetek od zaległości w zaliczkach do dnia wydania decyzji. Organ podatkowy powołał art. 51 §2 Ordynacji podatkowej wskazując, iż za zaległość podatkową uważa się nie zapłaconą w terminie zaliczkę. Oznacza to, że stosunek prawny zobowiązania z tytułu zaliczek staje się samoistnym i w znacznej mierze niezależnym od rocznego zobowiązania podatkowego. Stanowisko wyrażone przez skarżącą w ocenie organu preferuje podatników, którzy w ciągu roku nie wpłacają zaliczek, wobec tych, który zaliczki wpłacili z niewielkim opóźnieniem i zobowiązani są do naliczenia i zapłaty odsetek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), stanowiąc w art. 1 ust. 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uchylenie decyzji może nastąpić w sytuacji, gdy wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w wyniku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa procesowego, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153,poz.1270) - dalej w skrócie u.p.s.a.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Sąd stwierdził, że w organy obu instancji nie zebrały i nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, czym naruszyły art. 187 §1 Ordynacji podatkowej.
Przychód ze sprzedaży nieruchomości przez spółkę A L. G. organy podatkowe mogły ustalić zgodnie z art. 14 updp lub zgodnie z art. 11 updp. Oba te przepisy w uzasadnieniu decyzji powołał organu pierwszej instancji. Przeprowadzone postępowanie nie pozwala jednak przyjąć, iż organy orzekające w sprawie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości, iż zaistniały okoliczności zastosowanie któregokolwiek z tych przepisów.
Zgodnie z art. 14 updf przychodem z odpłatnego zbycia rzeczy lub prawa majątkowych jest ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie. Jeśli jednak cena ta bez uzasadnionej przyczyny odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw przychód ten określa organ podatkowy w wysokości wartości rynkowej. Tryb ustalania wartości rynkowej rzeczy lub praw określono w art. 14 ust. 2 i 3 updp, w rozpatrywanej sprawie trybu tego nie zastosowano.
Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych w art. 11 określa uprawnienie organów podatkowych do skorygowania dochodu, obliczonego na podstawie przepisów tej ustawy przez podatnika, gdy stwierdzą, że podatnik z uwagi na powiązania z innymi podmiotami, tak kształtuje warunki prowadzonej działalności, że odbiegają one od warunków, jakie ustaliłyby między sobą podmioty niezależne i w wyniku tego podatnik nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby powiązania nie istniały. Stwierdzenie takich powiązań uprawnia organy podatkowe do określenia dochodu podatnika według warunków stosowanych przez podmioty niezależne przy wykorzystaniu metod szacowania dochodu wymienionych w art. 11 ust 2 i 3. updp. Zastosowanie art. 11 updp uzależnione jest od:
- wykazania, miedzy podmiotami powiązań o jakich mowa w art. 11 ust. 4 updp,
- wykazania, iż skutkiem tych powiązań były transakcje, których warunki odbiegały od warunków jakie ustaliłyby podmioty niezależne oraz,
- wykazania, że w wyniku tych powiązań podatnik nie deklaruje dochodu lub deklaruje dochody niższe od tych jakich należałoby oczekiwać.
W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe stwierdziły, iż między Spółką A a L. G. istniał związek gospodarczy, o jakim mowa w art. 11 ust. 4 pkt 3 updp. Polegał on, jak wskazał organ pierwszej instancji, na powiązaniach zarówno osobowych jak i gospodarczych między skarżącą a L. G.. W okresie objętym kontrolą L. G. był prezesem skarżącej Spółki, Spółki D oraz prowadził działalność gospodarczą jako osoba fizyczna –C . Spółka A z C zawarła umowy najmu ciągników, umowę na obsługę firmy oraz umowę o refakturowaniu paliw z kart kredytowych Spółki A . Spółkę D ze skarżącą łączyły umowa o najem lokalu, umowa dzierżawy gruntu oraz umowa najmu ciągników, a ponadto obie spółki posiadały siedzibę pod tym samym adresem tj. ul. [...] w Ś. Ś.
Przytoczone okoliczności w ocenie Sądu wskazują na istnienie powiązań gospodarczych między skarżącą Spółką a L. G.
Przyjęcie jednak istnienia związku gospodarczego między podmiotami krajowymi o jakim mowa w art. 11 ust. 4 pkt 3 updp możliwe jest zgodnie z art. 11 ust. 7a updp jeśli podmioty pozostające w takim związku układają wzajemne stosunki na warunkach odbiegających od warunków jakie stosują wobec podmiotów niezależnych lub od warunków jakie stosują wobec siebie podmioty niezależne.
Organy podatkowe przyjęły, iż podmiotami niezależnymi są L. G. i B z siedzibą w Ś. Ś. Oraz R. K. i B z siedzibą w Ś. Ś. i do umów sprzedaży nieruchomości dokonywanych między tymi podmiotami porównał umowę sprzedaży nieruchomości zawartą w dniu 20 marca 2001 r. przez skarżącą z L. G. W umowie przedwstępnej sprzedaży, umowie przedwstępnej zamiany i umowie zobowiązującej zawartej w dniu 21 marca 2001 r. (Rep.[...] ) przez R. K. i L. G. ze spółką A w §5 zapisano, iż B z siedzibą w Ś. Ś. zobowiązuje się kupić wymienione działki pod warunkiem, iż F z siedzibą w Z. nabędzie wszystkie należące obecnie do L. G. udziały w B z siedzibą w Ś. Ś. Podobny zapis zamieszczono w §6 tej umowy, w którym B z siedzibą w Ś. Ś. zobowiązuje się kupić od R. K. nieruchomości pod warunkiem, że F z siedzibą w Z. nabędzie wszystkie należące obecnie do L. G. udziały w B z siedzibą w Ś. Ś.
Zastrzeżenia zawarte w umowie przedwstępnej sprzedaży wskazują, iż między L. G., a B z siedzibą w Ś. Ś. istniały powiązania kapitałowe, rzutujące też na transakcje zawierane między tym podmiotem a R. K.. Organy orzekające w sprawie nie wyjaśniając charakteru tych powiązań przyjęły, że są to podmioty niezależne. Na istnienie powiązań między tymi podmiotami jednoznacznie wskazuje treść zawartej umowy przedwstępnej. Istnienie powiązań między L. G. i spółką B oraz charakter tych powiązań mają istotne znaczenie dla oceny czy możliwe było porównywanie warunków umowy sprzedaży nieruchomości przez Spółkę A L. G. do warunków umowy sprzedaży nieruchomości przez L. G. i R. K. spółce B . Ustalenie czy i jakie powiązania istniały miedzy L. G. i R. K. a Spółką B pozwoli ocenić czy możliwe jest zastosowanie w sprawie art. 11 ust. 4 pkt 3 updp.
Należy przypomnieć, iż to na organach podatkowych spoczywa obowiązek wykazania, iż między podmiotami istnieją powiązania, o jakich mowa w art. 11 ust.4 updp i skutkiem tych powiązań są transakcje, których warunki odbiegają od warunków, jakie ustaliłyby podmioty niezależne oraz że w wyniku tych powiązań podatnik deklaruje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać.
Skarżąca spółka już na etapie postępowania odwoławczego (także w skardze) wskazywała, iż organy podatkowe, aby stosować w sprawie art. 11 updp winny ustalić, iż warunki transakcji pomiędzy podmiotami powiązanymi odbiegały od warunków, które ustaliłyby między sobą podmioty niezależne. Braki w ustaleniach w tym zakresie musiały, zatem skutkować uchyleniem decyzji organów obu instancji.
W ocenie Sądu, nieprawidłowo przyjęto także kwotę zaniżenia przychodu z tytułu sprzedaży działek nr [...] i nr [...] jako różnicę pomiędzy wartością działek, wynikającą z umowy przedwstępnej z dnia 21 marca 2001 r. a ich wartością określoną w umowie sprzedaży z dnia 20 marca 2001 r. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 10.10.1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników w §4 ust. 1 stanowi, iż metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej polega na porównaniu ceny ustalonej w transakcjach między podmiotami powiązanymi z ceną stosowaną w porównywalnych transakcjach przez podmioty niezależne. Przyjęcie, zatem ceny z umowy przedwstępnej sprzedaży, której warunki następnie zmieniono w umowie przenoszącej własność nieruchomości, jako ceny z transakcji porównywalnej, nie wypełnia dyspozycji powołanego przepisu. Na co zasadnie wskazała skarżąca.
Nieprawidłowo także przyjęto, iż odsetki za zwłokę od zaległości w zaliczkach za marzec i kwiecień obejmują okres od upływu terminu płatności zaliczki do dnia wydania decyzji. Powołany w decyzji art. 53 a Ordynacji podatkowej uprawnia do naliczania odsetek od zaległości w zaliczkach do dnia złożenia zeznania rocznego.
Z tych względów na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono decyzje organów obu instancji.
Orzeczenie o kosztach postępowania znajduje uzasadnia w art. 200 u.p.s.a.
Orzeczenie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia art.152 wymienionej wyżej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI