I SA/Wr 25/21

I SA/Wr 25/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2021-07-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dagmara Dominik-Ogińska
Daria Gawlak-Nowakowska
Marta Semiczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Sygn. powiązane
III FSK 61/22 - Wyrok NSA z 2023-04-20
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1427
art. 54 par. 1 par. 4 par. 5, art. 67 par. 1 par. 1a par. 2 par. 2a, art. 80 par. 1- par. 3
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Dagmara Dominik -Ogińska, sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
1. Postępowanie przez organami administracji.
1.1. Przedmiotem skargi A.L. (dalej: Strona/ Skarżący) jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W (dalej: organ odwoławczy) z dnia [...]listopada 2020 r. nr [...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W (dalej: organ pierwszej instancji/ organ egzekucyjny) z dnia [...]sierpnia 2020 r. nr [...]oddalające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. dokonanego w oparciu o zawiadomienie nr [...]w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za styczeń 2020 r.
1.2. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ pierwszej instancji prowadził wobec Strony postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za styczeń 2020 r. W toku egzekucji organ egzekucyjny zastosował egzekucję z rachunków bankowych (B S.A., C S.A., A S.A.). Realizacja zajęcia przez B S.A. zakończyła postępowanie egzekucyjne (całkowite wyegzekwowanie zaległości), a w konsekwencji pozostałe zajęcia rachunków bankowych zostały uchylone.
1.3. Pismem z dnia [...]maja 2020 r. Strona zakwestionowała zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dokonane w oparciu o zawiadomienie nr [...]. Zdaniem Strony o wadliwości czynności egzekucyjnej przesądzało m.in.: wszczęcie egzekucji przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (naruszenie art. 26 § 5 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 2070; dalej: u.p.e.a.); brak odniesienia się do zarzutu niedopuszczalności egzekucji w kontekście obowiązywania przepisu art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842; dalej: ustawa o covid-19); wszczęcie egzekucji przed upływem 7 dni od doręczenia upomnienia (naruszenie art. 15 § 1 u.p.e.a.); zastosowanie zbędnego i zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego poprzez zajęcie rachunków bankowych niezwiązanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (naruszenie art. 7 § 2 u.p.e.a.); brak umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo obowiązku organu egzekucyjnego do podjęcia takiego rozstrzygnięcia w związku z niedopuszczalnością egzekucji i niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego (naruszenie art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.). Zgłoszone żądania zostały doprecyzowane pismem pełnomocnika z dnia 6 lipca 2020 r, w którym Strona potwierdziła, że wnosi skargę na czynność egzekucyjną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a.
1.4. Oprócz zakwestionowania podjętych czynności egzekucyjnych Strona zakwestionowała też w odrębnym trybie prawidłowość prowadzonej egzekucji. Postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2020 r. organ pierwszej instancji uznał za nieuzasadniony zarówno zarzut niedopuszczalności egzekucji, jak i zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez organ odwoławczy postanowieniem nr [...].
1.5. W zakresie prawidłowości dokonanej czynności organ egzekucyjny wypowiedział się w powołanym na wstępie postanowieniu, w którym oddalił zgłoszoną skargę. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podkreślił, że w ramach skargi wniesionej w trybie art. 54 u.p.e.a. można oceniać jedynie okoliczności związane z prawidłowością dokonania danej czynności egzekucyjnej, gdyż celem skargi jest wyeliminowanie uchybień, które pojawiły się przy realizacji czynności. Poza zakresem skargowym pozostają natomiast okoliczności, które odnoszą się do wadliwości postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że szeroko opisane w skardze przez pełnomocnika zobowiązanego zarzuty dotyczące dopuszczalności egzekucji i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zostały rozpoznane w odrębnym trybie. Odnosząc się wprost do zakwestionowanej czynności organ pierwszej instancji wyjaśnił, że tryb postępowania wskazany w art. 80 u.p.e.a. został zastosowany prawidłowo. Wszelkie wymogi przewidziane dla przeprowadzonego zajęcia rachunku bankowego zostały spełnione. O podjęciu czynności zobowiązany został poinformowany prawidłowo (zawiadomienie o zajęciu doręczono w dniu 26 maja 2020 r.). Odpis tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę egzekucji doręczono natomiast wraz z zawiadomieniem o zajęciu też w dniu 26 maja 2020 r.
1.6. Na skutek wniesionego zażalenia, organ odwoławczy wskazanym na wstępie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że procedura wykorzystana przy dokonaniu zaskarżonej czynności została zastosowana prawidłowo. Tytuł wykonawczy, na podstawie którego dokonano zajęcia był aktualny. O prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym zobowiązany został poinformowany (odpis tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 26 maja 2020 r.). Zajęcia dokonano na podstawie zawiadomienia o zajęciu, które spełnia wymogi wskazane w art. 67 u.p.e.a. Dokonanie zajęcia rachunku bankowego przez doręczeniem zobowiązanemu odpisu nie przesądza o wadliwości czynności. Kwestie dotyczące dopuszczalności egzekucji i zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego zostały zbadane w trybie zarzutów na postępowanie egzekucyjne i wydano w tym zakresie odrębne rozstrzygnięcie. W ramach skargi na czynność egzekucyjną można oceniać konkretną czynność od strony technicznej (tryb zajęcia, spełnienie wymogów w zawiadomieniu o zajęciu), co oznacza, że kwestie niezwiązane z podjętą czynnością nie mogą być zbadane w tym postępowaniu.
2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.
2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Skarżący zaskarżył w całości powołane na wstępie postanowienie organu odwoławczego. Zarzucił naruszenie:
- art. 33 § 1 ust. 6 i 8 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na mylnym przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne było dopuszczalne, a organ egzekucyjny nie zastosował zbyt uciążliwych środków egzekucyjnych, podczas gdy prowadzenie egzekucji administracyjnej w niniejszej sprawie było niedopuszczalne oraz zastosowano zbyt uciążliwe środki egzekucyjne w postaci zajęć wszystkich rachunków bankowych należących do Strony;
- art. 26 § 5 ust. 1 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na nie uchyleniu podjętych czynności egzekucyjnych i nie umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ze względu na wszczęcie egzekucji, które nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, podczas gdy zgodnie z dyspozycją art. 26 § 5 ust. 1 u.p.e.a. wszczęcie postępowania egzekucyjnego następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego i nie da się tego błędu skorygować argumentem, że egzekucja ostatecznie okazała się skuteczna;
- art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niedostrzeżenie przez organ wydający zaskarżone postanowienie uchybienia polegającego na niezbadaniu przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji, a to w związku z obowiązywaniem przepisy art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem covid-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374), uchylonego przez ustawę z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), podczas gdy organ egzekucyjny był zobligowany do zbadania z urzędu dopuszczalności wszczęcia i prowadzenia przedmiotowej egzekucji administracyjnej;
- art. 59 § 1 ust. 7 u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy organ administracyjny był zobligowany do jego zastosowania, polegające na nieumorzeniu, postępowania egzekucyjnego mimo, że wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, a także zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego były i nadal są niedopuszczalne;
- art. 80 § 1 - 3 u.p.e.a. poprzez niedostrzeżenie przez organ wydający zaskarżone postanowienie uchybienia polegającego na prowadzeniu postępowania egzekucyjnego wbrew przepisom ustawy, poprzez przeprowadzenie czynności egzekucyjnej przed doręczeniem stronie tytułu wykonawczego umożliwiającego wszczęcie niniejszego postępowania egzekucyjnego;
- art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez błędne zastosowanie polegające na mylnym przyjęciu, że organ egzekucyjny prawidłowo wszczął postępowanie egzekucyjne, pomimo braku upływu terminu 7 dni od doręczenia upomnienia, podczas gdy zgodnie z dyspozycją przedmiotowego przepisu postępowanie egzekucyjne może być wszczęte wyłącznie po upływie 7 dni od doręczenia zobowiązanemu upomnienia; jednocześnie organ wydający zaskarżone postanowienie błędnie przyjął, że powyższy termin nie jest terminem procesowym, podczas gdy w świetle wykładni literalnej przepisu, dorobku judykatury oraz doktryny przedmiotowy termin wskazany w upomnieniu jest terminem procesowym;
- art. 7 § 2 u.p.e.a. poprzez niedostrzeżenie, że w toku przedmiotowego postępowania egzekucyjnego zastosowano zbędne i zbyt uciążliwe środki egzekucyjne w postaci zajęcia rachunków bankowych - prywatnych, nie związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą Strony o numerach wskazanych w skardze;
- art. 6 k.p.a. - zasady praworządności, poprzez niedostrzeżenie, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne było wszczęte i prowadzone bez spełnienia ustawowych przesłanek umożliwiających wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego;
- art. 8 § 1 k.p.a. regulującego zasadę pogłębiania zaufania oraz proporcjonalności poprzez niedostrzeżenie, że niniejsze postępowanie egzekucyjne było i jest prowadzone w sposób niewspółmierny do zakresu obowiązku ciążącego na stronie na podstawie tytułu wykonawczego co przejawiało się m.in. w dokonaniu zajęć wszelkich możliwych rachunków bankowych należących do strony, co sparaliżowało bieżącą działalność strony oraz naraziło zobowiązanego na niewspółmierną szkodę;
- art. 9 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez organ wydający zaskarżone postanowienie uchybienia polegającego na naruszeniu zasady udzielania informacji, poprzez wyprzedzenie formalnie prawidłowych czynności inicjujących postępowanie egzekucyjne (np. prawidłowe doręczenie tytułu wykonawczego), czynnościami materialnotechnicznymi takimi jak m.in. zajęcie rachunków bankowych należących do Strony;
- art. 11 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie przez organ wydający zaskarżone postanowienie uchybienia polegającego na naruszeniu zasady przekonywania, poprzez nie wyjaśnienie stronie zasadności dokonanych czynności egzekucyjnych, w szczególności zajęć rachunków bankowych przed datą doręczenia stronie tytułu wykonawczego, jak i braku należytej informacji strony odnośnie stosowanych przez organ zasad obliczania terminów procesowych w związku z obowiązującym na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej stanem epidemii w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-COV-2, wywołującym chorobę COVID-19;
- art. 105 § 1 k.p.a. przez uznanie, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i konieczne jest umorzenie tego postępowania, ponieważ w efekcie strona pozbawiona jest możliwości obrony swoich praw, gdy dokonane zajęcie okaże się skuteczne i środki pieniężne zostaną skonsumowane na poczet całego zobowiązania podatkowego; niedopuszczalna jest bowiem sytuacja, w której legalność czynności egzekucyjnej jest oceniana z punktu widzenia jej skuteczności.
- art. 7 Konstytucji RP poprzez prowadzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w sposób sprzeczny z zasadą zaufania do państwa i prawa i utrwalenie przedmiotowego uchybienia w zaskarżonym postanowieniu;
- art. 64 ust. 1-3 Konstytucji RP poprzez prowadzenie niniejszego postępowania w sposób, który narusza własność i prawa majątkowe strony i utrwalenie przedmiotowego uchybienia w zaskarżonym postanowieniu.
W związku z powyższym wniesiono uchylenie postanowień organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.
2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
3.1. Skarga jest bezzasadna.
3.2. W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137; dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 p.u.s.a.). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie.
Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną [...]. Rozstrzygnięcie "w granicach danej sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę (por. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019). Natomiast zasada niezwiązania sądu granicami skargi nie oznacza, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, ponieważ zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w sprawę nową w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim rozstrzygnięć (por. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2019 r. II FSK 712/17; z dnia 28 listopada 2018 r. II OSK 622/17; z dnia 4 grudnia 2018 r., I FSK 122/17, CBOSA).
3.3. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli tutejszego Sądu pod kątem legalności jest postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę na czynność egzekucyjną wydane na podstawie art. 54 § 1, § 4, § 5 u.p.e.a. w związku z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 2020; dalej: ustawa nowelizująca). Zatem tylko zarzuty dotyczące ww. czynności mogły być przedmiotem rozważań Sądu.
3.4. Stosownie do treści art. 13 ust. 1 ustawy nowelizującej do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Stąd też z uwagi na to, że ustawa weszła w życie z dniem 30 lipca 2020 r. w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy art. 54 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. Stosownie do treści art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 §4 u.p.e.a.). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (art. 54 § 5 u.p.e.a.). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (art. 54 § 5a u.p.e.a.). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (art. 54 § 6 u.p.e.a.).
3.5. W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Skarga w tym trybie przysługuje na dokonanie przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także na wydawane w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Kontroli w tym trybie mogą bowiem podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi - zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. - są wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.
Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. Skarga służy kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (por. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r. II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r. II GSK 1377/13; cwyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, CBOSA).
W postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy również podkreślić, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
Również w piśmiennictwie akcentuje się, że w ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54).
Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (por. np. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, CBOSA). Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Dyferencjacja środków prawnych następuje bowiem nie tylko poprzez zróżnicowanie przedmiotu zaskarżenia, ale także poprzez zastosowanie kryteriów odnoszących się do innych elementów konstrukcji środków prawnych. Zasadą jest zatem wniesienie jednego środka prawnego, a nie dwóch konkurujących wobec siebie (por. wyrok NSA z dnia 24 października 2014 r. II GSK 1377/13; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 26 maja 2021 r. I SA/Gd 304/21, CBOSA).
3.6. Zgodnie z art. 80 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji (§ 1). Zajęcie wierzytelności jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3).
Wskazać również należy, że stosownie do art. 67 § 1 u.p.e.a., z zastrzeżeniem art. 68 § 1 u.p.e.a., podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., stanowi zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności albo protokół zajęcia prawa majątkowego, albo protokół zajęcia i odbioru ruchomości, albo protokół odbioru dokumentu, sporządzone według wzoru określonego w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Określając wzór, minister uwzględni uwarunkowania wynikające z elektronicznego przetwarzania danych zawartych w tym zawiadomieniu lub protokołach.
W art. 67 § 1a u.p.e.a. przewidziano, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. Przy użyciu tego drugiego sposobu, tj. przy przesyłaniu pism w ramach stosowanego środka egzekucyjnego z użyciem środków komunikacji elektronicznej, doręcza się je przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu egzekucyjnego i dłużnika zajętej wierzytelności, jeżeli dłużnik taką skrzynkę posiada, o czym stanowi § 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 1 września 2016 r. w sprawie sposobu sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego z użyciem środków komunikacji elektronicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1394).
Elementy jakie powinno zawierać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności reguluje § 2 tego artykułu, są to: oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego; oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności; określenie stosowanego środka egzekucyjnego; numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia; kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia; kwotę należnych kosztów egzekucyjnych; wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia; pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia; datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego. Jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej: 1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego; 2) zawiadomienie o zajęciu zawiera numer PESEL lub NIP zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu. W takiej sytuacji zobowiązanemu doręcza się wydruk zawiadomienia o zajęciu (doręczenie wydruku uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia).
3.7. Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, iż kwestionowane przez Skarżącego postanowienie organu drugiej instancji utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji oddalające skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A.. dokonanego w oparciu o zawiadomienie nr [...] w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] obejmującego zaległość w podatku od towarów i usług za styczeń 2020 r. nie narusza prawa procesowego w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Z akt sprawy wynika, że zawiadomienie o zajęciu do ww. banku zostało przesłane 18 maja 2020 r. drogą elektroniczną za pośrednictwem systemu OGNIVO. Do zobowiązanego zawiadomienie o zajęciu zostało przesłane pocztą. Przesyłkę nadano w dniu 19 maja 2020 r. a zobowiązany odebrał ją w dniu 26 maja 2020 r. o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru załączone do akt sprawy. Odpis tytułu wykonawczego na podstawie, którego podjęto czynność, został zobowiązanemu doręczony wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, co nastąpiło w dniu 26 maja 2020 r.
Stąd też tryb postępowania wyznaczony przez przepis art. 80 u.p.e.a. został zastosowany prawidłowo. Słusznie też organ drugiej instancji wskazuje, że późniejsze doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia o zajęciu i odpisu tytułu wykonawczego nie ma wpływu na wyznaczenie momentu, w którym nastąpiło faktycznie zajęcie. Powyższe wynika w sposób jednoznaczny z treści powołanego wyżej art. 80 § 2 u.p.e.a. Przy dokonywaniu zaś zajęć wierzytelności z rachunku bankowego za pośrednictwem systemu OGNIVO oczywistym jest, że rzeczywiste zajęcie musi nastąpić przed poinformowaniem zobowiązanego o tym fakcie. Ważne jest aby organ egzekucyjny podjął niezwłocznie czynności informacyjne względem zobowiązanego, co zostało uczynione w przedmiotowej sprawie.
3.8. Należy tym samym stwierdzić, że w sprawie nie doszło do naruszenia wyżej wskazanych przepisów art. 54 § 1, § 4 i § 5 u.p.e.a.; art. 67 § 1, § 1a, § 2 i § 2a u.p.e.a. oraz art. 80 § 1 - § 3 u.p.e.a. Sąd nie dostrzegł też naruszenia wskazywanych w skardze zasad postępowania administracyjnego czy przepisów Konstytucji. Natomiast pozostałe zarzuty formułowane w skardze nie mogą być przedmiotem kontroli tutejszego Sądu po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a. albowiem obejmują swym zakresem inny środek zaskarżenia jakim są zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Należy też zauważyć, że wyrokiem z dnia 22 lipca 2021 r., I SA/Wr 7/21 tut. Sąd oddalił skargę w całości na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 29 października 2020 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie postepowania egzekucyjnego. Zatem Sąd nie może niejako ponownie w innym postępowaniu rozpatrywać zarzutów w tym zakresie.
3.9. Z tych też względów oddalono skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.